II SA/Po 106/25

II SA/Po 106/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Świstak
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2025 r. w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody W. z dnia 26 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowie uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia 27 września 2024 r., nr [...], II. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Decyzją Starosty [...] z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...] orzeczono o uznaniu D. M. ( dalej zwana też jako: "Strona" lub "Skarżąca") z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną. Ponadto, postanowieniem Starosty [...] z dnia 21 marca 2022 r., znak: [...] zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie przyznania D. M. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...] w P. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sprawy przeciwko byłemu pracodawcy działającego pod firmą "X. sp. z o. o. S.K.A." o wydanie świadectwa pracy, zasądzenie odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, zasądzenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, zasądzenie wynagrodzenia za czas gotowości do pracy.
Decyzją Starosty [...] z dnia 9 grudnia 2022 r., znak: [...] orzeczono o utracie przez Stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 grudnia 2022 r. z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego.
Postanowieniem Starosty [...] z dnia 20 września 2023 r., znak: [...] wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie uznania D. M. z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 07 grudnia 2022 r.
Następnie Starosta [...] decyzją z dnia 27 września 2024 r., nr: [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 t.j. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 2 ust. 1pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475 t.j. – dalej: "u.p.z.") orzekł o:
1. uchyleniu decyzji Starosty [...] z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...] [...] w sprawie uznania D. M. z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną,
2. uchyleniu decyzji Starosty [...] z dnia 09 grudnia 2022 r., znak: [...] [...] w sprawie utraty przez D. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 07 grudnia 2022 r.,
3. odmowie uznania D. M. za osobę bezrobotną z dniem rejestracji, tj. z dniem 14 marca 2022 r.
Organ I instancji wyjaśnił, iż na podstawie dokumentów nadesłanych do organu przez Skarżącą w dniu 11 września 2023 r. ustalono, że w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, tj. 14 marca 2022 r. Strona nie spełniała warunków do uznania za osobę bezrobotną – pozostawała w zatrudnieniu w X. sp. z o. o. S.K.A. do dnia 15 marca 2022 r.
D. M. reprezentowana przez radcę prawnego złożyła odwołanie od powyższej decyzji domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty [...] w zakresie punktu 2 i 3 oraz orzeczenie, że Skarżąca zostaje uznana za osobę bezrobotną z dniem 16 marca 2022 r.
Wojewoda decyzją z 26 listopada 2024 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że nie budzi wątpliwości organu II instancji, iż zaistniała podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyszła na jaw nowa okoliczność pozostawania przez Stronę w stosunku pracy do dnia 15 marca 2022 r., na co wskazuje wyrok Sądu Rejonowego [...] w P. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2023 r. Zauważono też, że organ administracji publicznej nie może ograniczać się do samego stwierdzenia zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania, lecz powinien niejako na nowo - z uwzględnieniem przesłanki wznowieniowej - rozpoznać i rozstrzygnąć istotę sprawy, w której doszło do wznowienia postępowania. Gdy organ ten, po przeprowadzeniu rzeczonego postępowania, stwierdzi wystąpienie podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji, wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, co wynika z kolei z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Przedmiotem wznowionej decyzji ostatecznej była weryfikacja decyzji dotycząca uznania Strony z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną i w tym zakresie ponownie orzeczono o istocie sprawy, tj. odmówiono Stronie przyznania statusu osoby bezrobotnej z uwagi na to, że na ten dzień pozostawała w zatrudnieniu. Odnosząc się do uwag podniesionych w odwołaniu wskazano, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o pozbawieniu Strony statusu osoby bezrobotnej, gdyż zaskarżona decyzja Starosty [...] w ogóle takiego statusu nie przyznaje, zatem nie można pozbawić praw i obowiązków osoby bezrobotnej, których Zainteresowana ostatecznie nie mogła uzyskać. Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.p.z. powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych oraz prowadzą rejestr tych osób. Rejestracja bezrobotnych następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień, co wynika z art. 33 ust. 2 u.p.z. Rejestracja określonej osoby jako bezrobotnej, wiąże się wobec tego bezpośrednio z ustaleniem, czy danej osobie przysługuje taki status. Powołując się na brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2, pkt 43 oraz art. art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Wojewoda uznał, że Strona może zostać uznana za bezrobotną z dniem 16 marca 2024 r. Powołując się na art. 33 ust. 1 i 2 ustawy i § 2 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy organ wyjaśnił, że dokonanie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy w charakterze bezrobotnego wiąże się m.in. z obowiązkiem złożenia stosownych oświadczeń. Powyższe pozwala na potwierdzenie, że faktycznie przez Stronę zostały spełnione wszystkie ustawowe warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Złożenie oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń należy do obowiązków bezrobotnego, organ zatrudnienia nie może sam zakładać, że warunki uzyskania statusu bezrobotnego zostały przez daną osobę ponownie spełnione po upływie okresu zatrudnienia/innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym rejestracja z innym dniem niż dzień rejestracji nie jest możliwa. Datą miarodajną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy.
W wyniku ponownej analizy akt sprawy stwierdzono, że D. M. w dniu rejestracji oświadczyła, że jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia i spełniała ustawowe kryteria wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Na podstawie złożonych w dniu rejestracji oświadczeń Starosta [...] nie mógł odmówić D. M. statusu osoby bezrobotnej.
Z akt sprawy wynika, że strona dokonała rejestracji jako osoba bezrobotna w trybie § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, natomiast nie zgłosiła się w PUP w Poznaniu w dniu 16 marca 2022 r. w celu dokonania rejestracji, jako osoba bezrobotna, nie złożyła również wniosku o zarejestrowanie za pośrednictwem formularza elektronicznego. Zdaniem Wojewody uznanie jej za osobę bezrobotną z dniem 16 marca 2022 r. stanowiłoby zatem rażące naruszenie wyżej wskazanych przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy z dnia 14 kwietnia 2020 r. Bezspornie z akt sprawy wynika, że na dzień 14 marca 2022 r. Strona nie spełnia warunków do uznania za osobę bezrobotną ponieważ była zatrudniona do dnia 15 marca 2022 r. Ponadto zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy, nie można uznać D. M. za osobę bezrobotną z dniem 16 marca 2022 r. ponieważ ww. tego dnia nie złożyła wniosku o zarejestrowanie jako osoba bezrobotna.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, D. M. zarzuciła naruszenie:
1. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2) oraz art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z. poprzez brak ich zastosowania, co skutkowało brakiem orzeczenia w postępowaniu wznowieniowym, w tym także w postępowaniu reformatoryjnym, o całości sprawy i tym samym jedynie pozbawiono D. M. statusu osoby bezrobotnej oraz odmówiono jej tego statusu bez jednoczesnego rozstrzygnięcia w granicach wznowionego postępowania (postępowania odwoławczego) o przyznaniu tego statusu z chwilą, gdy zaistniały w jej przypadku do tego ustawowe warunki tj. w dniu 16 marca 2022 r., podczas gdy naruszone normy prawne nakazują nie tylko pozbawiać daną osobę statusu osoby bezrobotnej z dniem gdy nie miała ona tego statusu, ale jednocześnie nakazują one uznawać ją za osobę bezrobotną gdy spełniła ona ku temu przesłanki nawet jeśli doszło do tego w późniejszym terminie niż dzień zgłoszenia do Urzędu Pracy, za czym przemawia głównie wykładnia celowościowa naruszonych przepisów;
2. art. 155 k.p.a. poprzez jego pominięcie dla niniejszej sprawy i uznanie, że jego zastosowanie stoi w konflikcie do procedury z art. 145 § 1 pkt 5) k.p.a i art. 151 § 1 pkt 2) k.p.a., podczas gdy postępowanie wzniowieniowe może zostać wszczęte na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu (vide art. 147 k.p.a.), ale nie powinno ono być prowadzone w ogóle gdy zainteresowany właśnie żąda zmiany wydanej wobec niego decyzji administracyjnej i wyraża na to zgodę prowadząc tym samym w o wiele prostszy sposób lege artis do wejścia do obrotu prawnego aktu zgodnego ze stanem rzeczywistym, bowiem wniosek o zmianę decyzji na wniosek zainteresowanego stoi przed postępowaniem wszczynanym z urzędu, a nadto oba postępowania tj. wznowieniowe i w przedmiocie zmiany decyzji winny zmierzać do zmiany decyzji wobec D. M. w sprawie uznania jej za osobą bezrobotną nie z dniem 14 marca 2022 r., a z dniem 16 marca 2022 r., a wobec tego postępowanie wznowieniowe jako tryb nadzwyczajny postępowania winien stać za postępowaniem prowadzonym w przedmiocie zmiany decyzji;
3. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zabranego w sprawie materiału dowodowego, szczególnie ocenę w taki sposób oryginału prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w P. , Wydziału V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 25 kwietnia 2023 r. (sygn. akt V P [...]), gdzie uznano zatrudnienie D. M. do 15 marca 2022 r., co tym samym oznaczało że warunki dla osoby bezrobotnej spełniła odwołująca właśnie w dniu 16 marca 2022 r., którą to okoliczność zaskarżone decyzje pomijają, jednocześnie uznając absurdalnie iż odwołująca nie wiedząc o mającym zapaść rozstrzygnięciu w sporze ze swoim byłym pracodawcą winna dopełnić jedynie formalności zgłoszenia się do Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna także w dniu 16 marca 2022 r., co miałoby zdaniem choćby organu odwoławczego skutkować finalnie przyznaniem jej statutu osoby bezrobotnej.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o:
- uchylnie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 27 września 2024 r. (znak: [...] [...]) w całości;
- o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym;
- o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym wynagrodzenie radcy prawnego według norm przepisanych;
- przeprowadzenie dowodów z dokumentów - akt postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] w P. , V Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, ws. o sprostowanie świadectwa pracy, odszkodowanie i ekwiwalent za urlop i o wynagrodzenie (sygn. akt V P [...]) na dowód faktów: sporu jaki skarżąca toczyła ze swoim pracodawcą, porzucenia jej przez pracodawcę już w listopadzie 2021 r. bez uregulowania jej statusu pracowniczego, kwestionowania przez H. sp. z o. o. S.K.A. twierdzeń D. M., problemów w ustaleniu prawidłowej daty ustania stosunku pracy skarżącej także przez Państwową Inspekcję Pracy, skomplikowanego statusu prawnego samej spółki H. sp. z o. o. S.K.A. przez co niemożliwe było ustalenie właściwego reprezentanta tej spółki do przyjęcia oświadczeń skarżącej, a co za tym na dowód braku winy/odpowiedzialności skarżącej w określeniu błędnej daty w jej statusie jako osoby bezrobotnej.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - zwanej dalej" "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydaną we wznowionym postępowaniu w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, którą Starosta [...] w pkt 1 uchylił swoją własną decyzję z dnia 14 marca 2022 r., w sprawie uznania Skarżącej z dniem 14 marca 2022 r. za osobę bezrobotną; w pkt 2 uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 09 grudnia 2022 r., w sprawie utraty przez D. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 07 grudnia 2022 r.; w pkt 3 odmówił uznania Skarżącej za osobę bezrobotną z dniem rejestracji, tj. z dniem 14 marca 2022 r.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z 27 września 2024 r. wydane zostały w oparciu i przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Poza sporem pozostaje, iż ujawnienie okoliczności świadczących, że w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej Strona pozostawała w zatrudnieniu stanowią nową okoliczność, o której mowa ww. przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Celem wznowienia postępowania jest stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. przesłanek stanowiących podstawę wznowienia postępowania. W wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego mogą zapaść różne rozstrzygnięcia, w tym decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., która musi być połączona z rozstrzygnięciem o istocie sprawy. Nowa decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie o całości sprawy objętej decyzją dotychczasową. Istotą wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Rozstrzygając sprawę na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ wydaje nową decyzję, która uchyla dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzyga sprawę w jej całokształcie.
Z definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wynika, iż bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osoba niepełnosprawna, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy. Powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób , przy czym rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień – art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z. Z rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 667), wydanego na podstawie art. 33 ust. 5 u.p.z., wynika m.in., że: w celu dokonania rejestracji osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny zgłasza się do powiatowego urzędu pracy (§ 2 ust. 1 pkt 1); osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy w trybie określonym odpowiednio w § 2 ust. 1 pkt 1 albo ust. 2 pkt 1 przedkłada do wglądu pracownikowi powiatowego urzędu pracy dokonującemu rejestracji dokumenty wymienione w tym przepisie, m.in. świadectwa pracy i inne dokumenty niezbędne do ustalenia jej uprawnień przysługujących na podstawie przepisów ustawy (§ 5 ust. 1); osoba ubiegająca się o zarejestrowanie jako bezrobotny w trybie określonym w § 2 ust. 1 pkt 1 przekazuje pracownikowi powiatowego urzędu pracy w trakcie rejestracji dane wymienione w § 5 ust. 5, w tym okresy zatrudnienia z podaniem nazwy pracodawcy, zajmowanego stanowiska pracy, wymiaru czasu pracy i podstawy wykonywania pracy (pkt 16). Według § 8 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy dokonuje się z dniem, w którym osoba zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy - po poświadczeniu przez nią własnoręcznym podpisem przekazanych przez nią danych i złożeniu, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu. Z kolei w § 9 wskazano negatywne przesłanki rejestracji, stwierdzając, że rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy nie dokonuje się w przypadku: 1) nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1-3 oraz ust. 2, lub 2) odmowy przekazania wymaganych danych, lub 3) odmowy poświadczenia przekazanych danych i oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu, w sposób określony w § 8 ust. 1 pkt 1, lub 4) nieopatrzenia wniosku o dokonanie rejestracji, załączonych do niego dokumentów i oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu, jednym z podpisów, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, lub 5) niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, o którym mowa w § 3 ust. 5.
Z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz rozporządzenia wykonawczego wynika, że chwila rejestracji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii statusu bezrobotnego i związanych z tym uprawnień. To zainteresowany decyduje kiedy i czy chce być zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu bezrobotnego ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocą wsteczną (ex tunc). Decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, potwierdzając tym samym, że danej osobie przysługuje taki status, wywołując skutek prawny wstecz, tj. od momentu, w jakim stan prawny zaistniał oraz momentu rejestracji.
Jak wskazano wyżej istotą postępowania wznowieniowego jest powrót sprawy do postępowania zwykłego, zatem wydanie decyzji następuje tak, jakby sprawa nie była jeszcze rozstrzygana w danej instancji.
Zdaniem Sądu organy nieprawidłowo deklaratoryjnie orzekły o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej, bez jednoczesnego określenia daty końcowej okresu, w jakim nastąpiła utrata tych uprawnień. Organy były zobowiązane uwzględnić stan faktyczny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Na dzień jej wydania było im znane, że Skarżąca nie spełniał warunków do uznania za osobę bezrobotną jedne za okres 14-15 marca 2022 r. Orzekając o utracie statusu od dnia 16 marca 2022 r. pozbawiły Skarżącą statusu osoby bezrobotnej w okresie, w którym przesłanka uzasadniająca brak nabycia czy też utratę statusu już nie występowała, tj. za okres przypadający po dniu 16 marca 2022 r.
Sąd podziela wyrażone w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych stanowisko, że wznowienie postępowania nie może skutkować – w przypadku uchylenia decyzji dotychczasowej – pozbawieniem strony skarżącej uprawnień za cały okres, w tym także ten, gdy strona spełniała materialnoprawne warunki do ich nabycia. Konsekwencją odmiennej wykładni art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy byłaby bezpowrotna utrata uprawnień do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wbrew temu, co wynika ze stanowiska organów, istotą sprawy nie jest wyłącznie rozstrzygnięcie, czy Skarżąca w stanie prawnym i faktycznym istniejącym w dniu 14 marca 2022 r. spełniała przesłanki uznania za osobę bezrobotną, ale czy może być – a jeżeli tak – to z jaką datą, uznana za osobę posiadającą taki status. Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na przeszkodzie przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z., który nie zabrania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego jedynie za okres, w którym nie zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W ocenie Sądu, odmowa przyznania Skarżącej statusu osoby bezrobotnej za okres po 15 marca 2022 r. jest natomiast nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1, 2 i 4 pkt 1 u.p.z. Pozbawia bowiem Skarżącą możliwości ponownej rejestracji z datą wsteczną oraz prawa do zabezpieczenia społecznego, narażając na ujemne konsekwencje jakie z tego wynikają. Taka sytuacja narusza z kolei cele ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jakimi są łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 391/23 oraz z dnia 22 stycznia 2025 r. o sygn.. akt IV SA/Po 838/24, wyrok WSA w Rzeszowie z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1277/18, wyrok WSA w Opolu z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt I SA/Op 578/24, dostępne jw.). Trzeba w tym miejscu odnotować też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2223/23, który w sprawie dotyczącej pozbawienia statusu osoby bezrobotnej w wyniku wznowienia postępowania, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., stwierdził, że powoływane przez organy nowe okoliczności, stanowiące przesłankę wznowieniową, dotyczą tylko fragmentu okresu, w którym skarżącemu przysługiwał status bezrobotnego, a orzeczenie o utracie przez skarżącego kasacyjnie statusu bezrobotnego nastąpiło z datą wsteczną, obejmując również cały okres, co do którego nie udokumentowano żadnych ustaleń na okoliczność wystąpienia przesłanek negatywnych uznania za osobę bezrobotną. Zdaniem NSA Spowodowało to, że skarżący został pozbawiony możliwości ponownej rejestracji, jako bezrobotny z datą wsteczną i narażony na ujemne konsekwencje tego stanu rzeczy. Zważywszy na konkretne okoliczności badanej sprawy, takie działanie organów należy oceniać jako niezgodne z celem ustawy, który obejmuje m.in. łagodzenie skutków bezrobocia. W okolicznościach badanej sprawy przyjęcie, że skoro skarżący w dacie rejestracji w urzędzie pracy nie spełniał przesłanek uznania za bezrobotnego (o czym wówczas nie mógł wiedzieć ani on sam, ani organy), to należy mu ten status odebrać również za okres, co do którego przesłanek negatywnych nie udokumentowano, stanowi takie posłużenie się istniejącymi mechanizmami, które ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego przerzuca na osobę bezrobotną, co nie jest do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości.
Natomiast w innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że organ administracji prowadzący rejestrację osób bezrobotnych nie może przerzucać negatywnych skutków postępowania rejestrowego przeprowadzonego w sposób naruszający przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. na osoby, które ubiegały się o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i status ten w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym uzyskały (wyrok z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 762/15).
Jak wynika z akt sprawy wyspecjalizowany organ jakim jest powiatowy urząd pracy przyjął dniu 14 marca 2022 r. wniosek Skarżącej o zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej. Niezależnie do tego jak Skarżąca sama oceniała spełnienie przesłanek do zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej w dniu 14 marca 2022 r., to na organie spoczywał ciężar zbadania warunków pozwalających na jego rejestrację z tym właśnie dniem. Z uzasadnienia decyzji z 14 marca 2022 r. wynika, iż organ opierając się na dokumentacji przedłożonej przez Stronę uznał, że spełniła warunki uznania jej za osobę bezrobotną z datą rejestracji. Z treści tej decyzji nie wynika, aby była ona wydana w szczególnych okolicznościach wskazanych w § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 kwietnia 2020 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Tymczasem odnotować należy, iż Skarżąca składając dokumenty do rejestracji jej jako osoby bezrobotnej nie przedłożyła świadectwa pracy, o którym mowa § 5 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, a jedynie wystosowane przez nią do pracodawcy oświadczenie z 11 marca 2022 r. o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia, wraz z dowodem jego nadania (i bez potwierdzenia jego odbioru). Wyspecjalizowany organ, uznał te dokumenty za wystarczające dla stwierdzenia niepozostawania przez Skarżąca w zatrudnieniu – nie znalazł przesłanki do odmowy zarejestrowania Strony jako osoby bezrobotnej w oparciu o § 9 pkt 1 ww. rozporządzenia – mimo, że z tych dokumentów nie wynikała jednoznacznie data rozwiązania stosunku pracy – brak było chociażby informacji kiedy pracodawca mógł się zapoznać z oświadczeniem Skarżącej ( art. 61 § 1 kodeksu cywilnego zw. z art. 300 kodeksu pracy).
Skoro wyspecjalizowany organ w dacie rejestracji Skarżącej jako osoby bezrobotnej nie powziął wątpliwości dotyczących zakończenia stosunku pracy łączącego Stronę z firmą X. sp. z o. o. S.K.A. i nie podjął czynności wyjaśniających tym zakresie, to tym bardziej, w świetle zasad wyrażonych w art. 8 i 9 k.p.a. nieuprawnione jest przerzucenie negatywnych skutków tych zaniechań na osobę, która ubiegała się o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej.
Reasumując, zdaniem Sądu po stronie organów miało miejsce przede wszystkim uchybienie przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. w zw. z art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a., a także podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organy nie przeprowadziły prawidłowo wznowionego postępowania ani też nie rozstrzygnęły właściwie sprawy w trybie nadzwyczajnym. Pominięto przy tym okoliczności w jakich doszło do rejestracji Skarżącej jako osoby bezrobotnej w dniu 14 marca 2022 r.
Ponownie przeprowadzając postępowanie administracyjne organy winny uwzględnić rozważania Sądu i wskazania co do dalszego postępowania, wynikające z niniejszego uzasadnienia. Konieczne jest uwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy we wznowionym postępowaniu słusznego interesu Skarżącej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a., na gruncie przywołanych przepisów prawa materialnego.
Końcowo odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 155 k.p.a., który Sąd uznał za niezasadny. Skoro w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy to zaistniała konieczność uruchomienia postępowania wznowieniowego. Jak wynika z akt sprawy postępowanie zainicjowane przez Skarżącą o zmianę, na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji starosty p. z dnia 14 marca 2022 r., znak: [...] jest aktualnie prowadzone równolegle. Oba postępowania są wobec siebie niekonkurencyjne bowiem opierają się na innych przesłankach. Kontrolowane aktualnie decyzje zostały wydane w trybie wznowieniowym, a więc przepis art. 155 k.p.a. nie mógł znaleźć w tym postępowaniu zastosowania i tym samym nie mógł zostać naruszony.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.