II SA/Op 403/16

II SA/Op 403/16 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2016-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 58 p-ar. 1 pkt 1, art. 3 par. 2 i 3, art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. E. na orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie ustalenia niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 6 lipca 2016 r., wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, T. E. zakwestionował "decyzję komisji lekarskiej" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą orzeczono o braku podstaw do uznania go za niezdolnego do pracy. W uzasadnieniu skargi wskazał na fakt ubiegania się o rentę z powodu trwałej niezdolności do pracy oraz na sytuację życiową i szereg dolegliwości i schorzeń, które mu dolegają. Do akt sprawy skarżący dołączył odpis orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 30 czerwca 2016 r., w którym stwierdzono, że nie jest on niezdolny do pracy.
W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wniósł o jej odrzucenie. Organ wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., działając na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. z 2004 r., Nr 273, poz. 2711 ze zm.), po rozpatrzeniu sprzeciwu od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 30 czerwca 2016 r., uznała, że wnioskodawca nie jest osobą niezdolną do pracy. Podniósł nadto organ, że pismo T. E. z dnia 6 lipca 2016 r. skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zostało potraktowane jako sprzeciw od ww. orzeczenia, a to wobec wyjaśnień złożonych przez T. E. w piśmie z dnia 26 lipca 2016 r. W związku z powyższym organ wydał w dniu 9 sierpnia 2016 r. decyzję odmawiającą przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, która zawierała pouczenie o sposobie i trybie wniesienia środka odwoławczego. Zdaniem organu, skarga T. E. powinna zostać odrzucona, albowiem sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, lecz właściwym jest sąd powszechny, który kontroluje orzeczenia wydane w postępowaniu o świadczenia rentowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec należy, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych niż administracyjny, stosunków prawnych.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest orzeczenie wydane w ramach postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, a dotyczące odmowy uznania skarżącego za osobę niezdolną do pracy.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887, ze zm.), oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem". Stosownie do art. 14 ust. 2a ww. ustawy od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej "komisją lekarską", w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.
Po wniesieniu sprzeciwu komisja lekarska ponownie dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia. Komisja lekarska może zmienić ustalenia lekarza orzecznika lub podtrzymać je, wydając własne orzeczenie. Orzeczenie komisji lekarskiej stanowi podstawę decyzji ZUS. Od orzeczenia komisji lekarskiej ZUS nie przysługuje sprzeciw, dlatego zaskarżyć można tylko decyzję ZUS wydaną na podstawie ustaleń zawartych w orzeczeniu. Niekwestionowanym jest, że postępowanie przed lekarzem orzecznikiem rozstrzyga w zasadzie o przesłankach nabycia prawa do świadczenia rentowego. Orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS jest jednym z warunków wydania decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963; por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Go 54/11).
W myśl art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem skargi nie może być orzeczenie wydane w ramach postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie stwierdzenia braku niezdolności do pracy, gdyż nie jest to decyzja z zakresu ubezpieczeń społecznych, należąca do kategorii orzeczeń wskazanych w wyżej przywołanym art. 3 § 2 P.p.s.a.
Decyzja ZUS wydana na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej może być kontrolowana na drodze sądowej, ale przez sąd powszechny, nie zaś sąd administracyjny. Lektura art. 83 ust. 1 i 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje bowiem jednoznacznie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:
1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;
2) przebiegu ubezpieczeń;
3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;
4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Ponadto podnieść należy, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 2014 r., poz. 101, ze zm.) stanowi, że Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Zgodnie natomiast z art. 476 § 2 K.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej. Stosownie zaś do treści art. 4778 § 1 K.p.c., sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów powszechnych - sądów okręgowych, do których wnosi się odwołania od decyzji organów rentowych.
Warto podnieść, że w kwestii braku właściwości sądów administracyjnych do orzekania w sprawach dotyczących orzeczeń stwierdzających niezdolność do pracy, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 października 2014 r. (por. sygn. akt I OSK 2394/14, orzeczenie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stwierdził, że sprawy te, są z mocy art. 1 K.p.c. sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym i jako cywilne na podstawie wyraźnego brzmienia art. 2 § 1 K.p.c. podlegają kognicji sądów powszechnych. Natomiast, żadna inna ustawa nie przekazuje ich do właściwości innych sądów, w tym administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że przedmiot postępowania objęty ww. skargą nie podlegał kognicji sądów administracyjnych i dlatego skarga, jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego została odrzucona, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 P.p.s.a.