II SA/Op 76/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2023-04-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneprzywrócenie terminudoręczenieKodeks postępowania administracyjnegoprawo procesowepostępowanie administracyjneskargaWSA

WSA w Opolu uchylił postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do złożenia dokumentów do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z powodu wadliwego doręczenia wezwania.

Skarżąca K.W. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak organ pierwszej instancji pozostawił wniosek bez rozpatrzenia z powodu nieuzupełnienia dokumentów w terminie. Pełnomocnik skarżącej wnioskował o przywrócenie terminu, twierdząc, że nie otrzymał wezwania. Organy obu instancji odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że nie uprawdopodobniono braku winy i nie dokonano czynności procesowej. WSA w Opolu uchylił te postanowienia, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 K.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie skuteczności doręczenia wezwania i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi K.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola o odmowie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, a organ wezwał ją do uzupełnienia dokumentów. Pełnomocnik skarżącej twierdził, że nie otrzymał wezwania w terminie, ponieważ nie przebywał w miejscu zamieszkania, a podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie należał do niego ani jego żony. Organy obu instancji odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że nie została spełniona przesłanka braku winy oraz że skarżąca nie dopełniła czynności procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) poprzez niewłaściwe ustalenie skuteczności doręczenia wezwania i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Sąd podkreślił, że organy powinny zbadać zarzuty dotyczące podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i nie mogły ograniczyć się jedynie do tego dokumentu, ignorując twierdzenia strony. Wskazano, że wszelkie niejasności nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając wszechstronnie okoliczności skuteczności doręczenia wezwania i nie rozważając zarzutów strony dotyczących podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy powinny zbadać zarzuty strony dotyczące doręczenia wezwania, w tym kwestię podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a nie opierać się wyłącznie na tym dokumencie. Niewyjaśnienie tych wątpliwości stanowi naruszenie przepisów K.p.a. i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.r. art. 24a § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24a § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji, w szczególności poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności skuteczności doręczenia wezwania i nieuwzględnienie zarzutów strony dotyczących podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów obu instancji o braku podstaw do przywrócenia terminu z powodu niespełnienia przesłanki braku winy i niedopełnienia czynności procesowej.

Godne uwagi sformułowania

organy winny wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu nie ustaliły w istocie, czy faktycznie doszło do skutecznego doręczenia wezwania wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść oraz wywoływać negatywnych skutków w sferze jej praw

Skład orzekający

Beata Kozicka

sędzia

Daria Sachanbińska

sprawozdawca

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów K.p.a. dotyczących przywrócenia terminu, skuteczności doręczeń i obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne i kwestionowaniem doręczenia wezwania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe doręczanie pism przez organy administracji i jak istotne jest wszechstronne wyjaśnianie okoliczności faktycznych, nawet w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych.

Czy pismo wrzucone do skrzynki to skuteczne doręczenie? WSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 76/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 24a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 grudnia 2022 r., nr SKO.40.3179.2022.śr w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia dokumentów do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 28 września 2022 r., nr SSR.4023.00178.2022.MSK.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. W. (zwaną dalej skarżącą lub wnioskodawczynią) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej w skrócie: SKO lub Kolegium) z dnia 28 grudnia 2022 r., nr SKO.40.3179.2022.śr, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 28 września 2022 r., nr SSR.4023.00178.2022.MSK, o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do dostarczenia dokumentów do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 14 lipca 2022 r. (data wpływu wniosku do organu) skarżąca zwróciła się do Miejskiego Centrum Świadczeń w O. (zwanego dalej w skrócie: MCŚ) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – J. W. Jednocześnie skarżąca udzieliła pełnomocnictwa mężowi T. W. do reprezentowania jej we wszystkich czynnościach związanych ze złożonym wnioskiem.
Pismem z dnia 20 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą, na podstawie art. 24a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie określonych w piśmie dokumentów, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 lipca 2022 r.
W dniu 1 sierpnia 2022 r. przedłożono oświadczenia: o podleganiu ubezpieczeniu, o opiece nad dziećmi, o niepodejmowaniu pracy zarobkowej od 29 maja 2015 r., o objęciu ubezpieczeniem przy mężu.
Kolejnym pismem - z dnia 16 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do złożenia oświadczenia, czy w okresie od 1 czerwca 2022 r. nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad J. W., wskazanie, dlaczego w oświadczeniu z dnia 1 sierpnia 2022 r. w rubryce "zakres opieki" przy J. W. wpisano "brak", a także do wypełnienia s. 3 i s. 4 wniosku oraz uzupełnienia wniosku na s. 2 (adres zamieszkania dziecka) i na s. 3 (brak podpisu wnioskodawcy) - w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Pismem z dnia 6 września 2022 r. Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych MCŚ zawiadomił skarżącą, reprezentowaną przez T. W., że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. W. pozostał bez rozpatrzenia z powodu jego nieuzupełniania na wezwanie z dnia 16 sierpnia 2022 r., doręczonego w dniu 19 sierpnia 2022 r.
W piśmie z dnia 13 września 2022 r. (nazwanym odwołaniem od decyzji) pełnomocnik skarżącej zwrócił się do organu pierwszej instancji o przywrócenie terminu do doręczenia dokumentów. Wskazał, że nie było go wraz z żoną w miejscu zamieszkania w okresie kiedy korespondencja z organu trafiła do ich skrzynki na listy, gdyż byli u rodziny. Tym samym nie było możliwości zapoznania się z korespondencją i ustosunkowania się do niej. Stwierdził, że w piśmie podano, iż mają 14 dni od daty doręczenia na uzupełnienie dokumentów, a wrzucenie listu do skrzynki nie jest równoznaczne z doręczeniem. Podał, że otrzymał telefonicznie informację, że w sytuacji gdy dostarczy dokumenty, to świadczenie zostanie wypłacone, ale nie powiedziano mu, w jakim terminie ma to zrobić. Zwrócił się o niepozbawianie wnioskowanych pieniędzy, które są niezbędne w leczeniu ich syna.
Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola - Starszy Specjalista MCŚ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do dostarczenia dokumentów do wniosku z dnia 14 lipca 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem J. W. oraz skorygowania wniosku. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę wydanego postanowienia. Następnie wskazał, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, ponieważ T. W. nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz nie dopełnił czynności, dla których określony był termin (nie skorygowano wniosku i nie podpisano go). Jednocześnie organ stwierdził, że z posiadanych informacji wynika, iż T. W. osobiście odebrał pismo z MCŚ z dnia 16 sierpnia 2022 r., co potwierdza podpis złożony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki.
W oświadczeniu z dnia 5 października 2022 r. T. W. wskazał, że zapoznał się z dokumentacją, w tym z "WZ" z dnia 19 sierpnia 2022r., i stwierdził, że podpis, który na niej widnieje nie należy do niego ani do jego żony, co można weryfikować, gdyż organ posiada wzory ich podpisów. Podał, że podtrzymuje wcześniejsze wyjaśnienia, iż nie miał możliwości zapoznania się z pismem od organu i na nie w terminie odpowiedzieć. Ponownie zwrócił się o przywrócenie terminu do dostarczenia dokumentów oraz wyrównania wypłaty pieniędzy, które są przeznaczone na leczenie i rehabilitację niepełnosprawnego dziecka – J. W.
Na wezwanie organu T. W. w piśmie z dnia 25 października 2022 r. podał, że pismo zawierające wyjaśnienia z dnia 5 października 2022 r. złożył, aby nie odbierano mu świadczenia potrzebnego na leczenie i rehabilitację syna.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej, reprezentowanej przez T. W., SKO postanowieniem z dnia 28 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium opisało stan faktyczny sprawy oraz wskazało, że w toku postępowania zażaleniowego pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 16 grudnia 2022 r. wyjaśnił, iż pismo z dnia 5 października 2022 r., uzupełnione pismem z dnia 25 października 2022 r., stanowi zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 28 września 2022 r. Ponadto pełnomocnik podniósł, że nie miał możliwości zapoznania się z dokumentami w terminie i odpowiedzieć na nie w ciągu 14 dni, ponieważ podpis na "WZ" nie należał do niego ani do jego żony. Podkreślił też, że rodzinie bardzo potrzebne są środki na leczenie i rehabilitację ciężko chorego syna. Dalej w uzasadnieniu postanowienia Kolegium przytoczyło przepisy ustawy, w tym art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 24a ust. 1 i ust. 2, oraz odwołało się do poglądów orzecznictwa i na tej podstawie stwierdziło, że termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 24a ust. 2 ustawy, jest terminem prawa procesowego, który podlega przywróceniu w trybie art. 58 i art. 59 K.p.a. Skutkiem uchybienia wyznaczonego przez organ terminu do uzupełnienia braków złożonego wniosku jest bezskuteczność tej czynności procesowej. SKO zauważyło również, że złożenie przedmiotowego wniosku wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a wskazany termin na uzupełnienie tego wniosku wyznaczony został dla strony w toku prowadzonego postępowania. Skoro zatem, co ustalono, określony w art. 24a ust. 2 ustawy termin do uzupełnienia braku wniosku jest terminem procesowym, a pełnomocnik skarżącej w terminie zakreślonym przez organ pierwszej instancji w wezwaniu z dnia 16 sierpnia 2022 r. nie przedłożył stosownych oświadczeń wnioskodawczyni oraz strona nie podpisała wniosku, to prawidłowo - zgodnie z pouczeniem - pozostawiono wniosek strony bez rozpatrzenia. Następnie Kolegium dowodziło, odwołując się do licznych poglądów orzecznictwa wyrażonych na tle wykładni art. 58 K.p.a., że kryterium braku winy - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające co do przyczyn uchybienia terminu przez stronę. Odnosząc powyższe do realiów sprawy, SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie zaistniała przesłanka z art. 58 K.p.a., tj. jednocześnie z wniesieniem prośby nie dokonano czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek nie został podpisany i że skarżąca nie wskazała, czy niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej było związane z koniecznością zapewnienia osobistej opieki nad niepełnosprawnym J. W. Natomiast niepełnienie chociażby jednej z przesłanek wynikających z art. 58 K.p.a. powoduje, że termin nie może zostać przywrócony. W tych okolicznościach, w ocenie Kolegium, zasadnie stwierdził organ pierwszej instancji, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 58 § 1 K.p.a., co skutkowało odmową przywrócenia terminu.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez męża – T. W., ponownie podniosła, że nie mogła zapoznać się z korespondencją z MCŚ, ponieważ jej nie odebrała, bo nie przybywała wraz z rodziną w miejscu zamieszkania. Wskazała, że podpis na tzw. zwrotce nie należy ani do niej, ani jej męża. Podkreśliła, że wzory podpisów znajdują się na dokumentach składanych w MCŚ, ale kwestia ta - w jej ocenie - nie miała żadnego znaczenia dla organów obu instancji. Końcowo wskazała na trudną sytuację finansową rodziny oraz potrzebę przyznania wnioskowanego świadczenia w celu pokrycia wysokich kosztów leczenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
W wyniku przeprowadzonej w powyższym zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, stwierdzić należało, że akty te zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Rozważania w rozpoznawanej sprawie należy rozpocząć od wskazania, że przedmiot kontroli Sądu stanowi postanowienie Kolegium z dnia 28 grudnia 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 28 września 2022 r. o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do dostarczenia dokumentów do wniosku z dnia 14 lipca 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem J. W. oraz skorygowania tego wniosku.
Instytucja procesowa przywrócenia terminu określona została w art. 58 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Z kolei prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W niniejszej sprawie organy uznały, że nie została spełniona przesłanka z art. 58 K.p.a., ponieważ skarżąca wraz z wniesieniem prośby nie dokonała czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Odnosząc się do powyższego stanowiska organów, w pierwszym rzędzie stwierdzić trzeba, że Kolegium prawidłowo uznało, iż określony w art. 24a ust. 2 cyt. już wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych termin 14 dni do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest terminem prawa procesowego, który podlega przywróceniu w trybie art. 58 i art. 59 K.p.a. Dokonując jednak ustaleń w kontekście spełnienia przesłanek z art. 58 K.p.a., organy winny wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu, w tym ustalić w sposób jednoznaczny, czy i kiedy doszło do skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - kwestii istotnych dla powyższych ustaleń, organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Stosownie bowiem do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ, wykorzystując dozwolone przepisami środki dowodowe, musi zebrać cały materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stosownych ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pod pojęciem "materiał dowodowy" rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie oceny zasadności złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Zauważyć trzeba, że okolicznością istotną z punktu widzenia podjętych przez organy orzeczeń była skuteczność doręczenia wezwania z dnia 16 sierpnia 2022 r., z uwagi na skutki procesowe z tym związane, a polegające na uznaniu, że właśnie wówczas strona otrzymała to pismo i rozpoczął bieg termin do dokonania czynności. W tym zakresie organy przyjęły, że wezwanie z dnia 16 sierpnia 2022 r. zostało doręczone do rąk pełnomocnika skarżącej w dniu 19 sierpnia 2022 r., co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie. Dając wiarę tylko temu dokumentowi, organy nie podjęły żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia zgłaszanych przez pełnomocnika skarżącej zarzutów. Przypomnienia zatem wymaga, że pełnomocnik kwestionował prawdziwość jego podpisu (czy żony) na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz konsekwentnie w toku całego postępowania podnosił, również w zażaleniu, że wraz z rodziną nie przebywał w miejscu zamieszkania, kiedy korespondencję wrzucono do skrzynki na listy. Tymczasem organy skupiły się jedynie na dacie doręczenia wezwania, która wynika ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru, przy czym kompletnie pominęły okoliczności zgłoszone przez stronę i nie odniosły się do nich w rozstrzygnięciach, nie dokonały również żadnych czynności wyjaśniających (samodzielnie czy przy udziale strony), przykładowo nie wezwały strony do uprawdopodobnienia swoich twierdzeń. Nie wyjaśniając zaistniałych wątpliwości, organy - zdaniem Sądu - nie ustaliły w istocie, czy faktycznie doszło do skutecznego doręczenia wezwania, tj. czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki widnieje podpis pełnomocnika skarżącej. Natomiast od przesądzenia tej kwestii zależy w ogóle zasadność wniosku o przywrócenie terminu do dokonania przedmiotowych czynności. W tym miejscu powołać należy utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, który skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść oraz wywoływać negatywnych skutków w sferze jej praw (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1124/13 i powołane tam orzecznictwo; wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 853/15, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Skoro zatem w niniejszej sprawie organy przy ocenie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu ograniczyły się jedynie do dowodu w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, nie rozważając jednocześnie okoliczności podnoszonych przez pełnomocnika wnioskodawczyni, to - w ocenie Sądu - kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało również z naruszeniem art. 80 K.p.a. Jeszcze raz powtórzyć przyjdzie, że obowiązkiem organu orzekającego jest zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a więc taki, gdy w przeświadczeniu tego organu wszelkie możliwości dowodowe zostały już wykorzystane.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie nie tylko z naruszeniem art. 58, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ale także art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej przy rozpatrywaniu jej sprawy i prowadzenie postępowania wbrew zasadzie budowania zaufania obywateli do działań władzy publicznej. Opisane nieprawidłowości i konieczność dokonania przez organy ponownej wszechstronnej oceny istotnych okoliczności faktycznych sprawy, do czego były zobowiązane wydając postanowienie na podstawie art. 58 K.p.a., stanowią natomiast przesłankę do uchylenia podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Jak bowiem wykazano, dokonana przez organy ocena jest niepełna i wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania przy zachowaniu wymaganych przepisami procedur.
W ocenie Sądu ujawnione naruszenia są tego rodzaju, że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowały wyrażeniem przez organy obu instancji przedwczesnego stanowiska, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braków wniosku i że w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka określona w art. 58 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił postanowienia organów obu instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI