II SA/Op 476/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2007-12-28
NSArolnictwoWysokawsa
rolnictwo ekologicznepłatności rolnedotacjeARiMRkontrolapostępowanie administracyjnedopłatydobrostan zwierzątprzedsięwzięcia rolnośrodowiskowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowych z powodu wadliwego przeprowadzenia kontroli i błędnej interpretacji przepisów przez organy administracji.

Skarżący J. K. domagał się przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2005. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, powołując się na brak wnioskodawcy w wykazie producentów ekologicznych oraz stwierdzone nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni gruntów. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na wadliwie przeprowadzoną kontrolę w okresie zimowym, błędną interpretację przepisów dotyczących certyfikacji oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2005. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że wnioskodawca nie znalazł się w wykazie producentów prowadzących gospodarstwa ekologiczne, a także rozbieżności między deklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią gruntów, w tym obszary zadrzewione i zakrzaczone. Skarżący zarzucił organom wadliwe przeprowadzenie kontroli w zimowych warunkach, nieobiektywne zdjęcia, błędne wyliczenia powierzchni oraz brak podstawy prawnej do wyłączenia gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Podkreślono, że producent rolny nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań jednostki certyfikującej. Sąd zakwestionował również sposób przeprowadzenia kontroli w okresie zimowym, brak analizy wpływu zadrzewień na gospodarkę ekologiczną oraz wadliwe wyliczenie różnic powierzchniowych. W ocenie Sądu, uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, sam brak wnioskodawcy w wykazie nie jest wystarczającą podstawą do odmowy, jeśli posiada on inne dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów, a zaniedbanie jednostki certyfikującej nie może obciążać producenta.

Uzasadnienie

Ustawa nakłada obowiązek przekazania wykazu na jednostkę certyfikującą, a nie na producenta. Producent nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organów państwowych lub wyznaczonych przez nie podmiotów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

Dz.U. 2003 nr 229 poz. 2273 art. 5 § ust. 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 art. 51 § ust. 1

Dotyczy zasad wdrażania wzajemnej zgodności i konsekwencji przekroczenia dopuszczalnych różnic w deklarowanej powierzchni.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 11 ust. 1, § 15, § 16, § 17

Ustawa o rolnictwie ekologicznym art. 9 § ust. 1

Obowiązek jednostki certyfikującej do przekazania wykazu producentów spełniających wymogi.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 2 ust. 1

Warunki udzielania płatności rolnośrodowiskowej.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 16 ust. 1

Zmniejszenie płatności w przypadku stwierdzenia uchybień w pierwszej kontroli.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 art. 70

Sankcje w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 25 § ust. 1

Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 8 § ust. 1

Działki z drzewami jako działki rolne dla celów programów pomocy obszarowej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podjęcia kroków niezbędnych do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 107 § par. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Producent rolny nie ponosi odpowiedzialności za zaniedbania jednostki certyfikującej. Kontrola przeprowadzona zimą jest wadliwa i nie pozwala na ocenę stanu faktycznego. Organy nie wykazały, że zadrzewienia i zakrzaczenia uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej. Organy nie zastosowały prawidłowych procedur kontrolnych i sankcyjnych. Wyliczenia różnic powierzchniowych były wadliwe i niejasne.

Odrzucone argumenty

Brak wnioskodawcy w wykazie producentów ekologicznych. Stwierdzone nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni gruntów (zawyżenia, zadrzewienia, zakrzaczenia). Niespełnienie wymogów dobrej kultury rolnej.

Godne uwagi sformułowania

Obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań i zaniedbań podmiotów wyznaczonych przez organy państwa do realizacji zadań zleconych ustawą. Kontrola przeprowadzona w okresie zimowym, przy grubej pokrywie śniegu, nie pozwala na rzetelną ocenę stanu faktycznego.

Skład orzekający

Ewa Janowska

przewodniczący

Elżbieta Kmiecik

sprawozdawca

Daria Sachanbińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty kontroli w rolnictwie, odpowiedzialność za błędy organów, interpretacja przepisów o płatnościach rolnośrodowiskowych, znaczenie prawidłowego przeprowadzenia kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych i ekologicznych obowiązujących w 2005 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie kontroli przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet w sprawach dotyczących dopłat unijnych.

Rolnik wygrał z Agencją: Sąd wskazał na błędy w kontroli dopłat rolnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 476/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2007-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Ewa Janowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 603/08 - Wyrok NSA z 2009-01-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77  par. 1, art. 80, art. 107  par. 3;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] Nr [...] ( znak sprawy: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności na przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz J. K. kwotę 1080 zł (słownie: jeden tysiąc osiemdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 30 kwietnia 2005 r. J. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w O. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. W sekcji IVB wniosku - Deklaracja pakietów lub wariantów w latach, wskazał na pakiet rolnictwo ekologiczne (S02) na obszarze 162,05 ha, w wariantach: Uprawy rolnicze ( bez certyfikatu zgodności) – S02a01 na obszarze 31,26 ha oraz trwałe użytki zielone ( bez certyfikatu zgodności) – S02b01 na obszarze 130,79 ha. Wnioskowana kwota pomocy wynosiła 64.417,50 zł.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 z późn. zm), art. 51 ust 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, § 11 ust. 1, § 15, § 16, § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.), odmówił przyznania mu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2005 r.
W uzasadnieniu podniósł, iż podstawą naliczania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest papierowa wersja wykazu producentów, spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym (art. 9 ust. 1 pkt. 1 Ustawy o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 r., Dz.U. Nr 93, poz. 898). Skoro zatem przesłany do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wykaz nie zawierał danych J. K., należało odmówić mu przyznania płatności.
Za odmową udzielenia mu wsparcia w programach rolnośrodowiskowych przemawiał również fakt, iż z protokołu kontroli dla poszczególnych działek rolnych wnioskodawcy wynika, że powierzchnia pakietu "uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności" posiada 17,66 ha, gdy tymczasem J. K. deklarował 31,26 ha. Różnica ta stanowi 56,50 % obszaru stwierdzonego, a zatem na podstawie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wyparcia dla rolników, nie powinna mu być przyznana żadna pomoc obszarowa. Podobnie deklarowana powierzchnia pakietu "trwałe użytki zielone bez certyfikatu" wynosi 86,89 ha, a nie jak wskazano we wniosku 130,79 ha. Różnica ta stanowi 66,43 % obszaru stwierdzonego, czyli przekracza określone w rozporządzeniu 20 % w związku z czym również nie kwalifikuje się do płatności.
Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż spełnia on wszystkie wymagania Jednostki Certyfikującej [...] z K. i nie zna powodu, dla którego nie znalazł się w wykazie producentów gospodarstw ekologicznych. Organy nie wskazały na jakiej podstawie prawnej ustaliły, iż użytkuje on grunty w sposób niewłaściwy.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) oraz na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 roku Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku 174, poz. 1809 ze zm.), decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] została wydana zgodnie z przepisami prawa.
Zasadniczą kwestią postępowania administracyjnego było ustalenie, czy J. K. spełnia przesłanki do objęcia wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w gospodarstwie ekologicznym, ponieważ realizację takiego pakietu wskazał w swym wniosku.
Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.), wyjaśnił, iż płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o jakich mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004r.) zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.
J. K. nie należą się płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, albowiem nie znalazł się w wykazie producentów prowadzących gospodarstwa ekologiczne, przesłanym do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez [...] Sp. z o.o. w K. Stanowisko to organ uzasadnił treścią art. 9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 toku o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898), zgodnie z którym upoważniona jednostka certyfikująca, która jest organem kontrolnym i certyfikującym w rolnictwie ekologicznym przekazuje do dnia 31 października każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym oraz załącznika nr 5 do w/w rozporządzenia - Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne, stosownie do którego, brak certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, powoduje zmniejszenie płatności o 100%, a więc wykluczenie z uzyskania płatności. Podniósł, iż wprawdzie strona w 2004 r. uzyskała stosowne zaświadczenie z [...] Sp. z o.o. w K. nr [...] z dnia 1 sierpnia 2004 r., jednak jego ważność została ustalona do czasu zakończenia okresu przestawiania gospodarstwa na produkcję rolną metodami ekologicznymi. Z treści przedmiotowego zaświadczenia wynika, że gospodarstwo rolne J. K. ukończyło pierwszy rok przestawiania na produkcją rolną prowadzoną metodami ekologicznymi. Mając na uwadze dwuletni okres przestawiania, na chwilę złożenia wniosku o wsparcie tj. na dzień 30 kwietnia 2005 r., dokument ten zachowywał ważność. Wnioskodawca nie znalazł się jednak w wykazie producentów rolnych spełniających wymogi rolnictwa ekologicznego przesłanym do ARiMK przez odpowiednią Jednostkę Certyfikującą. Skoro zatem wykaz ten ma charakter zasadniczy, a strona nie wskazała racjonalnych argumentów usprawiedliwiających jej pominięcie przez jednostkę certyfikującą, należało uznać, że nie spełniła ona wymogów stawianych producentom rolnym prowadzącym produkcję rolną metodami ekologicznymi.
Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, iż przeprowadzona w gospodarstwie rolnym J. K. wizytacja terenowa w dniach 16, 19-22 grudnia 2005 roku oraz 22-23 lutego 2006 roku wykryła szereg nieprawidłowości związanych z deklaracją poszczególnych działek rolnych. Poza błędami deklaracji powierzchni (zawyżenia powierzchni deklarowanej oznaczone kodem DR 13+), na części działek rolnych z oznaczeniami C, D, H, J, L, Ł, M, U, W, BB położonych w województwie [...], stwierdzono obszary zadrzewione, zakrzaczone, porośnięte dziką różą. Dla tych działek przypisano kody nieprawidłowości DR 3 (nie stwierdzono zadeklarowanego rodzaju użytkowania powierzchni) oraz DR 18 (na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza).
Z uwagi na fakt, iż na spornych gruntach J. K. deklarował użytki rolne w postaci łąk trwałych, pastwisk trwałych i traw wieloletnich, to zgodnie z ich definicją zawartą w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), sporne działki rolne powyższych warunków nie spełniały. W takiej sytuacji należało uznać, że roślinność porastająca te działki kwalifikuje te tereny jako lasy, względnie grunty zadrzewione i zakrzewione, do których płatność, w przypadku rolnictwa ekologicznego nie przysługuje.
Skoro zatem z przekazanej wraz z protokołem z czynności kontrolnych nr [...] dokumentacji zdjęciowej oraz adnotacji wykonujących czynności kontrolne na działkach producenta położonych w województwie [...] wynika, że na części działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego strony, nie była prowadzona działalność rolnicza, co jest niezbędnym warunkiem przyznania wsparcia w programach rolnośrodowiskowych, o czym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, prawidłowo zostały one wykluczone z udzielenia wsparcia J. K. W wyniku takiego wykluczenia różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią uprawnioną do płatności wyliczoną w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przekroczyła 20 % i wyniosła 56,50 % dla wariantu uprawy rolnicze i 66,43 % dla wariantu trwałe użytki zielone. Tym samym zasadnie odmówiono przyznania płatności w oparciu o treść art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 160 z 26.6.1999) w powiązaniu z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz, U. L 141 z 30.4.2004).
Dyrektor dodał, iż na niekorzyść strony wpływa także okoliczność, iż w trakcie kontroli, na części działek rolnych kontrolerzy napotkali pracowników wynajętych przez J. K. do karczowania terenu, co może wskazywać, że miał on świadomość nieprawidłowości występujących na deklarowanych gruntach.
Na powyższą decyzję strona w dniu 6 lipca 2006 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Rolnictwa w O. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
J. K. zarzucił organom Agencji naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy wskutek niezastosowania lub błędnego zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. nr 65 poz.600 ze zm.) w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej i rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntowi budynków.
W uzasadnieniu skargi, w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2007 r. oraz na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. zakwestionował przede wszystkim przebieg postępowania administracyjnego dotyczącego przeprowadzonej kontroli w jego gospodarstwie rolnym. Zarzucił, iż przeprowadzono ją w zimie, gdy działki pokryte były grubą warstwą śniegu i nie można było z całą pewnością stwierdzić, w jakiej były kulturze rolnej. Protokół kontroli zawierał nieprawdziwe informacje, jakoby mieszkańcy wsi [...] karczowali użytkowane przez stronę działki, podczas gdy nigdy nie wykarczowano tam żadnego drzewa, a jedynie je powycinano. Ponadto do protokołu dołączono nieobiektywne zdjęcia, wykonane w taki sposób, by zakrzaczenia wyglądały na duże gęstsze i stanowiły zwarty kompleks. Nie mogą one stanowić wiarygodnego materiału dowodowego także i z tej przyczyny, że data i godzina ich powstania wskazuje, iż były one wykonane nocą, bądź po zakończeniu kontroli. Skarżący dodatkowo podniósł, iż organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołują się na szkice polowe pomiaru działek, których nigdy nie otrzymał. Dodał, iż w jego obecności przeprowadzono jedynie część czynności kontrolnych.
Zdaniem skarżącego nie przeprowadzono pełnego postępowania wyjaśniającego, a kontrola nie wykazała, że nie przestrzegał on wymogów zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Skarżący podniósł, iż jest producentem rolnym, który prowadzi działalność rolniczą, a zatem powinien otrzymać wsparcie w programach rolnośrodowiskowych. Posiada ważne zaświadczenie z firmy certyfikującej i nie zna powodu, dla którego nie znalazł się w wykazie producentów przekazanym do Agencji.
Niezrozumiałym jest dla niego także fakt wyłączenia z dopłat powierzchni porośniętych krzewami dzikiej róży i pojedynczymi drzewami. Organy administracyjne nie wskazały na jakiej podstawie prawnej dokonały owego wyłączenia. Ponadto z powierzchni uprawianych wykluczono także duże powierzchnie, na których wystawały spod śniegu resztki roślin. Sam fakt wystawania nad śnieg roślin, nie może świadczyć o nieużytkowaniu działki, ponieważ przy pastwiskowym użytkowaniu łąk ekstensywnych zawsze pozostaje część niezjedzonej przez zwierzęta roślinności.
J. K. zarzucił organom administracyjnym także wadliwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, które jego zdaniem, nie powinny stanowić podstawy określenia warunków dla użytków zielonych kwalifikujących się do płatności. Jeżeli jednak uznać, że wskazane przepisy mają zastosowanie, powierzchnie opisane przez kontrolujących jako las na jego działkach, definicji lasu nie wypełniają.
Podkreślił, iż w obliczeniach różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a uprawnioną do dopłat znajduje się błąd, ponieważ przyjmując dane kontrolerów powinny one wynosić 43,50 % dla wariantu uprawy rolnicze i 33,57 % dla wariantu trwałe użytki zielone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wniósł o jej oddalenie.
Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...], jednocześnie dodając, iż brak jest podstaw do kwestionowania rezultatów kontroli należącego do skarżącego gospodarstwa. Gruba pokrywa śniegu nie stała na przeszkodzie dla zakwalifikowania działek rolnych z oznaczeniami C, D, H, J, L, Ł, M, U, W BB jako niekwalifikujących się do udzielenia wsparcia na przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe. Podniósł, iż skoro J. K. deklarował użytki rolne w postaci łąk trwałych, pastwisk trwałych i traw wieloletnich, to nie powinny być one zadrzewione lub zakrzaczone. Biorąc zatem pod uwagę skalę zakrzaczeń i zadrzewień, uznać należało, że nie była prowadzona na nich działalność rolnicza i koniecznym stało się wykluczenie ich z wniosku.
Organ dodał, iż w chwili obecnej sporne działki zostały wykarczowane przez skarżącego, co uniemożliwia weryfikację ustaleń dokonanych w styczniu 2006 r.
Dyrektor nie zgodził się z zarzutem strony dotyczącym wadliwego zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 roku Nr 10, poz. 76 ze zm.) do prowadzenia krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wykorzystuje się w szczególności dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Definicje zawarte w tym rozporządzeniu pozwalają na przyporządkowanie stanu faktycznego zastanego w trakcie kontroli na poszczególnych działkach deklarowanych przez producenta rolnego, do określonych form zagospodarowania terenu. Nie bez znaczenia bowiem pozostaje fakt, iż wymieniony system wykorzystuje się między innymi w zakresie przyznawania i wypłaty płatności oraz nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez ARiMR (art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy).
Odnosząc się do kwestii błędnego wyliczenia różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią uprawnioną do dopłat, wskazał, iż wartość podawana przez stronę dla obu wariantów przekracza 20%, co w konsekwencji i tak prowadzi do odmowy udzielenia wsparcia zgodnie z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] o odmowie przyznania J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2005 r.
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie odpowiada ona wymogom prawa.
Skarżący kwestionował w toku postępowania wyjaśniającego sposób oraz wyniki przeprowadzonych kontroli, a także ustalenia merytoryczne poczynione przez organy obu instancji, jak i zasadność nałożonych na niego sankcji. Zarzuty skarżącego zawarte w piśmie kierowanym do organu I instancji, odwołaniu, jak i w skardze dotyczą sposobu kwalifikowania gruntów do dopłat, zasadności przyjęcia w trakcie kontroli, że część gruntów porośniętych krzewami dzikiej róży i pojedynczymi drzewami stanowi podstawę wyłączenia tych powierzchni z dopłat, a także wyłączenia z dopłat dużych powierzchni, na których wystawały spod śniegu resztki roślin. Nie wskazania przez organy administracyjne, na jakiej podstawie prawnej dokonały owego wyłączenia. Zarzucił także skarżący organom dokonanie wadliwego wyliczenia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a faktycznie ustaloną w trakcie kontroli. Nie godził się wreszcie skarżący z uznaniem, że nie legitymuje się zaświadczeniem jednostki certyfikującej potwierdzającym fakt, że jego gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania gospodarstwa na produkcję metodami ekologicznymi.
Na wstępie wskazać należy, iż art. 9 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym ( Dz.U. 2004r., Nr 93, poz. 898) stanowi, że upoważniona jednostka certyfikująca przekazuje:
1) do dnia 31 października każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 1 pkt 1,
2) do dnia 31 stycznia każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i Głównemu Inspektorowi - wykaz producentów podlegających jej kontroli, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego;
3) do dnia 31 stycznia każdego roku Głównemu Inspektorowi - sprawozdanie ze swojej działalności za rok poprzedni.
Przepis ten nałożył na jednostki certyfikujące obowiązek przekazania wykazu producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym. Obowiązkiem tym ustawodawca nie obciążył producentów, lecz tylko i wyłącznie upoważnione jednostki certyfikujące, które upoważniane są do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności, na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 4 w/w ustawy). Treść powyższego przepisu nie pozwala zatem na wyprowadzenie wniosku, iż to producent rolny zobowiązany jest, przy dochowaniu należytej staranności, do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca, działająca niejako z polecenia i w imieniu organów administracji, dostarczyła wymagany prawem certyfikat i to w terminie zakreślonym ustawą. Zauważyć należy, iż obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań i zaniedbań podmiotów wyznaczonych przez organy państwa do realizacji zadań zleconych ustawą. W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, iż skarżący przedłożył do akt administracyjnych dokument jednostki certyfikującej, ważny w okresie składania wniosku, iż prowadzone przez niego gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania gospodarstwa na produkcję metodami ekologicznymi (por zaświadczenie Nr [...] z dnia 01.08.2004r.; k- 4 akt administracyjnych), a złożony wniosek odpowiadał wymaganiom zawartym w § § 11 - 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.).
Paragraf 2 ust. 1 w/w rozporządzenia stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do:
1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);
2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;
3) w przypadku realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 i 3-6 - prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestr działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin; rejestr prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją",
4) w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 - realizacji tego pakietu na wszystkich działkach rolnych w gospodarstwie rolnym.
Wymagania w zakresie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE, są określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, 1809).
Paragraf 3 ust. 1 pkt 1 do § 6 tegoż rozporządzenia ustanawia warunki udzielenia płatności rolnośrodowiskowej. Jest ona udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. W przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa, wynosi, co najmniej 1 ha ust. 2 rozporządzenia). Analiza powyższych przepisów nie pozwalała na wyciągnięcie wniosków takich, do których doszły organy obu instancji. Organy obu instancji nie dokonały analizy i oceny spełnienia bądź nie przez wnioskodawcę warunków określonych w przytoczonych przepisach, a tym samym doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej stosownie, bowiem do art. 80 i art. 77 § 1 K.p.a., w toku postępowania administracyjnego, zobowiązany jest podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji winien zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, wyjaśniając, jakie okoliczności legły u podstaw podjęcia decyzji o określonej treści. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego była niepełna, pobieżna oraz mało wszechstronna. Organy poddały ocenie materiał dowodowy w odniesieniu do przepisu art. 9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym oraz załącznika Nr 5 zatytułowanego wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, który wskazuje, że kod błędu SO2 oznacza, że brak certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne jest objęte planem kontroli, skutkuje 100% zmniejszeniem dopłaty. Wykładnia powyższych przepisów, a w szczególności użytego przez ustawodawcę wyrazu "brak", a więc nieistnienie czegoś, nie dysponowanie czymś, nie posiadanie czegoś ( por Słownik Języka Polskiego PWN, Warszawa 1995r.), nie powinna prowadzić do takiego wniosku, do jakiego doszły organy, a mianowicie utożsamienia braku w ogóle przez wnioskodawcę zaświadczenia bądź certyfikatu z brakiem umieszczenia gospodarstwa rolnego skarżącego w wykazie producentów rolnych przesłanym przez upoważnią jednostkę certyfikującą, przy posiadaniu przez tegoż stosownego zaświadczenia. Organy dokonały, zatem w tym zakresie wadliwej subsumcji normy prawnej.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż przepisy w/w rozporządzenia określają również sposób zachowania organu w przypadku przeprowadzenia pierwszej kontroli na miejscu i stwierdzenia nie przestrzegania przez producenta zasad zwykłej dobrej praktyki rolnej. § 15 ust. 1 stanowi, że jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, iż zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, uchybienia te są odnotowywane w protokole kontroli, a producent rolny jest pouczany o skutkach dalszego nieprzestrzegania tych zasad; wzmianka o pouczeniu jest odnotowywana w protokole kontroli. Ustęp 2 przewiduje zaś, że jeżeli w wyniku następnej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone dalsze nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność rolnośrodowiskowa należna za dany rok podlega:
1) zmniejszeniu o 7 % za każde uchybienie inne niż stwierdzone podczas poprzedniej kontroli;
2) zawieszeniu - w przypadku wystąpienia uchybienia, które zostało już stwierdzone podczas poprzedniej kontroli.
Z akt administracyjnych, ani także z treści uzasadnień nie wynika, czy organ przeprowadził pierwszą czy też kolejną kontrolę w terenie, a zatem ustalenia organu w tym zakresie są niepełne. Płatność rolnośrodowiskowa podlega, bowiem w danym roku zmniejszeniu, jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 (v. § 16 ust. 1 rozporządzenia) o wysokości określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w części przyznanej producentowi rolnemu do:
1) działek rolnych lub
2) zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, lub
3) stref buforowych, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 6
- w stosunku, do których stwierdzono takie uchybienie. Przepisy rozporządzenia wydane zostały na podstawie delegacji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.), który stanowi, że po przyjęciu planu przez Komisję Europejską Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.
Zaznaczyć należy, iż organy administracji – w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej - stosują bezpośrednio akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń, zgodnie z Traktatem (Dz.U. z 2004r., Nr 90, poz.864). Do aktów tych należy też rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004r. z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) ( Dz.U. UE.L.2004/153/30) na podstawie którego zastosowano w niniejszej sprawie sankcje. Art. 70 w/w rozporządzenia stanowił, że artykuł 30 i 31 oraz art. 32 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 stosuje się do płatności obszarowych. Niniejsze przepisy nie mają zastosowania do wsparcia środków dotyczących leśnictwa, innych niż zalesianie gruntów rolnych.
Organ nie wyjaśnił, co należy rozumieć przez obszarową, a ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych w art. 2 ust. 3 pkt 1 posługiwała się pojęciem jednolitej płatności obszarowej.
Zgodzić należy się z organem II instancji, że zasady przeprowadzania kontroli zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE.L.04.141.18), zwanego dalej rozporządzeniem. Według Zasad ogólnych zawartych w art. 23 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z kolei art. 24 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym. Kontrole te dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do dopłat i zadeklarowanych działek i pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy w ramach programów pomocy wiążących się z zadeklarowaniem powierzchni. Po wskazaniu nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli krzyżowych uruchamia się odpowiednią procedurę administracyjną, a w razie konieczności także przeprowadza się kontrolę na miejscu (ust. 2 rozporządzenia). Regulacja dotycząca wykonywania kontroli na miejscu zawarta została w art. 25 rozporządzenia, według którego kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. W tym miejscu odnotować również wypada, iż rozporządzenia jako akty prawne Wspólnoty są wiążące co do wszystkich zawartych w nich postanowień i nie mogą być modyfikowane przez państwa członkowskie, chyba, że możliwość taką przewiduje samo rozporządzenie.
Właściwym jest też zauważyć, iż przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym i obowiązującej procedury administracyjnej chyba, że z unormowań rozporządzeń wynika, że ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły niż wynikające z regulacji krajowych.
Podnieść należy również, że kontrola gospodarstwa rolnego wnioskodawcy, przeprowadzona na miejscu, a mająca na celu zweryfikowanie złożonego wniosku ze stanem rzeczywistym, od wyniku której zależało zastosowanie sankcji, winna być uzależniona od tego, czy strona ubiega się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (jednolitej płatności obszarowej, czy też uzupełniającej), czy też o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W pierwszym przypadku ustalenia winny być prowadzone w kierunku spełnienia przez grunty warunków "dobrej kultury rolnej", natomiast w drugim przypadku spełnienia warunków zwykłej praktyki rolniczej.
W prowadzonym postępowaniu organy nie odniosły się do tej kwestii, a skarżący podnosił te okoliczności w toku postępowania. W ocenie Sądu, brak było możliwości przeprowadzenia przez organy oceny spełnienia bądź nie warunków zwykłej praktyki rolniczej, w odniesieniu do kontrolowanych gruntów, gdyż kontrola była przeprowadzana w okresie zimowym, przy grubej pokrywie śniegu, co jednoznacznie wynika z dokumentacji fotograficznej oraz twierdzeń skarżącego. Organy nie przeprowadziły również analizy, czy krzewy i pojedyncze drzewa wpływają na prowadzoną na tych gruntach gospodarkę ekologiczną, a art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz okresowych systemów wsparcia dla rolników w ustępie 1 stanowi, ze działka na której znajdują się drzewa, będzie uważana za działkę rolną dla celów programów pomocy obszarowej pod warunkiem, że działalność rolnicza, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub odpowiednio, planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.
Zwrócić należy uwagę również i na to, że ani organ I instancji, ani też organ II instancji nie wyjaśnił kwestii podnoszonej przez skarżącego m.in. w piśmie z dnia 6 marca 2006r., a dotyczącej poczynionych przez kontrolujących zmian w treści protokołu, którego odpis otrzymał. W tym zakresie organy winny te kwestie wyjaśnić i ustalić jakie były to zmiany i czy mogłyby one wpłynąć na rozstrzygnięcie. Jest to o tyle istotne, gdyż protokół z kontroli stanowił podstawę ustaleń stanu faktycznego i wszelkie zmiany w jego treści powinny wynikać z przepisów. Niedopuszczalne natomiast w świetle przepisów postępowania jest czynienie jakichkolwiek dopisków w postaci, czy obszarów działek zakwalifikowanych do dopłat, bądź nie, kodów błędu, czy też powierzchni działek w ogóle, po podpisaniu protokołu przez producenta rolnego uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o dopłaty.
Zauważyć również wypada, iż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak również i II instancji nie wskazano, w jaki sposób zostały wyliczone procentowe różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do dopłat, a powierzchnią uprawnioną w rzeczywistości do dopłat. Organ odwoławczy dokonując ponownej analizy przeprowadzonego postępowania, nie przedstawił szczegółowego, matematycznego sposobu wyliczenia wysokości różnic, a uzasadnienie decyzji winno być tak sporządzone, aby strona miała możliwość sprawdzenia poprawności wyliczenia tych różnic procentowych.
Wskazane uchybienia dotyczące zasad postępowania ( art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 .K.p.a.), a także wadliwe zastosowanie przepisu art. 9 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu odnotować wypada, iż przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 458). Innymi słowy ponowne przeprowadzenie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego w zakresie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2005 rok, mogłoby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI