II SA/Op 473/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2006-10-19
NSAinneŚredniawsa
płatności bezpośrednierolnictwokontrolaARiMRrozporządzenie KEodrzucenie wnioskustan faktycznypostępowanie administracyjne

Sąd administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu.

Rolnik H. C. zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, argumentując, że kontrola na miejscu została przeprowadzona bez uprzedzenia i nie zaproponowano mu innego terminu. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że zgodnie z przepisami unijnymi, kontrole na miejscu mogą być przeprowadzane bez zapowiedzi, a uniemożliwienie jej przeprowadzenia skutkuje odrzuceniem wniosku o płatności.

Rolnik H. C. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania płatności, wskazując na protokół z dnia 28 lipca 2005 r., który stwierdzał, że H. C. uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu w swoim gospodarstwie. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że kontrole na miejscu są niezapowiedziane i że rolnik zobowiązał się do udostępnienia gospodarstwa do kontroli. H. C. odwołał się, zarzucając błędy proceduralne i błędną wykładnię prawa, twierdząc, że był zaskoczony kontrolą i nie miał przygotowanej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, uznając, że przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dopuszczają przeprowadzanie kontroli na miejscu bez uprzedzenia, a uniemożliwienie jej stanowi podstawę do odrzucenia wniosku o płatności. Sąd podkreślił, że przepisy te mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kpa, a rolnik, składając wniosek, zobowiązał się do współpracy przy kontroli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu jest podstawą do odrzucenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w szczególności art. 23 ust. 2 i art. 25 ust. 1, dopuszczają przeprowadzanie kontroli na miejscu bez uprzedzenia. Uniemożliwienie takiej kontroli przez rolnika skutkuje odrzuceniem wniosku, niezależnie od merytorycznych przesłanek do przyznania płatności. Sąd uznał, że przepisy te mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kpa dotyczącymi postępowania dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.g.r. art. 3 § 1

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

rozp. KE 796/2004 art. 23 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

rozp. KE 796/2004 art. 23 § 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

rozp. KE 796/2004 art. 25 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.d.o.g.r. art. 2 § 1

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

u.p.d.o.g.r. art. 2 § 2

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

u.p.d.o.g.r. art. 6 § 1

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

u.p.d.o.g.r. art. 6 § 2

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

rozp. KE 796/2004 art. 24 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004

rozp. R(WE) 1782/2003

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.ARiMR art. 5a § 4

Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

rozp. MRiRW

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2004 roku w sprawie wzoru imiennego upoważnienia do czynności kontrolnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kontrola na miejscu może być przeprowadzona bez uprzedzenia zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004. Uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu skutkuje odrzuceniem wniosku o płatności bezpośrednie. Przepisy dotyczące kontroli na miejscu mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kpa.

Odrzucone argumenty

Rolnik był zaskoczony kontrolą i nie miał przygotowanej dokumentacji. Należało zaproponować inny termin kontroli. Zastosowanie przepisów Kpa o postępowaniu dowodowym (oględziny).

Godne uwagi sformułowania

kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu przepis art. 23 ust. 2 rozporządzenia, nie przewiduje żadnych wyjątków i powinien być ściśle interpretowany w stosunku do szczególnej, odrębnie uregulowanej instytucji 'kontroli na miejscu', o której mowa w art. 25 ust. 1 rozporządzenia, nie mogą mieć zastosowania przepisy procedury administracyjnej o postępowaniu dowodowym

Skład orzekający

Ewa Janowska

przewodniczący

Grażyna Jeżewska

członek

Teresa Cisyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kontroli na miejscu w ramach płatności bezpośrednich i konsekwencji ich uniemożliwienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów unijnych dotyczących płatności bezpośrednich w rolnictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące kontroli w postępowaniach administracyjnych, szczególnie w kontekście funduszy unijnych i rolnictwa. Pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur, nawet jeśli skutki wydają się surowe.

