II SA/Po 107/25

II SA/Po 107/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Robert Talaga
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi V. G. na decyzję Wojewody z dnia 3 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie umorzenia i rozłożenia na raty środków na podjęcie działalności oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga V. G. (zwanej dalej "skarżącą") na decyzję Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą" lub "organem II instancji") z dnia 3 stycznia 2025 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Starosty (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji") z dnia 15 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 14 listopada 2024 r. decyzji własnej z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...] Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: [...], chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...] (zwaną dalej "decyzją z 2024 r."), Starosta udzielił skarżącej ulgę w postaci:
1) umorzenia w części należności z tytułu zwrotu otrzymanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 475, zwanej dalej "u.p.z.i.r.p."), tj. odsetek ustawowych od podlegającej zwrotowi kwoty należności głównej naliczonych od dnia otrzymania środków, tj. od dnia 6 lipca 2022 r. do dnia 14 czerwca 2023 r. i odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od dnia 15 czerwca 2023 r. do dnia złożenia wniosku o udzielenie ulgi, tj. do dnia 5 stycznia 2024 r. w kwocie 4.032,58 zł;
2) rozłożenia na sześć rat spłaty należności głównej wynikającej z obowiązku zwrotu otrzymanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46 ust. 1 u.p.z.i.r.p. w wysokości 30 tys. zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 stycznia 2024 r. do dnia 10 kwietnia 2024 r. w kwocie 887,67 zł.
Na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, decyzją z dnia 24 maja 2024 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję z 2024 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
Pismem z dnia 4 października 2024 r. skarżąca zwróciła się do Starosty z prośbą o przedłużenie spłaty szóstej raty do dnia 30 listopada 2024 r. Skarżąca powołała się na pogarszający się stan zdrowia i brak środków finansowych. Jednocześnie zawnioskowała o nienaliczanie odsetek za powstałą zwłokę. Starosta przekazał skarżącej informację o braku podstaw prawnych do przedłużenia terminu spłaty jej zobowiązania. Starosta wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła nawet złego stanu zdrowia i braku możliwości finansowych.
Starosta ustalił, że skarżąca zapłaciła wszystkie raty, jednakże ostatnia jest w niepełnej wysokości. W związku z tym, pismem z dnia 30 października 2024 r., Starosta zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wygaszenia decyzji z 2024 r.
Decyzją z dnia 15 listopada 2024 r., nr [...], Starosta stwierdził wygaśnięcie decyzji z 2024 r. W uzasadnieniu decyzji Starosta podniósł, że w decyzji z 2024 r. zawarto warunek, że jeżeli kwota danej raty nie zostanie opłacona do 20 dnia każdego miesiąca w wymaganej kwocie, to pozostała, brakująca kwota należności staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od terminu płatności określonego w wezwaniu z dnia 9 maja 2023 r. W takiej sytuacji system ratalny przestaje obowiązywać, a skarżąca ma obowiązek zapłacić już wszystko. Skoro więc warunek określony w decyzji z 2024 r. nie został dopełniony, to decyzja ta wygasa.
Starosta podniósł, że skarżąca nie dokonała wpłaty szóstej raty w kwocie 5.137,67 zł z terminem przypadającym na dzień 20 października 2024 r., tak jak powinno to nastąpić. W tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 162 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."). W świetle art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p., pozostała kwota jest natychmiast wymagalna.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że termin zapłaty szóstej raty przypadał w niedzielę. W tej sytuacji termin ten powinien "przeskoczyć" na następny dzień, tj. poniedziałek. Skarżąca zapłaciła, jak twierdzi, 83% szóstej raty, a pozostałą część zapłaciła trzy dni później, czego chyba nie odnotowano. Skarżąca zapłaciła zatem wszystkie raty, ale po czasie.
Decyzją z dnia 3 stycznia 2025 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że przepis art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p. stanowi jasno o warunku, jaki należy spełnić, aby uchronić się przed negatywnymi konsekwencjami w postaci utraty ulgi wynikającej z decyzji przyznającej tą ulgę. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., taka decyzja, w której nie dopełniono zawartego w niej warunku, podlega wygaszeniu. Skarżąca została pouczona w decyzji z 2024 r. o obowiązku terminowego spłacania rat. Nie uczyniła tego na czas, dlatego decyzja z 2024 r. podlega wygaszeniu.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniami podniesionymi przez organy. Skarżąca zapłaciła szóstą ratę w części (na czas), natomiast resztę po trzech dniach. Skarżąca informowała przecież organ I instancji o możliwej zwłoce. Pisała w tej sprawie, ale odmówiono jej przedłużenia terminu powołując się na brak podstawy prawnej do przedłużenia terminu płatności. Informacja o braku możliwości finansowych nie została wówczas zbadana przez organ I instancji.
Kiedy Starosta wysyłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, to wiedział, że zobowiązanie ratalne skarżącej zostało już spłacone. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a przy okazji ustanowiła dwóch pełnomocników – M. G. (syna) oraz M. G. (córkę).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 107/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Na rozprawę w dniu 25 czerwca 2025 r. stawili się: skarżąca wraz z pełnomocnikiem – córką. Za organ nie stawił się nikt. Skarżąca wskazała, że na skutek wydanej decyzji będzie musiała zapłacić całą resztę kwoty, nawet tę część, którą jej umorzono. W poznańskim urzędzie pracy twierdzi się, że do zapłaty pozostało 76,16 zł. Skarżąca obawia się obowiązku zapłaty tej części, którą jej umorzono. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga była nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody, utrzymującej w mocy decyzję Starosty o wygaśnięciu decyzji z 2024 r. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustawodawca przewidział szeroki wachlarz świadczeń, w tym także pieniężnych, które mogą wspomóc osoby bezrobotne w podjęciu zatrudnienia. Ustawodawca przewidział także ulgi, z jakich można skorzystać na wypadek obowiązku zwrotu przyznanych środków. Organ administracji publicznej może wydać decyzję administracyjną, na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p., w której możliwe jest częściowe umorzenie kwoty należnej do zwrotu, a reszta z kolei może zostać rozłożona na raty.
W przepisie art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p. ustawodawca zawarł warunek, w myśl którego, jeżeli nie zostaną dochowane wymagania czasowego opłacania kwot rozłożonych na raty, to wówczas cała kwota staje się wymagalna. Regulacja ta odpowiada istocie przepisu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi o konieczności wygaśnięcia decyzji wydanej z zastrzeżeniem warunku. Oznacza to, że jeżeli warunek zawarty w decyzji administracyjnej nie zostanie dopełniony (tu: bezwzględnie czasowe opłacanie rat), to nie ma innej możliwości jak tylko wygasić taką decyzję. Zrekonstruowany powyżej pogląd jest konsekwentnie prezentowany w orzecznictwie. "Nieopłacanie przez zobowiązanego w ustalonym terminie rat należności skutkuje tym, że ich niezapłacona kwota staje się wymagalna. Powyższe oznacza, że z mocy prawa przestaje obowiązywać układ ratalny, a zatem dezaktualizuje się on w związku z jego nierealizowaniem przez dłużnika." (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 41/19). Nie ma możliwości niezastosowania przepisu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., jeżeli nie zostanie spełniony warunek określony w decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 211/22). To z kolei rodzi konsekwencje obowiązku zwrotu całej kwoty pozostałej do zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od terminu płatności określonego w art. 46 ust. 2 i 3 u.p.z.i.r.p.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że sytuacja skarżącej w pełni odpowiada sytuacji opisanej powyżej. Skarżąca uzyskała decyzję z 2024 r., w której częściowo umorzono jej należności, a pozostałą część rozłożono jej na raty. Skarżąca wytrwale spłacała te raty terminowo, ale jak sama przyznała, ostatnią ratę zapłaciła na czas, jednakże w części (nieistotne, że znacznej). Trzy dni po terminie płatności zapłaciła brakującą kwotę, ale nie mogło to już zmienić tej okoliczności, że skarżąca nie dopełniła warunku określonego w decyzji z 2024 r. Skarżąca miała opłacać należności w niemalże stałych kwotach przez sześć miesięcy, do 20 dnia każdego miesiąca. Niestety nie ma odstępstw od tej regulacji. Wynika to z tego, że skoro skarżąca cieszyła się przywilejem braku obowiązku spłacania całej kwoty, jaką Powiatowy Urząd Pracy w [...] przyznał jej na podstawie art. 46 ust. 2 u.p.z.i.r.p., to przestrzeganie warunku zawartego w decyzji z 2024 r. musi być przestrzegane bezwzględnie. Gdyby tak nie było, a argumentacja skarżącej została uwzględniona, to wówczas skarżąca skorzystałaby z jeszcze jednego "bonusu", jakiego ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewiduje.
Należy teraz odwołać się do przepisu art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p., aby unaocznić konsekwencje, jakie będą wynikać z wygaśnięcia decyzji. Trzeba mieć na uwadze to, że wygaśnięcie decyzji ma charakter deklaratoryjny, a więc wywołuje skutek wsteczny (ex tunc). Skarżąca będzie musiała zmierzyć się ze skutkami, jakie na nią nałożono, kiedy zobowiązano ją do zwrotu należności głównej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 206/10). Sąd w składzie orzekającym powtarza, że kwota pozostała do spłaty staje się wymagalna wraz z odsetkami za opóźnienie. Ten obowiązek należy rozbić na dwie części z uwagi na zawartą w nim koniunkcję. Po pierwsze, skarżąca musi zwrócić kwotę pozostałą do spłaty. Podczas rozprawy sądowej skarżąca podniosłą, że uzyskała informację iż ma do zapłaty 76,16 zł. To jest zapewne pozostałość należności ratalnych. Jest to zatem znikoma należność pozostająca do spłaty.
Z uwagi na zawartą koniunkcję, i to należ uznać za drugi element obowiązku ciążącego na skarżącej, skarżąca ma obowiązek zwrócenia odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych od terminu płatności określonego w art. 46 ust. 3 u.p.z.i.r.p. Te odsetki były w pkt I decyzji z 2024 r. umorzone, ale wobec bezwzględnie wiążącego charakteru normy prawnej z art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p., to umorzenie musi "upaść", jako konsekwencja niedopełnienia warunku przez skarżącą. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć moment, od którego odsetki te stają się należne. Ustawodawca odsyła do art. 46 ust. 3 u.p.z.i.r.p., a więc mowa jest od dniu, w którym Starosta wezwał skarżącą do zwrotu całej należności. Tym dniem jest 9 maja 2023 r., a więc dzień, w którym Starosta wypowiedział skarżącej umowę o dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej i wezwał ją jednocześnie do zwrotu całości kwoty (30 tys. zł). Dzień 9 maja 2023 r. jest dniem, od którego nalicza się odsetki i na skutek wygaśnięcia decyzji z 2024 r., odsetki te są teraz wymagalne. Szczęśliwie skarżąca nie ma obowiązku zwrócenia odsetek liczonych od dnia wypłacenia jej kwoty na podjęcie działalności gospodarczej.
Podsumowując, przepis art. 76 ust. 9b u.p.z.i.r.p. jest bezwzględnie wiążący (ius cogens), co oznacza, że umorzenie z pkt I decyzji z 2024 r. musi również zostać wygaszone. Skarżąca co prawda zapłaciła już całą należność rozłożoną na raty, ale z uwagi na niedochowanie przez nią warunku, będzie musiała teraz "powrócić" do obowiązku uiszczenia odsetek za opóźnienie naliczanych od dnia 9 maja 2023 r.
Odnosząc się do twierdzeń podnoszonych w skardze, należy uznać ich oczywistą niezasadność. Skarżąca nie może powoływać się na trzydniowe opóźnienie. Rygor warunku zawartego w decyzji z 2024 r. jest nieubłagany. Niedopełnienie tego warunku, chociażby o jeden dzień, musi skutkować wygaśnięciem decyzji z 2024 r. i powrotu odsetek uprzednio umorzonych. Starosta nie miał obowiązku już zważać na to, że ostatecznie skarżąca zapłaciła w pełni ostatnią ratę. Kierował się on konsekwencjami z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.