II SA/Po 1027/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2009-06-30
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęodstępstwa od projektuistotne odstępstwopostępowanie naprawczeunieważnienie decyzjisamowola budowlanalegalizacja robótpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę nie zamyka drogi do postępowania legalizacyjnego robót budowlanych.

Sprawa dotyczyła legalizacji rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego, gdzie roboty budowlane rozpoczęto na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została unieważniona. Po serii decyzji organów nadzoru budowlanego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe wobec unieważnienia pozwolenia na budowę. Sąd uchylił tę decyzję, stwierdzając, że unieważnienie pozwolenia nie wyklucza możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył skargę A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora i umorzyła postępowanie administracyjne. Sprawa dotyczyła legalizacji rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego, gdzie inwestor rozpoczął prace na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 2005 roku. Kontrola wykazała istotne odstępstwa od projektu, co skutkowało wstrzymaniem prac i nakazem przedstawienia projektu zamiennego. Następnie decyzja o pozwoleniu na budowę została unieważniona przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu braków formalnych. Organ II instancji uznał, że wobec unieważnienia pozwolenia na budowę, postępowanie legalizacyjne jest bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny uznał jednak skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, po rozpoczęciu prac, nie powoduje, że roboty te stają się samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Dopuszczenie takiej interpretacji naruszałoby zasady postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego mają obowiązek podjąć wszelkie przewidziane prawem środki w celu zapewnienia zgodności wykonanych robót z przepisami. Stwierdzenie nieważności decyzji ma skutek ex tunc, co oznacza konieczność podjęcia działań zmierzających do usankcjonowania wykonanych robót. Sąd uznał, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylając zaskarżoną decyzję. Wskazał na konieczność prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 51 Prawa budowlanego oraz rozważenia zastosowania art. 37 ust. 2 tego prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie zamyka drogi do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a roboty wykonane na podstawie takiej decyzji nie stanowią samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której inwestor działający w dobrej wierze na podstawie ostatecznej decyzji, która następnie została unieważniona, byłby w gorszej sytuacji niż osoba wykonująca roboty bez pozwolenia. Stwierdzenie nieważności decyzji ma skutek ex tunc, co wymaga podjęcia działań zmierzających do usankcjonowania wykonanych robót, a nie uznania ich za samowolę budowlaną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.b. art. 37 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Warunki rozpoczęcia lub wznowienia budowy po stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę.

Pomocnicze

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Wstrzymanie prowadzenia prac budowlanych w przypadku istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

u.p.b. art. 36a § 5 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji (wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości lub z naruszeniem prawa materialnego).

u.p.b. art. 51 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego i zezwolenie na kontynuowanie prac.

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania (wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o wznowieniu postępowania).

k.p.a. art. 151 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakazanie inwestorowi wykonania określonych czynności lub przedstawienia dokumentów w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

u.p.b. art. 81c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek organów nadzoru budowlanego w zakresie przeprowadzania kontroli i zbierania dowodów.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada oficjalności postępowania sądowoadministracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu odwoławczego naruszającej prawo.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Samowola budowlana.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie zamyka drogi do postępowania legalizacyjnego. Roboty budowlane wykonane na podstawie unieważnionej decyzji nie stanowią samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów k.p.a. uznając postępowanie za bezprzedmiotowe.

Odrzucone argumenty

Organ II instancji argumentował, że stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę czyni postępowanie legalizacyjne bezprzedmiotowym.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji, gdy na jej podstawie rozpoczęte zostały już prace budowlane, nie powoduje sytuacji, umożliwiającej uznanie, że wykonane roboty budowlane były prowadzone w ramach samowoli budowlanej Dopuszczenie możliwości prowadzenia postępowania określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane uznać należy za niedopuszczalne, naruszające ogólne zasady postępowania administracyjnego nie sposób przyjąć zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania naprawczego w sytuacji rozpoczęcia prac budowlanych związanych z rozbudową obiektu budowlanego, które nie są objęte funkcjonującym w obrocie pozwoleniem na budowę

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący sprawozdawca

Barbara Kamieńska

sędzia

Edyta Podrazik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę dla postępowań legalizacyjnych i definicji samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy roboty rozpoczęto na podstawie decyzji, która następnie została unieważniona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów Prawa budowlanego i KPA w sytuacjach, gdy pierwotne pozwolenie na budowę okazuje się wadliwe, a inwestor działał w dobrej wierze. Pokazuje też, że nawet po unieważnieniu decyzji, istnieje ścieżka legalizacji.

Unieważnione pozwolenie na budowę – czy to koniec marzeń o legalizacji? Sąd wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 1027/08 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2009-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1722/09 - Wyrok NSA z 2010-11-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 51 ust. 1 pkt 4, art. 37 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 105, art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 23 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], Starosta M. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi – A. Z., pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w M.
Wnioskiem z dnia 04 września 2006 r. K. Sz. i S. Sz., zamieszkali na ul. [...] w M., zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przeprowadzenie kontroli prac budowlanych prowadzonych na podstawie decyzji z dnia [...] października 2005 r.
Podczas przeprowadzonych, w dniu 25 września 2006 r., przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., oględzin robót budowlanych prowadzonych w M. na działce nr [...], podczas których obecny był pełnomocnik inwestora, stwierdzono dokonanie odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę z dnia 18 października 2005 r. w postaci wykonania otworu okiennego na poziomie poddasza od strony ul. [...] (naprzeciwko budynku Poczty Polskiej) oraz podniesienia ścian budynku o wysokość ca. 50 cm (warstwa siporeksu i wieńca obwodowego).
Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), wstrzymał inwestorowi prowadzenie prac budowlanych przy przebudowie wraz z rozbudową budynku mieszkalnego zlokalizowanego w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że o ile wykonanie dodatkowego otworu okiennego należało zakwalifikować jako nieistotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, o tyle podniesienie budynku o ca. 50 cm stanowiło, zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego uzasadniające wydanie przedmiotowego postanowienia.
Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał inwestorowi przedstawienie, do dnia 30 listopada 2006 r., projektu budowlanego zamiennego, sporządzonego przez uprawnioną osobę, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, zgodnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku miejscowego planu.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. zawiesił prowadzone postępowanie administracyjne, dotyczące poprawności realizacji rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr[...], z uwagi na prowadzone, przed Wojewodą Wielkopolskim, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2005 r., udzielającej pozwolenie na rozbudowę i przebudowę przedmiotowego budynku.
W trakcie toczącego się postępowania, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2005 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], stwierdził jej nieważność. Zdaniem organu decyzja Starosty z dnia [...] października 2005 r. została wydana pomimo nie załączenia, do wniosku o pozwoleniu na budowę, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej na rzecz wnioskodawcy. Pozwolenie na budowę wydane podmiotowi, który posłużył się decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której adresatem był inny podmiot, należało potraktować jako wydanie decyzji na rzecz podmiotu nie posiadającego decyzji o warunkach zabudowy, co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez pełnomocnika inwestora, skarga na powyższe rozstrzygnięcie, została wyrokiem Sądu z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1011/07, oddalona.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. podjął, zawieszone w dniu 14 listopada 2006 r., postępowanie w przedmiocie poprawności realizacji rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr[...].
W dniu 31 stycznia 2008 r. przedłożono Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M, projekt zamienny do pozwolenia na budowę z dnia 18 października 2005 r. na rozbudowę oraz przebudowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego w M. przy ul. [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr [...]; zezwolił na kontynuowanie prac budowlanych wstrzymanych postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu po zakończeniu prac budowlanych. Zdaniem organu, z informacji uzyskanych od Burmistrza Gminy M. oraz Uchwały Rady Miejskiej M. Nr XVIII/125/2007 z dnia 11 grudnia 2007 r. przedmiotowa inwestycja nie naruszała postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto inwestorowi nie było można czynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej, bowiem w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się on ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Tym samym wykonanie przez inwestora obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] października 2006 r. uzasadniało wydania przedmiotowej decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli, w dniu 22 kwietnia 2008 r., K.Sz. oraz S.Sz. , wskazując, że zamienny projekt budowlany winien zostać przedstawiony do dnia 30 listopada 2006 r. Zakwestionowali oni również przesłanki zawieszenia postępowania, oraz podważyli oparcie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na treści Uchwały Rady Miejskiej M.Nr XVIII/125/2007 z dnia 11 grudnia 2007 r., która zaczęła obowiązywać od dnia 01 kwietnia 2008 r. Podniesiono również, że sam projekt zawierał uchybienia, których organ nadzoru budowlanego nie sprawdził.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji stwierdzenie nieważności decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenie na rozbudowę i przebudowę, doprowadziło do sytuacji, w której niemożliwe stało się zatwierdzenie projektu budowlanego. W zaistniałym stanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien był rozważyć, w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, możliwość wydanie kolejnej decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane. Ponadto Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił uwagę, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia [...] października 2006 r. nakazująca inwestorowi przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, która została wydana przed stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] października 2005 r. Tym samym organ powinien rozważyć możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2006 r.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 oraz art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił decyzję z dnia [...] października 2006 r. nakazującą przedstawienie projektu budowlanego zamiennego oraz nakazał inwestorowi przedłożenie do dnia 19 sierpnia 2008 r. inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót kubaturowych wraz z ekspertyzą techniczną wykonanych robót na budynku mieszkalnym jednorodzinnym, położonym w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr [...], jak również zobowiązał inwestora do zawiadomienia, po zrealizowaniu powyższego obowiązku, służb określonych w art. 56 ustawy Prawo budowlane.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K.Sz. oraz S.Sz. wskazując, że rozstrzygnięcie powyższe służy usankcjonowaniu nieprawidłowości w inwestycji prowadzonej na działce nr [...]. W dalszej kolejności wskazano nieprawidłowości, jakich, zdaniem skarżących, dopuszczono się w trakcie realizacji przedmiotowej inwestycji. Podniesiono, że bez usunięcia przytoczonych uchybień nie będzie możliwe doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] lipca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji posłużenie się przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego treścią art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane dla nałożenia obowiązku polegającego na sporządzeniu inwentaryzacji wykonanych robót, oznaczało, że wykonanie przez inwestora treści decyzji, skutkowałoby koniecznością wydania decyzji stwierdzającej wykonanie nałożonego obowiązku. Tymczasem, jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, nałożenie obowiązków, na podstawie przytoczonego powyżej artykułu powinno dotyczyć konkretnych czynności związanych z wykonywanymi robotami budowlanymi i nie może dotyczyć obowiązku dostarczenia dokumentów, ocen czy też ekspertyz. Stąd organ I instancji, wydając kwestionowaną decyzję, powinien był się posłużyć treścią art. 81c ustawy Prawo budowlane. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy umożliwiłby rozważenie, czy możliwe jest podjęcie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 albo art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr [...], zezwolił na kontynuowanie prac budowlanych wstrzymanych postanowieniem z dnia 05 października 2006 r. oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu po zakończeniu prac budowlanych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powtórzył, wskazane w treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., argumenty dotyczące zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz legitymowania się przez inwestora, w dacie rozpoczęcia robót budowlanych, ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany było możliwe z uwagi na treść art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, który znajduje zastosowanie w przypadku robót realizowanych jak też i zakończonych, oraz na fakt, że w wyniku decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2008 r., w obrocie pozostawała decyzja z dnia[...] października 2006 r. nakazującą przedstawienie przez inwestora projektu budowlanego zamiennego. Wobec zrealizowania powyższego obowiązku organ orzekł jak w sentencji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K.Sz. oraz S. Sz. powtarzając argumenty zaprezentowane w treści odwołania z dnia 22 kwietnia 2008 r.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2008 r. i umorzył postępowanie organu I instancji zakończone decyzją z dnia [...] września 2008 r. Zdaniem organu II instancji z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji dnia [...] października 2005 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w M., niemożliwe było prowadzenie postępowania w sprawie istotnych odstąpień od projektu budowlanego. Tym samym organ I instancji wydał decyzję w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu inwestor – A. Z., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego M. J. Ł., wnosząc o jej uchylenie. W opinii skarżącego stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie oznaczało, że inwestor dopuścił się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane. Podniesiono, że wbrew twierdzeniom organu II instancji, w przypadku zrealizowania obiektu budowlanego w oparciu o decyzję, która została następnie unieważniona, możliwe jest prowadzenie postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Przyjęcie innego założenia doprowadziłoby do uznania, iż sytuacja osoby, która prowadziła roboty na podstawie ostatecznej decyzji, która została następnie unieważniona, byłaby znacznie gorsza od sytuacji osoby, która wykonywała roboty bez takiej decyzji, bowiem uniemożliwiono by jej prowadzenie postępowania "legalizacyjnego". Skarżący wskazał, że pomimo błędów formalnych decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia[...] września 2008 r. była zgodna z prawem i zasadami postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższych zarzutów podniesiono, że decyzja organu II instancji naruszyła art. 10 § 1 kpa. Podkreślono również, że w związku z zawieszeniem postępowania, termin do wniesienia zamiennego projektu budowlanego uległ przesunięciu.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 25 maja 2009 r. uczestnicy postępowania – K.Sz. i S.Sz. wnieśli o oddalenie skargi podnosząc, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego była w pełni uzasadniona.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.. Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących.
Istotą toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sporu była kwestia rozważenia skutków, jakie dla toczącego się przed właściwymi organami nadzoru budowlanego postępowania w przedmiocie poprawności realizacji rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...], miało stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na prowadzenie powyższych prac budowlanych.
W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje, że roboty budowlane wykonywane w M. przy ul. [...] na działce oznaczonej nr [...]. były prowadzone na podstawie decyzji Starosty M. z dnia[...] października 2005 r. Przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego kontrola przedmiotowej inwestycji ujawniła dopuszczenia się przez inwestora istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 05 października 2006 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wstrzymano inwestorowi prowadzenie prac budowlanych na wyżej wymienionej nieruchomości, a decyzją z dnia [...] października 2006 r. zobowiązano inwestora do przedstawienia zamiennego projektu budowlanego. Podkreślenia wymaga, że na powyższym etapie postępowania legalizacyjnego, w obrocie prawnym pozostawała decyzja Starosty M. z dnia [...] października 2005 r. Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności powyższej decyzji zostało wydane przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dopiero w dniu [...] kwietnia 2007 r., w czasie gdy postępowanie w przedmiocie zalegalizowania stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego było, przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zawieszone. Tym samym decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę została wydana już po wszczęciu postępowania naprawczego z powodu stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego.
Jak trafnie wskazał skarżący, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji, gdy na jej podstawie rozpoczęte zostały już prace budowlane, nie powoduje sytuacji, umożliwiającej uznanie, że wykonane roboty budowlane były prowadzone w ramach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przyjęcie powyższego założenia skutkowałoby bowiem działaniem na szkodę inwestora, który w dobrej wierze, w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, rozpoczął realizację inwestycji. Dopuszczenie możliwości prowadzenia postępowania określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane uznać należy za niedopuszczalne, naruszające ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6, 7 oraz 8 kpa. Nie oznacza to jednakże możliwości automatycznej legalizacji wykonanych robót. Bezsprzecznym jest bowiem, iż na organach nadzoru budowlanego ciąży obowiązek podjęcia wszelkich, przewidzianych ustawą środków, umożliwiających zapewnienie zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami prawa. Tym samym wykonane, na podstawie unieważnionej decyzji o pozwoleniu na budowę, roboty budowlane nie stanowią samowoli budowlanej niewymagającej już żadnych działań ze strony organów. Jak wskazują przepisy ustawy Prawo budowlane oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdzenie nieważności decyzji odnosi skutki ex tunc (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1305/07, niepubl.). Przesądza to o konieczności podjęcia działań zmierzających do usankcjonowania wykonanych, na podstawie unieważnionej decyzji, robót. Przyjęcie, jak uczynił to organ II instancji, że wobec stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 18 października 2005 r., prowadzenie postępowania, w oparciu o przepisy art. 51 ustawy Prawo budowlane, jest bezprzedmiotowe, uznać należy za niedopuszczalne.
W istocie bowiem nie sposób przyjąć zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania naprawczego w sytuacji rozpoczęcia prac budowlanych związanych z rozbudową obiektu budowlanego, które nie są objęte funkcjonującym w obrocie pozwoleniem na budowę, ich kontynuacja nie jest dopuszczona w jakiejkolwiek przewidzianej prawem formie. Z istoty uregulowań zawartych w przepisach normy art.51 ustawy prawo budowlane wynika, że nakazane na ich podstawie czynności winny doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem.
W zaistniałej sytuacji zatem konieczne jest prowadzenie postępowania co do zalegalizowania rozpoczętych robót i umożliwienia wznowienia ich podjęcia.
Zgodnie zaś z art. 37 ust. 2 prawa budowlanego rozpoczęcie albo wznowienie budowy w przypadkach określonych w ust.1, art. 36a ust.2 albo w razie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 albo decyzji o wznowieniu robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust.4.
Tymczasem organ II instancji nie odniósł się do uregulowań powyższego przepisu, nie rozważył konieczności zastosowania go w zaistniałej sytuacji faktycznej. Na konieczność poczynienia rozważań w tym względzie wskazują także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawach o sygnaturach II OSK 1305/07, II OSK 630/07).
Dopiero stwierdzenie w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa skutkować musi wydaniem decyzji zakazującej prowadzenia dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu dopuścił się naruszenia art.105 oraz art. 138 §1pkt 2 kpa.
Tym samym decyzję z dnia[...] października 2008 r. należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylić.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy winien mieć na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w szczególności zaś co do konieczności dalszego prowadzenia postępowania naprawczego w trybie stosownego ustępu art. 51 prawa budowlanego, rozważenia konieczności zastosowania art. 37ust.2 tegoż prawa.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Jak w pkt. III orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a.
/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska B. Kamieńska
Za nieobecnego sędziego
uzasadnienie wyroku podpisał
sędzia /-/ A. Łaskarzewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI