II SA/PO 104/24

II SA/Po 104/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 430/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. C., D. K., H. M., G. J., E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 782 zł (siedemset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 listopada 2023 roku (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 stycznia 2021 roku (znak: [...]), którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia dziedzicznego prawa zabudowy nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [...], [...], [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 1451 m2, ark. mapy [...], obręb P., w prawo użytkowania wieczystego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynikał następujący stan sprawy:
Wnioskiem z dnia 29 marca 2012 r. (data złożenia: 2 kwietnia 2012 r.) B. C., H. M., G. J., E. S. i J. M. wystąpiły do Prezydenta Miasta P. o przekształcenie dziedzicznego prawa zabudowy nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [...], [...], [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 1451 m2, ark. mapy [...], obręb P., w prawo użytkowania wieczystego. Do listy wnioskodawców dołączyła później D. K..
Z uwagi na prowadzone w sądach powszechnych postępowania o nabycie spadku po osobach, na rzecz których ustanowiono w 1912 r. prawo zabudowy, Prezydent Miasta P. dwukrotnie zawieszał postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Następnie wymienioną we wstępie decyzją z dnia 29 stycznia 2021 roku (znak: [...]) Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia dziedzicznego prawa zabudowy przedmiotowej nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek R. C., występującego w imieniu spadkobierców J. K., wszczęto postępowanie w sprawie przekształcenia dziedzicznego prawa zabudowy przedmiotowej nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego.
Organ stwierdził, że w związku z brakiem złożenia przez stronę w terminie 3 lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r., wystąpiła przesłanka określona w art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), zatem postępowanie wszczęte na wniosek użytkownika wieczystego, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. należało umorzyć.
Po wniesieniu odwołania przez R. C. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. (znak: [...]) umorzyło postępowanie odwoławcze.
Skarga na decyzję SKO została złożona przez B. C. D. K., H. M., G. J., E. S. i J. M., reprezentowanych przez r.pr. K. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2024 r. (sygn. akt: I SA/Po [...]) uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia 22 lipca 2022 r. i nakazał organowi przeprowadzić ponowne postępowanie. W motywach uzasadnienia wyroku tutejszy Sąd wskazał, że decyzja o umorzeniu postępowania została wydana przedwcześnie i budzi wątpliwości – tym bardziej – że w odwołaniu podniesiono, że organ nie wziął pod rozwagę, w szczególności okoliczności, iż zawieszenie toczącego się postępowania miało niewątpliwe na celu ustalenie wszystkich stron postępowania, tj. wszystkich spadkobierców zmarłego J. K. i wezwanie ich do udziału w sprawie. Przeprowadzenie postępowania administracyjnego (niezależnie od merytorycznego rozpatrzenia) wymagało ustalenia wszystkich spadkobierców J. K., bowiem decyzja o przekształceniu prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego dotyczyłaby wszystkich osób wchodzących w krąg spadkobierców J. K..
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy wezwał strony i ich pełnomocników do wykazania legitymacji procesowej. Swoje wyjaśnienia złożyli r.pr. K. S. oraz R. C..
Decyzją z dnia 24 listopada 2023 roku (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 stycznia 2021 roku (znak: [...]), którą umorzono postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 209 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: u.g.n.) osoby, które uzyskały prawo zabudowy nieruchomości ustanowione przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o prawie zabudowy (Dz. U. poz. 280), mogą żądać przekształcenia tego prawa w użytkowanie wieczyste. Przekształcenie następuje w drodze decyzji właściwego organu, w której określa się także warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62. Decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Kolejno organ odwoławczy podkreślił, że na mocy umowy z dnia 21 lutego 1912 roku zawartej w P., [...] Komisja ds. Rozbudowy Miasta w P. ustanowiła na rzecz H. S. z P. koło G., dziedziczne prawo zabudowy nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [...], [...], [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] (dane współczesne). Zgodnie z § 2 i § 9 powołanej umowy prawo zabudowy wygasło z dniem 21 lutego 2012 r. SKO wskazało, że wspólny wniosek pełnomocnika J. K., B. C., H. M., G. J., E. S. i J. M. o przekształcenie dziedzicznego prawa zabudowy przedmiotowej nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego wpłynął do organu I instancji w dniu 2 kwietnia 2012 r. Zatem został złożony do Prezydenta Miasta P. już po tym jak prawo zabudowy wygasło. Kolejne wnioski spadkobierców J. K. wpłynęły znacznie później. Zdaniem organu odwoławczego prawo zabudowy nie przysługiwało spadkobiercom J. K. już w chwili składania wniosku o przekształcenie, a tym samym w sposób oczywisty nie przysługiwało także w chwili wydania zaskarżonej decyzji przez Prezydenta Miasta P.. Tym samym prawidłowo organ I instancji umorzył postępowanie.
