II SA/Po 1029/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego, uznając, że organy nieprawidłowo nie nałożyły obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku.
Sprawa dotyczyła skargi Z. A. na decyzję Dyrektora RZGW utrzymującą w mocy decyzję Starosty o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb małej elektrowni wodnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji. Kluczowym zarzutem było zaniechanie przez organy nałożenia obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku, mimo istnienia przesłanek wskazujących na takie skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty C. o stwierdzeniu z urzędu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb małej elektrowni wodnej. Pozwolenie to zostało wydane pierwotnie w 1990 r. na czas oznaczony do 2011 r. Zgodnie z art. 11 ustawy o zmianie Prawa wodnego, pozwolenia wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasały po 20 latach od dnia, w którym stały się ostateczne. Sąd uznał, że pozwolenie wygasło z dniem 9 lutego 2011 r., co było prawidłowo ustalone przez organy. Jednakże, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Organy obu instancji nie wykazały w sposób wyczerpujący, dlaczego nie nałożyły obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku (art. 138 ust. 2 p.w.) ani innych obowiązków niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych (art. 139 ust. 1 p.w.). Sąd wskazał, że organy ograniczyły się do pobieżnego zebrania materiału dowodowego, pomijając istotne informacje dotyczące uszkodzeń budowli hydrotechnicznej i braku wykonania zobowiązań konserwacyjnych. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zobowiązując organy do ponownego przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem wskazanych uchybień.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd nie kwestionował samego wygaśnięcia pozwolenia, które nastąpiło z mocy prawa.
Uzasadnienie
Pozwolenie zostało wydane na czas oznaczony, który upłynął, a także wygasło z mocy prawa po 20 latach od jego ostateczności zgodnie z przepisami przejściowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.zm.p.w. art. 11
Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw
p.w. art. 138 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
p.w. art. 138 § ust. 2
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
p.w. art. 139 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Pomocnicze
p.w. art. 135 § pkt 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nieprawidłowo zaniechały nałożenia obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku. Postępowanie wyjaśniające było nierzetelne i niepełne.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku podstaw do nałożenia obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku.
Godne uwagi sformułowania
organy dopuściły się jednak naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa) w zakresie w jakim uznały, iż brak jest konieczności nakładania w decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego obowiązku usunięcia negatywnych skutków w środowisku organy zobowiązane będą do rzetelnego ustalenia i wyjaśnienia, czy koniecznym jest nałożenie na S. K. i S. P. obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku
Skład orzekający
Barbara Drzazga
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Batorowicz
członek
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnych oraz obowiązku nakładania przez organy obowiązków związanych z ochroną środowiska w decyzjach o wygaśnięciu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na podstawie przepisów przejściowych i oceny skutków jego wykonywania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie wyjaśniające organów administracji, nawet w przypadku wygaśnięcia pozwolenia z mocy prawa, zwłaszcza gdy istnieją przesłanki wskazujące na negatywne skutki dla środowiska.
“Wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego to nie koniec odpowiedzialności – sąd przypomina o obowiązku ochrony środowiska.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 1029/14 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2016-04-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-09-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Drzazga /przewodniczący sprawozdawca/ Jakub Zieliński Wiesława Batorowicz Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane II OZ 325/15 - Postanowienie NSA z 2015-04-23 II OZ 103/16 - Postanowienie NSA z 2016-02-05 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 145 art. 138 ust. 2, art. 139 ust. 1 Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. A. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia ... 2014 r. Nr ... w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia ... 2013 r. nr .... Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia ... 2014 r. nr ... Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. (dalej Dyrektor RZGW), po rozpatrzeniu odwołania Z. A., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Firma ... Z. A. od decyzji Starosty C. z dnia ... 2013 r. znak: ... stwierdzającej z urzędu wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb małej elektrowni wodnej w miejscowości Z. gm. K. udzielonego dla S. K. i S. P. decyzją z dnia ... 1990 r. znak: ... Wojewody C. i zmienionej decyzją Starosty C. z dnia ... 2002 r. znak: ..., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor RZGW wyjaśnił, że decyzją z dnia ... 2013 r. Starosta C., działając na podstawie art. 140 ust. 1 i 3, art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., dalej: p.w.) oraz art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087 ze zm., dalej: u.zm.p.w.), orzekł o wygaśnięciu z urzędu pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb małej elektrowni wodnej udzielonego S. P. i S. K. decyzją Wojewody C. z dnia ... 1990 r. Wskazano, że pozwolenie to zostało wydane na czas oznaczony – do dnia ... 2011 r. Z. A. pismem z dnia 23 marca 2012 r. wniosła do Starosty C. o uzupełnienie decyzji tegoż organu z dnia ... 2012 r. Starosta C. postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. odmówił uzupełnienia swej decyzji z dnia ... 2012 r. Z. A. wniosła odwołanie od decyzji z dnia ... 2012 r. Jednocześnie zwróciła się do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z prośbą o wyłączenie Dyrektora RZGW od orzekania w przedmiotowej sprawie. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej nie znalazł podstaw do wyłączenia Dyrektora RZGW. Decyzją z dnia ... 2012 r. Dyrektor RZGW uchylił zaskarżoną decyzję Starosty C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja nie spełniła wymagań art. 107 § 1 kpa co do wskazania podstawy prawnej decyzji oraz nazbyt ogólnikowego stwierdzenia, że organ nie nałożył na zakład w trybie art. 138 p.w. obowiązku usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym wraz z określeniem zakresu i terminu wykonywania tego obowiązku, ponieważ prowadził odrębne postępowanie z wniosku Z. A. w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, które zakończyło się decyzją Starosty C. z dnia ... 2009 r., a decyzja ta jest prawomocna. Dyrektor RZGW stwierdził też, że z zaskarżonej decyzji nie wynikało na jakiej podstawie wygaszono przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne, ponieważ powołano się zarówno na art. 135 pkt 1 p.w., jak i art. 11 u.zm.p.w. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta C. decyzją z dnia ... 2013 r., działając na podstawie art. 11 u.zm.p.w., art. 138 i art. 140 ust. 3 p.w., stwierdził z urzędu wygaśnięcie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu decyzji, po stwierdzeniu, że decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stała się ostateczna 9 lutego 1991 r., a ze względu na brzmienie art. 11 u.zm.p.w. wygasła z dniem 9 lutego 2011 r., Starosta powołał przepis art. 138 ust. 2 p.w. i następnie wskazał, że przeprowadził w zakresie tego przepisu postępowanie wyjaśniające. Podał, że wystąpił do władających w imieniu Skarbu Państwa: wodami rzeki W., gruntami pod wodami rzeki W., jazu użytkowanego przez właścicieli MEW w Z. oraz do Polskiego Związku Wędkarskiego Z.O. w C. – Wiceprezesa ds. ochrony i zagospodarowania wód o zajęcie stanowiska w tym zakresie. Według opinii RZGW stan odcinka rzeki W. w zasięgu oddziaływani przedmiotowego korzystania z wód w zakresie elementów hydromorfologicznych wchodzącego w skład potencjału ekologicznego, nie odbiega znacząco od stanu na innych odcinkach rzeki na tej części wód. Organ I instancji uznał, że nie wystąpiły dotychczas w tym zakresie ponadnormatywne skutki wymagające ich natychmiastowego usunięcia. Na podstawie wiedzy organu (monitoring WIOŚ w K.) przedmiotowe korzystanie z wód nie ma wpływu na stan elementów biologicznych i fizykochemicznych tej części wód. Starosta wskazał, że zarządcy wód i jazu nie stwierdzili potrzeby nałożenia na właścicieli MEW w Z. obowiązków niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności do zobowiązania zakładu do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów. Wskazano, że w opinii z dnia 18 marca 2013 r. zarządca jazu poinformował, że skutkiem piętrzenia wystąpiły w obrębie ww. budowli hydrotechnicznej negatywne konsekwencje w postaci uszkodzeń ubezpieczeń dna i skarp w dolnym stanowisku jazu poniżej niecki wypadowej. Właściciele MEW jako dzierżawcy budowli zobowiązali się w umowie dzierżawnej do doprowadzenia w określonym terminie stopnia wodnego do właściwego stanu technicznego, szczególnie poprzez wykonanie remontu ubezpieczeń dolnego stanowiska w zakresie naprawy ww. uszkodzeń. Organ podał, że według oświadczenia z dnia 12 sierpnia 2013 r. użytkowników jazu, są oni w trakcie wywiązywania się z zobowiązań zaW.ch w umowie dzierżawy jazu i wykonali je w 60%. Natomiast Polski Związek Wędkarski nie zajął stanowiska. Starosta przypomniał zakres przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, by następnie stwierdzić, że wykonanie obowiązków z tegoż pozwolenia wynikających oraz narażenie środowiska naturalnego na dewastację analizowane było przez starostę w postępowaniu prowadzonym z wniosku Z. A. o cofnięcie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. W toku tego postępowania Starosta zlecił wykonanie ekspertyzy, zasięgał opinii administratora cieku, jazu, ekspertów, organów nadzoru budowlanego przeprowadzał kontrolę w zakresie utrzymania urządzeń MEW, koryta rzeki i wysokości piętrzenia. Przeprowadzał też rozprawy administracyjne i dowody, w tym oględziny terenu, opinie biegłych. Właściciele MEW w Z. wykonali obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Na podstawie zaś przeprowadzonych dowodów organ nie stwierdził negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego, jak również nie stwierdził prowadzenia działalności niezgodnie z warunkami pozwolenia. Odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego decyzją z dnia ... 2009 r. i decyzja ta stała się prawomocna. Mając na uwadze wyżej omówione, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające Starosta nie stwierdził potrzeby nałożenia obowiązków wg art. 138 ust. 2 i art. 139 ust. 1 p.w. Odnosząc się do kwestii wyłączenia Dyrektora RZGW wskazano, że nie wykazano zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 24 kpa. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. A. zarzucając nieuwzględnienie przez Starostę obowiązku nałożenia na S. K. i S. P. przywrócenia należytego stanu technicznego koryta rzeki W., co doprowadziło do przerwania eksploatacji zakładu MEW w Ś. z dniem 30 lipca 2013 r. z powodu strat produkcyjnych ok. 5 000 000 kilowatogodzin energii elektrycznej z odnawialnego źródła. Nadto odwołująca zarzuciła organowi I instancji przekroczenie kompetencji poprzez kontynuowanie postępowania, pomimo nieuzyskania postanowienia w trybie art. 123 kpa po złożeniu wniosku o wyłączenie organu. Zarzuciła też Staroście próbę wyeliminowania jej z postępowania dowodowego poprzez wprowadzenie w błąd polegający na podaniu w dniu 22 lipca 2013 r., że nie toczy się postępowanie wyjaśniające. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor RZGW przytoczył treść przepisów art. 11 u.zm.p.w. i art. 138 ust. 2 p.w., by następnie stwierdzić, że nałożenie w decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego obowiązków określonych w art. 138 ust. 2 p.w. jest fakultatywne, co nie oznacza dowolności organu, a nakazuje działanie w granicach uznania administracyjnego. Zdaniem Dyrektora RZGW organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Wystąpił do władających w imieniu Skarbu Państwa: wodami rzeki W., gruntami pod wodami rzeki W., jazu użytkowanego przez właścicieli MEW w Z. oraz do Polskiego Związku Wędkarskiego. Organ odwoławczy zacytował ustalenia Starosty, na następnie przytoczył stanowisko tegoż organu o wykonaniu obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego oraz narażenia środowiska naturalnego na dewastację w ramach postępowania o cofnięcie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Dalej organ odwoławczy podał, że w świetle tych ustaleń, zaskarżona decyzja spełnia wymagania art. 107 § 1 kpa, gdyż uzasadnia podstawy prawne wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego, jak i brak nałożenia na zakład obowiązków w trybie art. 138 ust. 2 p.w. Odnosząc się zaś do zarzutu wyłączenia organu – Dyrektora RZGW, powołano art. 4 ust. 4 i 4a p.w., przepis art. 25 § 1 i art. 26 § 2 kpa, by następnie podać, że Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej nie znalazł podstaw do wyłączenia organu. Z. A. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Firma ... Z. A. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na powyższą decyzję Dyrektora RZGW zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 ust. 2 p.w. poprzez niezobowiązanie sprawców szkód do ich likwidacji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty C. z dnia ... 2013 r. W odpowiedzi Dyrektor RZGW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 1 września 2015 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów WSA: B. D., D. R.i T. Ś. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 103/16 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie tutejszego Sądu. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. wydanym na rozprawie, Sąd oddalił wniosek skarżącej o odroczenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem skargi Z. A. w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. (dalej Dyrektor RZGW) z dnia 27 czerwca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty C. z dnia ... 2013 r. stwierdzającą z urzędu wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki W. dla potrzeb małej elektrowni wodnej w miejscowości Z. gm. K. udzielonego dla S. K. i S. P. decyzją Wojewody C. z dnia ... 1990 r. i zmienionej decyzją Starosty C. z dnia ... 2002 r. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie były przepisy art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087) oraz art. 138 Prawa wodnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.). Zgodnie z pierwszych z powołanych przepisów pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, inne niż określone w art. 205 ust. 1 Prawa wodnego, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Przepis art. 138 ust. 1 p.w. określa zaś, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Z kolei zgodnie z art. 138 ust. 2 p.w. decyzją o wygaśnięciu lub cofnięciu można nałożyć obowiązek usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym oraz określić zakres i termin wykonania tego obowiązku. Wątpliwości Sądu nie budzi rozstrzygnięcie organów w zakresie samego wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Zważyć bowiem należy, iż pozwolenie to zostało udzielone S. P. i S. K. decyzją Wojewody C. z dnia ... 1990 r. na okres do ... 2011 r. tj. na 21 lat. Tym samym do pozwolenia tego znalazł zastosowanie powołany przepis art. 11 ustawy zmieniającej Prawo wodne. Stwierdzić przy tym należy, że organy prawidłowo wywiodły, iż w związku z brakiem nadania powyższej decyzji klauzuli ostateczności ustalono, że skoro została ona doręczona stronom w datach od ... 1990 r. (S. P. i S. K.) do dnia 25 stycznia 1991 r. (Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. z/s w G., Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Rolniczych w C. ROWZIR C.) to stała się ona ostateczna w dniu 9 lutego 1991 r. i na podstawie art. 11 ustawy zmieniającej Prawo wodne (u.zm.p.w.) wygasła dnia 9 lutego 2011 r. Nadmieniono przy tym, że z dniem ... 2011 r. upłynął też okres, na który niniejsze pozwolenie wodnoprawne zostało wydane. Przepis art. 135 pkt 1 p.w. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Zatem w chwili wydania decyzji z dnia ... 2013 r. (decyzja organu I instancji) można było stwierdzić wygaśnięcie rzeczonego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu organy orzekające dopuściły się jednak naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa) w zakresie w jakim uznały, iż brak jest konieczności nakładania w decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego obowiązku usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym (art. 138 ust. 2 p.w.), a także w zakresie, w jakim nie wyjaśniły, czy należało określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia (art. 139 ust. 1 p.w.). Po pierwsze stwierdzić należy, że w zakończonym postępowaniu o wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego organy orzekające związane były regułami rządzącymi postępowaniem administracyjnym, w tym zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Powinny zatem stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W działaniach tych, w ramach postępowania wyjaśniającego, organy zobowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), i dopiero na podstawie całokształtu tegoż materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Wyraz ustaleń organów i stanowiska co do nieuznanych na udowodnione okoliczności, powinien zaś znaleźć się w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięć (art. 107 § 3 kpa). Sąd pragnie wyjaśnić, że przepisy art. 138 ust. 2, jak i art. 139 ust. 1 p.w. dają organom możliwość nałożenia obowiązków w nich określonych. Oznacza to, zważywszy na fakultatywność zastosowania tychże obowiązków, że organy korzystały w tym zakresie z uznania administracyjnego. W tym kontekście istotnym jest w jaki sposób wyjaśniono przesłanki, którymi kierowały się organy I i II instancji przy wydaniu rozstrzygnięć co do braku konieczności zastosowania instytucji uregulowanych w art. 138 ust. 2 i art. 139 ust. 1 p.w. i czy w zakresie tym przeprowadzono w wyczerpujący zakresie postępowanie wyjaśniające. Zdaniem Sądu we wskazanym zakresie organy uchybiły przepisom postępowania. Starosta C. w ramach postępowania wyjaśniającego ograniczył się do zwrócenia się w lutym 2013 r. do: Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P., Wiceprezesa ds. ochrony i zagospodarowania wód Polskiego Związku Wędkarskiego Z.O. w C., Dyrektora Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. oraz Pełnomocnika Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Zarząd Zlewni Górnej W. z s. w S. o podanie, czy w związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego zaistniały negatywne skutki w środowisku, które S. K. i S. P. powinni w określonym terminie usunąć. Odpowiedzi na tak sformułowane pytanie udzieliły Staroście Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. oraz Dyrektor RZGW w P. Pierwszy z organów w piśmie z dnia 18 marca 2013 r. stwierdził jako administrator jazu w km 696+780 rzeki W. w m. Z., gm. K., piętrzącego wodę w cieku dla potrzeb małej elektrowni wodnej, że skutkiem piętrzenia wystąpiły w obrębie ww. budowli hydrotechnicznej negatywne konsekwencje w postaci uszkodzeń ubezpieczeń dna i skarp w dolnym stanowisku jazu poniżej niecki wypadowej. Dalej wskazano, że właściciele MEW, jako dzierżawcy budowli, zobowiązali się w umowie dzierżawnej do doprowadzenia w określonym terminie stopnia wodnego do właściwego stanu technicznego, szczególnie poprzez wykonanie remontu ubezpieczeń dolnego stanowiska w zakresie naprawy uszkodzeń, o których mowa poniżej. Z kolei Dyrektor RZGW w P. podał, że ogólna ocena stanu/potencjału ekologicznego tej części wód (obejmująca elementy hydromorfologiczne, biologiczne i fizykochemiczne) określona została jako zła, głównie na silne zmiany morfologiczne w zakresie drożności i ciągłości biologicznej cieku. Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych jest określana jako zagrożona. Zaznaczając, że trwają prace nad opracowaniem "warunków korzystania z wód regionu wodnego W." wskazano, że obecnie na podstawie dostępnych informacji, dokonywanych przeglądów przez służby terenowe itp. można jedynie zauważyć, że stan odcinka rzeki w zasięgu oddziaływania przedmiotowego korzystania z wód, w zakresie elementów hydromorfologicznych wchodzącego w skład potencjału ekologicznego, nie odbiega znacząco od stanu na innych odcinkach rzeki na obszarze tej części wód. Dyrektor RZGW reasumował, że można uznać, że nie wystąpiły dotychczas w tym zakresie "ponadnormatywne": skutki wymagające ich natychmiastowego usunięcia. Ocena zaś pozostałych elementów środowiska, w tym elementów biologicznych i fizykochemicznych oraz ewentualnego wpływu przedmiotowego korzystania z wód na te elementy wymaga analizy monitoringu wód prowadzonej przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska. Dyrektor RZGW zaznaczył, że obecnie przedmiotowe korzystanie z wód jest kontynuowane przez te same osoby w ramach nowej decyzji wydanej przez Starostę C. z dnia ... 2012 r. W decyzji tej zostały zapisane stosowne zobowiązania w zakresie właściwego utrzymania koryta rzeki, jak również istnieje w okresie jej obowiązywania prawna możliwość nałożenia dodatkowych obowiązków w przypadku wystąpienia szkód w wyniku jego realizacji. Tym niemniej w aspekcie tej decyzji Dyrektor zauważył, że do dnia dzisiejszego właściciele MEW Z. nie wykonali zobowiązania zapisanego w pkt. IV.2, tj. gruntownej konserwacji koryta rzeki W. wraz z odmuleniem dna rzeki na odcinku cofki z piętrzeniem tj. od km 696+780 do km 697+700. Zgodnie z zapisem przedmiotową konserwację należało wykonać do dnia 30 listopada 2012 r. Po uzyskaniu powyższych informacji Starosta uzyskał jedynie informację od S. K. i S. P., którzy w piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 r. podali, że są w trakcie wywiązywania się z umowy ze Śląskim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w C., z wyjaśnieniem, że odnośnie zabezpieczenia dolnego stanowiska jazu i wylotu z elektrowni oceniają swą pracę na wykonaną w 60%. Dysponując w takim zakresie zebranym materiałem dowodowym organy I i II instancji orzekły, iż nie ma podstaw do orzekania o obowiązkach określonych w art. 138 ust.2 i art. 139 ust. 1 p.w. Wskazać należy, że w swych wyjaśnieniach organy obu instancji powołały się na wybiórczo na fragment stanowiska Dyrektora RZGW, w którym ten wskazał, że stan odcinka rzeki W. w zasięgu oddziaływania przedmiotowego korzystania z wód w zakresie elementów hydromorfologicznych wchodzącego w skład potencjału ekologicznego, nie odbiega znacząco od stanu na innych odcinkach rzeki na obszarze tej części wód. Następnie podano za Dyrektorem RZGW, że można uznać, że nie wystąpiły dotychczas w tym zakresie "ponadnormatywne": skutki wymagające ich natychmiastowego usunięcia. Na podstawie wiedzy organu (monitoring Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K.) przedmiotowe korzystanie z wód nie ma wpływu na stan elementów biologicznych i fizykochemicznych tej części wód. Zważyć należy, iż organy orzekające pominęły stwierdzenia Dyrektora RZGW z pisma z dnia ... 2013 r., w którym wskazano, że "ogólna ocena stanu/potencjału ekologicznego tej części wód określona została jako zła, głównie na silne zmiany morfologiczne w zakresie drożności i ciągłości biologicznej cieku. Nie podjęły też prób, pomimo znacznego upływu czasu od dnia zajęcia przez Dyrektora RZGW stanowiska, by uzyskać wiedzę, czy zakończyły się prace na opracowaniem "Warunków korzystania z wód regionu wodnego W.", o którym to organ wspomniał w piśmie z dnia ... 2013 r. Za gołosłowne należy też uznać twierdzenie Starosty, że z monitoringu WIOŚ w K. wynika, że przedmiotowe korzystanie z wód nie ma wpływu na stan elementów biologicznych i fizykochemicznych tej części wód. Akta sprawy nie zawiera bowiem dowodów w tym zakresie, choćby w postaci stanowiska WIOŚ w K.. Organy nie zweryfikowały też, czy, a jeśli tak w jakim zakresie S. K. i S. P. wykonali zobowiązania do gruntownej konserwacji koryta rzeki W. wraz z odmuleniem dna rzeki na odcinku cofki piętrzenia tj. od km 696+780 do km 697+700. Jednocześnie pominęły okoliczność, że zobowiązania te miały zostać wykonane – jak wskazał Dyrektor RZGW – do dnia 30 listopada 2012 r., a więc na 10 miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji i na 20 miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W tym kontekście należało wziąć bowiem pod uwagę, że Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. w piśmie z dnia 18 marca 2013 r. wyraźnie stwierdził, że skutkiem piętrzenia wystąpiły w obrębie MEW w m. Z. negatywne konsekwencje w postaci uszkodzeń ubezpieczeń dna i skarp w dolnym stanowisku jazu poniżej niecki wypadowej. W ocenie Sądu stanowiska organów orzekających o braku konieczności nałożenia obowiązków określonych w art. 138 ust. 2 i w art. 139 ust. 1 p.w. nie uzasadnia też powołanie się na rozstrzygnięcia podjęte w sprawie dotyczącej cofnięcia S. P. i S. K. przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Po pierwsze zważyć należy, iż w postępowaniu tym organy orzekające, a następnie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. (wyrok z dnia 30 maja 2012 r., II SA/Gl 287/11) dokonały na podstawie innych przesłanek wynikających z przepisów art. 136 i art. 137 p.w. Ponadto zaś organy nie zweryfikowały, na ile stan faktyczny ustalony w tymże postępowaniu prowadzonym w latach 2004-2009 odpowiada stanowi faktycznemu aktualnemu na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Reasumując stwierdzić należy, że uchybienia przepisów postępowania w zakresie przedstawionym powyżej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie prowadząc postępowanie organy orzekające zobowiązane będą do rzetelnego ustalenia i wyjaśnienia, czy koniecznym jest nałożenie na S. K. i S. P. obowiązków usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym, ewentualnie innych obowiązków niezbędne do kształtowania zasobów wodnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI