II SA/Bk 386/04

II SA/Bk 386/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Danuta Tryniszewska-Bytys
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Stanisław Prutis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
art. 231
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Tezy
Dla określenia, czy w ogóle potrzebne jest wydanie pozwlenia na emitowanie hałasu do środowiska wystarczające jest zbadanie, czy hałas w środowisku przekracza dopuszczalne normy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 sprawy ze skargi A. J.-P. i B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego . 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżących A. J.-P. i B. P. solidarnie kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa po rozpatrzeniu odwołania państwa A. J.-P. i B. P. od decyzji Starosty Z. z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] odmawiającej wydania postanowienia w sprawie wezwania pana J. Ch., właściciela Zakładu Kowalskiego ul. P. [...] w Z., do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:
Przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w B. – Delegatura w Ł. w dniu 18 czerwca 2002 r., pomiary wykazały, że w punkcie pomiarowym zlokalizowanym przy ul. P. [...] w Z. występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku o 7,3dB.
Starosta Z. postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] wezwał pana J. Ch., właściciela zakładu kowalskiego, ul. P. [...] Z., do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska.
Z postanowieniem tym nie zgodził się pan J. Ch. i wniósł na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. prosząc o jego uchylenie w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Starosta Z. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] wezwał pana J. Ch., właściciela zakładu kowalskiego do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na skutek ponownego zażalenia pana J. Ch., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W jego uzasadnieniu wskazało, że organ pierwszej instancji nie wykonał zaleceń Kolegium wskazanych w postanowieniu z dnia [...] lipca 2002 r. i nie zlecił ponownego przeprowadzenia badań hałasu emitowanego do środowiska przez zakład kowalski pana J. Ch. zwłaszcza, że od poprzedniego badania upłynęło niemalże półtora roku, a w tym czasie właściciel zakładu kowalskiego dokonał pewnych zmian w jego funkcjonowaniu.
W wyniku kolejnego rozpatrywania sprawy, Starosta Z. w dniu [...] kwietnia 2004 r. wydał decyzję odmawiającą wydania postanowienia na podstawie art. 231 ustawy – Prawo ochrony środowiska w sprawie wezwania pana J. Ch. do przedłożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska.
W jej uzasadnieniu wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że zakład kowalski emituje do środowiska hałas przekraczający dopuszczalne normy. Starostwo zwróciło się do WIOŚ Delegatury w Ł. o ponowne przeprowadzenie pomiaru hałasu emitowanego do środowiska przez zakład kowalski, który poinformował go, że nie jest w stanie przeprowadzić obiektywnej oceny hałasu, bowiem wskaźnikiem oceny hałasu w środowisku jest równoważny poziom dźwięku A w dB, do wyliczenia którego niezbędne jest dokładne określenie czasu pracy poszczególnych urządzeń czy instalacji, a to w przypadku zakładu kowalskiego pana J. Ch. jest niemożliwe do oszacowania. Charakter pracy zakładu jest zróżnicowany w zależności od realizowanej usługi, a czas pracy poszczególnych maszyn i urządzeń zależy od ilości zamówień i zapotrzebowania i nie ma charakteru ciągłego. Zatem możliwości wariantów pracy urządzeń są duże. Taki charakter pracy zakładu uniemożliwia ustalenie faktycznego czasu pracy poszczególnych maszyn i urządzeń i tym samym dokonania oceny poziomu emitowanego hałasu do środowiska, a tym samym w świetle przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska nie jest możliwe wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu, a co za tym idzie również sporządzenia wniosku o wydanie pozwolenia na emisję hałasu do środowiska. W trakcie rozprawy przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji najbliżsi sąsiedzi zakładu kowalskiego zeznali, że nie ma emisji hałasu do środowiska w stopniu im przeszkadzającym. Na nadmierny hałas skarżą się tylko sąsiedzi najdalej mieszkający od zakładu kowalskiego, którzy zbierają materiał dowodowy (kamera) w wyjątkowych sytuacjach np. gdy przejeżdża samochód ciężarowy i rozładowywany jest materiał lub w czasie pracy na zewnątrz zakładu, co dzieje się sporadycznie. Są to sytuacje incydentalne, które nie mogą być podstawą do wydania pozwolenia na emisję hałasu do środowiska. Hałas musi pochodzić od stacjonarnych urządzeń technicznych i nie może wynikać z zawinionej działalności ludzi.
Z decyzją tą nie zgodzili się państwo A. J.-P. i B. P. i wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. prosząc o jej uchylenie. Wjego uzasadnieniu wskazali, że starosta wybiórczo potraktował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Nie wziął pod uwagę decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. w przedmiocie kosztów wykonania pomiarów hałasu i protokołu kontroli P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz przepisów art. 144 kc, z którego wynika, że właściciel zakładu kowalskiego nie może wykonywać swego prawa własności tak, że zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, zważyło co następuje:
Nie jest prawdą, że Starosta Z. wybiórczo potraktował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. rozstrzygała o kosztach wykonania pomiarów hałasu na podstawie protokołu kontroli tego hałasu przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2002 r., a zatem niespełna dwa lata wstecz, podczas gdy po tym czasie nastąpiła zmiana w funkcjonowaniu zakładu kowalskiego. Pan J. Ch. pismem z dnia 22 października 2003 r. poinformował Starostwo Powiatowe w Z., że wykonał następujące ograniczenia emisji hałasu: 1/ wyłączył z użytkowania młot pneumatyczny, 2/ zmienił na mniejszą szlifierkę kontową, 3/ w drzwiach zakładu umieścił warstwę dźwiękochłonną, 4/ większość prac wykonuje przy drzwiach zamkniętych, 5/ zmniejszył godziny pracy zakładu, 6/ zmniejszył o około 33% ilość godzin pracy urządzeń emitujących hałas. Okoliczności te wskazywały na konieczność dokonania ponownej kontroli emisji hałasu do środowiska przez zakład kowalski, której jednak ponownie WIOŚ w B. Delegatura w Ł. nie chciał przeprowadzić. Powodem odmowy dokonania ponownej kontroli emisji hałasu do środowiska była niemożność jego oszacowania na skutek zróżnicowanej pracy urządzeń w zakładzie kowalskim (pismo WIOŚ w B. Delegatura w Ł. z dnia [...] listopada 2003 r.nr [...]).
Skoro przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało przekroczenia norm hałasu przez zakład kowalski pana J. Ch. i Starosta Z. słusznie uznał, że zaskarżona decyzja nie dotyczy interesu prawnego państwa B. i R. S., W. i D. Ch., H.i M. M., R. i L. T., A. i L. R. B., właścicieli nieruchomości położonych bliżej zakładu kowalskiego, to nie można przyjąć, że dotyczy ona interesu prawnego państwa A. J.-P., B. P., E. J. oraz J. i J. L., których nieruchomości położone są niewątpliwie dalej od zakładu kowalskiego.
Stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wobec faktu wniesienia odwołania przez osoby, nie będące stronami w sprawie, postanowiło na mocy art. 138 § 1 pkt 3 Kpa umorzyć postępowanie odwoławcze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. J.-P. i B. P. wnieśli o uchylenie decyzji SKO w Ł. jako niezgodnej z prawem, naruszającej art. 8, 9 i 10 Kpa. Pełnomocnik skarżących występując na rozprawie zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje status prawny strony.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, co następuje:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. oparło się wyłącznie na twierdzeniach właściciela zakładu kowalskiego, że prace na zewnątrz budynku wykonuje sporadycznie, nie określając bliżej jakie to prace. W rzeczywistości w zakładzie kowalskim prace wykonywane są stale przy otwartych drzwiach i nieszczelnym oknie. W zakładzie jest używany w dalszym ciągu młot pneumatyczny, a także piła tarczowa, szlifierka stołowa, szlifierka kątowa mała. Brak jest jakiejkolwiek warstwy dźwiękochłonnej w zakładzie. Nieprawdą jest więc twierdzenie pana J. Ch., iż zmniejszeniu uległa emisja hałasu o 33%. Zarówno Starosta Z., jak i SKO oparło się na nieprawdziwych ustnych i pisemnych oświadczeniach właściciela zakładu, pomijając zeznania skarżących, nie uzasadniając dlaczego nie dano wiary naszym zeznaniom.
Zarówno Starosta Z., jak i SKO, na podstawie decyzji przyjęli zeznania sąsiadów – właścicieli posesji najbliższych nieruchomości, z którymi sąsiaduje zakład kowalski, a są to osoby prowadzące na swych posesjach działalność gospodarczą, a więc w jakimś stopniu zainteresowane wynikiem niniejszego sporu. Osobami skarżącymi się na nadmierny hałas są wyłącznie właściciele posesji nie prowadzący działalności związanej z usługami rzemieślniczymi, co nie jest równoznaczne z pojęciem rzemiosła. Pragniemy nadmienić, że w dniu 16 – 22.09.2003 r. zostały przeprowadzone badania emisji hałasu w sąsiadujących zakładach usługowych przez WIOŚ Delegatura w Ł. Kontrola nie wykazała ponad normatywnej emisji hałasu. Wynika z tego, że w dalszym ciągu jedynym źródłem hałasu jest zakład kowalski. Do dnia dzisiejszego postępowanie Starostwa Powiatowego nie doprowadziło do uzyskania pozwolenia na emisję hałasu przez właściciela zakładu kowalskiego, ani do ograniczenia przez niego emisji hałasu, co zalecane było w zarządzeniu pokontrolnym przeprowadzonym przez WIOŚ Delegatura w Ł. w dniu 28.06.2002 r. Pomiary emisji hałasu wykonane przez WIOŚ nie straciły na aktualności, gdyż prace w zakładzie kowalskim są prowadzone w taki sam sposób i z taką samą intensywnością, jak w dniu kontroli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. bezpodstawnie doszło do wniosku, iż z wyjaśnień złożonych przez strony na rozprawie wynika, że skargi dotyczą sytuacji incydentalnych. Wynikają one głównie z zawinionej działalności prowadzonej przez właściciela zakładu (w tym także poza godzinami pracy zakładu tj. po godzinie 19:00).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dało wiarę jedynie twierdzeniom pana J. Ch. uznając, że informacje jakie przesłał w piśmie z dnia 22.10.2003 są zgodne z prawdą, a nie dał wiary twierdzeniom i przedłożonym dokumentom skarżących.
W ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze złamało zasadę prawdy obiektywnej zasadzającej się na swobodnej ocenie dowodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało jednostronnej oceny dowodowej, nie ustosunkowując się nawet do twierdzeń skarżących, które nie są zgodne z przyjętym przez skład orzekający uzasadnieniem werdyktu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podkreślając raz jeszcze, że podstawą umorzenia postępowania była okoliczność, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony. Nadto organ odwoławczy stwierdził: "Ocena zgromadzonych w sprawie dowodów należy do organu orzekającego, a nie do skarżących. Skoro organy obu instancji uznały konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli emisji hałasu do środowiska przez zakład kowalski, to Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska winien ją przeprowadzić. Nie uczynił tego bowiem uznał, że na skutek zróżnicowanej pracy urządzeń w zakładzie kowalskim istnieje niemożność jego oszacowania".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Trudno mówić o realizacji tego obowiązku w sytuacji, gdy sam organ odwoławczy przyznaje, w odpowiedzi na skargę, że organy obu instancji uznały konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli emisji hałasu do środowiska przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska; inspektorat wszakże dowodu nie przeprowadził bowiem uznał, że na skutek zróżnicowanej pracy urządzeń w zakładzie kowalskim istnieje niemożność oszacowania hałasu.
Przedstawiona sytuacja jest sprzeczna z powołanym przepisem art. 77 k.p.a., albowiem to organ administracji publicznej, a nie jednostka organizacyjna, pełniąca funkcję biegłego, decyduje o przeprowadzeniu dowodu. Trudno przyjąć wyjaśnienie o niemożności przeprowadzenia ponownego pomiaru poziomu hałasu, kiedy wcześniej pomiar ten został przeprowadzony. Inspektorat ochrony środowiska obawia się, prawdopodobnie, możliwych sporów co do sposobu pokrycia kosztów przeprowadzanych badań poziomu hałasu. Zauważyć przy tym należy, że dla określenia, czy w ogóle potrzebne jest wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu do środowiska wystarczające jest zbadanie, czy hałas w środowisku przekracza dopuszczalne normy. Dopiero na etapie ewentualnego złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na emitowanie hałasu niezbędne jest określenie poziomu mocy akustycznej poszczególnych źródeł hałasu, proponowanych wartości dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego przez zakład określone dla pory dnia i nocy (art. 232 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska). To jest wszakże problem składającego wniosek, a nie organu rozstrzygającego niniejszą sprawę. Dla jej rozstrzygnięcia wystarczające jest przeprowadzenie dowodu w postaci pomiaru ogólnego poziomu hałasu, który to dowód organ winien przeprowadzić, aby należycie ustalić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń formalnych, ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania (...), prawo to przysługuje stronie w rozumieniu materialnoprawnym (art. 28 k.p.a.), jak i osobie, do której była adresowana decyzja pierwszej instancji, nawet gdyby nie była ona stroną w znaczeniu materialnoprawnym; osoba ta staje się stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym)" (uzasadnienie wyroku NSA z 16.04.2002 r., IV SA 1635/00, ONSA nr 4/2003, poz. 129, s. 149). W niniejszej sprawie skarżący zostali zawiadomieni przez Starostę w Z. o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, doręczona została im również decyzja organu I instancji, a zatem przysługuje im przymiot strony w znaczeniu procesowym. Organ odwoławczy uznając, iż interes prawny skarżących nie został naruszony decyzją organu I instancji winien rozstrzygnąć odwołanie merytorycznie. Brak jest natomiast podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).