Rolnik stracił dopłaty przez odmowę wpuszczenia kontrolera. Czy sąd stanął po jego stronie?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 473/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Ewa Janowska /przewodniczący/
Grażyna Jeżewska
Teresa Cisyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Asesor Sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant Referent – stażysta Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), w związku z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.4.2004) - odmówił H. C. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W uzasadnieniu organ podał, iż w dniu 9 maja 2005 r., H. C. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Przywołał regulacje prawne warunkujące przyznanie płatności bezpośrednich, w tym przepis art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), który stanowi przesłanki podmiotowe kwalifikujące producentów rolnych do ubiegania się o płatności do gruntów rolnych. Przy czym organ wskazał na szczególny tryb postępowania, wynikający z przepisu art. 6 ust. 1 i ust 2 ustawy wskazujący dyrektora oddziału regionalnego lub osoby upoważnione do przeprowadzania kontroli w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków przyznania płatności. Z czynności kontrolnych sporządza się protokół, który oprócz podpisu kontrolującego zawiera podpis podmiotu kontrolowanego (producenta rolnego), a w przypadku odmowy podpisania przez kontrolowanego, protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w nim adnotacji o odmowie. Organ stwierdził, że w dniu 28 lipca 2005 r., bez uprzedniego powiadomienia producenta, upoważnione osoby (kontrolerzy) Regionalnego Biura Kontroli, udały się do wnioskodawcy – H. C., do miejscowości [...], celem przeprowadzenia kontroli na miejscu, gospodarstwa objętego wnioskiem. Jednakże H. C. uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w swoim gospodarstwie, zakazując wstępu na jego teren, co zostało utrwalone w protokole z czynności kontrolnych nr [...]. Uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w dniu 28 lipca 2005 r., wskazano jako przyczynę odmowy udzielenia wnioskowanego wsparcia, z przywołaniem przepisów art. 23 ust. 2 oraz 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, akcentując, że sporna kontrola, z uwagi na cel powinna być przeprowadzona bez uprzedzenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji H. C. zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) oraz naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 6, 7, 8, 9 i 10 Kpa. W obszernym uzasadnieniu skarżący wskazał, że został zaskoczony kontrolą, bowiem nie była zapowiedziana a co do osób, które przyjechały na kontrolę i "machnęły" legitymacjami, to skarżący nie skojarzył z jakiej są Agencji. Podniósł, że nie był w stanie odpowiedzieć na wstępne pytania dotyczące jego gospodarstwa i konkretnych upraw na poszczególnych działkach, ich oznaczenia, bowiem całą dokumentację związaną z tym gospodarstwem posiadał jego brat, zamieszkały w P. Skarżący podniósł również, że miał problemy natury osobistej, co pogłębiało dodatkowo jego stres a ponadto wniósł o przesłuchanie brata. Zaakcentował, że kontrolerzy nie zaproponowali przeprowadzenia kontroli w innym czasie, nie poinformowali go o skutkach prawnych jego zachowania, co ostatecznie mogło spowodować odrzucenie wniosku o dopłaty bezpośrednie (art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/04). W związku z tym doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 9 i 10 Kpa). Zdaniem skarżącego, w świetle art. 23 ust. 2 rozporządzenia, dopuszczalne jest ponowne przeprowadzenie kontroli na miejscu, w sytuacji, gdy rolnik uniemożliwi wcześniej jej przeprowadzenie. Pogląd ten opiera na literalnej wykładni, gdyż ustawodawca używając sformułowania "uniemożliwia", a nie "uniemożliwił" nie przesądził o możliwości przeprowadzenia kontroli tylko jeden raz. Skarżący podkreślił, że literalna wykładnia art. 23 ust. 2 rozporządzenia poprzez czasownik "uniemożliwia" odnosi się do czynności kontroli rozłożonej w czasie, czyli takiej, która może być przeprowadzona kilkukrotnie. Uznał, że czuje się pokrzywdzony przez organ, bowiem brak dopłat uniemożliwi mu spłatę zaciągniętego kredytu na zakup nasion, nawozów, środków ochrony roślin itp.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu, organ wskazał na protokół z dnia 28 lipca 2005 r., którego odpis został przesłany skarżącemu. Organ podkreślił, że wniosek w sprawie dopłat pochodził od H. C., który zadeklarował w sekcji VII wniosku "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne" - piętnaście działek ewidencyjnych, w sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" - piętnaście działek rolnych oznaczonych "A" oraz "O". W sprawie kontroli organ podał, że w dniu 15 lipca 2005 r. gospodarstwo rolne skarżącego zostało wytypowane metodą losową do przeprowadzenia kontroli na miejscu. Czynności te miały być wykonane przez upoważnionych pracowników. Organ opisał szczegółowo przebieg postępowania, powołał się na korespondencję, z której wynikało, iż po uniemożliwieniu kontroli przez skarżącego, wystąpił on pismem z dnia 2 sierpnia 2005 r., do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. o przywrócenie terminu kontroli, motywując, iż "nie był uprzedzony i przygotowany do kontroli". W odpowiedzi, Dyrektor Oddziału Regionalnego wyjaśnił, iż nie jest możliwe ponowne przeprowadzenie kontroli, powołując się na przepis art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady (...). W kolejnym piśmie z dnia 25 września 2005 r., H. C. stwierdził, że spełnia i spełniał wszystkie warunki do otrzymania płatności, a ze względów formalnych wstrzymuje się ich wypłatę na jego rzecz, a zatem oczekuje na decyzję. W związku z podanymi okolicznościami, pismem z dnia 10 marca 2006 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. H. C. w oświadczeniu z dnia 3 kwietnia 2006 r. potwierdził, że w dniu 28 lipca 2005 r. nie zgodził się współpracować przy dokonywaniu czynności kontrolnych, nie wynikało to z faktu, że miał coś do ukrycia, ale był zaskoczony i zdenerwowany. Organ odwoławczy zaakcentował, że po złożeniu wniosków przez zainteresowane podmioty, na zasadzie art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, przy uwzględnieniu rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003), Państwa Członkowskie przeprowadzają kontrole. Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu mają na celu zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole administracyjne, zgodnie z art. 24 ust. 1 tego rozporządzenia, pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Organ podkreślił, że w myśl art. 25 ust. 1 rozporządzenia, kontrola na miejscu jest niezapowiedziana, z zastrzeżeniem, iż pod warunkiem, że cel kontroli nie jest zagrożony, dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum, które poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Jednakże na zasadzie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu. Organ dodał, ze każda kontrola na miejscu, zgodnie z art. 28 rozporządzenia, stanowi przedmiot sprawdzenia na miejscu stanu faktycznego (działek rolnych, wyników pomiarów, wykorzystanych metod pomiarowych itp.). Organ podkreślił okoliczność bezsporną w sprawie tj. fakt, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenia kontroli gospodarstwa rolnego, którą zamierzali wykonać upoważnieni do tego pracownicy organu, którzy okazali swoje imienne upoważnienia, jednakże wnioskodawca nie wpuścił ich na teren gospodarstwa. Stąd na zasadzie art. 23 ust. 2 rozporządzenia, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane. Ponadto organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę cel kontroli na miejscu a nie literalne brzmienie przepisu art. 23 ust. 1 rozporządzenia. Kontrole na miejscu są jednym w elementów pozwalających zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz ocena przestrzegania wymogów określonych przepisami prawa. W związku z powyższym oraz zobowiązaniem się wnioskodawcy w sekcji IX wniosku, jest on zobowiązany udostępnić swe gospodarstwo do kontroli. Pod treścią zobowiązania się do udostępnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren swego gospodarstwa, a także okazania wszystkich dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku, swój podpis złożył H. C. Organ zaakcentował, iż kontrola powinna być przeprowadzona w gospodarstwie według jego stanu na dzień jej przeprowadzania. Przesuwanie terminów kontroli mogłoby prowadzić do nierównego traktowania producentów rolnych, którzy powinni spełniać takie same warunki. Przepis art. 23 ust. 2 rozporządzenia, nie przewiduje żadnych wyjątków i powinien być ściśle interpretowany. Również art. 25 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia, zawiera zasadę, że przeprowadzenie kontroli jest niezapowiedziane. Dyspozycja tego przepisu, jako odstępstwo od reguły, zezwala na powiadomienie (ograniczone do minimum) o wizytacji, gdy nie zagraża to celowi kontroli. W przedmiotowych sprawach organ stwierdził, iż uprawniony jest do niepowiadamiania wnioskodawców o kontroli. Natomiast w kwestii wniosku dowodowego skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadka M. C., organ stwierdził, iż w jego ocenie czynność ta nie była konieczna do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż wyjaśnienia skarżącego w zakresie przyczyn niedopuszczenia do przeprowadzenia kontroli były wyczerpujące i nie wymagały uzupełnienia. Ponadto brat wnioskodawcy nie uczestniczył w próbie przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie rolnym H. C., nie składał też wniosku w jego imieniu, stad dalsze czynności wyjaśniające, w świetle treści art. 23 ust. 2 rozporządzenia, we wnioskowanym przez skarżącego zakresie nie były konieczne, gdyż w takiej sytuacji wniosek o płatności bezpośrednie podlega odrzuceniu, bez badania przesłanek do uzyskania wsparcia wskazanych w art. 2 ust. 1 i ust. 2 o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Organ uznał zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych za bezpodstawne, bowiem skarżący był informowany o konsekwencjach swojego postępowania, popisał oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, otrzymał odpis protokołu z kontroli z adnotacją osób przeprowadzających czynności, umożliwiono mu przed wydaniem decyzji zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzeniem się w tej kwestii. Organ stwierdził, że osoby, które przyjechały na kontrolę legitymowały się upoważnieniami, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, a wydanymi zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2004 roku w sprawie wzoru imiennego upoważnienia do czynności kontrolnych (Dz. U. Nr 150, poz. 1587).
Skargę na powyższą decyzję wniósł H. C., który powtórzył zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik organu na rozprawie podkreślił, iż przy spornej kontroli nie są wymagane dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc legalności, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tak przeprowadzona kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.
Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obu instancji, przedmiotową sprawę prowadziły na wniosek strony, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40, ze zm.) – zwanej dalej ustawą; rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli (...) – zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE). Dla kolejności rozważań odnotować należy, że przywołane rozporządzenie jako prawo stanowione przez Wspólnoty jest wiążące w całości i nie podlega modyfikacji przez państwa członkowskie, bowiem rozporządzenie to nie przewidziało takiej możliwość. Ponadto postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich dla producentów rolnych, prowadzone jest nie z urzędu lecz na wniosek w formie urzędowego formularza złożonego przez zainteresowanych pomocą. Odnotować również wypada, że przepis art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich (...), stanowi, iż płatność obszarowa przysługuje osobie fizycznej będącej "producentem rolnym", po spełnieniu warunków określonych tym przepisem. Przy czym, w zakresie spełnienia przez producentów rolnych warunków przyznania płatności, na zasadzie art. 6 ust. 1 ustawy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej - Agencją), przeprowadza kontrole u wnioskodawców (producentów rolnych). Czynności kontrolne wykonują upoważnione osoby przez wskazany organ Agencji. Zasady przeprowadzania kontroli nie zostały określone w tej ustawie, lecz w przywołanym wyżej rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004. I tak, przepis art. 23 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, iż kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Z zapisu tego przepisów wynika kierunek i cel kontroli przeprowadzanej u wnioskodawców, czyli podmiotów (producentów rolnych) zainteresowanych uzyskaniem wsparcia - pomocy finansowej. Przy czym kontrole administracyjne, o których mowa w art. 24 ust. 1 rozporządzenia, pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Jednakże w dalszych rozważaniach ten rodzaj kontroli zostanie pominięty, bowiem nie jest on kwestionowany przez strony tego postępowania. Skarżący natomiast podnosi kwestie związane z kontrolą na miejscu, stąd staje się zasadnym przywołanie regulacji w tej materii. W myśl art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji - "Kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków". Z brzmienia tego przepisu wynika zasada, iż kontrole na miejscu są niezapowiedziane. Zdanie drugie przewiduje wyjątek od w/w zasady. Jednakże należy mieć na uwadze, ze odstępstwa od zasady nie stanowią "obowiązującej reguły", a zatem przewidziany w art. 25 ust. 1 zdanie drugie wyjątek nie może być interpretowany rozszerzająco. Możliwość skorzystania z omawianego wyjątku może być rozważana wyłącznie pod względem celowościowym, na co wskazuje brzmienie cytowanego przepisu: "Jeżeli...nie zagrażałoby to celowi kontroli." Stąd wskazywanie przez skarżącego na konieczność zastosowania, co do tego omawianego wyjątku, wykładni gramatycznej jest bezzasadne. Ponieważ kontrola przypisana jest organowi, zatem ocena odstępstwa od powyższej reguły z art. 25 ust. 1 rozporządzenia, przypisana jest wyłącznie uprawnionym organom, a nie innym podmiotom, w tym uczestnikom postępowania. Ponadto omawiany przepis stanowi szczególną regulację, która ma pierwszeństwo przed normami ogólnymi postępowania administracyjnego, bowiem przepisy aktów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie (ustawa i rozporządzenie), nie odsyłają wprost do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego, ani też nie zawierają odesłania do bliżej nie określonych przepisów o postępowaniu administracyjnym (art. 5 § 1 kpa). Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że na zasadzie art. 25 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia, organ - za pomocą upoważnionych pracowników – mógł przeprowadzić kontrolę bez uprzedzenia skarżącego, który składając wniosek na stosownym formularzu wszczął postępowanie w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Odnotować także wypada, że kontrola z art. 25 rozporządzenia przeprowadzana jest z urzędu a nie na wniosek. Stąd przewidziana sankcja w art. 23 ust. 2 rozporządzenia, że wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, a zatem skoro uniemożliwił, nie doszło do skutku tej danej, konkretnej kontroli. Dlatego też, w świetle powyższych wywodów zarzut błędnej wykładni i zastosowania w niniejszej sprawie art. 23 rozporządzenia, należało uznać za bezpodstawny.
Skarżący nie kwestionuje, że uniemożliwił przeprowadzenie w dniu 28 lipca 2005 r., kontroli w jego gospodarstwie przez upoważnione osoby. Zasygnalizować również wypada, że skarżący wnosząc wniosek w tej sprawie działał osobiście, zobowiązał się także do udostępniania osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren jego gospodarstwa rolnego, a także okazywania wszelkich dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku, a zatem wniosek pochodził od skarżącego (pkt. IX wniosku) i skutki podejmowanych czynności mogły dotyczyć strony postępowania, czyli wnioskodawcy. Kontrola gospodarstwa rolnego na miejscu, pozwala bowiem organowi prowadzącemu sprawę dokonać skutecznie weryfikacji na dzień kontroli kwalifikowania się do pomocy, poprzez sprawdzenie zgodności warunków i ich przestrzegania, na jakich przyznawana jest danego rodzaju pomoc. Kontrola ta (a nie kontrola administracyjna) powinna być przeprowadzona w gospodarstwie według jego stanu na dzień jej przeprowadzania, a zatem dzień kontroli stanowi czasowy wyznacznik. Z uwagi na cel kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego, uzgadnianie terminów, ich przesuwanie, przywracanie itp. nie zostało przewidziane, zatem organy nie posiadają środków prawnych do przywracania terminu do przeprowadzenia kontroli, której dokonuje z urzędu. Sąd ponadto zauważa, że w stosunku do szczególnej, odrębnie uregulowanej instytucji "kontroli na miejscu", o której mowa w art. 25 ust. 1 rozporządzenia, nie mogą mieć zastosowania przepisy procedury administracyjnej o postępowaniu dowodowym, a odnoszącym się do dowodu w postaci oględzin (art. 79 § 1 kpa). W związku z powyższym, zarzuty skarżącego o naruszeniu przepisów art. 6, 7, 8, 9 i 10 kpa, należało uznać za bezpodstawne, bowiem jak wyżej wskazano, tryb i zasady przeprowadzenia kontroli na miejscu, objęte zostały odrębnym uregulowaniem.
Odnotować przyjdzie także, że organ odwoławczy ustosunkowując się do podnoszonych zarzutów odwołania podkreślił, iż organy Agencji prowadzące sprawy z wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r., były upoważnione do przeprowadzenia kontroli na miejscu bez uprzedzenia.
Ponadto Sąd zauważa, że na zasadzie art. 23 ust. 2 rozporządzenia, wniosek o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych podlega odrzuceniu, jeżeli rolnik uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, a zatem w takim przypadku rozstrzygnięcie organu w formie decyzji dotyczy odrzucenia wniosku, bez badania przesłanek do uzyskania płatności. W rozpoznawanej sprawie organ odmówił płatności przywołując przepisy oraz uzasadniając stanowisko w zakresie odrzucenia wniosku z powodu uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu. Tak sformułowane rozstrzygniecie w zaskarżonej decyzji jest wadliwe, jednakże nie stanowi okoliczności do wzruszania, bowiem zarówno odrzucenie i odmowa w sprawach płatności bezpośrednich posiada formę decyzji administracyjnej, a przywołane przepisy w podstawie prawnej i treść uzasadnienia wskazują jednoznacznie na odrzucenie wniosku z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego.
Wobec tego, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI