II SA/Op 520/12

II SA/Op 520/12 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2012-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Ewa Janowska
Grażyna Jeżewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II OSK 1028/13 - Wyrok NSA z 2014-02-12
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
art. 2 pkt 2 lit. 2
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 18 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 787/11, po rozpoznaniu skargi R. P., na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 16 listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 11 marca 2011 r., nr [...]. W wyroku tym Sąd zobowiązał organ do ustalenia, czy skarżący żądał wznowienia postępowania, mając na uwadze to, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 stwierdzono niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniu pieniężnym, który to przepis stanowił podstawę umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 13 lipca 2000 r. (art.145 § 1 K.p.a., art. 145a K.p.a.), czy też wnosił o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 K.p.a., czy też jego żądanie zmierzało do stwierdzenia nieważności decyzji, albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Sąd wywiódł, że dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoliłoby organowi na prawidłowe zakwalifikowanie i poprowadzenie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej związane są bowiem żądaniem strony i nie mogą zmieniać jego treści i uruchamiać według własnej oceny właściwego trybu postępowania.
Kierując się tym wskazaniem, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pismem z dnia 12 lipca 2012 r., przywołując przepisy art. 145 § 1, art. 156 § 1 oraz 154 K.p.a., wezwał R. P. do określenia trybu administracyjnego, w jakim ma zostać rozpatrzony jego wniosek z dnia 8 lutego 2011 r., w którym zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. Odpowiadając na to wezwanie, R. P. wniósł
o uchylenie bądź zmianę decyzji, stąd jego żądanie zakwalifikowane zostało przez organ jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a.
Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia 8 sierpnia 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym uchylił decyzję własną z dnia 28 lutego 2001 r., Nr [...], o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił R. P. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego i dalej stwierdził, że decyzją z dnia 28 lutego 2001 r., Nr [...], umorzył postępowanie administracyjne z powodu złożenia wniosku przez R. P. po ustawowym terminie, tj. po dniu 31 grudnia 1999 r. Z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt P-24/2 (Dz. U. z 2003 r. Nr 110, poz. 1060) orzekł o niezgodności z Konstytucją zapisu art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym, zobowiązany był do uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania i merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Dokonując merytorycznej oceny wniosku skarżącego, przytaczając treść art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym uznał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że wnioskodawca w okresie okupacji nie doznał represji objętych przepisami ustawy i dlatego niemożliwe jest przyznanie mu żądanego świadczenia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że organ
bezpodstawnie przyjął, iż jego rodzina ostatecznie osiedliła się w miejscowości [...]. Tymczasem on pracował "jako deportowany wygnaniec z Kresów po pobycie w obozie, przeprowadzonej segregacji rodziny do wymogów wyjazdu do Niemiec, a nie jako mieszkaniec czy osadnik [...]."
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 września 2012 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie oparta o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 sierpnia 2012 r.
Rozstrzygając ponownie sprawę, organ przytoczył brzmienie przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, podkreślając, że koniecznym do przyznania tego świadczenia jest wykazanie przez wnioskodawcę łącznie dwóch przesłanek, tj. deportowania (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz wykonywana pracy w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy. Odnotował, że R. P. ubiega się o przyznanie przedmiotowego świadczenia z tytułu wywiezienia z miejscowości [...] pow. Buczacz i pobytu w obozie w Krakowie przy ul. Prądnickiej oraz pracy przymusowej wykonywanej we wsi [...]. Organ wskazał, że na dowód represji skarżący przedłożył pismo z Archiwum Państwowego w Krakowie z dnia 5 lutego 1999 r. (znak [...]) potwierdzające, że został zarejestrowany w dniu 11 czerwca 1944 r. w Kartotece Wschód Polskiego Komitetu Opiekuńczego Kraków-Miasto (sygn. [...]) jako ewakuowany z Buczacza i osadzony w obozie przy ul. Prądnickiej 52 oraz fragment relacji W. Z. H.: "Buczacz moje miasto - część II rok 1944", dotyczący wysiedlenia Buczacza.
Organ zaakcentował, że uzupełnił postępowanie dowodowe i uzyskał, zarówno dokumenty z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" oraz informacje z instytucji archiwalnych: Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Warszawie i Archiwum Państwowego w Krakowie, jak też dopuścił dowód z przesłuchania strony. Podał, że R. P. wraz z całą rodziną został wysiedlony z rodzinnej miejscowości [...]. Wskazał na rozbieżności co do daty wysiedlenia wnioskodawcy i jego rodziny (w oświadczeniach skarżącego są to: luty 1944 r., kwiecień 1944 r. i czerwiec 1944 r.), stąd przyjął datę w oparciu o dokumenty uzyskane z Archiwum Państwowego w Krakowie wskazujące na ewakuację z Buczacza dopiero w czerwcu 1944 r. (karta opiekuńcza z Kartoteki Wschód rodziny P., sygn. [...]). Stwierdził, że rodzina P. trafiła w dniu 11 czerwca 1944 r. do obozu przejściowego w Krakowie mieszczącego się przy ulicy Prądnickiej 52. Na podstawie informatora encyklopedycznego "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945", Warszawa 1979, w którym jako adres obozu figuruje ulica Prądnicka 54, wskazał, iż chodzi o ten sam obóz. Stanowisko w tej kwestii oparł na danych z pisma Archiwum Państwowego w Krakowie z dnia 19 lipca 2011 r. oraz relacji strony co do charakteru obozu, w którym przebywała. Obóz podlegał niemieckiemu Urzędowi Pracy (Arbeitsamt), a osadzonych w nim wywożono do pracy na terytorium III Rzeszy. Z uwagi jednak na fakt, iż tylko wnioskodawca mógł zostać wykorzystany do pracy (matka była obłożnie chora, rodzeństwo niepełnoletnie), dlatego dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego Kraków-Miasto pod koniec czerwca 1944 r. rodzina P. opuściła obóz i skierowana została do klasztoru, a później zamieszkała w miejscowości [...]. Zdaniem organu, w tym stanie faktycznym nie mógł przyjąć, że pobyt wnioskodawcy w obozie przesiedleńczym przez okres około miesiąca i wykonywanie pracy przymusowej przy budowie fortyfikacji w Krakowie w tym okresie spełniał dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zaznaczył, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy. Poza tym organ odmówił również przyznania świadczenia za pobyt wnioskodawcy w miejscowości [...]. Dowodził, że wprawdzie R. P. był w tym czasie zmuszony do wykonywania robót fortyfikacyjnych, jednak nie został spełniony zawarty w ustawie warunek deportacji do pracy, ponieważ nie został tam deportowany przez władze niemieckie, a trafił do tej miejscowości dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego. Nadto organ stwierdził, że w czasie wojny wszystkich Polaków obowiązywał nakaz wykonywania pracy na rzecz III Rzeszy. Na koniec dostrzegł, że utrata gospodarstwa w miejscowości [...] była niewątpliwie formą represji, lecz uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia (a co się z tym wiąże utratą domu czy gospodarstwa i brakiem możliwości korzystania z rzeczy codziennego użytku, sprzętu, mebli, ubrań zgromadzonych w domu), lecz z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu R. P. zarzucił, iż organ błędnie przyjął datę 11 czerwca 1944 r. jako dzień przyjazdu jego rodziny do obozu przejściowego w Krakowie. Wyjaśnił, że rejestracja nastąpiła po długim czasie pobytu w obozie "po przekwalifikowaniu nienadającym się rodziny na roboty do Niemiec. Obozy nr 52 i 54, pierwszy był obozem na czas nieokreślony, drugi - przejściowym. Dlatego występowały pod innymi numerami." Wywiódł, że Polski Komitet Opiekuńczy był organizacją charytatywną, udzielającą pomocy jeńcom i uwięzionym w obozach, dlatego nie mógł przyjąć odpowiedzialności za jego rodzinę, po "wybraniu" ich z obozu. Podał, że po opuszczeniu obozu władze niemieckie zwerbowały go przymusowo do robót fortyfikacyjnych, musiał nadal pracować na rzecz III Rzeszy do stycznia 1945 r. Jako deportowany do tej pory nie powrócił do miejsca, skąd był zabrany. Podkreślił, że spełnił wymogi ustawy, albowiem był osadzony w obozie, deportowany i wywieziony do przymusowej pracy. Rzekome "osiedlenie się w [...]" było najgorszym złem koniecznym. Zostali pozbawieni wszelkich ludzkich praw, bez dachu nad głową. Uznał, iż "organ jest władny ocenić to, co z nimi czyniono" i zasługuje chociaż na skromne zadośćuczynienie, a nie odmowę prawa do świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie, zauważyć należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak i też materialnoprawnym. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 września 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję własną z dnia 8 sierpnia 2012 r. umarzającą postępowania i odmawiającą wnioskodawcy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
Przeprowadzona z uwzględnieniem ww. zasad kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że wydana została ona z zgodnie z prawem.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zgodnie z jego treścią, represją w rozumieniu ustawy jest m. in. deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 roku lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945 (lit. a), lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 roku z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach (lit. b). Minimalny okres pracy uprawniający do uzyskania świadczenia, zgodnie z treścią zacytowanego powyżej przepisu, wynosi 6 miesięcy.
W tym miejscu należy dostrzec, że ustawodawca poszerzył krąg osób uprawnionych, włączając do niego również osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w granicach terytorium polskiego sprzed 1 września 1939 r. Podkreślić należy, iż nowelizacja ustawy o świadczeniu pieniężnym jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji, w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał zakwestionował uzależnienie prawa do świadczenia od kryteriów geograficznych (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenie możliwości otrzymania świadczenia przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Nie miał natomiast - co wynika z uzasadnienia wyroku - zastrzeżeń odnośnie samej zasady, aby świadczenie otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska, ponieważ osoby dotknięte taką formą represji znajdowały się w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiedniej miejscowości), w znanej okolicy w otoczeniu rodziny i znajomych. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one również poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, najczęściej nieprzyjaznym środowisku. Trybunał wskazał, iż w języku potocznym "deportacja jest karą polegającą na skierowaniu skazanego do odległej miejscowości na przymusowy pobyt; zesłanie" (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, Warszawa 1988, t. 1, s. 328; Słownik wyrazów obcych PWN, red. J. Tokarski, Warszawa 1978 r., s. 145 - "zesłanie skazanego, zwłaszcza do odległej, izolowanej miejscowości na przymusowy pobyt"). Pierwotnym celem tak rozumianej deportacji jest wymierzenie sankcji w postaci pozbycia się z danego terytorium osób niepożądanych i ich ukarania przez izolację od dotychczasowego środowiska. Oznacza to, że ustawa o świadczeniu pieniężnym nadal warunkuje uzyskanie świadczenia od wystąpienia szczególnej dolegliwości represji w formie deportacji. Poza tym sprawy dotyczące przedmiotowego świadczenia wymagają indywidualizacji w ramach wykładni art. 2 pkt 2 lit. a cyt. ustawy (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1089/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to konieczność ustalenia w konkretnej sprawie, czy wnioskodawca był poddany tego rodzaju dotkliwej represji, która warunkuje otrzymanie świadczenia. Badanie tej przesłanki powinno być przy tym oparte na kryteriach w jakimś stopniu zobiektywizowanych, a nie wyłącznie na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyższych wywodów należało uznać ją za prawidłową. W okolicznościach sprawy nie jest sporne, że niewątpliwie skarżący (ur. 1924 r.) jako osoba pełnoletnia wraz z całą rodziną i innym mieszkańcami powiatu Buczacz został wysiedlony z rodzinnej miejscowości [...], a następnie przewieziony i osadzony w obozie przy ul. Prądnickiej 52 w Krakowie. Sąd podziela stanowisko organu, że pobyt w obozie przejściowym (Durchgangslager) w Krakowie przy ulicy Prądnickiej nie jest represją w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, jednakże niewątpliwie skarżący został przymusowo wysiedlony z rodzinnej miejscowości i osadzony w obozie w Krakowie z którego miał zostać wywieziony do przymusowej pracy w Niemczech. Celem wysiedlenia była zatem praca przymusowa, a istnienie tej przesłanki ma znaczenie decydujące w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego. Skarżący wskazał, że wprawdzie nie został deportowany do Niemiec jednak wykonywał w obozie pracę przymusową i faktu tego nie zakwestionował organ, zatem ziściły się przesłanki z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Natomiast w świetle zarzutu skargi kwestią sporną jest okres przebywania i wykonywania pracy przymusowej w omówionym obozie. Rację ma organ, że fakt wykonywania w trakcie osadzenia w obozie przesiedleńczym pracy przymusowej przy budowie fortyfikacji w Krakowie przez około miesiąc nie spełnia dyspozycji art. 2 pkt 2 lit. a dotyczącej minimalnego 6 miesięcznego okresu pobytu na deportacji. Sąd jednocześnie nadmienia, że gdyby nawet przyjąć, jak podaje skarżący, że przebywał i pracował przymusowo w obozie od marca do czerwca 1944 r., to i tak okres, który można byłoby mu zaliczyć do przyznania prawa do świadczenia wynosi jedynie 4 miesiące, zamiast wymaganych 6 miesięcy. Wysiedlenie rodziny wnioskodawcy do obozu można w świetle powyższych okoliczności sprawy, uznać za spełniające wymóg deportacji (wywiezienia), był on bowiem wymuszony przez władze niemiecki, wiązał się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Przyjdzie jednak jeszcze raz podkreślić, że ustawa będąca podstawą rozstrzygnięcia, przewiduje świadczenie pieniężne tylko dla tych osób, wobec których okupanci stosowali represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie. Praca niewolnicza charakteryzowała się wykonywaniem ponad siły w warunkach prowadzących do wyniszczenia i zazwyczaj w izolacji od dotychczasowego środowiska. W połączeniu z pracą o takich właściwościach deportacja stanowiła karę polegającą na skierowaniu skazanego do odległej miejscowości na przymusowy pobyt, zesłanie. Zatem nie każda represja, czy inna dolegliwość, stwarza podstawę do nabycia przedmiotowego uprawnienia. Podstawę taką stanowiły wyłącznie najostrzejsze formy represji, które zmierzały do wyniszczenia narodu polskiego.
W ocenie Sądu, okoliczność, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia deportacji nie oznacza, że w omawianym przepisie chodzi o każde wywiezienie. W takim przypadku ustanowienie tego kryterium byłoby bowiem zbędne, a świadczenie przysługiwałoby każdemu, kto poza miejscem zamieszkania pracował przymusowo na rzecz okupanta na wskazanym terytorium i w czasie określonym w ustawie. Tymczasem z ratio legis przepisu wynika, że ustawodawcy chodziło o przyznanie świadczenia osobom wywiezionym wbrew ich woli w celu zmuszenia ich do wykonywania niewolniczej pracy.
W ocenie Sądu, zasadnie zatem organ odmówił również przyznania skarżącemu świadczenia za pobyt w miejscowości [...]. Wprawdzie R. P. był w tym czasie zmuszony do wykonywania robót fortyfikacyjnych, jednak nie został spełniony zawarty w ustawie warunek deportacji oraz wykonywania pracy przymusowej. Jak wynika z pisma skarżącego z dnia 13 lipca 2000 r. we wsi [...] pracował "bardzo ciężko na utrzymanie 5 osób". W oświadczeniu złożonym do protokołu z dnia 12 października 2011 r., wskazał, że "opuścił obóz za pośrednictwem i przy pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego", który skierował jego rodzinę do klasztoru, a po pewnym czasie przetransportował furmankami w okolice [...], wieś [...]. Po opuszczeniu obozu został "skierowany z nakazu okupanta do robót fortyfikacyjnych i okopów, (...)". Skarżący wraz z rodziną wprawdzie został zmuszony do opuszczenia rodzinnej miejscowości, jednak nie można uznać, iż nastąpiło odizolowanie od środowiska, rozumianego szerzej niż tylko najbliższa rodzina. Skarżącego nie dotknęły inne utrudnienia charakterystyczne dla deportacji: zmiana w warunkach klimatycznych czy społecznych, bariera językowa czy obyczajowa. Bezspornie w czasie wojny Polaków obowiązywał nakaz wykonywania pracy na rzecz III Rzeszy. Ponadto, jak słusznie dostrzegł organ wnioskodawca trafił do tej miejscowości dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego, a nie został tam deportowany przez władze niemieckie do wykonywania pracy przymusowej. Przepisy ustawy nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez III Rzeszę, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Ponadto w wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane zostało jedynie rozgraniczenie między osobami deportowanymi poza terytorium II RP, a osobami deportowanymi w granicach państwa polskiego sprzed wojny. Trybunał wskazał jednak wyraźnie, iż pozostałe kryteria dotyczące deportacji pozostały bez zmian.
Na koniec podzielić trzeba trafne spostrzeżenie organu, iż skarżący doznał represji, lecz nie wszystkie przywołane przez niego zdarzenia spełniają przesłankę represji szczególnie dotkliwej, która warunkuje otrzymanie świadczenia, albowiem uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia, lecz z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Biorąc pod uwagę jednocześnie powyżej przytoczone rozważania Trybunału Konstytucyjnego i ustalenia faktyczne poczynione przez organ w postępowaniu dowodowym, Sąd uznał, że kwestionowane rozstrzygnięcie organu odpowiada prawu.
W konsekwencji, nie stwierdzając podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.