II SA/PO 1232/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-07-14
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
świadczenie przedemerytalnebezrobocieprawo pracyubezpieczenia społecznewznowienie postępowanianastępstwo prawneprawa majątkoweZUSurząd pracy

WSA uchylił decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przedemerytalnego, uznając, że następstwo prawne po zmarłej wnioskodawczyni pozwala na wznowienie postępowania w celu ustalenia jej praw majątkowych.

Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia przedemerytalnego dla zmarłej Emilii O. Po jej śmierci, mąż Feliks O. wnioskował o wznowienie, powołując się na nowe decyzje ZUS i wyrok sądu, które uwzględniały okres pracy w gospodarstwie rolnym. Organy administracji odmówiły, twierdząc, że następstwo prawne możliwe jest tylko w trakcie trwającego postępowania. WSA uchylił decyzje organów, uznając, że prawo do świadczenia przedemerytalnego jest prawem majątkowym, które przechodzi na małżonka, a sąd powinien był wznowić postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi Feliksa O. na decyzję Wojewody L. odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego dla jego zmarłej żony, Emilii O. Emilia O. pierwotnie ubiegała się o świadczenie przedemerytalne, jednak ZUS odmówił przyznania go, nie uwzględniając okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Po śmierci Emilii O., Feliks O. złożył wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok sądu, który uwzględnił ten okres, oraz na nową decyzję ZUS. Organy administracji, w tym Starosta W. i Wojewoda L., odmówiły wznowienia, argumentując, że następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym możliwe jest tylko w trakcie jego trwania, a postępowanie w sprawie Emilii O. zostało zakończone ostateczną decyzją. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że prawo do świadczenia przedemerytalnego jest prawem majątkowym, które przechodzi po śmierci uprawnionego na małżonka (Feliksa O.) na podstawie art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Sąd podkreślił, że organy administracji rażąco naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, poprzez nierozpatrzenie zagadnienia wstępnego (ustalenia wysokości emerytury przez ZUS i sąd ubezpieczeń społecznych) przed wydaniem decyzji odmawiającej świadczenia. Sąd stwierdził, że Feliks O. jako następca prawny miał interes prawny do żądania wznowienia postępowania, a organy powinny były je wznowić z urzędu lub na jego wniosek, uwzględniając art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, następstwo prawne po zmarłej stronie, wynikające z praw majątkowych, pozwala na wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, jeśli interes prawny następców prawnych jest naruszony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do świadczenia przedemerytalnego jest prawem majątkowym, które przechodzi na małżonka po śmierci uprawnionego. W związku z tym, małżonek ma interes prawny do wznowienia postępowania, nawet jeśli zostało ono zakończone ostateczną decyzją, a organy administracji powinny były uwzględnić tę okoliczność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.z.p.b. art. 28a

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Należności przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej. Dopiero w braku takich osób, prawa te wchodzą w skład spadku.

k.p.a. art. 30 § par. 4

Kodeks postępowania administracyjnego

W sprawach dotyczących praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce strony wstępują jej następcy prawni.

k.p.a. art. 145 § par. 1 pkt 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje, gdy wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

k.p.a. art. 97 § par. 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 37j § ust. 1 pkt 1 i ust. 6

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

u.z.p.b. art. 37l

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

u.z.p.b. art. 37k § ust. 1 pkt 3

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

u.z.p.b. art. 37k § ust. 3

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego wydaje organ rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy.

u.z.p.b. art. 37k § ust. 5

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

k.p.a. art. 147

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu wznowić postępowanie, gdy (...) strona oparła się na decyzji, która następnie została prawomocnie uchylona lub zmieniona.

k.p.a. art. 149 § par. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 150 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § par. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 106 § par. 3 i 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c"

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

u.e.i.r.f.u.s. art. 53

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 11 § ust. 2

k.p.c. art. 367 § par. 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 477[8] § par. 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 477[14a]

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do świadczenia przedemerytalnego jest prawem majątkowym, które przechodzi na małżonka po śmierci uprawnionego. Organ administracji miał obowiązek zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ZUS i sąd ubezpieczeń społecznych. Feliks O. jako następca prawny miał interes prawny do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym jest możliwe tylko w trakcie trwającego postępowania. Feliks O. nie był stroną postępowania, które zostało zakończone ostateczną decyzją.

Godne uwagi sformułowania

następstwo procesowe stron z art. 30 par. 4 Kpa dotyczy postępowania głównego i postępowań nadzwyczajnych nie można ponosić negatywnych skutków błędnego funkcjonowania organów administracji rażące naruszenie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa

Skład orzekający

Popowska Bożena

przewodniczący

Dybowski Maciej

sprawozdawca

Rzyminiak-Owczarczak Danuta

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawa majątkowe, takie jak prawo do świadczeń przedemerytalnych, przechodzą na następców prawnych po śmierci uprawnionego, co uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego. Interpretacja przepisów o zawieszeniu postępowania w przypadku zagadnień wstępnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem do świadczeń przedemerytalnych i przepisami o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ale jego zasady dotyczące następstwa prawnego i wznowienia postępowania mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do niesprawiedliwych decyzji, a prawo potrafi interweniować, aby naprawić takie sytuacje, nawet po śmierci strony. Podkreśla znaczenie praw majątkowych i ich dziedziczenia.

Prawo do świadczenia przedemerytalnego dziedziczone po śmierci? Sąd Najwyższy wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
4/II SA/Po 1232/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-07-14
orzeczenie prawomocne
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Popowska Bożena /przewodniczący/
Dybowski Maciej /sprawozdawca/
Rzyminiak-Owczarczak Danuta
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56
art. 28a
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
art. 30 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 8
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Tezy
Następstawo procesowe stron z art. 30 par. 4 Kpa dotyczy postępowania głównego i postępowań nadzwyczajnych; dotyczy ono także sytuacji przewidzianej w art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa, gdy następstwo prawne wynika z art. 28a zd. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Feliksa O. na decyzję Wojewody L. z dnia 09 maja 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia 25 marca 2003 r. (...); (...).
Uzasadnienie
Emilia O. została pierwszy raz zarejestrowana jako bezrobotna dnia 3 stycznia 2001 r., wnosząc o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Ostateczną decyzją z dnia 22 stycznia 2001 r. (...) Kierownik Filii we W. Powiatowego Urzędu Pracy w N.-S. na podstawie art. 37j ust. 1 pkt 1 i ust. 6, i art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ przyznał Emilii O. zasiłek przedemerytalny od dnia 4 stycznia 2001 r. w wysokości 160 procent kwoty zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Pismem z dnia 17 grudnia 2001 r. (...), Emilia O. wniosła o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.-G. Inspektorat w N.-S. decyzją z dnia 19 lutego 2002 r. (...) odmówił Emilii O. ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego (...).
Uzasadniając wskazano, że świadczenie przedemerytalne jest przyznawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./ przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy. Wnioskodawczyni nie spełniła przewidzianych ustawą przesłanek dla przyznania świadczenia przedemerytalnego - udowodniła okres składkowy 33 lat i 4 miesięcy - a nie wymagany ustawą 35 lat, gdyż nie uznano Jej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i dziadka od 2 czerwca 1964 r. do 31 sierpnia 1967 r.
Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy we W. decyzją z dnia 4 marca 2002 r. (...) na podstawie art. 6 pkt 6 lit. "b" w zw. z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, nie zbadawszy, czy decyzja ZUS z dnia 19 lutego 2002 r. (...) stała się prawomocną, odmówił Emilii O. przyznania, prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 grudnia 2001 r.
Uzasadniając wskazano, że zgodnie z art. 37k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu decyzję ustalającą wysokość świadczenia przedemerytalnego wydaje organ rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy. ZUS odmówił Wnioskodawczyni prawa do ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego z powodu nie spełnienia wymogów art. 37k ust. 1 pkt 3 o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /nie posiadania co najmniej 35 lat uprawniających do emerytury/.
Wobec nie złożenia odwołania, decyzja Kierownika PUP stała się ostateczną dnia 22 marca 2002 r. Dnia 16 sierpnia 2002 r. Emilia O. zmarła.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z.-G. Inspektorat w N.-S. decyzją z dnia 12 lutego 2003 r. (...) ustalił Wnioskodawczyni wysokość emerytury w kwocie 1.147,78 zł w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego na dzień 3 grudnia 2001 r.
Pismem z dnia 10 marca 2003 r. Feliks O. wniósł o wznowienie postępowania dotyczącego przyznania świadczenia przedemerytalnego Emilii O.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w Z.-G. z 18 grudnia 2002 r. i nową decyzję ZUS z 12 lutego 2003 r. /doręczoną Zainteresowanemu dnia 28 lutego 2003 r./.
Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy we W. decyzją z dnia 25 marca 2003 r. (...) na podstawie art. 149 par. 3 i art. 150 par. 1 w zw. z art. 30 par. 4 Kpa w zw. z art. 28a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ odmówił Feliksowi O. wznowienia postępowania w sprawie /zał. nr 9/.
Uzasadniając wskazano, że Zainteresowany nie może wnieść o wznowienie postępowania w stosunku do decyzji wydanej żonie, która zmarła, gdyż nie jest on podmiotem własnych praw, podlegających skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należności przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym osobom stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ wskazał, że świadczenie Emilii O. nie zostało przez Powiatowy Urząd Pracy ustalone, gdyż decyzja ustalająca wysokość emerytury dla celów ustalenia świadczenia przedemerytalnego została wydana po śmierci Wnioskodawczyni, przeto nie istnieją należności w rozumieniu art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, o które wskazane w nim osoby mogłyby się ubiegać. Zgodnie z art. 30 par. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej Kpa/ w sprawach dotyczących praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce strony wstępują jej następcy prawni. Podkreślono, że Skarżący nie może wstąpić w miejsce zmarłej strony, gdyż może mieć to miejsce tylko w trakcie trwającego postępowania, a postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego Emilii O. zakończono ostateczną odmowną decyzją z dnia 4 marca 2002 r.
Od decyzji Starosty W. z dnia 25 marca 2003 r. Feliks O. złożył odwołanie w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania.
Odwołujący się podniósł, że ostateczną decyzję dnia 4 marca 2002 r. wydano w oparciu o decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.-G., zmienioną wyrokiem Sądu Okręgowego w Z.-G., w związku z czym zachodzą przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa do wznowienia postępowania. Po dniu 3 grudnia 2001 r. należności na rzecz Emilii O. cały czas istniały a decyzje ZUS były tylko ich skonkretyzowaniem. Zainteresowany zauważył też, że należy rozważyć czy zgodnie z art. 147 Kpa postępowanie nie powinno być wznowione przez organ z urzędu.
Wojewoda L. decyzją z dnia 9 maja 2003 r. (...) na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 28a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję /zał. nr 11/.
Organ odwoławczy uzasadniając decyzję przedstawił dotychczasowy tok postępowania i podzielił stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu Feliks O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Decyzji organu odwoławczego zarzucił rażące naruszenie art. 30 par. 4 w zw. z art. 147 Kpa oraz art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżący podkreślił nadto, że zgodnie z art. 147 Kpa organ winien był postępowanie wznowić z urzędu, a jego wniosek nie był nawet konieczny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą, w skardze argumentacją - obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 par. 3 i 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalił nadto, co następuje:
Pismem z dnia 12 marca 2002 r. Emilia O. wniosła do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.-G. odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 lutego 2002 r. (...). Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 listopada 2002 r.- I C 723/02 Sąd Rejonowy w N.-S. stwierdził nabycie spadku po Emilii O. przez męża Feliksa O. oraz dzieci Ewę Małgorzatę O., Pawła Sławomira O. i Tomasza Andrzeja O. - każde z nich w 1/4 części /wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.-G./. Na posiedzeniu Sądu Okręgowego w Z.-G. dnia 10 grudnia 2002 r. Feliks O. oświadczył, iż podtrzymuje wniosek żony o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z.-G. prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. (...) zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z.-G. z dnia 19 lutego 2002 r. (...) w ten sposób, że uwzględnił Emilii O. okres pracy w gospodarstwie rolnym od 2 czerwca 1964 r. do 31 sierpnia 1967 r.
Powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał na podstawie wyżej powołanych dokumentów, którym Sąd dał wiarę, bowiem nie były one kwestionowane przez strony i nie nasuwały wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności.
Stosownie do treści art. 37k ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego wydaje organ rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy. Wydanie decyzji ustalającej lub odmawiającej ustalenia przez powiatowy urząd pracy prawa do wnioskowanego świadczenia było więc uzależnione od uprzedniego wydania przez ZUS decyzji o wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. Obowiązkiem urzędu pracy było przekazanie do ZUS stosownego wniosku i dołączenie dowodów istnienia okresów składkowych i nieskładkowych oraz umożliwiających ustalenie podstawy wymiaru świadczenia, a także określenie daty, od której ma być świadczenie przedemerytalne wypłacane, gdyż miało to znaczenie dla określenia kwoty bazowej. Nie oznacza to jednak, że organy rentowe mogły decydować o spełnieniu warunków ustawowych dla przyznania świadczeń przedemerytalnych- i w konsekwencji- o prawie do takiego świadczenia. Organ rentowy rozpoznając zgłoszony przez właściwy urząd pracy wniosek o ustalenie wysokości emerytury, nie mógł - co jednak miało miejsce w rozpatrywanym przypadku - rozstrzygać merytorycznie sprawy uprawnień do świadczeń przedemerytalnych /wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2002 - III AUa 1989/01/.
W sprawie zachodziły przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie /art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa/, bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Między zagadnieniem wstępnym, które rozstrzygnąć mógł wyłącznie ZUS a następnie Sąd Ubezpieczeń Społecznych /a które w dniu 4 marca 2002 r. nie zostało jeszcze rozstrzygnięte/, a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej o świadczenie przedemerytalne, zachodził związek przyczynowy /B. Adamiak w: "Kpa - komentarz" C.H. Brck 2004 str. 437-440, nb. 6/. Zgodnie z art. 37k ust. 3, 4 i 7 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu mającym zastosowanie w dacie orzekania przez organy obu instancji /art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz.U. nr 154 poz. 1793 i wyrok z dnia 30 marca 2005 r. - K 19/02 Trybunału Konstytucyjnego - Dz.U. nr 59 poz. 517/, decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, stosując odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych, wydawał- na wniosek powiatowego urzędu pracy- organ rentowy. Z istoty tego postępowania wynikało, że dla ustalenia kwoty emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, obliczanego zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ koniecznym było ustalenie przez organ rentowy okresów, które posłużą ustaleniu podstawy wymiaru emerytury, w oparciu o przepisy ustaw emerytalnych. Od takiej decyzji organu rentowego przysługiwały środki odwoławcze, określone w odrębnych przepisach- do Sądów Ubezpieczeń Społecznych /art. 37k ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/. In casu Wnioskodawczyni dnia 4 marca 2002 r. nie wyczerpała jeszcze środków odwoławczych /art. 367 par. 1 i 2 w zw. z art. 477[8] par. 1 i art. 477[14a] Kpc; J. Gudowski "Komentarz do Kpc "W. Pr. 2002 t. 1 str. 990 uw. 4/, a dnia 12 marca 2002 r. wniosła Ona skutecznie odwołanie.
Ponieważ nadal pozostawało nierozstrzygnięte zagadnienie wstępne, związane z ustaleniem przez organ wysokości emerytury, Kierownik PUP obowiązany był- do czasu wydania przez Sąd Okręgowy w Z.-G. wyroku-postępowanie zawiesić. Tymczasem organ I instancji decyzją z dnia 4 marca 2002 r. - w oparciu o zaskarżoną decyzję ZUS - z rażącym naruszeniem art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa - odmówił Emilii O. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Uzasadniając zaskarżoną decyzję z dnia 9 maja 2003 r. (...) Wojewoda L. wskazał, że Skarżący nie może wstąpić w miejsce zmarłej żony, gdyż może mieć to miejsce tylko w trakcie trwającego postępowania, a postępowanie w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego zakończono wydając odmowną decyzję, która stała się ostateczną.
Należy jednak podkreślić, że Skarżący nie może ponosić negatywnych skutków błędnego funkcjonowania organów administracji.
Zgodnie z art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - obowiązującym w dacie złożenia wniosku - prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługiwało w szczególności osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniała warunki do jego nabycia. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustalano na wniosek tej osoby. Prawo to chronione było przez ustawodawcę w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o (...) /Dz.U. nr 154 poz. 1793/, a co potwierdził wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r.- K 19/02 Trybunał Konstytucyjny /Dz.U. nr 59 poz. 517/.
Bezspornym jest, że Emilia O. w dacie rejestracji w Powiatowym 1 Urzędzie Pracy spełniała przewidziane ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu i bezrobociu warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego oraz to, że I wnioskowała o jego ustalenie. Wnioskodawczyni wywiązała się ze wszystkich wymaganych do ustalenia świadczenia przedemerytalnego czynności, ale w rezultacie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia przez ZUS - co do meritum sprawy, a dodatkowo błędnego przyjęcia, że okres pracy w gospodarstwie rolnym od 2 czerwca 1964 r. do 31 sierpnia 1967 r. nie może zostać zaliczony do wymaganych ustawą okresu składkowego, Kierownik PUP decyzją z dnia 4 marca i 2002 r. w oparciu zaskarżone rozstrzygnięcie ZUS odmówił ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie- w oparciu o przesłankę z i art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa - Skarżący trafnie powołał się na art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym należności przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie budzi wątpliwości fakt, iż Skarżący jest następcą prawnym Emilii O. - w rozumieniu art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a skoro osoby wymienione w art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mogą domagać się ustalenia różnicy pomiędzy świadczeniem przyznanym, a przysługującym - z chwilą śmierci uprawnionego interes prawny w uchyleniu decyzji mogą mieć małżonek, osoby uprawnione do renty rodzinnej oraz spadkobiercy, ponieważ tym osobom będzie wypłacona należność /W. I. Maciejko - Służba Pracownicza 2004 nr 11 str. 23/ - tym bardziej mają prawo domagać się całości tego świadczenia, szczególnie w sytuacji gdy decyzja I ustalająca prawo do świadczenia emerytalnego nie została wydana wyłącznie w skutek błędnego działania organów.
Stosownie do przepisu art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten określa podmioty posiadające legitymację procesową w postępowania administracyjnym. O tym czy jest się stroną postępowania nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako "interes prawny" /W. Chróścielewski, J. P. Tarno "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi" W. Pr. 2004 str. 88/. Wznowienia postępowania może żądać każdy czyjego interesu prawnego ono dotyczy. Interes prawny Feliksa O. wynika z art. 28a zd. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż z chwilą śmierci żony /uprawnionej/ Jemu winna zostać wypłacona należność wynikająca z prawa do świadczenia przedemerytalnego i na tej podstawie organ winien był wznowić postępowanie w sprawie. Art. 28a o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi lex specialis w stosunku do art. 30 par. 4 Kpa, wskazując kto jest następcą prawnym zmarłej strony, choć przy jego wykładni przydatny jest dorobek doktryny i orzecznictwa na tle art. 30 par. 4 Kpa.
Nie ulega wątpliwości, że prawo do należności przysługujące innym osobom w rozumieniu art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowią ich prawa majątkowe i są dziedziczne, przy czym ustawodawca w zdaniu 1 art. 28a ustalił zasadę, że w pierwszej kolejności prawa te przechodzą na małżonka oraz inne osoby, spełniające dyspozycję owej normy; dopiero w braku takich osób, prawa te wchodzą w skład spadku /zd. 2 art. 28a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, i w doktrynie trafnie wskazuje się, że dziedziczne jest prawo do zwrotu nadpłaty podatku; następcy prawni majątkowych praw dziedzicznych strony pominiętej w postępowaniu, która zmarła, po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną, mogą domagać się wznowienia postępowania z ich udziałem na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa; złożenie takiego wniosku rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania w trybie zwykłym, aczkolwiek w ramach sukcesji prawa, tożsamości przedmiotu sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia /uchwała SN z dnia 21 marca 1996 r. III AZP 39/95 - OSNAP 1996 nr 19 poz. 280; wyrok NSA z dnia 15 września 1992 r. IV SA 594/92- ONSA 1993 Nr 3 poz. 64 akceptowana przez G. Łaszczycę i A. Matana "Następstwo procesowe w ogólnym postępowaniu administracyjnym" - Państwo i Prawo 2000 nr 5 str. 54 i 56 i J. Borkowskiego w: "Kpa- komentarz" C.H. Beck 2004 str. 252, nb. 19/. Skoro zatem następstwo procesowe stron z art. 30 par. 4 Kpa dotyczy postępowania głównego, jak i postępowań nadzwyczajnych, to dotyczy ono także sytuacji przewidzianej w art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa, gdy następstwo prawne wynika z art. 28a zd. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./.
Dlatego z powyższych względów na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 par. 1 przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI