II SA/Po 1107/05

II SA/Po 1107/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga /sprawozdawca/
Małgorzata Górecka
Stanisław Małek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. Z. i J. B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M.Górecka /-/St.Małek /-/B.Drzazga
Uzasadnienie
Podczas przeprowadzonych dnia 17 maja 2002 r. oględzin na posesji przy ul. P. nr [...] w P. ustalono, że inwestorzy (W. K., B. K., G. B., A. D.) wybudowali trzy garaże bez wymaganego pozwolenia oraz wykonali płytę betonową pod garaż. W toku postępowania inwestorzy wyjaśnili, że obiekty są użytkowane od 1978 r. oraz przedłożyli wyrok Sądu Rejonowego w Jarocinie sygn. akt I.C. [...]/93 z dnia [...] kwietnia 1994 r. w sprawie użytkowania przedmiotowych garaży. Obiekty usytuowane na działce nr [...], będącej własnością Miasta i Gminy P., w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w P..
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. , na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm – dalej dawane prawo budowlane.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm. – dalej prawo budowlane) i art. 104 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), po rozpatrzeniu sprawy wybudowania obiektów garaży i płyty betonowej na posesji w P., przy ul. P. [...], na działkach nr [...] i [...] nakazał inwestorom - W. K., B.K., G. B., A. D. – wykonanie na własny koszt rozbiórki budynku garażu nr [...] na działce nr [...] w P., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i powodującego stan zagrożenia dla ludzi i mienia.
Uzasadniając organ wskazał, iż inwestorzy naruszyli treść art. 28 prawa budowlanego, stanowiącego, iż roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Natomiast zgodnie z art. 48 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu, lub jego części wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec faktu, iż budowa przedmiotowych obiektów wykonana została przed dniem 7 lipca 1994 r. – data wejścia w życie prawa budowlanego – organ nadzoru odwołując się do art. 103 ust. 2 zastosowano przepisy dawnego prawa budowlanego. Ustalono, że obiekt posiada konstrukcję nośną drewnianą, obudowaną płyta pilśniową (ściany i dach), ustawiona na płycie betonowej; tylna ścianę garażu stanowi mur ceglany – stanowiący ogrodzenie od działki [...]. W myśl § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 – dalej rozporządzenie) przedmiotowy budynek garażu należało zaliczyć do budynków tymczasowych. Zarówno budynki stałe, jak i tymczasowe stosownie do art. 28 dawnego prawa budowlanego wymagały pozwolenia na budowę. W przypadku braku pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego orzeka o rozbiórce obiektu, w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2. Zgodnie z art. 13 § ust. 1 rozporządzenia dopuszcza "sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudnozapalnych". Przedmiotowy obiekt, dostawiony do muru granicznego, nie posiada własnej ściany tylnej, a pozostałe ściany i dach są wykonane z elementów palnych. Wybudowany garaż narusza więc § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a więc zastosowanie znajduje art. 37 ust.1 pkt 2 dawnego prawa budowlanego (obiekt powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia) w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego.
W przewidzianym ustawą terminie, osoby zobowiązane decyzją z [...] listopada 2003 r. do rozbiórki garażu - W. K., B. K., G. B., A. D. – wniosły odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Podniesiono, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem właściwości, bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Podniesiono, że decyzja została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie i jej wykonanie spowoduje naruszenie cudzej własności.
Wielkopolski Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji.
Uzasadniając organ wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana zgodnie z właściwością miejscową, rzeczową i instancyjną. Zauważono, że sprawa dotycząca garażu nr [...] nie była dotąd rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bowiem wcześniejsze decyzję organu I instancji zostały uchylone w postępowaniu odwoławczym. Zauważono, że żadna z osób na które nałożono obowiązek wskazany decyzją organu I instancji, nie podnosiła aby nie była inwestorem czy właścicielem kontrolowanej nieruchomości. Stwierdzono natomiast, że "obiekty są dzierżawione osobom trzecim", co oznacza, że osoby te pobierały pożytki z przedmiotowych obiektów. Organ odwoławczy podkreśli, iż bezspornym jest, że właścicielem nieruchomości jest Miasto i Gmina P., a odwołujący są inwestorami garażu nr [...].
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu wnieśli użytkownicy garażu nr [...] usytuowanego na działce nr [...] S. Z. i J. B.. Skarżący podnieśli, że w 1978 r. zawarli ustną umowę najmu wiaty stanowiącej garaż dla bryczek. Skarżący podkreślili, że wiatę garażowa adaptowali na własny koszt na garaż samochodowy o dwóch stanowiskach. Od 2002 r. pisemną umowę najmu garaży zawiera ze skarżącymi Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w P.. W ocenie skarżących zaadaptowanie wiaty garażowej na garaż samochodowy w 1978 r. nie mogło podlegać ustawie z 24 października 1974 r, ponieważ wiata (jako garaż dla bryczek) została wybudowana przed druga wojną światową. W skardze podniesiono, iż od 1978 r. skarżący są posiadaczami samoistnymi części działki nr [...] i garażu, gdyż uznają się za jej właścicieli przez zasiedzenie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano także, iż brak było podstaw do uznania skarżących za stronę postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).
Fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie właściwych adresatów decyzji nakazującej rozbiórkę, a więc precyzyjne wyjaśnienie kto jest inwestorem i czy nadal włada obiektem, który ma zostać rozebrany, ewentualnie ustalenie osoby właściciela, bądź zarządcy tego obiektu.
W rozpatrywanej sprawie trafnie przyjęto, że wobec samowolnego zrealizowania przedmiotowego garażu przed dniem 1 stycznia 1995 r. – w sprawie o rozbiórkę tego obiektu mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm. – dalej dawne prawo budowlane), nie zaś przepisy obowiązujące. Odesłanie do przepisów dotychczasowych zawiera art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm. – dalej prawo budowlane). Wyklucza to możliwość zastosowania w sprawie art. 49 prawa budowlanego, który jest ściśle związany z art. 48 prawa budowlanego. W sprawie o rozbiórkę obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe (por. uchwała NSA z dnia 10 czerwca 1996 r. sygn. OPS 3/96, ONSA 1997 r. Nr 1, poz. 2).
Stosownie do art. 38 dawnego prawa budowlanego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony w trybie art. 37 ustawy powinien być adresowany do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
Ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że to W. K., B. K., G. B. i A. D. byli inwestorami garażu nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Za inwestora należy uważać osoby realizujące proces budowlany. Według ustaleń organu I instancji inwestycję zrealizowała "rodzina państwa K.". Nie jest jasne czy pod to określenie można podciągnąć wszystkich wymienionych w zaskarżonej decyzji, bowiem z ich wyjaśnień zdaje się wynikać, że są oni tylko następcami prawnymi J. i J. K.. Odwołanie się przez organy administracyjne do uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia [...] kwietnia 1994 r. sygn. akt. I C. [...]/93 z całą pewnością nie wyjaśnia nadania statusu inwestora skarżącym B. K., G. B. i A.D., bowiem według ustaleń Sądu poczynionych w tej sprawie "pozwani na terenie, na którym uprzednio znajdował się skład złomu i odpadów, a także magazyn – warsztat (tokarnia) pobudowali 5 garaży, natomiast na terenie, gdzie podkuwano konie 1 garaż, które następnie wynajęli, uzyskując z tego tytułu dochody". Pozwanymi w tej sprawie byli J.K., B.K. i W. K..
Nie ma pewności, czy przedmiotowy garaż został objęty cytowanym wyliczeniem, skoro jest bezsporne, że garaż stoi na działce nr [...] stanowiącej mienie komunalne (własność Miasta i Gminy P.) i oddanej w użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w P.. Należy zaznaczyć, że organy orzekające w sprawie w ogóle nie odniosły się do oświadczenia skarżących S. Z. i J. B. z 15 kwietnia 2003 r. W oświadczeniu tym skarżący podnieśli, iż to oni byli inwestorami garażu nr [...]. Organ pomimo tej informacji nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie.
Mimo, że ten zarzut został podniesiony w odwołaniu, organ II instancji poprzestał na stwierdzeniu, że "bez wątpienia rodzina Państwa K. jest inwestorem obiektu (protokół i wyrok)". Tymczasem jak już wyżej wskazano, wyrok w sprawie sygn. IC. [...]/93 nie obejmował wszystkich adresatów decyzji, a z protokołu z dnia [...] maja 2002 r. (k. 13 akt administracyjnych organu I instancji) nie wynika, kto wydzierżawił garaże – adresaci decyzji czy też Gmina bądź Spółdzielnia Mieszkaniowa. Według informacji skarżących użytkownikiem wieczystym działki nr [...] jest Spółdzielnia Mieszkaniowa, z którą zawarli oni umowę najmu garażu nr [...] położonego na tej działce (k. 2 akt sądowych). Jednocześnie skarżący podnoszą, że od 1978 r. są samoistnymi posiadaczami części działki nr [...] i garażu.
W związku ze stwierdzonymi sprzecznościami, należy uznać, iż sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia i wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń pozwalających na wskazanie właściwego adresata decyzji rozbiórkowej. Należy jedynie zauważyć, że inwestorzy mogą realizować nakazaną rozbiórkę obiektu jeśli nadal nim władają, bądź czyni to osoba wywodząca od nich swoje uprawnienia (najemca, dzierżawca). Nie można bowiem naruszać czyjeś własności czy wieczystego użytkowania gruntu, dlatego też przepis art. 38 dawnego prawa budowlanego wymienia trzy kategorie adresatów decyzji rozbiórkowej, a nie tylko inwestora.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2002 r.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając sprawę ponownie organy obu instancji będą zobligowane uwzględnić wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku.
/-/M.Górecka /-/St. Małek /-/B.Drzazga
hp