II SA/Op 562/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Opolu uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie naruszenia wymagań higienicznych związanych z hodowlą trzody chlewnej, uznając, że organ nie zbadał sprawy wystarczająco.
Skarga dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez hodowlę trzody chlewnej. Skarżąca wskazywała na uciążliwy odór i roje owadów. Organy inspekcji sanitarnej umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ nie stwierdziły chowu trzody w stodole. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając naruszenie zasad postępowania, w tym obowiązku wyczerpującego zbadania sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła skargi K. W. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez A. K., właściciela sąsiedniej posesji, w związku z prowadzoną hodowlą trzody chlewnej. Skarżąca podnosiła, że hodowla ta powoduje uciążliwy odór, roje owadów i stanowi zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza że jej studnia znajduje się w pobliżu. Organy inspekcji sanitarnej obu instancji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ przeprowadzone oględziny nie potwierdziły obecności chowu trzody chlewnej w stodole. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Sąd wskazał, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego, zawężając postępowanie do części stodoły i nie wyjaśniając, czy hodowla nie jest prowadzona w innych przyległych pomieszczeniach, takich jak chlewnia, co sugerował sam hodowca. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest wyjątkiem i wymaga precyzyjnego uzasadnienia, którego w decyzjach organów zabrakło. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, nakazując przeprowadzenie postępowania zgodnie z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowe bez wyczerpującego zbadania stanu faktycznego i prawnego, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie naruszenia przepisów, a zgłoszony obiekt (np. stodoła) może składać się z różnych pomieszczeń, w których może być prowadzona działalność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej naruszyły zasady postępowania, nie badając wystarczająco stanu faktycznego. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe wymaga udowodnienia braku podstaw do ingerencji organu, a nie jedynie stwierdzenia braku hodowli w jednym, konkretnym pomieszczeniu, gdy zgłoszenie dotyczyło szerszego problemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.P.I.S. art. 27 § 3
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.P.I.S. art. 4 § 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego dotyczącego hodowli trzody chlewnej. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe było przedwczesne i nieuzasadnione brakiem dowodów na prowadzenie hodowli w całym zgłoszonym obiekcie. Organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji uznał postępowanie za bezprzedmiotowe z uwagi na brak stwierdzenia chowu trzody chlewnej w stodole. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając zarzuty skarżącej za nietrafione.
Godne uwagi sformułowania
"Umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od zasady prawa strony do merytorycznego rozstrzygnięcia." "Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania." "Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony." "Zawężenie przez organ postępowania wyjaśniającego, w zakresie oględzin pomieszczenia stodoły co do prowadzonego w nim chowu, nastąpiło z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zawartej w przepisie art. 7 K.p.a." "Decyzje dotknięte są również wadą dowolności (art. 80 K.p.a.), albowiem ich rozstrzygnięcie oraz motywy nie są spójne z materiałem dowodowym, co do przedmiotu wszczętego postępowania."
Skład orzekający
Teresa Cisyk
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Bogusz
sędzia
Ewa Janowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawach z zakresu nadzoru sanitarnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z hodowlą zwierząt i potencjalnym zagrożeniem sanitarnym, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku naruszenia procedury, nawet jeśli początkowe ustalenia organów wydają się logiczne.
“Sąd administracyjny: Organy sanitarne nie mogą umarzać spraw "na ślepo" – kluczowe jest dokładne zbadanie faktów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 562/12 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2013-02-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-11-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Ewa Janowska Krzysztof Bogusz Teresa Cisyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Inspekcja sanitarna Sygn. powiązane II OSK 1334/13 - Wyrok NSA z 2014-12-30 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Nakazano ściągnięcie wpisu Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263 art. 27. Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 3 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krapkowicach z dnia 20 sierpnia 2012 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) nakazuje ściągnąć od Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem nieuiszczonej należnej opłaty sądowej. Uzasadnienie Pismem z dnia 6 czerwca 2012 r., K. W. zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krapkowicach o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez właściciela sąsiedniej posesji – A. K., który "budynek stodoły od grudnia ubiegłego roku" wykorzystuje na przemysłową hodowlę trzody chlewnej oraz wydanie decyzji nakazującej likwidację chowu, ze względu na bezpośrednie zagrożenie zdrowia ludzi. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że metoda jaką stosuje sąsiad powoduje ten skutek, że gnojowica nie jest odprowadzana do zbiorników. Ponadto, prowadzona w budynku stodoły chlewnia jest uciążliwa, poprzez niedający się wytrzymać odór oraz roje owadów przenoszące zarazki. Zdaniem wnioskodawczyni, nie jest wykluczone, że sposób, w jaki prowadzi A. K. hodowlę świń w "opisanym powyżej budynku" może narazić mieszkańców na utratę zdrowia i ma negatywny wpływ na środowisko. Dodała, że budynek stodoły wykorzystywany do hodowli trzody chlewnej posadowiony jest w odległości mniejszej niż 15 m od jej studni, z której wykorzystuje wodę również do celów spożywczych. W tej materii przywołała art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2005 r., III SA/Wr 153/2005. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krapkowicach decyzją z dnia 20 [...], postanowił umorzyć wszczęte na żądanie strony – K. W. postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez A. K. właściciela posesji przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, co następuje: – posesja A. K., w miejscowym planie zagospodarowania jest oznaczona symbolem RM, tj. obszar zabudowy zagrodowej na działalność gospodarstw rolnych; – przedmiotowa stodoła zlokalizowana jest w granicach działek K. W. z A. K.; – studnia wnioskodawczyni zlokalizowana jest w odległości ok. 4-5 m, od ściany spornej stodoły; – mieszkańcy miejscowości [...] korzystają wody z wodociągu publicznego; – w stodole A. K. znajdują się maszyny i urządzenia rolnicze oraz miejsce do przechowywania zboża. Nie stwierdzono obecności chowu trzody chlewnej. Wobec powyższych ustaleń oraz z uwagi na brak korzystania ze swojej studni przez wnioskodawczynię oraz fakt, że mieszkańcy tej miejscowości mają zapewnioną z wodociągu wodę, której jakość odpowiada wymogom sanitarnym i nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi, organ uznał, że postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. W. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ar. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 4 ustawy przez przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego wobec bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Wskazała także na przepisy postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez nieustalenie i nieporównanie ilości hodowanych świń z możliwościami produkcyjnymi gospodarstwa A. K. oraz czy prowadzi on chów w innych pomieszczeniach na swoim gospodarstwie (np. w budynku silosu). Uznała, że organ nie zrealizował prawem wymaganego obowiązku zawieszenia postępowania, z uwagi na toczące się postępowanie przed inspekcją nadzoru budowlanego - art. 97 K.p.a. Nawiązując do protokołu oględzin z dnia 1 sierpnia 2012 r. oraz fotografii podniosła, że sporny budynek stodoły jest w kształcie litery L, a poddany został oględzinom tylko w części, bowiem właściciel odmówił oględzin w pozostałej części, twierdząc, że nie jest przedmiotem kontroli. Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania postanowił decyzją z dnia 3 października 2012 r. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że błędny jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, w zakresie właściwości organów, bowiem przepis ten nie jest i nie może być samoistną podstawą prawną decyzji administracyjnej nakładającej nakazy i zakazy określonego zachowania się. Dodał, że nawet znacznie bardziej precyzyjny przepis art. 27 ust. 1 ustawy nie może być samoistną przesłanką do wydania decyzji, bez wskazania przepisów, z których wynikają egzekwowane obowiązki. Zdaniem organu, zarzut o stanie zagrożenia z art. 27 ust. 3 ustawy, oparty jest na twierdzeniu, że w budynku stodoły prowadzony jest tucz trzody chlewnej na skalę przemysłową. Przeprowadzone dwukrotnie oględziny nie potwierdziły tego zarzutu. Organ podkreślił, że przepis art. 27 ust. 3 ustawy ma charakter wyjątkowy, mający zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie brak jest konkretnych norm prawnych, a zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ma charakter realny a nie domniemany. W ocenie organu, skarżąca ma zapewniony dostęp do wody uzdatnianej w ramach wodociągu sieciowego. Nawet przyjęcie "hipotetycznego" założenia o zagrożeniu, nie uzasadnia zastosowania tego przepisu. Za nietrafione uznał zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., wobec prowadzonych oględzin i dowodów z dokumentów i oświadczeń stron. Ocena tych dowodów nie narusza zasady prawdy obiektywnej. Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie tezy, że został on wyczerpująco zebrany i rozpatrzony. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 97 K.p.a., z uwagi na postępowanie prowadzone przed organami nadzoru budowlanego. W sytuacji zagrożenia, o którym mowa w art. 27 ust. 3 ustawy, postępowanie to nie ma i nie może mieć znaczenia dla treści rozstrzygnięcia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Są to postępowania równoległe, od siebie niezależne. Z tych powodów, nie znaleziono przesłanek do zmiany decyzji pierwszoinstacyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję wniosła K. W. W skardze powtórzyła zarzuty odwołania, dodając zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego oraz art. 105 § 1 K.p.a., jako błędnie zastosowanej instytucji umorzenia postępowania, pomimo zaistnienia przesłanek merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem skarżącej, w trakcie postępowania powstały wątpliwości (przywołane w pkt 1 - 3), co w realiach tej sprawy uznać należy umorzenie "co najmniej przedwczesne". W odpowiedzi na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że istotą sporu jest okoliczność, czy w spornej stodole była lub jest prowadzona produkcja trzody. Zdaniem organu, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dostarczyło dowodów na tę okoliczność. Na rozprawie sądowej, uczestnik postępowania A. K. oświadczył, że uważa skargę za bezpodstawną. Gospodarstwo na spornej posesji prowadzone jest od ponad 100 lat. Obecnie chów zwierząt dotyczy tylko trzody. W stodole nie prowadził nigdy hodowli świń. Hodowlę prowadzi w chlewni i w pomieszczeniach obory, gdzie dawniej trzymano bydło. Wyjaśnił, że budynek stodoły i chlewni jest połączony dachem. Powierzchnia chlewni to ok. 260 m², wielkość stada to ok. 200 szt. w cyklu zamkniętym. Wybieg dla świń w pomieszczeniu po byłym silosie jest wykorzystywany okresowo. Przetrzymywanych jest tam kilka sztuk, a w okresie letnim przez całą dobę. Na pytanie Sądu oświadczył, że kontrolujący inspektorzy dokonali oględzin stodoły oraz wybiegu po byłym silosie, natomiast nie żądali wejścia i oględzin do chlewni. Chlewnia nie była przedmiotem inspekcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - decyzji organu pierwszej instancji Sąd stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych przez A. K. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na żądanie strony – K. W, w związku z prowadzoną hodowlą świń przez A. K., na sąsiedniej posesji, w budynku stodoły. Stąd kwestią sporną staje się okoliczność, czy w tej sprawie organ mógł umorzyć postępowanie wszczęte na wniosek ww. strony, bowiem w świetle podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia (co do istoty) sprawy stanowiącej przedmiot procesu, natomiast umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od tej zasady. W pierwszej kolejności odnotować przyjdzie, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., czyli sprawa indywidualna z zakresu prawa administracyjnego, załatwiana w formie decyzji. W sytuacji, gdy odpada jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, wówczas zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Ze względu na ustrojową zasadę - prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Z powyższego zatem wynika, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Przy czym w pierwszym przypadku postępowanie jest bezprzedmiotowe, bo po jego wszczęciu wykryto przyczynę bezprzedmiotowości. W drugim zaś przypadku, przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się dopiero po wszczęciu postępowania (por. wyrok NSA z 8 listopada 2007 r., II OSK 1161/06, LEX nr 437953). Ponadto, w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05 wskazano, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (LEX nr 201507). Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Zasygnalizować też należy w tym miejscu, iż w piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 411). Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (zob. wyrok WSA w Warszawie z 21 października 2008 r., VII SA/Wa 1155/08, LEX nr 519723; wyrok NSA z 9 października 2000 r., sygn. akt IV SA 707/00, LEX nr 75546). Na zasadzie art. 107 § 3 K.p.a. bezzasadność żądania strony należy wykazać w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, stąd bezzasadność nie może prowadzić do umorzenia postępowania (art. 105 § 1) i tym samym do uchylenia się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącej są wymagania higieniczne i zdrowotne, związane z prowadzeniem hodowli świń przez A. K., ze względu na zagrożenie zdrowia ludzi, tą hodowlą. Na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu jej działania w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: "higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach." Organy inspekcji uznały się za właściwe do rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej i wprawdzie organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie, ale zakończył je wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazywała na: przemysłową hodowlę trzody chlewnej, brak odprowadzania do zbiorników gnojowicy, na nie dający się wytrzymać odór oraz roje owadów. Ideą zatem wszczętego postępowania inspekcyjnego winno być doprowadzenie chowu świń do stanu zgodnego z prawem w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. W toku postępowania w tym przedmiocie organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były do ustalenia stanu faktycznego, przy zastosowaniu reguł postępowania, czy prowadzona jest w spornym gospodarstwie hodowla świń, a w przypadku jej potwierdzenia, czy odpowiada ona przepisom "sanitarnym", których stosowanie (egzekwowanie) należy do tych organów. Celem bowiem podejmowanych przez organ inspekcji sanitarny czynności jest ochrona zdrowia ludzi. W niniejszej sprawie organy obu instancji zgodnie podają w swoich decyzjach, że nie stwierdzono obecności chowu trzody chlewnej w stodole A. K. Z decyzji tych wynika, że całe postępowanie dowodowe w sprawie z wniosku strony, co do wskazywanego przez skarżącą zagrożenia z powodu hodowli świń przez ww. sprowadzało się do "chowu w stodole". Następstwem tego, że nie stwierdzono prowadzenia chowu świń w stodole - umorzono postępowanie. Dodatkowe okoliczności w tej sprawie, tj. wodociąg wiejski i dobra jakość z niego wody oraz przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego położenia spornego gospodarstwa, zostały powiązane z brakiem chowu świń w stodole. Organy w swoich decyzjach jednak przemilczały, że "budynek stodoły" jako całość nie składa się wyłącznie z części stodoły. Do stodoły przylega też inna część, stanowiąca oddzielone pomieszczenie. Tę okoliczność wskazywała również skarżąca. Tego stanu rzeczy nie neguje sam hodowca – A. K., oświadczając, że budynek stodoły i chlewni jest połączony dachem. Na marginesie jedynie przyjdzie odnotować, że skarżąca być może używała określenia "stodoła" w sposób potoczny, panujący w tym środowisku, ale organ w tej materii nie podejmował żadnych kroków celem wyjaśnienia żądania strony, w kwestii sformułowania we wniosku "budynku stodoły". Przedmiotem postępowania organ powinien uczynić zagrożenie zdrowiu i życiu z powodu hodowli trzody, a nie obiekt budowlany. Stan faktyczny i prawny sprawy odnosi się bowiem do chowu świń i zagrożeń z tym związanych dla ludzi. Zawężenie przez organ postępowania wyjaśniającego, w zakresie oględzin pomieszczenia stodoły co do prowadzonego w nim chowu, nastąpiło z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, zawartej w przepisie art. 7 K.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Nie można było uznać, że zaskarżona decyzja była prawidłowa, skoro w sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego i nie zgromadzono materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a., a wymaganego do prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Ponadto zauważyć też trzeba, że oba organy orzekające w sprawie nie wykazały z jakich powodów, okoliczności faktycznych lub prawnych, wszczęte postępowanie administracyjne z wniosku strony okazało się bezprzedmiotowe, w świetle art. 105 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie, gdyby należycie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, to tylko brak przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną do wydania przez organ decyzji pozytywnej lub negatywnej w przedmiocie nakazu, ewentualnie zastosowania bądź odmowy odpowiednich działań czy sankcji, w kwestii chowu świń, mógłby usprawiedliwiać stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 K.p.a. Formalne zakończenie postępowania w tej sprawie, poprzez umorzenie postępowania mogłoby zatem nastąpić z powodu braku kompetencji organów inspekcji do prowadzenia tego postępowania, czy też brak chowu świń na spornej posesji, bez względu w jakim pomieszczeniu, czy w chlewie, budynku po silosie, na wolnym wybiegu itp. Takich okoliczności organ nie wskazywał w zaskarżonej decyzji. Ponadto, z uzasadnienia rozstrzygnięcia ani z akt sprawy nie wynika, aby organ w tej sprawie podjął czynności zmierzające do ustalenia czy hodowla jest prowadzona, w jakiej wielkości i w jakich warunkach. Skoro w sprawie nie został ustalony stan faktyczny, to organ nie mógł ocenić przesłanki bezprzedmiotowości postępowania zawartej w art. 105 § 1 K.p.a. Zasygnalizować też trzeba, że kwestia ewentualnego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub ich życia poprzez prowadzoną, sporną hodowlę, w tym na wodę i powietrze, przez skażenie substancjami szkodliwymi lub niebezpiecznymi dla zdrowia i życia, może być także przedmiotem postępowania przed właściwymi organami, np. inspektorem ochrony środowiska, czy też inspekcją budowlaną - w zakresie przekształceń pomieszczeń w budynku stodoły. Ponieważ w postępowaniu administracyjnym organy przestrzegają swojej właściwości z urzędu, zatem organ powinien uczynić postępowaniem swoim tylko sprawy do niego należące, gdyż jak zasygnalizowano wyżej, kwestionowanie ogólnie hodowli świń, może dotyczyć różnych kwestii jak np. gospodarki odpadami stałymi czy wodno-ściekowej, a wówczas kompetencje rozkładają się na rożne organy. W świetle przedstawionych wyżej rozważań, w ocenie Sądu należało uznać, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Decyzje dotknięte są również wadą dowolności (art. 80 K.p.a.), albowiem ich rozstrzygnięcie oraz motywy nie są spójne z materiałem dowodowym, co do przedmiotu wszczętego postępowania. Zdaniem Sądu, stwierdzone naruszenia prawa mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. Rozstrzygniecie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się przede wszystkim do przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i ustalenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla dokonania oceny, w zakresie możliwości zastosowania prawa materialnego w kwestii hodowli lub chowu zwierząt - art. 27 § 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI