II SA/Op 635/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2007-02-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo samorządoweuchwały rady gminyprawo wodnedostarczanie wodyodprowadzanie ściekównadzór prawnykontrola administracjinaruszenie prawanieważność uchwały

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kietrzu dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym braku obligatoryjnych elementów i powtarzania przepisów ustawowych.

Wojewoda Opolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Kietrzu w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając jej istotne naruszenie prawa. Główne zarzuty dotyczyły braku określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz powtarzania przepisów ustawowych i rozporządzeń w treści uchwały. Gmina Kietrz przyznała rację organowi nadzoru. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność uchwały w całości, podzielając argumentację Wojewody.

Przedmiotem skargi Wojewody Opolskiego była uchwała Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 23 lutego 2006 r. nr XXXIX/218/2006 w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, wskazując na istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zarzucono, że uchwała nie zawiera obligatoryjnego elementu, jakim jest określenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Ponadto, Wojewoda wskazał na liczne przypadki powtarzania w uchwale przepisów ustawowych i rozporządzeń, co jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej i narusza porządek prawny. Gmina Kietrz przyznała, że uchwała jest wadliwa i przystąpiła do prac nad nowym regulaminem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że uchwała nie określa minimalnego poziomu usług, co stanowi istotne naruszenie prawa. Dodatkowo, sąd potwierdził zasadność zarzutów dotyczących powtarzania przepisów ustawowych i rozporządzeń w treści uchwały, co również skutkuje jej nieważnością. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała musi zawierać obligatoryjny element w postaci określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 19 ust. 2 ustawy, posługując się zwrotem 'w tym', nakłada na radę gminy obowiązek obligatoryjnego zamieszczenia w regulaminie postanowień odnoszących się do wszystkich wymienionych w tym przepisie kwestii, w tym minimalnego poziomu usług. Pominięcie tego elementu stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru może wnieść skargę do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy.

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu, jeżeli jest sprzeczny z prawem.

u.z.w.i.o.ś. art. 19 § 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

u.z.w.i.o.ś. art. 19 § 2

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Regulamin określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa oraz odbiorców, w tym minimalny poziom usług.

u.z.w.i.o.ś. art. 19 § 2

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Określenie minimalnego poziomu usług jest obligatoryjnym elementem regulaminu.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały może zawierać określenie, że uchwała nie podlega wykonaniu.

u.z.w.i.o.ś. art. 15 § 3

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo.

u.z.w.i.o.ś. art. 15 § 4

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Odmowa przyłączenia do sieci może nastąpić tylko z przyczyn technicznych lub ekonomicznych.

u.z.w.i.o.ś. art. 22

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Określenie warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Zasady techniki prawodawczej art. 137

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej

W uchwale nie powtarza się przepisów ustaw.

Zasady techniki prawodawczej art. 149

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej

Niedopuszczalne jest zamieszczanie regulacji w uchwale rady gminy, które zostały już wcześniej unormowane.

u.u.c.p.g. art. 5 § 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej lub wyposażenie w zbiornik bezodpływowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w regulaminie. Powtarzanie przepisów ustawowych i rozporządzeń w treści uchwały. Sprzeczność postanowień regulaminu z przepisami ustawy, w tym w zakresie obowiązków odbiorcy i przedsiębiorstwa.

Godne uwagi sformułowania

uchwała nie zawiera elementu obligatoryjnego, wynikającego z dyspozycji powołanego przepisu nie stanowią minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne postanowienia rozdziału II Regulaminu, odsyłające w powyższym zakresie do przepisów prawa powszechnie obowiązujących oraz zawieranych umów lub powtarzające przepisy ustawy Naruszenie zakazu powtarzania przepisów ustawowych, czy też rozporządzeń powoduje nieważność tych zapisów przekroczenie delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego przekazanego przez ustawodawcę do uregulowania przez gminę brak jest delegacji ustawowej, aby rada gminy określiła w odrębnej uchwale pominięte elementy regulaminu nie zrealizowała upoważnienia ustawowego, poprzez pełny i wyczerpujący zakres przekazanych przez ustawodawcę uprawnień

Skład orzekający

Ewa Janowska

sprawozdawca

Grażyna Jeżewska

członek

Krzysztof Bogusz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał rady gminy w zakresie regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zasady techniki prawodawczej, kontrola legalności aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz przepisami o samorządzie gminnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów lokalnych i dostarczania podstawowych usług komunalnych, a także precyzyjnej interpretacji przepisów prawa miejscowego i zasad tworzenia aktów prawnych.

Nieważna uchwała wodociągowa: Sąd wskazuje na błędy w tworzeniu prawa lokalnego.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 635/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2007-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Ewa Janowska /sprawozdawca/
Grażyna Jeżewska
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 23 lutego 2006 r. nr XXXIX/218/2006 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, 2) określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Wojewodę Opolskiego jest uchwała nr XXXIX/218/2006 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 23 lutego 2006r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały w całości – z powodu istotnego naruszenia prawa, tj. art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Z 2006r., Nr 123, poz. 858), podnosząc, że uchwała nie zawiera elementu obligatoryjnego, wynikajacego z dyspozycji powołanego przepisu.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda Opolski wskazał, że wydany akt stanowił wykonanie ustawowego upoważnienia, zobowiązującego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, określającego prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług.
Przepis art. 19 ust. 2 przedmiotowej ustawy określa minimalny zakres wymagających uregulowania w akcie wykonawczym, zagadnień wpływających na kształt praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i odbiorcy usług. Na Radzie Gminy przy wydawaniu przepisów powszechnie obowiązującego na obszarze gminy prawa, ciąży obowiązek pełnej realizacji upoważnienia ustawowego, tak, aby wyczerpująco wypełnić zakres przekazanych przez ustawodawcę kompetencji.
W ocenie organu nadzoru, przedmiotowa uchwała nie określa minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, stanowiącego zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy obligatoryjne element regulaminu. W szczególności nie stanowią minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne postanowienia rozdziału II Regulaminu, odsyłające w powyższym zakresie do przepisów prawa powszechnie obowiązujących oraz zawieranych umów lub powtarzające przepisy ustawy. Wojewoda zwrócił uwagę, że pozostałe postanowienie rozdziału II Regulaminu regulują obowiązki odbiorców, co również nie wypełnia delegacji w zakresie minimalnego poziomu świadczonych przez przedsiębiorstwo usług.
Za niedopuszczalne, w świetle art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, zdaniem skarżącego należało uznać odsyłanie w kwestii ustalenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo do zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenie w wodę (bezpośrednio), a pośrednio do ustawy oraz pozwolenia wodnoprawnego – § 5 Regulaminu, czy też do zawieranych między stronami umów o zaopatrzenie w wodę - § 6 ust.1 Regulaminu. Minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne stanowi obligatoryjną materię uchwalanego przez radę regulaminu dostarczania wody o odprowadzania ścieków i w ocenie organu nadzoru jego ustalenie poprzez powyższe odesłania nie wypełnia delegacji z art. 19 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy.
Nadto organ nadzoru stwierdził, że uchwalony przez Radę Regulamin zawiera także inne postanowienia istotnie naruszające prawo, pomieszczając w swojej treści normy w materii uregulowanej w przepisach rangi ustawowej, bądź modyfikując wiążące normy powszechnie obowiązujące. W tym miejscu wskazał na treść następujących przepisów zaskarżonego Regulaminu:
- § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu powtarzający art. 2 pkt 20 i 21 ustawy,
- § 4 Regulaminu regulujący kwestie wynikające z art. 6 ust. 1 ustawy,
- § 5 ust. 1 Regulaminu regulujący kwestie wynikające z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy,
- § 8 ust. 1 w części, w jakiej przewiduje, że zawarcie umowy następuje na pisemny wniosek osoby, której nieruchomość została przyłączona do sieci powtarzający art. 6 ust. 2 ustawy,
- § 8 ust. 3 regulujący kwestie wynikające z art. 6 ust. 7 ustawy, przy czym Rada zmodyfikowała postanowienia ustawy w ten sposób, że zastąpiła możliwość zawarcia umowy prawem odmowy jej zawarcia,
- § 9 ust. 6 Regulaminu normujący sytuacje uregulowane, przez art. 8 ust. 2 ustawy,
- § 11 zdanie pierwsze Regulaminu powtarzający art. 26 ust. 1 ustawy,
- § 13 ust. 1 Regulaminu powtarzający art. 27 ust. 1 ustawy,
- § 13 ust. 2 regulujący kwestie wynikające z § 18 ust. 1 obowiązującego w dniu podejmowania uchwały rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków,
- § 14 ust.1,2,3, § 15 ust.1 i5, § 17 ust. 2 i 3 Regulaminu regulujący kwestie wynikające odpowiednio z art. 27 ust. 4-6 ustawy, oraz § 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia, a także art. 6 ust. 4 ustawy,
- § 19 ust. 8 Regulaminu regulujący kwestie wynikające z art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,
- § 24 ust. 2 i § 38 ust. 1 Regulaminu powtarzający kwestie wynikające z art. 26 ust. 1 w zw. z 2 pkt 21 oraz art. 22 pkt 2 ustawy.
Organ nadzoru zwrócił uwagę, iż zgodnie z § 137 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie powyższego zakazu i wprowadzenie do uchwały przepisów ustawowych, czy też rozporządzeń powoduje nieważność tych zapisów. Wojewoda wskazał również, na sprzeczność § 1 ust. 1 Regulaminu w zakresie, w jakim stanowi, iż określa warunki prowadzenia i korzystania z usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z przepisem art. 1 ustawy oraz dodał, że opisane w § 20 ust. 1 przypadki, w których wystąpienie uprawnia przedsiębiorstwo do odmowy przyłączenia do sieci wynikają z art. 15 ust. 4 ustawy.
Natomiast § 27 Regulaminu w zakresie, w jakim nakłada na odbiorcę powinność zabezpieczenia wodomierzy przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur pozostaje w sprzeczności z art. 15 ust. 3 ustawy, przy czym z powyższego należy wyłączyć wodomierz główny, którego koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W § 38 ust. 1 Regulaminu Rada określiła warunki dostarczania wody zarówno na cele przeciwpożarowe jak i na inne określone w art. 22 ustawy, rozszerzenie zakresu przedmiotowego tego paragrafu Regulaminu jest, w ocenie organu nadzoru, w sposób istotny sprzeczne z prawem, bowiem, w art. 19 ust. 2 ustawy ustawodawca przekazał radom gmin kompetencje jedynie do określania warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Wojewoda podkreślił, że w przypadku aktów prawa miejscowego przekroczenie delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa, a rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu udzielonego przez ustawę upoważnienia w zakresie tworzenia przepisów wykonawczych, a w tych działaniach nie może tego upoważnienia zawężać ani przekraczać.
W odpowiedzi na skargę Gmina Kietrz uznała stanowisko organu nadzoru za słuszne i przyznała, że uchwała z dnia 23 lutego 2006r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków dotknięta jest wadami wskazanymi w skardze. Wyjaśniła, że niezwłocznie przystąpiono do opracowywania projektu uchwały uwzględniającego zarzuty skargi, ze względu jednak na upływ kadencji Rady nie jest możliwe wskazanie terminu uchylenia wadliwej uchwały i uchwalenie poprawnego Regulaminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego podlegają kognicji sądu administracyjnego. Przy czym, przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), stanowi, że "Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, w trybie określonym w art. 90." Organem nadzoru w rozpoznawanej sprawie jest wojewoda i on też, nie korzystając uprzednio z drogi sięgania po rozstrzygnięcie nadzorcze z art. 91 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy, zakwestionował w trybie art. 93 ust. 1 tej ustawy, zgodność z prawem zaskarżonej uchwały, w drodze skargi do sądu administracyjnego. Po myśli art. 85 tej ustawy, nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ponadto tut. Sąd identyfikuje się ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 320/05 (ONSAiWSA 2006/1/7), że organ nadzoru, wnosząc w trybie art. 93 ust. 1 wskazywanej powyżej ustawy, skargę na uchwałę rady gminy do sądu administracyjnego, nie jest związany terminem zaskarżenia przewidzianym w art. 53 § 1-3 P.p.s.a. Stąd, skarga Wojewody Opolskiego z dnia 16 października 2006r., na uchwałę Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 23 lutego 2006r., w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stała się przedmiotem niniejszego rozpoznania.
Ocenę zgodności z prawem zaskarżonej uchwały poprzedzić należy istotną uwagą, dotyczącą wynikającej z art. 54 § 3 P.p.s.a., możliwości uwzględnienie skargi w całości przez organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono. Gmina Kietrz nie uwzględniła skargi w całości uchylając zaskarżoną uchwałę i eliminując ja z obrotu prawnego do dnia wydania orzeczenia przez Sąd, stąd rozważania w tej materii stają się zbędne i w takim przypadku, ocenie Sądu podlega zaskarżona uchwała.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy, rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, (zwany dalej "Regulaminem"), po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Z treści przywołanego przepisu wynika, że regulamin jest aktem prawa miejscowego. Z tego też względu, regulamin ten należy do aktów, które Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Akty prawa miejscowego stanowione są na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 94 Konstytucji RP). W związku z powyższym, zaskarżona uchwała stanowi wykonanie ustawowego upoważnienia z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy. Jednocześnie, ustawodawca określając granice upoważnienia uchwalenia regulaminu, sprecyzował przez wyliczenie w art. 19 ust. 2 pkt 1 – 9 ustawy, jego zakres przedmiotowy. Z przepisu tego wynika, że regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków (art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy). Posłużenie się w przepisie art. 19 ust. 2 ustawy zwrotem "w tym", należy rozumieć w ten sposób, że w uchwalanym przez radę gminy regulaminie, obligatoryjnie zamieszczone muszą zostać postanowienia odnoszące się do wszystkich kwestii wymienionych w tym przepisie. Przepis art. 19 ust. 2 ustawy nie pozostawia radzie gminy możliwości dokonania oceny, które kwestie z zakresu przedmiotowego regulaminu należy określić i ująć w regulaminie, a które można pominąć. Powinnością, a zatem obowiązkiem rady gminy jest respektowanie zakresu przedmiotowego wyznaczonego przepisem art. 19 ust. 2 pkt 1 – 9 ustawy. Pominięcie przez radę gminy obligatoryjnego elementu regulaminu skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego, bowiem nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego przekazanego przez ustawodawcę do uregulowania przez gminę. Brak jest, bowiem delegacji ustawowej, aby rada gminy określiła w odrębnej uchwale pominięte elementy regulaminu. Skoro ustawodawca w art. 19 ust. 2 ustawy wskazał zakres unormowań, jakie powinien zawierać regulamin, stąd pominiecie niektórych unormowań wymaganych tym przepisem należy zaliczyć do istotnego naruszenia prawa.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały zaakceptować należy stanowisko Wojewody Opolskiego, iż uchwalony regulamin podjęty został z istotnym naruszeniem prawa, poprzez niewykonanie upoważnienia ustawowego.
Niewypełnienie upoważnienia wynikającego z art. 19 ust. 2 ustawy, nastąpiło w zakresie braku regulacji, co do określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Nie stanowią o minimalnym poziomie usług postanowienia §§ 3 i 4 Regulaminu, zawierające odesłanie do pozwolenia wodnoprawnego oraz do powszechnie obowiązujących aktów prawnych, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, woda w kąpieliskach, oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organy Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 203, poz. 1718) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 203, poz. 1718), a także rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Nie normuje także minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo przepisy §§ 5 i 6 Regulaminu, który ogólnie ujmuje obowiązki przedsiębiorstwa, jako standardy obsługi odbiorców usług. Stwierdzić, zatem należy, że przywołane przepisy regulaminu nie stanowią o minimalnym poziomie usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków.
Ponieważ zaskarżona uchwała nie zwiera elementu obligatoryjnego, wynikającego z dyspozycji art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, stąd okoliczność ta, przesądza o tym, iż uchwała ta jest sprzeczna z prawem. Na zasadzie, bowiem art. 91ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. W związku z przywołanymi powyższymi okolicznościami, należało wniosek organu nadzoru o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały uznać za zasadny.
W ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi organu nadzoru pod adresem zaskarżonej uchwały, dotyczące powtórzeń przepisów ustawowych. Zarzuty te podziela także w odpowiedzi na skargę Gmina Kietrz. Zaakcentować, bowiem należy, iż niedopuszczalnym jest zamieszczanie regulacji w uchwale rady gminy jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i co stanowi przepis powszechnie obowiązujący (§ 149 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz.908). Regulowanie przez gminę raz jeszcze tego, co zostało już zamieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa narusza obowiązujący porządek prawny. W takiej sytuacji należy liczyć się z tym, że powtórzony przepis ustawy będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może w istocie prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. Odnotować także należy, iż hierarchia źródeł prawa została wyraźnie określona w art. 87 Konstytucji RP. Stąd akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu i nie mogą pozostawać z nimi w sprzeczności (por wyroki NSA: z 14 grudnia 2000r., sygn. akt SA/Bk 292/00; z 16 marca 2001r., sygn. akt IV SA 385/99). Dodać należy również, że porządek prawny narusza także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu. Modyfikacja taka, dopuszczalna jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego.
W świetle powyższych rozważań, następujące zapisy regulaminu zawierają niedopuszczalne powtórzenia regulacji ustawowych bądź ich modyfikację:
§ 1 ust. 2 i 3 Regulaminu powtarza definicję ustawową pojęć "zbiorowe zaopatrzenie w wodę" i "zbiorowe odprowadzanie ścieków" zawartą w art. 2 pkt 20 i 21 przedmiotowej ustawy. § 4 Regulaminu powtarza treść przepisu art. 6 ust. 1 ustawy, a § 5 ust. 1 regulację zawartą w art. 5 ust. 1 ustawy. Rozwiązanie przyjęte w § 8 ust. 1 Regulaminu w części, w jakiej przewiduje się, że zawarcie umowy następuje na pisemny wniosek osoby, której nieruchomość została przyłączona do sieci powtarza przepis art. 6 ust. 2 ustawy, zaś w § 8 ust. 2 i 3 powtarzają unormowania zawarte w art. 6 ust. 6 i 7 przewidujące, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. § 9 ust. 6 powtarza przepis art. 8 ust. 2 ustawy, przy czym zapis ustawy precyzuje, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które odcięło dostawę wody z przyczyn, o której mowa w ust. 1 pkt 2 (odbiorca nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe), jest obowiązane do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwości korzystania z tego punktu.
§ 11 zdanie pierwsze Regulaminu powtarza art. 26 ust. 1 ustawy, a § 14 ust.1,2,3 uchwały – art. 27 ust. 4,5,6 ustawy.
Przepisy zaskarżonego regulaminu powtarzają również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 26, poz. 257), obowiązującego w dniu jego podjęcia, dalej cytowanego jako rozporządzenie.
W § 13 ust. 2 § 15 ust. 1,3 i 5 uchwały powtórzony został przepis § 17 rozporządzenia, który stanowi o zapłacie za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki oraz przepis § 18 ust. 2 i 3. § 17 ust. 2 i 3 Regulaminu regulujący sprawy wynikające, z art. 6 ust. 4 ustawy, przy czym ustawa nie określa przesłanek ocennych w sytuacji zawarcia umowy z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. § 19 ust. 8 Regulaminu zawiera powtórzenie przepisu art. 5 ust., 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. Nr 236 z 2005r., poz. 2008) o brzmieniu: "przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych".
Natomiast § 24 ust. 2 Regulaminu odwołuje się do obowiązującej taryfy wysokości cen i stawek opłat, co zostało uregulowane w art. 26 ust. 1 ustawy, a § 38 ust. 1 w zakresie, w jakim stanowi, że przedsiębiorstwo obciąża gminę za wodę pobraną na cele przeciwpożarowe, stosując ceny ustalone w taryfie, powtarza regulację art. 22 pkt 2 ustawy.
Wskazując na wadliwości spornego regulaminu należy powtórnie zaakcentować, że zaskarżona uchwała Rady podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego, jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym na obszarze gminy, a zatem powinna odpowiadać wymogom, jakie stawiane są przepisom powszechnie obowiązującym. Ponadto, odnotować warto pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2005r., sygn. akt III SA/Kr 318/05, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, iż szczególnie niedopuszczalne jest odmienne regulowanie prawem miejscowym tych spraw, które już wcześniej uregulowała ustawa. W tym kontekście, należy uznać za niedopuszczalne zapisy § 1 ust. 1 Regulaminu sprzeczne z art. 1 ustawy, ponieważ to ustawa, a nie, uchwalany przez radę gminy, regulamin określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. W ocenie Sądu, należy uznać za prawidłowe wywody organu nadzoru, stwierdzające sprzeczność § 20 ust. 1 Regulaminu z art. 15 ust. 4 ustawy w związku z art. 5 ust. 1 ustawy. Z przywołanych przepisów wynika, bowiem, że tylko brak technicznych możliwości świadczenia usług, wynikający z braku wystarczających mocy produkcyjnych, niewystarczających warunków technicznych umożliwiających realizację usługi, stanowić będzie podstawę odmowy przyłączenia do sieci. Zatem, przesłanki uzasadniające odmowę przyłączenia do sieci muszą mieć charakter zobiektywizowany i wynikać bezpośrednio z przepisów prawa.
§ 27 Regulaminu w zakresie, jakim nakłada na odbiorcę powinność zabezpieczenia wodomierzy przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur pozostaje w sprzeczności z art. 15 ust. 3 ustawy, stanowiącym, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W § 38 ust. 1 Regulaminu Rada określiła warunki dostarczania wody zarówno na cele przeciwpożarowe, jak i na inne cele określone w art. 22 ustawy. Zapis ten jest w sposób istotny sprzeczny z prawem, bowiem w art. 19 ust. 2 ustawy – ustawodawca przekazał radom gmin kompetencję jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Reasumując, należało uznać, że zaskarżona uchwała nie zrealizowała upoważnienia ustawowego, poprzez pełny i wyczerpujący zakres przekazanych przez ustawodawcę uprawnień. Brak obligatoryjnego elementu regulaminu wpływa na legalność całej uchwały. Ponadto, przywołane wyżej przepisy regulaminu zawierają regulacje pozostające w sprzeczności z aktami wyższego rzędu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o przepis art. 152 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI