II SA/OP 435/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2020-09-30
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęprojekt budowlanyprawo budowlanerozbudowaprzebudowagranica działkiwarunki techniczneinteres prawnyobszar oddziaływania obiektusąsiedztwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę, uznając, że organy błędnie zakwalifikowały planowane prace jako rozbudowę i przebudowę, a nie budowę nowego obiektu, a także nieprawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące sytuowania budynków przy granicy działki.

Sprawa dotyczyła skargi Wspólnot Mieszkaniowych na decyzję Wojewody o pozwoleniu na rozbudowę i przebudowę budynku handlowo-usługowego. Skarżące podnosiły zarzuty dotyczące naruszenia ich prawa własności, m.in. likwidacji okien i zsypów węglowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd uznał, że organy błędnie zakwalifikowały planowane prace jako rozbudowę i przebudowę, podczas gdy projekt wskazywał na budowę nowego obiektu, a także błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące sytuowania budynków przy granicy działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprawę ze skargi Wspólnot Mieszkaniowych na decyzję Wojewody Opolskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę i przebudowę istniejącego budynku handlowo-usługowego. Skarżące podnosiły liczne zarzuty, w tym dotyczące naruszenia ich prawa własności, likwidacji okien i zsypów węglowych, a także błędnej kwalifikacji planowanych robót budowlanych. Sąd, analizując projekt budowlany i przepisy Prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, uznał, że organy administracji architektoniczno-budowlanej dopuściły się naruszeń prawa materialnego i procesowego. Kluczowe ustalenia Sądu dotyczyły błędnej kwalifikacji planowanych robót jako rozbudowy i przebudowy, podczas gdy projekt wskazywał na budowę nowego obiektu, co wynikało ze znaczącego zwiększenia powierzchni zabudowy i konieczności rozbiórki większości istniejącego budynku. Ponadto, Sąd stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały przepisy § 12 ust. 3 rozporządzenia dotyczące sytuowania budynków przy granicy działki, uznając, że projekt nie spełnia wymogu całkowitego przylegania ścianą do ściany budynku sąsiedniego. Sąd wskazał również na nieprawidłowości w zakresie weryfikacji ważności zaświadczeń projektantów i sprawdzających. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, organy błędnie zakwalifikowały planowane roboty jako rozbudowę i przebudowę, podczas gdy projekt wskazywał na budowę nowego obiektu, co naruszało przepisy Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że znaczące zwiększenie powierzchni zabudowy (ze 168m2 do 429,34m2) oraz konieczność rozbiórki większości istniejącego budynku, przy zachowaniu jedynie fragmentów ścian i części płyty fundamentowej, świadczy o budowie nowego obiektu, a nie o rozbudowie czy przebudowie w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

u.p.b. art. 3 § pkt 6 i pkt 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicje budowy (rozbudowa, odbudowa, nadbudowa) oraz przebudowy. Sąd uznał, że planowane prace, ze względu na zakres, powinny być kwalifikowane jako budowa, a nie rozbudowa/przebudowa.

u.p.b. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek sprawdzenia przez organ zgodności projektu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

u.p.b. art. 35 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nie może odmówić wydania pozwolenia na budowę, jeśli spełnione są wymagania, ale też nie może go wydać, jeśli nie są spełnione.

u.p.b. art. 32 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Warunki wydania pozwolenia na budowę, w tym posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością.

u.p.b. art. 33 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymagane dokumenty do wniosku o pozwolenie na budowę, w tym projekt budowlany i oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

rozp. warunki techniczne art. 12 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki, jeżeli przylega on swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce i jego wysokość jest zgodna z planem miejscowym. Sąd zinterpretował wymóg przylegania jako całkowity.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uchylając decyzję, może orzec o poprzedzającej ją decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

m.p.z.p. art. 9 § ust. 3, 4, 6, 15, 16, 17, 18

Ustawa z dnia 31 marca 2010 r. Rada Miejska w [...]

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące układu urbanistycznego i ochrony konserwatorskiej.

Pomocnicze

u.p.b. art. 12 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg posiadania ważnych zaświadczeń o wpisie na listę członków izby samorządu zawodowego przez projektanta i sprawdzającego.

rozp. warunki techniczne art. 12 § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Sytuowanie budynku przy granicy powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu.

u.ś.o. art. 71 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

rozp. opłaty radcowskie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 64 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do usunięcia braków wniosku.

k.p.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.

u.o.z. art. 36 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wymóg uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót przy zabytku.

rozp. MKiDN art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Zakres robót przy zabytku wpisanym do rejestru.

k.c. art. 292

Kodeks cywilny

Zasiedzenie służebności gruntowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna kwalifikacja planowanych robót jako rozbudowy i przebudowy zamiast budowy nowego obiektu. Niewłaściwa interpretacja § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotycząca przylegania budynku do granicy działki. Niewłaściwa weryfikacja ważności zaświadczeń projektantów i sprawdzających.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności skarżących (likwidacja okien, zsypów, dostęp do piwnic) nie zostały rozstrzygnięte ze względu na stwierdzone naruszenia proceduralne i materialne dotyczące samej kwalifikacji robót i sytuowania budynku.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie jest uprawniony, ani właściwy do zastępowania organów administracji w ich czynnościach orzeczniczych i dokonywania w tym zakresie za nie oceny planowanych robót. Analiza projektu budowlanego pozwala jednak zakwestionować prawidłowość uwzględnionej przez organy kwalifikacji robót budowlanych. Językowo wyrażenie 'przylegania' oznacza bowiem 'dotykanie do czegoś bezpośrednio, opinanie czegoś ściśle'.

Skład orzekający

Jerzy Krupiński

przewodniczący

Krzysztof Bogusz

członek

Elżbieta Kmiecik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących kwalifikacji robót budowlanych (budowa vs rozbudowa/przebudowa) oraz wykładnia § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczącego sytuowania budynków przy granicy działki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa kwalifikacja robót budowlanych i precyzyjna interpretacja przepisów technicznych, a także jak sądy administracyjne kontrolują legalność decyzji administracyjnych.

Budowa nowego obiektu zamiast rozbudowy? Sąd uchyla pozwolenie na budowę z powodu błędnej kwalifikacji prac.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 435/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2020-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Jerzy Krupiński /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 226/21 - Wyrok NSA z 2023-10-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 6 i pkt 7a, art. 35 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 12 ust. 3
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A w [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej B [...] ul. [...] na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 9 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego z dnia 1 kwietnia 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej A w [...] kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych oraz na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej B [...] ul. [...] kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Wspólnotę Mieszkaniową A ul. [...] w [...] i Wspólnotę Mieszkaniową "B" [...] ul. [...] (zwane dalej: skarżącymi lub Wspólnotami) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 9 września 2019 r., nr [...], wydana w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla A. N. i J. B. (zwanych dalej: inwestorami), obejmującego rozbudowę i przebudowę istniejącego parterowego budynku handlowo-usługowego wraz z przyłączami kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, wody, gazu i wewnętrzną instalacją gazową na terenie położonym w [...] przy ul. [...] (działki nr: a, b, c, d k.m. [...])
Skarga została wniesiona w następującym, wynikającym z akt administracyjnych, stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2018 r. A. N. i J. .wystąpili do Starosty Nyskiego o zatwierdzenie przedłożonego projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na ww. budowę.
Pismami z dnia 16 lipca 2018 r. Wspólnoty wniosły sprzeciw wobec przedmiotowej budowy formułując zarzuty względem założeń projektu, a związanych z zaprojektowaniem rozbudowy od ściany szczytowej od klatki [...] do ściany szczytowej klatki [...] i w konsekwencji likwidacją okien na parterze, zsypu węgla oraz ograniczeniem dostępu do okien piwnicznych w ścianie szczytowej ich budynków, wykonaniem dwóch tuneli, których celem ma być doprowadzenie powietrza do istniejących okien piwnicznych, wykonanie dwóch przewodów spalinowych oraz zaprojektowaniem dostawy towarów przez działkę nr e.
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r. Starosta Nyski, działając na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.) nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia w terminie do dnia 27 sierpnia 2018 r. braków w dokumentacji załączonej do wniosku i dostarczenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego uzupełnionego w części opisowej o zestawienie powierzchni poszczególnych części terenu z uwzględnieniem całości terenu, tj. wszystkich działek i budynków usytuowanych na terenie "[...]".
Obowiązki nałożone postanowieniem inwestorzy wykonali w dniu 17 sierpnia 2018 r.
Decyzją z dnia 27 sierpnia 2018 r. Starosta Nyski, zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. N. i J. B. pozwolenia na budowę.
W wyniku odwołań wniesionych przez Wspólnoty, decyzją Wojewody Opolskiego z dnia 26 listopada 2018 r. powyższa decyzja została uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. Starosta Nyski, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwał inwestorów do usunięcie braków wniosku przez dostarczenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością nr d na cele budowlane. Brak ten zostało uzupełnione przez inwestorów przy piśmie z dnia 11 stycznia 2019 r.
Pismami z dnia 4 i 5 lutego 2019 r. Wspólnoty ponownie wniosły zarzuty w stosunku do planowanej inwestycji.
Następnie, reprezentujący inwestorów T. G. (główny projektant) złożył pisemne wyjaśnienia (brak daty pisma i daty jego złożenia) w zakresie zarzutów sformułowanych przez strony.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2019 r. Starosta Nyski, na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, ponownie nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia braków projektu, w terminie do dnia 28 lutego 2019 r., przez dostarczenie 4 egzemplarzy projektu budowlanego wskazując, że przedłożony dotychczas projekt nie posiada ponumerowanych stron. Z adnotacji znajdującej się na ww. postanowieniu wynika, że uzupełniony projekt budowany złożono 26 lutego 2019 r.
Pismem z dnia 12 marca 2019 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] ul. [...][...] wskazała, że projekt budowlany nie uwzględnił zgłoszonych przez nią zastrzeżeń, które podtrzymuje, a planowana zabudowa okien w jej budynku musiałaby być poprzedzona stosowna uchwałą Wspólnoty oraz odrębnym pozwoleniem na budowę.
Decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.), Starosta Nyski zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. N. oraz J. B. pozwolenia na planowaną rozbudowę i przebudowę istniejącego parterowego budynku handlowo-usługowego wraz z przyłączami i wewnętrzną instalacją gazową. W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów stawianych w toku postępowania przez Wspólnoty, na podstawie § 12 ust. 1-ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie organ ustalił, że projektowany budynek nie narusza przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 rozporządzania. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza usytuowanie budynku w granicy, a budynek został zaprojektowany w granicy ścianą oddzielenia pożarowego REI6G. Ponadto w ścianie budynku istniejącego na działce sąsiedniej brak jest okien, albowiem otwory wypełnione ścianą pełną EI60 nie stanowią okien, o których mowa w rozporządzeniu i nie można mówić o zmianie parametrów technicznych i użytkowych budynków Wspólnot. Przepisy rozporządzenia nie uzależniają natomiast możliwości usytuowania budynku w granicy, bądź przylegającego swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce od posiadanej zgody właściciela działki sąsiedniej. Zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzenia, takie usytuowanie powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu. Dalej organ wywodził, że Wspólnota nie ma na dzień dzisiejszy dostępu do zsypu węgła co oznacza, że nie posiada interesu, który mógłby zostać naruszony przez planowaną zabudowę w tym zakresie. Działka stanowiąca teren inwestycji nie posiada ograniczeń w sposobie korzystania z niej w postaci wpisu w Księdze Wieczystej dotyczącego służebności przejścia bądź przejazdu, a Wspólnota nie jest uprawniona do swobodnego korzystania z działki inwestora w zakresie korzystania z wsypu węglowego. Przyjęcie przez projektanta, że zsyp węglowy jest nieużytkowany wynika zatem z sytuacji prawnej działki inwestora. Ponadto warunki techniczne dotyczące ewentualnego przesłaniania, oświetlenia i nasłonecznienie czy braku nasłonecznienia dotyczą pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a takimi pomieszczeniami nie są pomieszczenia piwniczne, których wentylacja zostanie zapewniona za pomocą kanałów wentylacyjnych. Odnosząc się do dalszych zarzutów skarżących organ kolejno:
- uznał za nieuzasadniony zarzut przedostawania się śniegu przez tunele do piwnic wskazując, że będą one zabezpieczone daszkiem, a dodatkowo przewidziane zostały wpusty kanalizacji deszczowej;
- wskazał, że nie posiada legitymacji prawnej do weryfikowania projektu w zakresie dodatkowych przewodów spalinowych, gdyż za rozwiązania projektowego w powyższym zakresie odpowiada projektant odpowiedniej specjalności;
- stwierdził, że projekt budowlany uwzględnia uniemożliwienie osobom postronnym wejście na dach przedmiotowego obiektu handlowo-usługowego, a Wspólnota w swoim zarzucie nie wnosi propozycji ani nie wskazuje możliwości uzupełnienia projektu o dodatkowe zabezpieczenia;
- ustalił, że w zakresie dostępności drogowej założenia projektu nie naruszają ustaleń miejscowego planu;
- przyjął, że nie jest wymagane prawem sporządzenie i zawarcie w projekcie budowlanym oddzielnej "inwentaryzacji stanu istniejącego";
- zauważył, że projektowana rozbudowa i przebudowa istniejącego parterowego budynku handlowo-usługowego nie wymaga uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony pożarowej, niemniej jednak dokonane uzgodnienie zostało udokumentowane odciskiem pieczęci i podpisem rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych;
- na podstawie informacji sporządzonej przez projektanta i zawartej w projekcie budowlanym (wymaganej w myśl art. 34 ust. 3 pkt. 5 Prawa budowlanego) uznał, że prawidłowo określony został obszar oddziaływania obiektu, w tym prawidłowo obejmuje lokale będące własnością R. S. i J. Z.
Podsumowując dokonaną ocenę organ stwierdził, że Wspólnoty miały zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu, a zgłaszane uwagi nie są poparte przepisami prawa - w tym techniczno-budowlanymi i nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że rozwiązania projektowe nie naruszają ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwalą Rady Miejskiej w [...] z dnia 31 marca 2010 r., nr[...] , przedłożony projekt budowlany jest kompletny, a zamierzenie inwestycyjne nie narusza szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Pismem z dnia 18 kwietnia 2019 r. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym podnosząc brak uwzględnienia zaleceń Wojewody Opolskiego wskazała, że:
- projekt budowlany nie spełnia wymogów art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, gdyż ignoruje fakt, że na ścianie szczytowej jej budynku znajdują się obecnie trzy okrągłe okna oraz okna do piwnicy, przez które po wybudowaniu budynku będzie bardzo ograniczony dostęp światła;
- inwestor powinien dysponować uchwałą Wspólnoty o wyrażeniu zgody na likwidację okien, które są elementem elewacji budynku;
- organ nie podjął inicjatywy w zakresie zebrania i zgromadzenia dowodów koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;
- przed Sądem Apelacyjnym [...] obecnie prowadzone jest postępowanie, sygn. akt [...], w sprawie roszczenia Wspólnoty wobec Gminy Nysa, o sprzedaż części działki e, stąd dysponowanie tą działką na potrzeby innej nieruchomości do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia powinno zostać wstrzymane.
Odwołanie od decyzji, pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r., wniosła również Wspólnota Mieszkaniowa "B" [...] ul. [...] [...]. Powtarzając trzy pierwsze zarzuty ww. odwołania Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] [...] dodatkowo podniosła, że zsyp węglowy znajdujący się na działce nr a oraz okna piwniczne na ścianie szczytowej klatki [...] są istotnym elementem składowym budynku ul. [...][...], a ich zachowanie jest ważne, ponieważ pełnią istotną rolę w procesie wentylacji obiektu i ochrony przed jego zawilgoceniem. Ponadto w budynku skarżącej wciąż są czynne piece kaflowe, a likwidacja zsypów węglowych wg. projektu spowoduje, że mieszkańcy zostaną pozbawieni możliwości ogrzewania lokalu. Prawidłowo wykonany projekt budowlany powinien uwzględniać obecny układ budynków, bez wpływania negatywnie na sąsiednie nieruchomości i ograniczenie praw ich właścicieli. Taki sam zsyp i okna piwniczne znajdują się na przeciwległej ścianie szczytowej klatki nr [...] , a rozbudowa znajdującego się obok niej budynku uwzględniła je i zapewniła skarżącej dojście do całej ściany elewacyjnej. Tymczasem po wykonaniu przedmiotowej rozbudowy Wspólnota nie będzie miała takiego dostępu i w związku z tym również możliwości wykonywania prac naprawczych na swojej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła, że projektowana inwestycja prowadząc do likwidacji zsypu oraz okien znajdujących się na parterze ściany szczytowej budynku naruszy prawo własności jego właścicieli. Dalej zakwestionowała również rozwiązania projektowe:
- dotyczące zaprojektowania dwóch tuneli, których celem ma być doprowadzenie powietrza do istniejących okien piwnicznych w klatce nr [...] wskazując, że będą negatywnie oddziaływać na budynek Wspólnoty, gdyż przyjęte rozwiązania (umiejscowienie pod balkonem i daszek), w przypadku obfitych opadów atmosferycznych nie zapobiegną ich przedostawaniu się do piwnic;
- przewidujące wykonanie dwóch przewodów spalinowych w miejscu, gdzie jak zaznaczyła przepływ powietrza jest ograniczony przez wysoką zabudowę sąsiednich budynków i dlatego skutkować będzie przedostawaniem się przez okna spalin z pieców gazowych do mieszkań, podnosząc, że skoro Starosta twierdzi, że nie ma uprawnień do zweryfikowania rozwiązań projektowych w tym zakresie, to powinien to zlecić innemu podmiotowi, mającemu uprawnienie;
- dotyczące rozbudowy budynku od ściany szczytowej klatki [...] do ściany szczytowej nr [...] wywodząc, że zagrozi to bezpieczeństwu właścicieli lokalu nr [...], gdyż dach budynku będzie położony 10 cm poniżej ich balkonu, co wobec umiejscowienia na zapleczu budynku drabiny na dach, narazi na włamanie, a przy tym obniży znacząco wartość lokalu;
- przewidujące zaprojektowanie dostawy towaru przez działkę nr e, która nie jest drogą, lecz terenem zielony.
Podniosła nadto Wspólnota, że przewidziana w projekcie ingerencja w budynki sąsiednie – jako zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza zwartą zabudowę, jest jednym z możliwych rozwiązań, a sam zapis o możliwości wznoszenia budynków w zwartej zabudowie nie oznacza, że inwestor nie musi uzyskać zgody właścicieli sąsiednich nieruchomości na zbliżenie się do ich granicy i na ingerencję w ich nieruchomość. Inwestorzy takiej zgody Wspólnoty nie uzyskali. Ponadto, do projektu dołączyli pozwolenie Głównego Specjalisty ds. Ochrony Zabytków z dnia 25 stycznia 2018 r., które dotyczyło innego, wycofanego projektu, co potwierdza decyzja Wydziału Architektury z dnia 17 stycznia 2018 r. Dla nowego projektu powinni uzyskać nowe pozwolenie, a wskazana nieprawidłowość jest poważnym uchybieniem. Na zakończenie skarżąca zakwestionowała również charakter planowanej budowy podnosząc, że w wyniku jej realizacji obecnie istniejący budynek zostanie wyburzony i zostanie wzniesiony zupełnie nowy.
Wojewoda Opolski, na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe w zakresie: potwierdzenia przez inwestorów umocowania T. G. do ich reprezentowania, uzyskania uzupełniających wyjaśnień organu pierwszej instancji i wyjaśnień inwestorów oraz uzyskania dowodu potwierdzającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2019 r. Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ wskazał na regulacje art. 4, art. 5 ust. 1, art. 32 ust. 4, art. 33 ust. 2, art. 35 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym oraz uregulowania § 3 pkt 1a, pkt 2 i pkt 20, § 12 ust. 3, § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 ust. 1 i ust. 2 oraz § 271 - § 273 (w szczególności § 272 ust. 3) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Dokonując oceny planowanej inwestycji na podstawie tak ustalonego stanu prawnego w zakresie zarzutów skarżących stwierdził, że nie posiadają one odzwierciedlenia w przepisach prawa. Wyjaśnił, że ze względu na usytuowanie budynku handlowo-usługowego w sposób bezpośrednio przylegający ścianami bocznymi do elewacji budynku przy ul. [...] i budynku przy ul. [...] (w granicach działek stanowiących własność inwestora, do wysokości pierwszego piętra tych budynków) i wskazaniami przepisów § 12 ust. 3 oraz ust. 5 rozporządzenia, skarżącym, jako właścicielom nieruchomości nr g i f, przysługiwał udział w postępowaniu, ze względu na objęcie sąsiednich działek obszarem oddziaływania projektowanego obiektu. Ze względu natomiast na planowane przysłonięcie ścianami bocznymi budynku dotychczasowych okien należących do lokali użytkowych na parterze budynków przy ul. [...] i przy ul.[...], to właściciele tych lokali użytkowych, tj. J. Z. i R. S., posiadali indywidualny interes prawny. Pomimo zapewnienia im możliwości czynnego udziału w postępowaniu nie zakwestionowali oni jednak planowanej inwestycji, ani zaskarżonej decyzji. Z uzupełnionego projektu budowlanego wynika natomiast, że rozwiązania projektowe nie przewidują zamurowania wnęk okiennych w budynkach lecz przysunięcie się ścianą do elewacji budynków sąsiednich, a inwestycja będzie realizowana w granicach nieruchomości nr a i c. Inwestorzy nie wykonują żadnych robót budowlanych na nieruchomościach nr f i nr g, zatem brak jest podstaw prawnych do żądania przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania tymi nieruchomościami na cele budowlane i nie jest wymagana zgoda Wspólnot na budowę. Wskazując, że w lokalach użytkowych przy ul. [...] i ul. [...] doszło do zabudowy od wewnątrz okien płytą gipsowo - kartonową organ uznał, że pomieszczenia w tych lokalach mają zapewniony dostęp do naturalnego oświetlenia i nasłonecznienia przez drzwi i okna wystawowe od strony frontowej budynku. Na podstawie § 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia organ wywodził, że zachowanie odległości projektowanej zabudowy dotyczy budynku zwróconego ścianą z oknami, a nie otworami okiennymi. Według wskazań Polskiej Normy PN-ISO 6707-1:2008m okno musi być konstrukcją umożliwiającą zamykanie otworu w ścianie, dopływ światła i może być wykorzystywane do wentylacji. Istniejąca aktualnie konstrukcja uniemożliwia zamykanie i wentylację czy dopływ światła dlatego przyjąć należy, że w ścianach pozostały otwory okienne, a okna zostały zlikwidowane i nie są używane. Właściciele tych lokali nie wnieśli zastrzeżeń do projektu, stąd przysłonięcie ścianami bocznymi projektowanego budynku otworów okiennych nie może stanowić skutecznego argumentu skarżących, posiadających interes jedynie w stosunku do części wspólnych budynków i nieruchomości na działkach nr f i nr g. Brak jest również przepisu prawa, który stanowiłby podstawę do nałożenia na inwestorów jakiegokolwiek obowiązku w powyższym zakresie. Inwestorzy wykazali się prawem do dysponowania na cele budowlane wszystkimi nieruchomościami objętymi inwestycją. Załączony projekt budowlany nie przewiduje żadnych robót budowlanych na nieruchomościach skarżących. Z kolei pomieszczenia piwniczne nie są pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, o których mowa w § 4 rozporządzenia, zatem nie mają do nich zastosowania przepisy § 13 ust. 1, § 57, czy § 60 rozporządzenia. Wystarczy, że pomieszczenia piwniczne mają zapewnione oświetlenie światłem sztucznym. Inwestycja uwzględnia natomiast wentylację zaprojektowaną do okien piwnicznych, przez tunele napowietrzające do budynków, zabezpieczone przed wszelkimi opadami, tj. daszkiem od strony budynku przy ul. [...] i balkonem stanowiącym część budynku przy ul. [...], w sposób uniemożliwiający przedostaniu się także śniegu. Dodatkowym zabezpieczeniem są zaprojektowane wpusty kanalizacji deszczowej na dnie tuneli, poniżej okna piwnicznego, co uznać należy, za wystarczające. Odnosząc się z kolei do planowanej realizacji przewodów spalinowych organ odwoławczy zaznaczył, że ze złożonych przez projektanta wyjaśnień (pismem z 23 lipca 2019 r.) przewody te zostały zaprojektowane w sposób prawidłowy, a jako odbiorniki gazu zaprojektowano 2 kotły kondensacyjne z zamkniętą komora spalania, która ze względu na specyfikę urządzenia posiada odprowadzenie spalin dwuściennym przewodem 0 80/125 mm oddzielnie dla każdego z kotłów. Przewody umieszczono w odległościach 10,65 m od najbliższego okna w budynku przy ul. [...] oraz 9,2 m od najbliższego okna w budynku przy ul. [...]. W kwestii utraty poczucia bezpieczeństwa przez właścicieli lokalu przy ul.[...], ze względu na zaprojektowanie przedmiotowego budynku poniżej balkonu tego lokalu wskazał, że balkon ten, podobnie jak dwa pozostałe w tym samym pionie, całą powierzchnia znajdują się na działce inwestorów nr a, przez co ograniczają właścicielom tej nieruchomości jej zagospodarowanie. Rozważając argumenty stron przy zachowaniu zasady proporcjonalności organ stwierdził, że zapewnienie bezpieczeństwa mienia w lokalu należy do jego właściciela, a inwestorzy przewidzieli zabezpieczenie drabiny prowadzącej na dach poprzez zamontowanie jej na wysokości 2 m, a na wysokości 3 m zaplanowali dodatkowo zabezpieczenie kratą. Dokonując oceny w odniesieniu do zarzutów dotyczących zsypów węglowych do budynku przy ul. [...], znajdujących się na nieruchomości inwestorów nr a, organ uznał, że urządzenie takie nie może stanowić przeszkody w realizacji praw właścicieli tej nieruchomości. Wobec dokonanych ustaleń, zsyp węglowy nie jest użytkowany i brak jest ustanowienia ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości inwestora, w postaci ustanowienia służebności (co wynika z księgi wieczystej nr [...]). Stąd, Wspólnota A przy ul. [...] nie posiada podstaw do uzurpowania sobie prawa korzystania z tego urządzenia. W kwestii konieczności zlecenia innemu podmiotowi zweryfikowania projektu budowlanego organ odwoławczy wskazał na brak podstaw obligujących organy administracji architektoniczno-budowlanej do stosowania tego typu praktyk. Zaznaczył, że projekt budowlany dla przedmiotowej inwestycji został sporządzony i sprawdzony przez projektantów posiadających stosowne uprawnienia budowlane, którzy ponoszą pełną odpowiedzialność za rozwiązania techniczne i wskazane dane. Obowiązki organów administracji architektoniczno-budowlanej zawężone zostały do sprawdzenia wymogów formalnych zawartych w art. 33 ust. 2 i materialnych zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Stwierdzając następnie zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 31 marca 2010 r., nr [...] organ odwoławczy wyjaśnił, że teren nieruchomości objętych inwestycją oznaczony został symbolem MW33 - przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, z dopuszczeniem usług (również handlu), dla którego nakazuje się dostępność drogową od ulicy [...] i [...] Sposób zabudowy nieruchomości nr a jest nakazany poprzez dostosowanie do ram zakresu ochrony konserwatorskiej, opisanej w § 9 ust. 3, 4, 6, 15, 16, 17, 18 tej uchwały. Inwestycja znajduje się bowiem w układzie urbanistycznym Starego Miasta [...] , wpisanego do rejestru zabytków województwa opolskiego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wymaga m. in. przywrócenia zasadniczego układu urbanistycznego z okresu sprzed 1945 r., a zakreślając ramy usytuowania budynku wchodzącego w skład planowanego przedsięwzięcia Wojewódzki Konserwator Zabytków w Opolu we wskazaniach konserwatorskich z dnia 11 kwietnia 2016 r. jednoznacznie określił, że dopuszcza się, aby projektowany obiekt stykał się z sąsiednimi budynkami, przy ograniczeniu wysokości zabudowy do wysokości parteru usługowego budynku[...]. Ponadto inwestorzy uzyskali pozwolenie Starosty Nyskiego z dnia 25 stycznia 2018 r. nr [...] (dopisek Sądu: wydane w ramach kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków) na rozbudowę i przebudowę istniejącego obiektu usługowego według projektu budowlanego, którego zakres nie uległ zmianie. Stwierdzając zgodność inwestycji z § 12 ust. 3 rozporządzenia organ podkreślił, że przepis ten dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej jeżeli będzie on przylegał swoją ściana do ściany budynku sąsiedniego, co w przedmiotowej sprawie ma miejsce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który to warunek również został spełniony (wg. planu wysokość zabudowy nie może przekroczyć 16 m, natomiast zaprojektowany budynek będzie posiadał wysokość 4,25 m). Ustalił też organ, że inwestycja zaprojektowana została przy uwzględnieniu przepisów § 13, § 19, § 23, (§ 36, § 40 nie dotyczy przedmiotowej inwestycji), § 57, § 60 i § 271-273 rozporządzenia i z zachowaniem przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego - gdyż projektowany budynek będzie posiadał ściany oddzielenia pożarowego REI60. Odnosząc się do zarzutu podnoszącego, że inwestycja jest rozbiórką i budową nowego obiektu wyjaśnił, że zgodnie z projektem budowlanym z istniejącego budynku zostanie zachowana częściowo płyta fundamentowa i ściany konstrukcyjne, w części budynku od strony ulicy [...], co uwidoczniono na rysunkach. Podsumowując dokonaną ocenę przyjął, że inwestorzy spełnili wszystkie wymagania nałożone przepisami prawa, a inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego, nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami w tym techniczno-budowlanymi, projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia, sprawdzenia, informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz zaświadczenia projektantów i sprawdzających o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego - z określonym terminem ważności i nie dotyczy inwestycji, o której mowa w art. 35 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego. Wystąpienie przez Wspólnotę przy ul. [...] w [...] w stosunku do Gminy Nysa z roszczeniem o sprzedaż części działki nr e (sygn. akt [...] ), nie może natomiast stanowić podstawy do wstrzymania wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Nieruchomość nie stanowi bowiem terenu objętego inwestycją, a powyższe nie ma wpływu na zgodność projektowanej inwestycji z obowiązującymi przepisami. Ponadto, przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu obie Wspólnoty wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o wstrzymanie wykonania zapadłych decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:
- art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ws. prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków - poprzez niezastosowanie tych przepisów;
- § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - poprzez błędną wykładnię;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
- art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego - poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego, którego realizacja będzie naruszać interesy osób trzecich;
- art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez niezapewnienie w postępowaniu czynnego udziału osobom trzecim;
- art. 9 i art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i niedopełnienie wobec wszystkich stron obowiązków informacyjnych;
- art. 28 i art. 32 Prawa budowlanego – poprzez brak ujęcia w zaskarżonej decyzji także pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu skargi rozwijając zarzuty Wspólnoty wskazały, że przedłożone przez inwestorów pierwotnie pozwolenie konserwatora zabytków nr [...] dotyczyło innego projektu niż objęty zaskarżoną decyzją. Obowiązkiem inwestora, który przedłożył nowy projekt budowlany, było uzyskanie nowego pozwolenia konserwatora. Skoro inwestor tego nie uczynił, nie było postaw do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Na podstawie § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia skarżące zakwestionowały z kolei ustalenia organów o zamurowaniu otworów okiennych podnosząc, że nadal istnieje potencjalna możliwość wyjęcia płyt gipsowo-kartonowych (G-K) i ponownego wstawienia w to miejsce okien. Wywodziły, że fakt zasłonięcia otworów okiennych z wykorzystaniem płyty G-K świadczy jedynie o tymczasowym charakterze tego rozwiązania. Zamurowanie okien, jako przebudowa, wymagałoby bowiem uzyskania pozwolenia na budowę. Z kolei fakt, że otwory okienne nie zostały zamurowane, powinien przesądzać o tym, że § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ma w niniejszej sprawie zastosowanie. Skarżące zwróciły uwagę, że powstanie inwestycji, w przypadku przywrócenie stanu poprzedniego - poprzez ponowne wstawienie okien w miejsce płyt gipsowo- kartonowych, może doprowadzić do stanu sprzecznego z tymi regulacjami, gdyż wówczas nowo wzniesiony obiekt budowlany byłyby usytuowany w odległości niniejszej niż 4 m od budynku zwróconego oknami w kierunku inwestycji. Wskazały ponadto na zupełne pominięcie przez organy okoliczności, że na ścianie szczytowej znajduje się również trzecie okno oraz na brak zebrania wystarczających dowodów do ustalenia, że okna w lokalu nie są użytkowane. Stwierdziły, że nawet gdyby taka okoliczność została ustalona, to nie ma ona znaczenia dla niniejszej sprawy, albowiem fakt, że właściciel lokalu aktualnie nie korzysta z okien, nie przesądza o tym, że w przyszłości nie będzie z nich korzystał. Jeżeli inwestycja powstanie, to przesądzi o braku możliwości korzystania z otworów okiennych zgodnie z ich funkcją. Jednocześnie, wspólnota ma interes w podnoszeniu tego zarzutu, albowiem otwory okienne znajdują się w elewacji stanowiącej część wspólną. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego skarżące podniosły, że bezpośrednia bliskość planowanej inwestycji, która ma zostać przeznaczona na potrzeby handlowo-usługowe, z całą pewnością będzie negatywnie wpływać na mieszkańców skarżących Wspólnot. Poza tym, dach planowanej inwestycji ma kończyć się bezpośrednio tuż pod balkonem przylegającym do murów budynku skarżącej, co może doprowadzić do przedostania się osób trzecich na balkon i dalej do mieszkania. Co więcej, wybudowanie planowanego obiektu uniemożliwi skarżącym dojście do ściany elewacyjnej np. w celu jej renowacji, czy remontu. Projekt przewiduje również usunięcie zsypów węglowych zupełnie pomijając fakt, że w niektórych mieszkaniach nadal znajdują się czynne piece na węgiel. Brak zapewnienia udziału w postępowaniu także właścicielom tych lokali, stanowił z kolei naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Dalej, skarżące zarzuciły organom pominięcie także tego, że zsypy węglowe zostały wybudowane razem z budynkiem w latach 50 ubiegłego wieku i od początku w sposób ciągły i nieprzerwany były wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Mieszkańcy korzystali z nich jeszcze po 2010 r. co oznacza, że Wspólnoty na podstawie art. 292 k.c. nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową polegającą na korzystaniu z zsypu węglowego. Organy obu instancji nie pouczyły o tym, że to sąd powszechny powinien potwierdzić fakt zasiedzenia służebności gruntowej, czym naruszyły art. 9 k.p.a. Nadto brak informacji o konieczności złożenia wniosku o zasiedzenie służebności narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Na zakończenie skarżące podniosły, że inwestycja jest nie tylko rozbudową, ale także rozbiórką, a fakt rozbiórki powinien zostać ujęty w pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów stwierdził, że stanowią polemikę z poczynionymi ustaleniami i nie wnoszą żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych, mających uzasadnione podstawy. Stosownie do art. 39 Prawa budowlanego wskazał, że inwestor uzyskał pozwolenie konserwatorskie i nie ma podstaw do kilkakrotnego nakładania obowiązku jego uzyskania. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia, a do zadań organów administracji architektoniczno-budowlanej nie należy udzielanie porad prawnych, tym bardziej w zakresie prawa cywilnego.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 435/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zażalenia wniesione na to postanowienie przez Wspólnoty zostały oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 216/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, w tak ustalonych graniach, kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty podlegały uwzględnieniu. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji – poddana kontroli na podstawie art. 135 P.p.s.a podjęta została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Przedmiotem postępowania administracyjnego przeprowadzonego w niniejszej sprawie było zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na roboty budowlane polegające na rozbudowie i przebudowie istniejącego parterowego budynku handlowo-usługowego wraz z przyłączami: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, wody, gazu i wewnętrzną instalacją gazową, na terenie położonym w [...] przy ul. [...].Tryb postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, który znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie, określają przepisy art. 32 - 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (stosowanej w niniejszej sprawie w brzmieniu przyjętym w Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.) zwanej nadal Prawem budowlanym.
Stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wniosek wyznacza zatem granice prowadzonego tym przedmiocie postępowania.
Zgodnie z art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć:
1) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu;
2) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z art. 34 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że zakres i treść projektu budowlanego powinny być dostosowane do specyfiki i charakteru obiektu oraz stopnia skomplikowania robót budowlanych. Jednocześnie, w art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego określone zostały wymogi dotyczące treści projektu budowlanego, natomiast na podstawie upoważnienia zawartego w art. 34 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, rozporządzeniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1935 z późn. zm.) określił szczegółowy zakres i formę projektu budowlanego.
Przepis art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego zobowiązuje z kolei organy orzekające o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwoleniu na budowę, do sprawdzenia, przed wydaniem decyzji:
1) zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonania - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
Na podstawie art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego tylko w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Dyspozycja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. W praktyce powyższe oznacza, że właściwy organ nie może odmówić uwzględnienia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy inwestor wszystkie wymagane przepisami przesłanki spełni, ale zarazem nie może udzielić pozwolenia na budowę inwestorowi, który nie spełni wszystkich prawem przewidzianych wymagań.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy uwzględnić należy, że wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczył rozbudowy i przebudowy istniejącego parterowego budynku handlowo-usługowego wraz z przyłączami: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, wody, gazu i wewnętrzną instalacją gazową na terenie położonym w [...] przy ul. [...](działki nr: a, b, c, d k.m. [...]). Skarżące, których nieruchomości sąsiadują bezpośrednio z terenem przeznaczony pod sporną inwestycję, kwestionują podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, zarzucając mu niewłaściwą kwalifikację przedmiotowych robót budowlanych oraz niezgodność z prawem wynikającą w szczególności z przyjętego usytuowania projektowanego budynku na gruncie. Budynek ten ma bowiem powstać bezpośrednio przy granicy z ich nieruchomościami zabudowanymi budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi z częścią usługową na parterze i przylegać ma swymi ścianami do ścian szczytowych ich budynków. Skarżące konsekwentnie w toku całego postępowania sprzeciwiają się takiemu rozwiązaniu zarzucając, że narusza ono ich prawo własności przez: likwidację okien w lokalach użytkowych na parterze budynków, likwidację zsypu węgla i ograniczenie dostępu do okien piwnicznych w ścianie szczytowej ich budynków oraz do tych ścian, wykonanie dwóch tuneli, których celem ma być doprowadzenie powietrza do istniejących okien piwnicznych, wykonanie dwóch przewodów spalinowych oraz zaprojektowanie dostawy towarów przez działkę nr e.
Zauważyć należy, że w toku postępowania skarżące głównie podnosiły zarzuty dotyczące naruszenia ich prawa własności, a dokonana przez organy w kontrolowanych decyzjach ocena odnosiła się zasadniczo do tych podnoszonych kwestii. Tymczasem, zdaniem Sądu, zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności była kwalifikacja spornej inwestycji jako rozbudowy i przebudowy. Organy podejmując rozstrzygnięcie nie dokonały w tym zakresie właściwej, tj. wyczerpującej i uwzględniającej zapisy projektu oceny, czym uchybiły przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zatwierdzając przedłożony projekt i udzielając na jego podstawie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę, w ocenie Sądu przyjęły niewłaściwą kwalifikację planowanych robót budowlanych, co skutkowało naruszenia art. 3 pkt 6 i pkt 7a Prawa budowlanego.
Niewątpliwym jest, że w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę organy administracji architektoniczno-budowlanej nie dokonują merytorycznej oceny projektu, co do przyjętych w nim rozwiązań projektowych. Niemniej jednak, udzielając pozwolenia na budowę nie mogą poprzestać na zatwierdzeniu projektu budowlanego bez ustalenia, czy jego zakres obejmuje roboty budowlane wskazane we wniosku inwestora.
Należy zgodzić się z tym, że wprawdzie organ jest związany wnioskiem strony co do objętego nim zamierzenia budowlanego, niemniej jednak nie jest zwiany wskazaną w tym wniosku kwalifikacją robót budowlanych. W tym zakresie organ architektoniczno-budowlany dokonuje zestawienia projektowanych robót – ich zakresu – z przepisami prawa budowlanego, zawierającymi definicje poszczególnych rodzajów robót i na tej podstawie definiuje zakres zamierzenia inwestycyjnego. Podkreślić przy tym należy, że część pojęć opisujących proces budowlany ma charakter definicji legalnych – ustawodawca nadaje im znaczenie, które może odbiegać od znaczenia funkcjonującego w języku potocznym, czy branżowym, jednak jest wiążące ze względu na ujęcie w treści przepisu prawa.
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego wykonywanie obiektu budowlanego obejmuje podejmowanie działań w celu zrealizowania obiektu budowlanego, który ma być zlokalizowany w określonym miejscu. Budowa to także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. Budowa jest więc pojęciem bardzo szerokim, które obejmuje różne zakresy prac budowlanych, w tym wykonywanie obiektu budowlanego ("nowego"), jego rozbudowę, odbudowę i nadbudowę. Istotny zatem, z punktu widzenia rozróżnienia wszystkich tych pojęć, jest zakres robót składających się na zamierzenie inwestycyjne oraz ich stan początkowy. Zgodnie z art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Przebudowa została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu pojęcia "budowy" właśnie ze względu na fakt, że nie wchodzi w zakres robót nią objętych zmiana parametrów charakterystycznych obiektu budowlanego poddanego procesowi przebudowy. Z kolei, rozbudowa, odwołując się do definicji legalnej "przebudowy", oznaczać będzie zmianę innych charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Następnie nadbudowa i odbudowa nie są pojęciami, którym ustawodawca nadał znaczenie prawne (brak definicji legalnej). W tym zakresie zatem należy odwołać się do znaczenia danego pojęcia, wynikającego z języka potocznego i branżowego. Odbudowa oznacza odtworzenie zniszczonego istniejącego obiektu budowlanego, w tym samym miejscu i z zachowaniem pierwotnych jego parametrów użytkowych. Nadbudowa, to z kolei powiększenie istniejącego obiektu budowlanego poprzez zwiększenie jego wysokości z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 632/18; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Analiza projektu budowlanego przedłożonego w niniejszej sprawie wskazuje, że w wyniku realizacji planowanych robót budowlanych ulegnie znacznemu zwiększeniu powierzchnia istniejącego obiektu, tj. ze 168m2 do 429,34m2. Nie można zatem przyjąć, że inwestycja obejmuje przebudowę budynku, skoro znacznej zmianie ulegnie jego długość, szerokość i powierzchnia zabudowy, a więc jego istotne parametry.
Zdaniem Sądu, bez dokładnych ustaleń i dodatkowych wyjaśnień nie można było również uznać, że planowane roboty w istocie będą stanowiły rozbudowę.
W projekcie wskazano, że z istniejącego budynku zostanie zachowana częściowo płyta fundamentowa i ściany konstrukcyjne w części od strony [...], a projekt zakłada częściowe wykorzystanie istniejącej płyty fundamentowej oraz częściowe wykorzystanie istniejących ścian konstrukcyjnych. Zauważyć jednak trzeba, że w załączonej do projektu ekspertyzie stanu technicznego wskazano, że istniejący fundament jest betonowy, a wymagany jest nowy fundament - w postaci płyty żelbetowej; a także, że planowana przebudowa i rozbudowa polega na wykonaniu nowego większego powierzchniowo parterowego budynku z płytą fundamentową i wymagana jest rozbiórka istniejącego budynku celem wykonania płyty fundamentowej i konstrukcji stalowej. Z projektu konstrukcyjnego opisującego wykonanie fundamentów wynika, że należy wykonać płytę fundamentową jako jedną płytę na całość. Na rysunku rzutu przyziemia jako ściany istniejące oznaczono z kolei krótkie fragmenty ścian od strony ul.[...], które w efekcie mają stanowić część ścian wewnętrznych budynku. Oznacza to, że w przeważającej części ściany zewnętrzne, podobnie jak dach, ulegną rozbiórce, a nowe ściany zewnętrzne zostaną wykonane w innym miejscu od nowa. Istnieją zatem uzasadnione wątpliwości, które nie zostały przez organy wyjaśnione, czy w istocie sporne roboty nie będą stanowiły rozbiórki i budowy nowego obiektu budowlanego. Należy zauważyć, że we wcześniejszej decyzji kasacyjnej Wojewoda także dostrzegł potrzebę rozważenia, czy przedmiotem wniosku nie jest w istocie rozbiórka i budowa nowego obiektu. Wydając kontrolowane decyzje organy nie dokonały jednak jednoznacznych i bezspornych ustaleń w kwestii charakteru robót budowlanych.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawie nie jest uprawniony, ani właściwy do zastępowania organów administracji w ich czynnościach orzeczniczych i dokonywania w tym zakresie za nie oceny planowanych robót. Analiza przedłożonego projektu budowlanego pozwala jednak zakwestionować prawidłowość uwzględnionej przez organy kwalifikacji robót budowlanych, jako dokonanej z naruszeniem art. 3 pkt 6 i pkt 7a Prawa budowlanego, w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Opisany wyżej zakres robót, przy uwzględnieniu w szczególności zakresu prac rozbiórkowych, które co znamienne nie zostały wymienione w kwalifikacji robót zawartych w projekcie budowlanym, a także zestawienia podstawowych parametrów budowlanych obu obiektów (istniejącego i planowanego) jednoznacznie zdaniem Sądu, świadczą o zmianie charakterystycznych parametrów użytkowych istniejącego obiektu, która nie podlega kwalifikacji jako rozbudowa, nadbudowa i przebudowa obiektu budowlanego, lecz jako wykonywanie zupełnie nowego budynku przy wykorzystaniu jedynie trzech zachowanych fragmentów jednej ściany dotychczasowego obiektu budowlanego i choć przy wykorzystaniu części starego, to jednak na nowym fundamencie. Pomimo tego, że rozbiórce podlegać będzie jedynie część budynku, to jednak w istocie ta "część" obejmuje większość budynku, a więc jego substancję, przesądzającą o dotychczasowym charakterze i bycie. W świetle zapisów przedłożonego projektu nie budzi wątpliwości, że projektowany budynek będzie miał inne, znacznie większe parametry od budynku istniejącego, przewidzianego w zasadniczej części do rozbiórki. Nie ma znaczenia, że nowy obiekt powstanie w tym samym miejscu co poprzednio istniejący. Należy podkreślić, że zdaniem Sądu, zmiana powierzchni zabudowy, kubatury i parametrów użytkowych skutkuje tym, że powstanie nowy obiekt, a nie nastąpi odbudowa, rozbudowa i nadbudowa budynku, który w istocie zostanie niemal w całości rozebrany. Należy zauważyć, że rozbudowa czy przebudowa bez względu na to czego dotyczy, zazwyczaj odnosi się do części budynku, nie zaś do całości budynku, w odróżnieniu od budowy, która ma charakter kompleksowy.
Wszystkie wskazane powyżej rozwiązania projektowe, związane z zakresem planowanych prac budowlanych sprawiają zatem, że w niniejszej sprawie w świetle zgromadzonych dowodów nie można uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe i dotyczy robót objętych zatwierdzonym projektem.
Wskazany powyżej brak związany z dokonaniem prawidłowej kwalifikacji robót budowlanych skutkował tym, że również ustalenia dokonane przez organy na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie mogły zostać uznane za prawidłowe. Dokonana ocena zgodności projektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odnosiła się bowiem wyłącznie do rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku i nie uwzględniała rozważań w zakresie możliwości zrealizowania w tym samym miejscu rozbiórki i budowy nowego budynku. Ponadto zauważyć trzeba, że ocena dokonana w tym zakresie jest wybiórcza. Organ pierwszej instancji ogólnie jedynie stwierdził, że rozwiązania projektowe nie naruszają ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bez odniesienia się do jego szczegółowych zapisów. Z kolei, organ odwoławczy powołał się na zapis § 9 ust. 3 pkt 1 planu miejscowego i ustalając, że inwestorzy dostosowali się do tego zapisu nie wyjaśnił z jakich względów uznał, że planowana inwestycja, dotycząca budynku handlowo-usługowego prowadzi do przywrócenia zasadniczego układu urbanistycznego z okresu sprzed 1945 r., w tym nie odniósł swej oceny do kolejnych zapisów § 9 ust. 3 pkt 2 i 3 planu. Powołując się na wskazania konserwatorskie zawarte w piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r. (załączonym do projektu) nie odniósł się do stwierdzeń z tego pisma, że "(..) Ze względu na zmianę układu urbanistycznego ul. [...] w okresie powojennym i wprowadzenie zabudowy blokowej o ustalonym rytmie układu urbanistycznego przywracanie zwartej zabudowy i lokalizacja nowej zabudowy w wolnej przestrzeni pomiędzy blokami nie jest prawidłowym rozwiązaniem. Ponieważ obecnie nie ma możliwości powrotu do układu i XIX wiecznej parcelacji oraz odtworzenia istniejącej wówczas zabudowy, należy uszanować rozwiązania powojennych rozwiązań urbanistycznych. (..) Nowa zabudowa nie może zakłócać rozwiązań urbanistycznych tworząc chaos w przestrzeni. Zatem wymaga się zachowania przejścia pomiędzy nowym budynkiem a jednym z istniejących". Pominął również to, że choć konserwator zabytków stwierdził, że "(...) w przypadku projektowanej zabudowy parterowej dopuszcza się zabudowę ścisłą i rezygnację z przejść pomiędzy budynkami", to jednocześnie, zgodnie z treścią tego pisma, wytyczne konserwatorskie wydane zostały " (...) w sprawie powtórnego wydania wytycznych do budowy parterowego budynku z lokalami usługowymi przy ul. [...] w [...] , o planowanej lokalizacji na dz. Nr [...] , obręb [...]". Oznacza to, że przedmiotowe zalecenia zostały wydane przed sporządzeniem zatwierdzonego projektu budowlanego i odnosiły się budowy nowego budynku na jednej działce, podczas gdy zatwierdzony projekt budowlany dotyczył robót budowlanych obejmujących kilka działek. Powołując się na te zalecenia, w odniesieniu do oceny dokonywanej na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ odwoławczy powinien zatem przede wszystkim ustalić, czy dotyczą one projektowanych robót budowlanych oraz uzasadnić stwierdzenie spełnienia wymogu przywrócenia zasadniczego układu urbanistycznego z okresu sprzed 1945 r. Sam bezsporny fakt uzyskania wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych, wydanego decyzją Starosty Nyskiego z dnia 25 stycznia 2018 r., nr [...] , nie zwalniał organów z dokonania samodzielnej i wyczerpującej oceny co zgodności projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Sądu, nieprawidłowo została dokonana również ocena zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami techniczno-budowlanymi, o której mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w zakresie dopuszczalności realizacji spornej inwestycji przy granicy nieruchomości należących do skarżących Wspólnot.
Słusznie organy uznały, że realizacja budynku przy granicy z działką sąsiednią nie wymaga zgody właściciela tej działki. W obecnym stanie prawnym takie usytuowanie budynku nie zostało bowiem w żaden sposób od takiej zgody uzależnione, a ochrona interesu właściciela działki sąsiedniej następuje przez zapewnienie mu udziału w postępowaniu, jako właścicielowi nieruchomości znajdującej się w zakresie oddziaływania inwestycji. Wskazuje na to przepis § 12 ust. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Niemniej jednak, zdaniem Sądu, nieprawidłowo organy stwierdziły, że spełniony został warunek wynikający z § 12 ust. 3 rozporządzenia.
W tym kontekście wyjaśnić należy, że podstawową zasadę sytuowania budynków określa § 12 ust. 1 rozporządzenia, natomiast w § 12 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia określone zostały wyjątki od tej zasady, które jako stanowiące odstępstwo od ogólnej zasady sytuowania budynków względem granicy sąsiedniej działki wymagają zaistnienia szczególnych okoliczności wymienionych w tych przepisach. Organy powinny zatem rzetelnie zbadać przesłanki dopuszczające zastosowanie takiego wyjątku.
Zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Analiza tej regulacji wskazuje, że jedną z przesłanek zastosowania przewidzianego w nim odstępstwa jest przyleganie projektowanego budynku całą swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce, który to wymóg zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie został spełniony.
Z projektu budowlanego wynika bowiem, że nie zachodzi sytuacja całkowitego przylegania budynku, projektowanego przy granicy działek, do istniejących bezpośrednio przy granicach (po obu stronach) budynków należących do Wspólnot. Na rysunkach planu widać, że o ile front projektowanego budynku ma być zlicowany z frontem bloków obok, to w tylnej części ściany szczytowe budynku objętego inwestycją prawie w połowie swej długości wykraczają poza ściany budynków istniejących przy granicy. Poza tym, rozwiązania projektowe przewidują odsunięcie budynku od elewacji szczytowych budynków Wspólnot w obrębie okien piwnicznych w związku z zaprojektowaniem tuneli służących zapewnieniu dopływu powietrza do tych okien. Na rzucie przyziemia dostrzec również można, że od frontu, przy budynku Wspólnoty [...] [...], ściana zewnętrzna budynku ma zostać odsunięta od ściany sąsiedniego budynku dla zapewnienia wnęki z dostępem do rury spustowej. Takie rozwiązania projektowe powodują, że boczne ściany budynku nie będą na całej swojej długości przylegały do ścian budynków sąsiednich. To z kolei powoduje brak spełnienia warunku z § 12 ust. 3 rozporządzenia.
Przyjęta przez Sąd wykładnia § 12 ust. 3 rozporządzenia, w zakresie konieczności przylegania budynku na całej długości swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce jest zgodna z wykładnią prezentowaną w aktualnym orzecznictwie sądowym. Sąd identyfikuje się z poglądem wyrażonym przez NSA, że w omawianym przepisie nie chodzi o jakikolwiek stopień przylegania ściany projektowanego budynku do budynku istniejącego na działce sąsiedniej/budynków istniejących na działkach sąsiednich. Językowo wyrażenie "przylegania" oznacza bowiem "dotykanie do czegoś bezpośrednio, opinanie czegoś ściśle". O ile w stosunku do wysokości budynku ma być ona zgodna bądź to z ustaleniami miejscowego planu, bądź z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zatem inna niż wysokość sąsiadującego budynku zlokalizowanego w granicy z działką inwestycyjną, o tyle w stosunku do długości planowanego budynku, prawodawca posłużył się określeniem "przylegania ściany do ściany budynku istniejącej na sąsiedniej działce". Określenie to należy rozumieć jako przyleganie w takim stopniu, w którym cała ściana planowanego budynku przylegać będzie do ściany budynku na działce sąsiedniej. Ta wykładnia znajduje wsparcie w judykaturze, gdy uwzględnić funkcjonowanie w przepisach rozporządzenia w okresie od 27 maja 2004 r. do 7 lipca 2008 r. synonimicznego zwrotu odnośnie przylegania (planowanego budynku – uwaga Sądu) do istniejącej ściany, co we wskazanym okresie regulowano w przepisie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Pod rządami tej regulacji zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 456/10, w którym stwierdzono, że użyte w cyt. przepisie sformułowanie "przylegającej do istniejącej ściany" należy rozumieć w ten sposób, że ściany obu budynków usytuowanych przy granicy będą stykać się całą powierzchnią. Wymóg ten nie jest zatem spełniony w sytuacji, gdy nowy budynek przylega tylko do niewielkiego fragmentu ściany budynku istniejącego. Pogląd wyrażony w powyższym orzeczeniu, gdy idzie o dokonanie wykładni aktualnej treści § 12 ust. 3 rozporządzenia wypadnie powtórzyć, gdyż obecna regulacja jest w tym zakresie tożsama (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1052/18, wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2095/19).
W konsekwencji, skoro planowany budynek został zaprojektowany w granicy z działkami sąsiednimi w taki sposób, że nie przylega na całej długości swymi ścianami do ścian istniejących na tych działkach sąsiednich budynków i nie spełnia wymógów przewidzianych w § 12 ust. 3 rozporządzenia, brak było podstaw do stwierdzenia w niniejszej sprawie, że projekt zagospodarowania działki jest zgodny z przepisami techniczno-budowlnymi. Dokonując takiej oceny organy naruszyły art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z brakiem rozpoznania sprawy w jej całokształcie i tym samym naruszeniem art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także w zw. z naruszeniem § 12 ust. 3 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W świetle powyższych naruszeń, jako nie mające obecnie znaczenia dla dokonywanej w sprawie oceny uznać należało zarzuty skargi dotyczące likwidacji w ścianach szczytowych sąsiednich budynków zsypów węgla, okien piwnicznych oraz otworów okiennych w lokalach usługowych. Rozważania w zakresie oddziaływania inwestycji na otoczenie i poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich byłyby zasadne dopiero w przypadku stwierdzenia, że budynek został zaprojektowany w sposób zgodny z warunkami techniczno-budowlanymi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podkreślić jedynie należy, że nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, którzy zarzucają organom naruszenie art. 9 k.p.a. w związku z brakiem udzielenia Wspólnotom informacji w kwestii służebności gruntowej związanej z istnieniem zsypu węgla. Jest to bowiem zagadnienie cywilnoprawne, którego rozstrzygnięcie nie należy do właściwości organów orzekających w sprawie o pozwolenie na budowę, a sformułowana w art. 9 k.p.a. zasada informowania jest stosowana wyłącznie w ramach postępowań administracyjnych.
W odniesieniu do oceny organów dokonanej na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 3 i 4 Prawa budowlanego Sąd dostrzegł z kolei uchybienie polegające na dokonaniu nieprawidłowych ustaleń co do spełnienia wymogu dotyczącego zaświadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego
Zgodnie, z art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie stanowi wpis, w drodze decyzji, do centralnego rejestru, o którym mowa w art. 88a ust. 1 pkt 3 lit. a, oraz - zgodnie z odrębnymi przepisami - wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności. Na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 Prawa budowlanego organy zobowiązane są ustalić, czy projektant oraz sprawdzający projekt posiadali ważne zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 Praw budowlanego. Ma to na celu zagwarantowanie, że projekt został sporządzony i sprawdzony przez osoby legitymujące się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi. W niniejszej sprawie ustalenia organów w tym zakresie nie były prawidłowe albowiem na przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym jako datę jego sporządzenia wskazano 6 listopada 2017 r. Załączone do projektu zaświadczenia dotyczące głównego projektanta – T. G. oraz sprawdzającego projekt – R. G. noszą z kolei datę ważności do 30 czerwca 2017 r. Oznacza to, że na podstawie przedłożonego projektu i załączonych do niego dokumentów brak było podstaw do stwierdzenia, że spełnione zostały wymogi, co do przedłożenia wymaganych zaświadczeń. Z kontrolowanych decyzji nie wynika, przy tym, aby organy dokonały oceny w tym zakresie na podstawie innego, uzupełnionego materiału dowodowego. Tym samym w ocenie Sądu, nie można uznać, że ocena została dokonana w sposób wyczerpujący i prawidłowy co skutkuje stwierdzeniem, że organy naruszyły również art. 35 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 Prawa budowlanego.
Reasumując Sąd uznał, że rozpoznając niniejszą sprawę organy nie dokonały prawidłowych ustaleń i oceny co do charakteru spornych robót budowlanych oraz spełnienia wymagań, o których mowa w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, w tym w zakresie spełnienia warunku z § 12 ust. 3 rozporządzenia. Powyższe skutkowało naruszenie tych przepisów oraz naruszeniem art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. W tym zakresie, nie rozpoznano zatem sprawy w sposób prawidłowy i naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, dokonane przez organy ustalenia nie była wystarczające do zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie wnioskowanej przez inwestorów "rozbudowy i przebudowy" na podstawie art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego.
Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w tym w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd, w pkt 1 wyroku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł natomiast osobno dla każdej ze skarżących o kosztach postępowania, na które składa się: wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz wpis od skargi ustalony w kwocie 500 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, w tym określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W szczególności w ponownym postępowania, w pierwszej kolejności należy dokonać prawidłowych ustaleń i oceny co do rzeczywistego charakteru robót budowlanych objętych przedłożonym projektem budowlanym. Dopiero w przypadku ustalenia, że odpowiadają one zakresowi wniosku konieczne będzie dokonanie wyczerpujących ustaleń i oceny na podstawie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, w tym co do spełnienia warunku z § 12 ust. 3 rozporządzenia zgodnie z przedstawioną przez Sąd wykładnią.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI