II SA/Po 104/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-07-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanywymiana okiengranica działkipodział działkisamowola budowlanaremontpostępowanie administracyjneuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące wymiany okien, wskazując na wadliwość proceduralną i potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem skutków podziału działki.

Sprawa dotyczyła legalności wymiany okien w budynku mieszkalnym, która miała miejsce po podziale działki sąsiadującej. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie utrzymały w mocy decyzję o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 104 § 2 K.p.a. i art. 153 P.p.s.a., poprzez brak pełnego rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania w kontekście podziału działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę J. H. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła legalności wymiany okien w budynku mieszkalnym, pierwotnie z luksferów na okna drewniane, a następnie okien drewnianych na okna PCV. Organy nadzoru budowlanego uznały, że wymiana okien była remontem, nie wymagała pozwolenia na budowę, a istniejące otwory okienne były legalne w momencie ich powstania, przed podziałem działki. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, stwierdzając istotne wady proceduralne. Wskazał, że organy nie rozstrzygnęły w pełni o przedmiocie postępowania, ignorując skutki prawne podziału działki, które spowodowały, że budynek znalazł się w bliskiej odległości od granicy. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wiążąca ocena prawna i wskazania sądu muszą być uwzględnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy mają zbadać legalność istnienia spornych otworów okiennych w kontekście podziału działki i braku spełnienia norm technicznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, kwestia legalności istnienia spornych otworów okiennych w aspekcie podziału działki i braku spełnienia norm technicznych powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie rozstrzygnęły w pełni o przedmiocie postępowania, ignorując skutki prawne podziału działki, które spowodowały, że budynek znalazł się w bliskiej odległości od granicy. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wiążąca ocena prawna i wskazania sądu muszą być uwzględnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 104 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Brak rozstrzygnięcia sprawy w całości.

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Brak rozstrzygnięcia o przedmiocie prowadzonego postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiążąca ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 8

Definicja remontu.

Prawo budowlane art. 29 § ust. 3 pkt 2 ppkt b

Roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę, ale wymagające zgłoszenia.

Prawo budowlane art. 51 § ust. 1 pkt 2

Odstąpienie od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności.

Pomocnicze

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs § ust. 3

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § §1 i 2

Zakres kontroli działalności administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 3 § §1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stosowanie środków określonych w ustawie.

u.p.d.o.f. art. 156

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnej.

P.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Moc wiążąca orzeczenia prawomocnego.

zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych art. 20 § ust. 2

Warunki techniczne dotyczące odległości od granicy.

rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa art. 12 § ust. 4 pkt 1

Warunki techniczne dotyczące usytuowania budynków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie rozstrzygnęły w pełni o przedmiocie postępowania, ignorując skutki prawne podziału działki. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały wymianę okien jako remont. Istniejące otwory okienne były legalne w momencie ich powstania.

Godne uwagi sformułowania

brak pełnego rozstrzygnięcia o przedmiocie prowadzonego postępowania administracyjnego wiążąca ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu kwestia legalności istnienia spornych otworów okiennych w aspekcie podziału działki nr [...] na obecnie istniejące działki nr [...] i nr [...]

Skład orzekający

Sebastian Michalski

sprawozdawca

Tomasz Świstak

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. w kontekście podziału działki i legalności istniejących otworów okiennych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału działki i wymiany okien.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozstrzygnięcie wszystkich kwestii proceduralnych i materialnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach budowlanych, a także jak skutki podziału działki mogą wpływać na legalność istniejących obiektów.

Podział działki a legalność okien: Sąd wskazuje na błędy organów nadzoru budowlanego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 104/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2691/22 - Wyrok NSA z 2024-01-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 104  par. 2 art. 107 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 8 art. 29 ust. 3 pkt 2 ppkt b art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2022 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od obowiązku wykonania określonych czynności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 06 października 2021 roku nr [...]
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia 6 października 2021 roku (nr [...]), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie istniejących otworów okiennych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce [...] w miejscowości K. , odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem w odniesieniu do robót budowlanych obejmujących wymianę dwóch okien zewnętrznych na nowe od strony granicy z sąsiednią działką oznaczoną nr ewid. [...].
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że budynek mieszkalny na działce oznaczonej nr ewid. [...] powstał w latach 1975-1977 w oparciu od decyzję pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 25 sierpnia 1975 roku wydaną przez Naczelnika Gminy K. .
Roboty budowlane polegające na wymianie w spornym budynku luksferów na okna z ramą drewnianą zostały wykonane wiosną 1998 roku przez K. i M. D., gdy działka o nr geodezyjny [...], aktualnie nieruchomość należąca do J. H., oraz działka o nr geodezyjny [...], aktualnie nieruchomość należącą do L. i A. Ł., stanowiły jedną niepodzielną działkę o nr geodezyjnym [...].
Między budynkami zachowana jest odległość 8m wymagana §20 ust. 2 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z dnia 19.VII.1966r. nr 10, poz. 44).
W 2004 roku aktualni właściciele nieruchomości obejmującej działkę [...] na parterze zajmowanego budynku mieszkalnego wykonali roboty budowlane polegające na wymianie istniejącego okna posiadającego ramę drewnianą na okno o ramie PCV. Następnie w lipcu 2020 roku na piętrze budynku w istniejącym otworze okiennym zamontowano okno z ramą PCV w miejsce istniejącego okna z ramą drewnianą.
Na skutek dokonanego w 2005 roku podziału działki o nr [...] zmianie uległa lokalizacja budynków względem granicy rozdzielającej nieruchomości obejmującą działkę nr [...] oraz nieruchomości obejmującą działkę nr [...]. Po dokonanym podziale ściana z otworami okiennymi w budynku na działce nr [...] znalazła się w odległości około 3,08m od granicy z nieruchomością J. H. (działka nr [...]).
Mając na uwadze powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że w odrębnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wybudowania dwóch okien (sygn. akt PINB [...]) organ ustalił, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę przewidywał dwa otwory okienne w spornym budynku od strony części działki nr [...] użytkowanej przez J. H.. Prowadzone postępowanie zostało umorzone z uwagi na fakt, że przedmiotowe okna zrealizowano zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę oraz zasadami wiedzy technicznej.
Roboty budowlane obejmujące wymianę okien o stolarce drewnianej na okna o stolarce PCV nie spowodowały zmiany kształtu, ani też zamiany wymiarów otworów okiennych, i należało je zakwalifikować, jako remont obiektu, który nie wymagał pozwolenia na budowę, ale wymagał zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Brak zgłoszenia obligował organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 50 - art. 51 ustawy Prawo budowlane.
Roboty zostały zakończone. Organ nie wydał postanowienia o wstrzymaniu robót. Natomiast oględziny potwierdziły, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną oraz z zasadami wiedzy technicznej, nie stanowią zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz własności mienia. Brak jest podstaw do nakazania czynności, które miałby doprowadzić roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem.
J. H. skorzystała z prawa do wniesienia odwołania. Strona zażądała zobowiązania właścicieli budynku na działce nr [...] do rozebrania okien i zabudowania otworów okiennych.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 roku o sygn. akt II SA/Po [...] uchylił postanowienie WWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB o odmowie wszczęcia postępowania i nakazał zbadanie stanu faktycznego oraz wydanie decyzji w związku ze zmianą okoliczności sprawy, tj. zakończeniem spraw spadkowych i wydzieleniem dwóch działek z działki nr [...]. Skarga kasacyjna organu została oddalona wyrokiem NSA z dnia 13 listopada 2019 roku o sygn. akt II OSK [...].
