II SA/Po 109/11

II SA/Po 109/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Elwira Brychcy
Maria Kwiecińska
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 36a ust. 2, art. 49, art. 50, art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 54, art. 55, art. 57
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134. art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
par. 6 pkt 5 w zw. z par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] II. zasadza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 3150 zł (trzy tysiące sto pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ E. Brychcy /-/ E. Podrazik /-/ M. Kwiecińska
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem nr [...], z dnia [...] grudnia 2006 roku na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59g ust. 1, art. 83 ust. 1 w zw. z art. 59f ust. 1-3 i art. 59g ust. 2-6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414) oraz art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168) wymierzył inwestorowi P. B. karę w wysokości 25.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (kompleksu szklarniowego) na działce nr [...] w C.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż w wyniku kontroli w dniu [...].11. 2006 r. ustalił, że inwestor P. B. przystąpił do użytkowania opisanego wyżej kompleksu szklarniowego pomimo niezakończenia robót budowlanych, wykonywanych na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku i zmienionego następnie przez Starostę P. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku. Inwestor nie zawiadomił organu o zakończeniu budowy oraz nie przedłożył związanych z tym faktem dokumentów. Doszło zatem do naruszenia art. 54 Prawa budowlanego, gdyż przed przystąpieniem do użytkowania inwestor był zobligowany przepisami prawa i treścią decyzji o pozwoleniu na budowę do zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Wskazując na treść art. 57 ust. 7 oraz art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, organ ustalił wysokość kary na 25.000 zł, jako dziesięciokrotność iloczynu stawki opłaty (s), współczynnika VIII kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu (w).
Pismem z dnia [...] grudnia 2006 roku P. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W jego ocenie kompleks szklarni należy kwalifikować jako obiekty służące gospodarce rolnej lub produkcyjnej, co prowadzi z kolei do wniosku, że powinno się je zaliczyć do II kategorii obiektów budowlanych, dla której odpowiedni współczynnik wynosi 1, a nie 5.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 roku Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowego obiektu pomimo nieuzyskania wymaganego przez ustawodawcę pozwolenia na użytkowanie. Zastosowanie powinien więc znaleźć art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. W ocenie organu odwoławczego sposób obliczenia wysokości kary, zawarty w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2006 roku jest zgodny z art. 59f ust. 1 powołanej ustawy. Odnosząc się do kwestii wysokości współczynnika kategorii obiektu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że został on przyjęty w ślad za decyzją Starosty P. z dnia [...] marca 2006 roku, znak [...], która to zatwierdziła projekt budowlany i zmieniła pozwolenie na budowę, m.in. w zakresie kategorii obiektu, zaliczając kompleks szklarni do kategorii VIII.
Pismem z dnia [...] maja 2008 roku P. B. wniósł skargę na opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc, iż obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu nie został na niego nałożony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Wystarczało wobec tego jedynie zawiadomienie organu o zakończeniu budowy. Ponadto skarżący nie zgodził się z zaliczeniem przedmiotowej szklarni do VIII kategorii obiektów budowlanych, gdyż obejmuje ona "inne budowle". Tymczasem szklarni do tej kategorii obiektów budowlanych zaliczyć nie można ze względu na treść art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Według skarżącego jego inwestycję należy zaliczyć raczej do II kategorii obiektów, to jest do budynków służących gospodarce rolnej, dla których współczynnik kategorii obiektu wynosi 2, co w efekcie powoduje, iż wysokość kary wyniesie 10.000 zł.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem 9 września 2009 roku, sygn. II SA/Po 516/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. B.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z art. 54 Prawa budowlanego, do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Z kolei przepis art. 55 powołanej ustawy stanowi, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W przepisie tym przewidziano trzy przypadki, w których istnieje obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, między innymi przez wskazanie w ustawie kategorii obiektów budowlanych, wymagających takiego pozwolenia oraz sytuacji, w której przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. W sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy kompleks szklarni, po jego zrealizowaniu, a przed przystąpieniem do użytkowania, wymagał złożenia zgłoszenia do właściwego organu (art. 54 tejże ustawy). Rozpoczęcie użytkowania części obiektu przed zakończeniem całości robót budowlanych wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 55 Prawa budowlanego). Na obowiązek dokonania zgłoszenia zakończenia robót wskazano w pozwoleniu na budowę dnia [...] marca 2006 roku, znak [...], zmieniono też wówczas kategorię obiektu na VIII. W ocenie Sądu powołane przez skarżącego okoliczności, jakie doprowadziły do rozpoczęcia użytkowania przed zakończeniem wszystkich robót budowlanych, nie mają znaczenia dla stwierdzenia, iż użytkowanie obiektu nastąpiło. Wysokość kary z tego tytułu nie zależy od powierzchni objętej nielegalnym użytkowaniem, ani od określenia stosunku tej powierzchni do całej powierzchni obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i art. 55 ustawy, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Stan faktyczny sprawy wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 57 ust. 7 Prawa budowanego i uzasadnia wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Wysokość nałożonej na skarżącego kary obliczono zgodnie z wzorem określonym w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Twierdzenie skarżącego, że przedmiotowe szklarnie należy zakwalifikować jako obiekty II kategorii, określonej w załączniku do Prawa budowlanego jest nietrafne. Definicja obiektu budowlanego została skonstruowana przy użyciu definicji budynku, budowli oraz obiektu małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym, rozumie się przez to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami (lit. a), budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (lit. b) oraz obiekt małej architektury (lit. c). Z definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 1 b i pkt 3 Prawa budowlanego wynika, że szklarnie należało zakwalifikować do obiektów budowlanych będących budowlami.
Od powyższego wyroku P. B. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 59f ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 57 ust. 7 tej ustawy poprzez wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w kwocie wyższej niż należna w wyniku błędnego ustalenia wysokości współczynnika kategorii obiektu, przepisów załącznika do Prawa budowlanego, określających kategorię obiektów budowlanych w części dotyczącej kategorii II i VIII oraz przepisów art. 3 pkt 2 i 3 tej ustawy, art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez niezastosowanie tego przepisu w sprawie oraz pominięcie okoliczności, że decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku została uchylona i nie może stanowić podstawy ustalenia kategorii obiektu budowlanego dla naliczenia wymiaru kary z tytułu nielegalnego użytkowania szklarni.
W uzasadnieniu skargi P. B. podnosił, że zaskarżany wyrok, podobnie jak postanowienia organów administracji publicznej, oparty został na błędnej interpretacji przepisów prawa w zakresie klasyfikacji obiektów budowlanych oraz niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy związanych tak ze stanem faktycznym szklarni, jak i ze stanem prawnym odnoszącym się do decyzji Starosty P. w zakresie pozwoleń na budowę. W konsekwencji zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i organy administracji orzekające w sprawie, błędnie oparły się tylko na kategorii obiektu budowlanego wskazanej w decyzji Starosty P. z dnia [...] marca 2006 roku. Skarżący podniósł, iż decyzja ta nie obowiązywała już w chwili wydania decyzji przez organ II instancji oraz w chwili orzekania przez Sąd. Powoływana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w postanowieniach organów administracji publicznej, decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku, najpierw decyzją tegoż organu nr [...] z dnia [...] listopada 2006 roku, a następnie ostatecznie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 roku, została uchylona. Organy administracji, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny powinny, działając na podstawie przepisów prawa oraz mając obowiązek wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy w tym zarzutów strony, ustalić w toku postępowania stan prawny, który odnosił się do funkcjonowania w obrocie prawnym tej decyzji. Nie czyniąc tego, naruszyły w sposób zasadniczy przepisy postępowania, co istotnie wpłynęło na wynik postępowania. W zakresie naruszenia prawa materialnego skarżący podnosi także błędne definiowanie przez Sąd pojęcia budynku. Niewłaściwa wykładnia oraz stosowanie art. 3 Prawa budowlanego polega na definiowaniu pojęcia szczegółowego ("budynek" i "budowla") wyłącznie przez definicje pojęcia ogólnego, jakim jest definicja obiektu budowlanego.
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 roku, sygn. akt II OSK 1913/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że obowiązek zgłoszenia zakończenia robót budowlanych został zawarty w wydanym przez Starostę P. pozwoleniu na budowę dnia [...] marca 2006 roku, znak [...], na mocy którego organ ten zatwierdził projekt budowlany i zmienił wcześniejsze pozwolenie na budowę w zakresie kategorii obiektu. Skarżący zwrócił natomiast uwagę na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności niepoczynienia przez Sąd I instancji ustaleń czy wydane przez Starostę P. pozwolenie na budowę z dnia [...] marca 2006 roku, znak [...], jest aktem nadal istniejącym w obrocie prawnym. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku, najpierw decyzją tego organu nr [...] z dnia [...] listopada 2006 roku, a następnie ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 roku została uchylona. Nie uwzględnienie powyższego faktu oznacza, że stan faktyczny i prawny sprawy został wadliwie ustalony, co z kolei istotnie wpłynęło na wynik postępowania. Sąd I instancji przyjął bowiem, że stan faktyczny wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego i uzasadnia wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Tymczasem, w myśl postanowień art. 57 ust. 7 ustawy karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymierza się, jeżeli przystąpiono do użytkowania tego obiektu z naruszeniem art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego. Powołane przepisy przewidują jednak wyłączające się sposoby zakończenia budowy. Pierwszy z nich stanowi, że do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie wymaga się pozwolenia na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Z kolei w drugim z nich, na zasadzie wyjątku od uregulowania zawartego w art. 54 Prawa budowlanego określa się przypadki, w których przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji, chyba że jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV lub XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy. Wówczas bowiem, jak wynika z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego, do użytkowania obiektu budowlanego można przystąpić po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skoro zatem między stosowaniem powołanych tych dwóch przepisów prawnych zachodzi alternatywa rozłączna, to taki sam związek winien występować pomiędzy nimi, gdy do ich zastosowania odwołano się w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, na potrzeby określenia przesłanek nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Niewątpliwie zastosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego wymaga ustalenia obowiązującego dla inwestora trybu zakończenia budowy. Przyjęcie natomiast, że winien to uczynić poprzez uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wymaga wskazania podstawy takiego obowiązku. Zawiadomienie o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 Prawa budowlanego dotyczy budowy prowadzonej legalnie na podstawie pozwolenia na budowę. Prawnie skuteczne jest zatem zawiadomienie o zakończeniu budowy, ale tylko co do obiektów, które budowano zgodnie z projektem oraz warunkami pozwolenia na budowę. Natomiast prawnie skuteczne uzyskanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie w ramach normy wyrażonej w art. 55 jest możliwe wtedy, gdy budowa obiektu realizowana jest w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, jak również wtedy, gdy w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych został nałożony obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie bądź też gdy w związku z istotnym odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę w prowadzonym postępowaniu zmierzającym do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem zostały nałożone na stronę określone obowiązki w tym właśnie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stanowiska stron postępowania nie uległy zmianie. Dodatkowo na rozprawie w dniu [...] marca 2011 roku pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] września 2007 r. uchylająca decyzje o pozwoleniu na budowę z dnia [...].06.2005 r. i z dnia [...].03.2006 r. jest ostateczna, to samo odnosi się do decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2007 roku o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z art. 153 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 roku, sygn. akt II OSK 1913/09, są dla Sądu w niniejszej sprawie wiążące.
Z zebranego w aktach materiału dowodowego wynika, że P. B. jeszcze przed zakończeniem całości robót budowlanych przystąpił do użytkowania części obiektu budowlanego – szklarni. Okoliczność ta nie budziła wątpliwości w toku zarówno postępowania przed organami administracji publicznej, jak i przed sądem. Nie była ona również zakwestionowana przez skarżącego. Wątpliwości wzbudziła natomiast ocena prawna zachowania się P. B., w szczególności to, czy nielegalnie użytkował on obiekt budowlany oraz powinien był z tego tytułu ponieść określone przez ustawodawcę konsekwencje.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414). Trzeba zauważyć, iż zgodnie z art. 54 tejże ustawy, do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymaga się pozwolenia na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż w niniejszej sprawie ze względu na charakter realizowanej inwestycji (kompleks szklarni) konieczne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że P. B. na mocy decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku uzyskał zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę (k. 37 akt administracyjnych). W trakcie wykonywania inwestycji skarżący złożył wniosek o zmianę pierwotnego projektu, czego rezultatem była zmiana decyzji z dnia [...] czerwca 2005 roku i zatwierdzenie projektu zamiennego, dokonane na podstawie decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2006 roku (k. 39 akt administracyjnych). Jednakże, zarówno decyzja z dnia [...] czerwca 2005 roku, jak i decyzja z dnia [...] marca 2006 roku zostały uchylone w oparciu o decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...] września 2007 roku w trybie art. 36a ust. 2 ustawy Prawo budowlane (k. 292 akt administracyjnych). Z powołanej normy wynika, że właściwy organ uchyla pozwolenie na budowę w przypadku wydania decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, tj. w wypadku nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego bądź też ewentualnie wykonania innych, określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w związku z istotnym odstąpieniem przez inwestora od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W tym miejscu należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych w toku rozprawy przed Sądem w dniu [...] marca 2011 roku wynika, że decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] września 2007 roku jest ostateczna.
Wobec powyższych ustaleń nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2006 roku, w świetle którego skarżący naruszył art. 54 Prawa budowlanego. Przepis ten dotyczy bowiem jedynie tych przypadków, gdy budowa prowadzona była legalnie, w oparciu o pozwolenie na budowę. Z materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, że w trakcie prac budowlanych doszło do istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, organy nadzoru budowlanego wszczęły postępowanie legalizacyjne z art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, w jego wyniku wydano decyzję o nałożeniu obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, i w konsekwencji decyzje o pozwoleniu na budowę z dnia [...] czerwca 2005 roku oraz z dnia [...] marca 2006 roku zostały uchylone w trybie art. 36a ustawy prawo budowlane. W tych okolicznościach robót budowlanych zrealizowanych do dnia [...] listopada 2007 r. (data decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji nr [...] o zatwierdzeniu projektu zamiennego oraz udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót – k. 307 akt administracyjnych) nie można uważać za legalnie wykonane, przymiot ten utraciły, czego konsekwencją było wszczęcie odpowiedniego postępowania legalizacyjnego. Wyklucza to zastosowanie do tychże robót art. 54 ustawy Prawo budowlane. Stan ten był już wiadomy w momencie orzekania przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu.
Należy ponadto wskazać, że wyjątek od zasady dokonywania zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych został wyrażony w art. 55 Prawa budowlanego. Zgodnie z powołanym przepisem, przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli: na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do Prawa budowlanego bądź też przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem całości robót budowlanych. Wymienione wyżej dwa przypadki konieczności uzyskania pozwolenia na użytkowanie – podobnie jak przepis art. 54 ustawy Prawo budowlane – znajdują zastosowanie do obiektów budowlanych mających przymiot legalności, nie odnoszą się natomiast do obiektów budowlanych podlegających procedurze legalizacji. Tych ostatnich dotyczy natomiast przypadek z art. 55 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wymagają obiekty budowlane, co do których wydano decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w trybie art. 49 ustawy lub co do których wydano decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego w trybie art. 51 ust. 4 tejże ustawy. Do naruszenia obowiązku z art. 55 pkt 2 ustawy Prawo budowlane dochodzi więc, gdy inwestor przystępuje do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego uprzednio wydano decyzję wymienioną w tym przepisie. W konsekwencji zatem organy administracji publicznej mogły ewentualnie nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu wyłącznie za okres przypadający po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 roku o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Z zebranego dotychczas materiału dowodowego nie wynika zaś czy po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. inwestor użytkował przedmiotowy obiekt bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Sąd pragnie ponadto zwrócić uwagę, iż nie podziela on stanowiska organów co do zakwalifikowania inwestycji skarżącego do kategorii VIII obiektów budowlanych, określając tę kategorię należy bowiem odnieść się do charakterystyki przedmiotowego kompleksu szklarni tak jak ją opisuje projekt budowlany zamienny, a nie kształt, w jakim miała być ona zbudowana w myśl pierwotnego projektu. Należy bowiem uwzględnić modyfikacje wprowadzone w toku realizowania inwestycji przez P. B.
W tej sytuacji Sąd zmuszony był na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 54, art. 55 i art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414). Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny zatem uwzględnić powyższe uwagi Sądu, a w szczególności te dotyczące podstawy ewentualnego wymierzenia skarżącemu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Sąd zasądził koszty w oparciu o art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określając koszty zastępstwa procesowego na podstawie § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych...(Dz.U. Nr 163 poz. 1349 z 2002 r.).
O wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.
/-/ E.Brychcy /-/ E.Podrazik /-/ M.Kwiecińska