Dalej SKO podniosło, że prawo zabudowy (Erbbaurecht) jako prawo rzeczowe w rozumieniu prawa cywilnego zostało wprowadzone na tereny polskie byłego zaboru pruskiego przez niemiecki kodeks cywilny z 1896 r. (BGB - § 1012-1017) oraz rozporządzenie rządu Rzeszy z 15 stycznia 1919 r. o prawie zabudowy. Po II wojnie światowej prawo zabudowy zostało ustanowione jako instytucja prawa cywilnego dekretem z dnia 26 października 1945 r. o prawie zabudowy (Dz. U. Nr 50, poz. 280) i mogło być wykorzystywane między innymi w ramach działania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Cywilnoprawny charakter prawa zabudowy nigdy nie był kwestionowany. W związku z wprowadzeniem przez dekret z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych (Dz. U. Nr 49, poz. 326) cywilnoprawnej instytucji wieczystego użytkowania zamiast takich praw rzeczowych, jak wieczysta dzierżawa i prawo zabudowy, ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) przyjęła w art. 41, że istniejące w dniu wejścia w życie ustawy prawa własności czasowej, prawa zabudowy i prawa wieloletniej dzierżawy stają się prawem użytkowania wieczystego w przypadkach i na warunkach określonych w rozporządzeniu.
Natomiast z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), czyli od 1 sierpnia 1985 r. do dnia 1 stycznia 1998 r. nie było możliwe przekształcenie prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej. Ustawodawca finalnie przywrócił jednak taką możliwość w stosunku do prawa zabudowy ustanowionego przed 21 listopada 1945 r. (zob. przytoczony wcześniej art. 209 u.g.n.)
W ocenie SKO poza sporem pozostaje fakt, że dziedziczne prawa zabudowy przedmiotowej nieruchomości wygasły z dniem 21 lutego 2012 r. Z uwagi na to, że do wskazanej daty nie wpłynęły ani wnioski o przekształcenie w prawo użytkowania wieczystego, ani Prezydent Miasta P. nie wydał stosownej decyzji, to postępowanie prowadzone w trybie art. 209 u.g.n. stało się bezprzedmiotowe i prawidłowo postąpił organ I instancji, wydając decyzję o jego umorzeniu.
Z powyższym rozstrzygnięciem SKO nie zgodziły się B. C., H. M., G. J., E. S., D. K. oraz J. M., które będąc reprezentowane przez r.pr. K.S., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę. Zaskarżonej decyzji SKO z dnia 24 listopada 2023 r. zarzucono naruszenie:
- art. 7, art. 7b, art. 8 i art. 77 k.p.a. polegające na umorzeniu postępowania po niemal 12 latach od złożenia wniosku, bez wyjaśnienia kwestii spornego pomiędzy stronami terminu, w którym prawo zabudowy w stanie faktycznym sprawy zostało ustanowione (powstało);
- art. 209 u.g.n. polegające na błędnym przyjęciu, iż w dacie złożenia wniosku o przekształcenie prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego, prawo to nie istniało na skutek jego wygaśnięcia, co w konsekwencji prowadziło do uznania, iż wniosek był bezprzedmiotowy;
- art. 17 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. polegające na umorzeniu postępowania, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania, albowiem w dacie złożenia wniosku o przekształcenie prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego, prawo to nie wygasło.
Jednocześnie skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadniając skargę, podkreślono, że organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy przyjął, iż termin, w którym prawo zabudowy wygasło to dzień 21 lutego 2012 r., wiążąc ten termin wyłącznie z datą wskazaną w treści umowy pomiędzy H. S. z P. koło G. a [...] Komisją ds. Rozbudowy Miasta w P.. Skarżące uważają, że organ pominął przy tym całkowicie fakt, iż dla powstania prawa zabudowy wymagane było nie tylko zawarcie samej umowy, lecz również uzyskanie zezwolenia i dokonanie stosowanego wpisu w księdze gruntowej. Dopiero właśnie uzyskanie zezwolenia i dokonanie w księdze gruntowej prawomocnego wpisu konstytuowało prawo zabudowy i od tej daty powinien być liczony termin powstania prawa zabudowy, a w konsekwencji od tej daty powinien zostać ustalony termin jego wygaśnięcia. W ich ocenie zezwolenie na ustanowienie prawa zabudowy w niniejszej sprawie zostało wydane dnia 26 kwietnia 1912 r. To natomiast oznacza, że w dacie złożenia wniosku prawo zabudowy nie wygasło.
Skarżące wskazały także, że zgodnie z treścią umowy, jak również i przepisów BGB, po wygaśnięciu prawa zabudowy, właściciel gruntu powinien zapłacić osobie uprawnionej do budynku stosowne odszkodowanie. W stanie faktycznym wypłata odszkodowania nigdy nie miała miejsca. Właściciel gruntu również nigdy nie podjął żadnych działań zmierzających do wykreślenia wpisu w księdze wieczystej dotyczącego prawa zabudowy i jego sprostowania. Pomiędzy stronami nie toczyły się żadne postępowania mające na celu uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dlatego też decyzja o umorzeniu postępowania została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego i powinna zostać uchylona w całości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.
Po wpływie skargi do tutejszego Sądu, postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. Sąd odrzucił skargę J. M. z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r. (sygn. akt: I OZ [...]) oddalił zażalenie na rzeczone postanowienie tutejszego Sądu.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. stawiła się pełnomocnik skarżących, r. pr. K. S., która podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w skardze. Ponadto podkreśliła, że nie jest wystarczająca dla ustalenia treści obowiązujących przepisów prawa zaborczego opinia prawna znajdująca się w aktach postępowania administracyjnego. W jej ocenie kwestia ta powinna być przedmiotem opinii biegłego z zakresu prawa zaborczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 listopada 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 stycznia 2021 roku (znak: [...]), którą umorzono postępowanie administracyjne. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów stanowił przepis art. 209 u.g.n.
Dla przekształcenia prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 209 u.g.n. należy przede wszystkim udowodnić, że prawo to zostało ustanowione przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o prawie zabudowy. Co istotne, prawo zabudowy jest prawem majątkowym zbywalnym i dziedzicznym, dlatego z tych względów uznaje się, że z żądaniem jego przekształcenia w prawo użytkowania wieczystego mogą wystąpić również osoby, które w dacie wystąpienia z żądaniem dysponują tym prawem, a nie – jak mogłoby wynikać z literalnego brzmienia przepisu – tylko osoby, które uzyskały prawo zabudowy przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. (zob. A. Prusaczyk [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami..., 2021, s. 1171.). Dysponentami tego prawa mogą być więc również następcy prawni osoby, na rzecz której ustanowiono prawo zabudowy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt: I OSK 1452/06). W konsekwencji często przesądzającą okolicznością dla skutecznego przekształcenia prawa zabudowy w prawo użytkowania wieczystego jest to, że prawo zabudowy musi istnieć również w chwili złożenia wniosku o jego przekształcenie.
W realiach niniejszej sprawy bezsporne pozostaje, że wnioskodawcy pozostają następcami prawnymi J. K., któremu przysługiwało prawo zabudowy ustanowione przed wejściem w życie dekretu. Kwestią budzącą zasadnicze wątpliwości jest jednak moment wygaśnięcia rzeczonego prawa zabudowy. Organy przyjmują, że skoro prawo to zostało ustanowione na podstawie umowy z dnia 21 lutego 1912 r. zawartej pomiędzy Komisją do Spraw Rozbudowy Miasta w P. a H. S. na okres 100 lat, to prawo zabudowy wygasło z dniem 21 lutego 2012 r. Zatem – w ocenie zarówno organu I instancji jak i SKO – w chwili złożenia wniosku (data złożenia: 2 kwietnia 2012 r.) prawo zabudowy już wygasło. Odmiennego zdania są skarżące, które w skardze wywodziły, że dla powstania prawa zabudowy wymagane było nie tylko zawarcie samej umowy, lecz również uzyskanie zezwolenia i dokonanie stosowanego wpisu w księdze gruntowej. Dopiero uzyskanie zezwolenia i dokonanie w księdze gruntowej prawomocnego wpisu konstytuowało prawo zabudowy i to od tej daty powinien być liczony termin powstania prawa zabudowy, a więc zarazem to także od tej daty powinien zostać ustalony termin jego wygaśnięcia. Skarżące uważają zatem, że skoro zezwolenie na ustanowienie prawa zabudowy zostało wydane w dniu 26 kwietnia 1912 r. to konsekwentnie w dniu 2 kwietnia 2012 r. (data złożenia wniosku) prawo to jeszcze nie wygasło. Dodatkowo, pełnomocnik skarżących na rozprawie wskazywała, że dla precyzyjnego ustalenia chwili wygaśnięcia prawa zabudowy koniecznym jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu prawa zaborczego.
W ocenie Sądu należało podzielić wątpliwości skarżących. Stwierdzenie, że w dniu złożenia wniosku o przekształcenie prawo zabudowy już wygasło, jest co najmniej przedwczesne, a dodatkowo nie jest wsparte jakąkolwiek podstawą normatywną (poza umową), która określałaby moment powstania prawa zabudowy. Niewątpliwie, z racji powstania prawa przed 1918 rokiem, kwestie te regulowane były przez akt (bądź akty) prawa zaborczego (pruskiego), regulujący (regulujące) treść tego ograniczonego prawa rzeczowego. Wiedza Sądu i organu nie jest wystarczająca do dokonania złożonej oceny zdarzeń prawnych z odległej przeszłości w świetle wówczas obowiązującego prawa. Kwestia wymaga wiadomości specjalnych z zakresu historii prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wykorzystanie przez organ w sprawie biegłego obejmuje wszelkie przypadki, gdy w sprawie administracyjnej dla jej rozstrzygnięcia potrzebna jest szczególna i specjalistyczna wiedza, wykraczająca poza zakres wiedzy powszechnej i ogólnodostępnej oraz doświadczenia życiowego i wiadomości osób mających wykształcenie ogólne. Innymi słowy skorzystanie przez organ z biegłego i jego opinii będzie wymagane gdy rozpatrywane przez organ zagadnienie wymagać będzie szerokiej i ściśle specjalistycznej (kierunkowej) wiedzy z danej dziedziny nauki, z którą wiąże się rozstrzygana sprawa (zob. wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt: II GSK 361/08 oraz z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt: II GSK 799/22).
Chociaż Sąd dostrzega, że organ zasięgał opinii prawnych dotyczących zakresu prawa zabudowy, to jednak ani opinia prawna z dnia 14 czerwca 2012 r. (k. [...]-[...] akt organu I instancji), ani opinia prawna z dnia 13 lipca 2015 r. (k. [...]-[...] akt organu I instancji) nie odnosi się bezpośrednio do kwestii charakteru prawnego zezwolenia, o którym mowa w zapisach księgi wieczystej, a które miało stanowić podstawę wpisu prawa, która to kwestia – zgodnie z sygnalizowanymi wątpliwościami skarżących – może być przesądzająca w realiach niniejszej sprawy. Jeżeli bowiem okazałoby się tak jak wskazują skarżące, że prawo zabudowy wygasło dopiero z dniem 26 kwietnia 2012 r., to należałoby uznać, że w dniu złożenia wniosku skarżące nadal dysponowały prawem zabudowy i brak byłoby wówczas podstaw do umorzenia postępowania. Opinie te nie precyzują też podstawy normatywnej regulującej moment rozpoczęcia biegu terminu dziedzicznego prawa zabudowy.
Kwestie te winny zostać wyjaśnione poprzez uzyskanie opinii biegłego z zakresu historii prawa, a konkretnie – prawa zaborczego. W tym miejscu należy wskazać, że wprawdzie przepisy k.p.a. nie przewidują zwrócenia się przez organ prowadzący postępowanie do instytutu naukowego lub naukowo-badawczego o wydanie opinii, lecz w świetle przepisu art. 75 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie takiego dowodu. Organ może dopuścić dowód z opinii instytutu naukowego, gdy podlegający ocenie problem jest na tyle złożony, że wymaga wyjaśnienia przez specjalistów o szczególnie wysokim stopniu przygotowania teoretycznego i praktycznego i gdy konieczne jest wykorzystanie wyników najnowszych badań naukowych (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 84). Mając powyższe na uwadze, na potrzeby rozstrzygnięcia wątpliwości powstałych na kanwie niniejszej sprawy, organ powinien zasięgnąć takiej opinii, rozważając przy tym możliwość zwrócenia się do instytutu naukowego lub naukowo-badawczego.
Reasumując, Sąd uznał, że należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 29 stycznia 2021 roku (znak: [...]).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu (tj. przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu prawa zaborczego na okoliczność powstania oraz wygaśnięcia prawa zabudowy), podejmując stosowne kroki mające na celu usunięcie dostrzeżonych przez Sąd uchybień postępowania. Organ dołączy też do akt odpisy umów i wszystkich pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej, a dotyczących spornego prawa zabudowy (jeżeli się zachowały).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie II sentencji wyroku.