Strona podniosła, że PINB wydając decyzję pominął okoliczności, iż przyczyną jej wniosków była niezgodna z prawem wymiana przez sąsiadów luksferów na okna. Wymiana okien drewnianych na PCV jest okolicznością poboczną. Organ skupia się na stanie prawnym z chwili wydania pozwolenia na budowę oraz z chwili wydania decyzji, natomiast całkowicie ignoruje przepisy, które obowiązywały w chwili dokonania przez sąsiadów demontażu luksferów i wstawienia w ich miejsce okien. W przypadku budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi należy zachować odległość od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej 4m.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 29 grudnia 2021 roku (nr [...]), po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy rozstrzygnięci organu I instancji.
WWINB wskazał, że w świetle związania oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 13 listopada 2019 roku o sygn. akt II OSK [...] oraz w świetle argumentacji powołanej w uzasadnieniu wyroku NSA OZ w Poznaniu z dnia 5 lipca 2001 roku o sygn. akt II SA/Po [...], że "dopiero zakończenie postępowania spadkowego może mieć jakieś znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy" przyjmować należy, iż merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie powinno ograniczać się wyłącznie do oceny robót budowlanych wykonanych w 2004 oraz 2020 roku, czyli wymiany okien z ramami drewnianym na okna z ramami PCV, lecz powinno odnosić się do skutków prawnych podziału działki nr [...] na obecnie istniejące działki nr [...] i nr [...]. Sądy uznały bowiem, że taki zakres oceny nie narusza zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe WWINB wyjaśnił, że wypełnienie spornych otworów okiennych oknami z ramami drewnianymi było legalne. Natomiast fakt, że północna ściana budynku, w której zostały te okna wykonane, aktualnie znajduje się w odległości od 3,08m do 4,64m od granicy z sąsiednią działką nr [...] jest wyłącznie wynikiem wtórnego podziału działki nr [...] i nie ma na tę legalność żadnego wpływu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że okna, czy inne otwory w ścianie szczytowej, która obecnie jest w ostrej granicy działki mogą pozostać poza ingerencją nadzoru budowlanego o ile wynikają z projektu budowlanego lub powstały w innych okolicznościach, tj. legalnie przed podziałem działki.
WWINB podkreślił jednocześnie, że organ I instancji zasadnie objął zakresem postępowania również roboty związane z wymianą tychże legalnie istniejących okien z ramami drewnianymi na okna z ramami PCV. Podzielając ocenę prawną PINB w tym zakresie organ oddawczy stwierdził, że decyzja kwestionowana odwołaniem jest w pełni prawidłowa.
J. H. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji.
W piśmie z dnia 27 kwietnia 2022 roku, pełnomocnik ustanowiony dla skarżącej z urzędu, zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W jego ocenie kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem:
- art. 104 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy, co do wymiany luksferów na okna o ramach drewnianych,
- art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania oraz brak poczynienia przez organ odwoławczych własnych ustaleń, a także brak dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie konkretnych przepisów prawa,
- § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46) poprzez brak jego zastosowania w sprawie, a w to miejsce zaaprobowanie stanowiska organu I instancji, który stosował przepisy nieobowiązujące w dacie zamiany luksferów na okna.
W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów podniesiono, że organ I instancji zawarł w sentencji decyzji jedynie rozstrzygnięcie dotyczące robót budowlanych polegających na wymianie okien drewnianych na okna o stolarce PCV. Tymczasem na każdym organie, do którego wpływa wniosek o wszczęcie postępowania spoczywa obowiązek rozpoznania tego wniosku i zakończenia postępowania w sposób przewidziany prawem, co może polegać na wydaniu decyzji o rozstrzygnięciu sprawy, co do istoty w całości lub w części albo zakończeniu postępowania w inny sposób, w tym poprzez jego umorzenie.
W sentencji wydanych decyzji organy ani słowem nie wypowiadają się, co do kwestii wymiany luksferów na okna. Nie wiadomo więc jakie jest rozstrzygnięcie w tym zakresie. Wnioski i pisma skarżącej wskazują, że to właśnie ta wymiana, a nie wymiana okien z ramą drewnianą na okna z ramą PCV powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy powielił uchybienie PINB, naruszając w ten sposób art. 104 § 2 K.p.a.
Skarżąca podniosła w odwołaniu zarzut braku zastosowania przepisów z daty wykonania kwestionowanych przez nią robót budowlanych. Organ zastosował przepisy, które wówczas, w dacie tych robót, nie obowiązywały. Przedmiotem postępowania nie była budowa budynku, ale późniejsze dokonanie w nim zmian.
Nawet jeśli prawidłowe są ustalenia, iż w chwili wykonania prac odrębne dzisiaj nieruchomości stanowiły jedną nieruchomość, to i tak nie zamienia to faktu, że z chwilą dokonania podziału, prawa skarżącej zostały naruszone poprzez brak spełnienia odpowiednich norm technicznych przez sąsiedni budynek, co winno zostać skorygowane działaniami inspekcji nadzoru budowlanego. Istnienie luksferów nie naruszało prawa, bo ściana wypełniona luksferami traktowana jest jako ściana pełna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.").
W świetle art. 145 §1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd w szczególności: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Skarga okazała się uzasadniona.
Postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie, wbrew sugestiom zawarty w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 27 kwietnia 2022 roku, zostało wszczęte z urzędu, co expressis verbis wynika z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania opatrzonego datą 26 lipca 2021 roku. Przyjmować zatem należy, że o przedmiocie postępowania oraz zakresie prowadzonego postępowania, a także dopuszczalności wydania rozstrzygnięcia w sprawie, nie stanowi ani treść, ani aktualność, wniosku strony postępowania, lecz stan prawny i okoliczności faktyczne sprawy.
Skarżąca trafnie zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 roku o sygn. akt II SA/Po [...] uchylił postanowienie WWINB z dnia 17 maja 2018 roku nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie PINB w K. z dnia 4 kwietnia 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wyjaśnił, że sama okoliczność uprzedniego ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy legalności zastąpienia pustaków szklanych oknami drewnianymi osadzonymi w otworach ściennych nie pozwala uznać za uzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego.
Sprawa zakończona decyzją PINB z 24 listopada 1999 roku dotyczyła nieruchomości nr [...] stanowiącej wówczas własność R. i A. D.. W wyroku wydanym w tejże sprawie (orzeczenie z dnia 5 lipca 2001 roku o sygn. akt II SA/Po [...]) Sąd wskazał, że na działce nr [...] usytuowane są dwa budynki mieszkalne oraz toczy się postępowanie spadkowe i podjęto czynności zmierzające do podziału i rozgraniczenia tej działki. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów technicznych odnośnie posadowienia budynku w stosunku do granic działki sąsiedniej, bowiem takie granice w ogóle nie istnieją. Sąd zaznaczył, że spadkobiercy dokonali tylko faktycznego podziału działki, który traktują jako tymczasowy, co potwierdza podjęte postępowanie spadkowe i rozgraniczeniowe.
Sąd wskazał przy tym, że odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły istotnej zmiany stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a mianowicie tego, że doszło do podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], co w konsekwencji spowodowało, że budynek mieszkalny wraz z otworami okiennymi na działce nr [...] zlokalizowany jest w odległości ok. 1,5m od granicy działki.
Chociaż organy ustaliły, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny dokonano działu spadku po A. i R. D. przyznając M. D. działkę nr [...], a J. H. działkę nr [...], a po podziale budynek należący do A. i R. D. zlokalizowany jest w odległości ok. 1,5m ze ścianą z otworami okiennymi do granicy działki, to jednak nie rozważyły, jak tę kwestię należy oceniać w kontekście przepisów Prawa budowlanego i przepisów techniczno-budowlanych.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 roku o sygn. akt II OSK [...], oddalił skargę kasacyjną Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wywiedzioną od powołanego powyżej wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji.
NSA jako bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. i wyjaśnił, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest, aby obydwa postępowania dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego.
Warunkiem wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego między sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz wtórnym podaniem o wszczęcie postępowania. Taka sytuacja natomiast w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż zmianie uległ stan faktyczny, w sposób bezpośrednio odnoszący się do przedmiotu sprawy. Rzecz bowiem dotyczy usytuowania budynku mieszkalnego zwróconego ścianą z otworami okiennymi w stronę granicy z inną działką. W takiej sytuacji fakt występowania w obrocie prawnym decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 5 lipca 2001 roku nie stanowi przeszkody w prowadzeniu niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 170 P.p.s.a. Orzeczenie prawomocne zapada w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej i w związku z tą konkretną sprawą ma atrybut mocy wiążącej. Moc wiążąca wyroku, określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że dana kwestia prawna w konkretnej sprawie kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co sprawia, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana konkretna kwestia związana z tą właśnie sprawą, nie może być już ona ponownie badana. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W tym wypadku prowadzenie nowego postępowania w żadnym stopniu nie uchybi wydanemu przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokowi. Wyrok ten był bowiem wydany w oparciu o stan prawny i faktyczny na dzień kontroli legalności decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w dniu 5 lipca 2001 roku i dotyczy oceny wyłącznie tamtej decyzji.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przedmiot sprawy dotyczy "istniejących otworów okiennych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, obiekcie zlokalizowanym na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], od strony sąsiedniej granicy działki oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...] w miejscowości K. ".
Tak zakreślony przedmiot sprawy obejmuje także kwestie, wskazywane w przedstawionych powyżej wyrokach sądów administracyjnych wydanych na gruncie kontrolowanej sprawy, a które zobowiązywały organy do rozpoznania sprawy w zakresie istotnej zmiany stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a mianowicie tego, że "doszło do podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], co w konsekwencji spowodowało, że budynek mieszkalny wraz z otworami okiennymi na działce nr [...] zlokalizowany jest w odległości ok. 1,5m od granicy działki".
Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W tym stanie rzeczy WWINB trafnie dostrzegł, że rozpatrzenie kontrolowanej sprawy nie powinno ograniczać się wyłącznie do oceny robót budowlanych wykonanych w 2004 oraz 2020 roku, czyli wymiany okien z ramami drewnianymi na okna z ramami PCV, lecz powinno odnosić się do skutków prawnych podziału działki nr [...] na obecnie istniejące działki nr [...] i nr [...].
Dostrzegając powyższe skarżonemu organowi umknęło jednak to, że tak wyznaczony przedmiot postępowania nie znajduje swojego odzwierciedlenia w sentencji decyzji wydanej przez PINB, którą utrzymał w mocy organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że kwestionowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. obarczone są istotną wadliwością procesową w postaci naruszenia art. 104 § 2 i art. 107 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez brak pełnego rozstrzygnięcia o przedmiocie prowadzonego postępowania administracyjnego, bo organy nie wydały rozstrzygnięcia w formie decyzji, co do legalności istnienia otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku na działce nr [...] zwróconej w stronę granicy z sąsiednią działką nr [...], która to ścian po podziale działki nr [...] zlokalizowana jest w odległości od 3,08m do 4,64m od wspólnej granicy pomiędzy wydzielonymi działkami.
Sąd w całości podziela stanowisko skarżonych organów, co do tego, że przedmiotem kontrolowanego postępowania należało objąć także kwestie dotyczące robót budowlanych polegających na wymianie okien o stolarce budowlanej na okna o stolarce PCV. Organy dokonały trafnej kwalifikacji prawnej ujawniony robót budowlanych.
Wymianę okien drewnianych na okna PCV należało zakwalifikować, jako remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 2 ppkt b) ustawy - Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę - w zakresie przegród zewnętrznych albo elementów konstrukcyjnych.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia o odmowie nakładania obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.
Skoro okolicznością bezsporną pomiędzy stronami są ustalenia, że roboty budowlane w zakresie wymiany okien zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlana i nie powodują zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, to organ trafnie uznał, że zachodzi podstaw do odmowy/odstąpił od nakładania obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 października 2021 roku (nr [...]).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na uwadze, że kwestia legalności robót budowlanych obejmujących zastąpienia pustaków szklanych oknami drewnianymi została już prawomocnie rozpoznana wyrokiem NSA OZ w Poznaniu z dnia 5 lipca 2001 roku o sygn. akt II SA/Po [...].
Przedmiotem rozpoznania i oceny prawnej w powtórzonym postępowaniu administracyjnym może być jedynie kwestia legalności istnienia spornych otworów okiennych w aspekcie podziału działki nr [...] na obecnie istniejące działki nr [...] i nr [...], tj. kwestia braku spełnienia odpowiednich norm technicznych przez budynek posadowiony na działce nr [...] w kontekście dopuszczalnych prawnie działań inspekcji nadzoru budowlanego. Stanowisko organu w tym zakresie winno zostać ujawnione w treści sentencji decyzji kończącej postępowanie administracyjne,.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI