II SA/Op 363/15

II SA/Op 363/15 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2015-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Elżbieta Kmiecik
Grażyna Jeżewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 520
art. 2 pkt 8,  art. 22 ust. 1 i 2, art. 20, art. 24 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 542
par. 44 pkt 2, par. 45 ust.1, par. 48 ust. 1 i 2, par. 47 ust. 3, par 46 pkt 2,  par. 37 ust. 1, par. 39 ust. 1 i2
Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu z dnia 17 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. M. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu z dnia 17 czerwca 2015 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm. - zwanej dalej K.p.a.), utrzymująca w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia 18 marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek położonych w obrębie [...], gmina [...], oznaczonych numerami a, b, c, d, e, f, g, h, i, j i k.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Zawiadomieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r., nr [...], Starosta Opolski, działając na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287, ze zm. - obecnie Dz. U. z 2015 r. poz. 520 - zwanej dalej ustawą) i art. 61 § 4 K.p.a. w związku z postanowieniami § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 - obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 542) - zwanego dalej rozporządzeniem, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynku w odniesieniu do działki nr k, stanowiącej własność J. M. i działki nr j, stanowiącej własność gminy [...], obie zapisane w k.m. [...], obręb [...], gmina [...]. Podstawą wszczęcia postępowania były rozbieżności dotyczące przebiegu ich granic. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że przez część działki nr j przepływa ciek wodny [...] i z tego względu działka ta winna stanowić własność Skarbu Państwa a nie własność gminy [...].
Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2012 r., Starosta Opolski, na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił wszczęte w dniu 4 kwietnia 2012 r. z urzędu postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie ustalenia własności działki nr j. Postępowanie to następnie organ podjął w dniu 1 października 2013 r., wyznaczając termin rozstrzygnięcia sprawy na 15 grudnia 2013 r.
Kolejnym zawiadomieniem z dnia 10 października 2013 r., nr [...], wydanym na tej samej podstawie co powyżej, Starosta Opolski wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do 10 działek oznaczonych na arkuszu mapy [...], obręb [...], gmina [...], tj.
- działki nr a (o pow. 1,2628 ha), stanowiącej własność P. W.;
- działki nr g (o pow. 0,1906 ha), stanowiącej własność A. M.;
- działki nr f (o pow. 0,5110 ha), stanowiącej współwłasność H. i L. K.;
- działki nr b (o pow. 0,1422 ha), stanowiącej własność M. D.;
- działek nr e (o pow. 0,5110 ha), h (o pow. 0,2730 ha), k (o pow. 0,9866 ha), i (o pow. 1,5230 ha), c (o pow. 0,7150 ha) i d (o pow. 0,2060 ha) - stanowiących własność J. M., o czym poinformował właścicieli ww. działek.
W toku prowadzonego postępowania A Sp. z o.o. w [...], działając w ramach umowy zawartej ze Starostwem Powiatowym, dotyczącej wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych w zakresie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, w dniu 7 grudnia 2013 r., przeprowadziło czynności związane z ustaleniem przebiegu granic ww. działek ewidencyjnych. Wykonane przez zleceniodawcę opracowanie o nr [...] zostało następnie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w Opolu w dniu 17 grudnia 2013 r.
Starosta Opolski decyzją z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [...], dokonał aktualizacji operatu ewidencyjnego w odniesieniu do działek położonych w obrębie [...], oznaczonych numerami: a, b, c, d, e, f, g, g, k, i.
Wobec złożonego na powyższą decyzję przez J. M. odwołania Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie Starosty Opolskiego z dnia 23 stycznia 2014 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wskazał na nieprawidłowości poczynione przez Starostę Opolskiego polegające na wszczęciu z urzędu dwóch odrębnych postępowań, tj. zawiadomieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. oraz z dnia 10 października 2013 r. dotyczących w zasadzie jednej sprawy w zakresie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do których adresatem są różne kręgi stron. Organ odwoławczy wykazał również na niezgodność istotnych zapisów dokumentacji sporządzonej przez uprawnionego geodetę J. W., zarejestrowaną pod numerem [...], której celem była aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków, z zapisami decyzji Starosty Opolskiego wydanej w dniu 23 stycznia 2014 r. opartej na wynikach tych prac. Zapisy te dotyczyły ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych: działki nr g z działką nr j, działki nr h z działką nr j, działki nr i z działką nr j, działki nr i z działką nr l, działki nr i z działką nr m, działki nr k z działką nr j, jak również odcinka granicy działki nr i z działkami nr m i j, którego wykonawca prac geodezyjnych de facto nie wykonał, co sprzeczne jest z zapisami uzasadnienia decyzji Starosty Opolskiego z dnia 23 stycznia 2014 r. Niezgodność treści uzasadnienia decyzji Starosty Opolskiego z dnia 23 stycznia 2014 r. z treścią dokumentów wchodzących w skład operatu technicznego stwierdzono również w zapisie cyt.: dla działek nr h, k, i, g nie uzyskano zgodnego oświadczenia J. M. co do przebiegu granic na odcinkach: działka nr i z działką nr n i j, l, działka nr h z działką nr j, działka nr k z działką nr j, działka nr g z działką nr j, działka nr k z działką nr o, p i r. Tymczasem z zapisu, sporządzonego przez geodetę J. W., protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków dla działki nr g, zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym wynika, że działka nr g stanowi własność nie J. M., a A. M., który faktycznie złożył oświadczenie do protokołu o braku dokumentów do rozgraniczenia. Ponadto, jak wynika z zapisów ww. protokołu, dla granicy działki nr g z działką nr j nie uzyskano zgodnego oświadczenia stron.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt 304/14, oddalił skargę.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta Opolski postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. nr [...], połączył w jedno postępowanie sprawy wszczęte dwoma zawiadomieniami: z dnia 4 kwietnia 2012 r., nr [...] i z dnia 10 października 2013 r., nr [...].
Zawiadomieniem z dnia 21 maja 2014 r. Starosta Opolski poinformował strony postępowania o dalszym prowadzeniu postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego w odniesieniu do działek położonych w obrębie [...], oznaczonych numerami a, g, f, b, e, h, k, i, c, d, oraz j.
Starosta Opolski zlecił również, w ramach rękojmi umowy zawartej w dniu 9 września 2013 r. pomiędzy Powiatem Opolskim i A Sp. z o.o. w [...], prowadzenie dalszych prac geodezyjnych zaewidencjonowanych w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Opolu pod nr [...], mających na celu aktualizację operatu ewidencyjnego. Prace te zakończone zostały we wrześniu 2014 r.
Zawiadomieniem z dnia 23 września 2014 r. uprawniony geodeta J. W., działając w imieniu A Sp. z o.o. w [...] poinformował o wykonaniu w całości zgłoszonych prac geodezyjnych objętych zgłoszeniem o identyfikatorze [...], przekazując również operat techniczny.
W dniu 1 grudnia 2014 r. wpłynął do organu I instancji akt notarialny umowy o dożywocie zawartej w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z postanowieniami której P. W., uczestnik prowadzonego przez Starostę Opolskiego postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego, przeniósł na rzecz R. S. S. własność nieruchomości obejmującej m. in. działkę nr a położoną w obrębie [...].
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu zażalenia J. M. z dnia 3 grudnia 2014 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Starostę Opolskiego postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencyjnego w odniesieniu do działki oznaczonej numerem ewidencyjnym k w obrębie [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Staroście Opolskiemu ostateczny termin załatwienia sprawy aktualizacji operatu ewidencyjnego na dzień 27 lutego 2015 r.
Zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. Starosta Opolski poinformował strony postępowania o wyznaczeniu przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ostatecznego terminu załatwienia sprawy oraz poinformował o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań.
W dniu 4 lutego 2015 r. wpłynął do organu I instancji odpis prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Sądu Rejonowego w [...], Wydział Cywilny o przysądzeniu na rzecz B. K. oraz P. K. własności nieruchomości położonej w [...] i [...] mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...].
Zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2015 r. i 27 lutego 2015 r. Starosta Opolski poinformował B. K. i P. K. o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie dotyczącym działek ewidencyjnych stanowiących ich własność oraz, że stronom postępowania przysługuje prawo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Starosta Opolski decyzją z dnia 18 marca 2015 r., nr [...], dokonał aktualizacji operatu ewidencyjnego w odniesieniu do działek oznaczonych na karcie mapy [...], obręb [...], gmina [...]:
a) nr a stanowiącej własność R. S., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 1 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 1.2628 ha na nową 1.4799 ha;
b) nr b stanowiącej własność M. D., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.1422 ha na nową 0.1417 ha;
c) nr c stanowiącej własność B. i P. K., a w szczególności :
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 1 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.7150 ha na nową 0.7155 ha;
d) nr d stanowiącej własność B. i P. K. a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.2060 ha na nową 0.2055 ha;
e) nr e stanowiącej własność B. i P. K., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 1 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.5110 ha na nową 0.6299 ha;
f) nr f stanowiącej własność L. i H. K., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.5110 ha na nową 0.6737 ha;
g) nr g stanowiącej własność A. M., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celu ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.1906 ha na nową 0.2390 ha;
h) nr h stanowiącej własność B. i P. K., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. oraz szkicem polowym nr 3 z dnia 15 lipca 2014r stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 15 lipca 2014r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 0.2730 ha na nową 0.2784 ha;
i) nr i stanowiącej własność B. i P. K. a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic, zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. oraz szkicem polowym nr 3 z dnia 15 lipca 2014 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 15 lipca 2014 r. i zmiany powierzchni tej działki z dotychczasowej 1.5230 ha na nową 1.5288 ha;
j) nr j stanowiącej własność Skarbu Państwa, a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic zgodnie ze szkicem polowym nr 3 z dnia 15 lipca 2014 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych z dnia 15 lipca 2014 r.;
k) nr k stanowiących własność B. i P. K., a w szczególności:
w zakresie przebiegu granic zgodnie ze szkicem polowym nr 2 z dnia 7 grudnia 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 grudnia 2013 r. oraz szkicem nr 3 stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic z dnia 15 lipca 2014 , w której następuje zmiana powierzchni z dotychczasowej 0.9866 ha na nową 0.6114 ha.
W uzasadnieniu organ po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy wskazał, że przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy podjęte zostały czynności przez A Sp. z o.o. w [...] w celu ustalenia przebiegu granic na gruncie w odniesieniu do działek nr g, nr h, nr i, nr k oraz nr j, którego efektem jest opracowanie geodezyjne (operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 października 2014 r., nr [...]. Nadto przy czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca wykorzystał wszystkie istniejące i dostępne dokumenty pozostające w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz w księgach wieczystych w Sądzie Rejonowym w [...]. Zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia wykonawca dokonał analizy materiałów źródłowych, tj. map katastralnych, map ewidencyjnych, szkiców katastralnych i polowych, matrykuł oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. W celu prawidłowego wykonania analizy zbadano księgi wieczyste działek podlegających aktualizacji oraz działek sąsiednich. Z ksiąg wieczystych pozyskano dokumenty dotyczące przedmiotowych działek na podstawie których sporządzono stosowny raport, tzw. zestawienie powierzchni stanowiący integralną część operatu technicznego. Dla celów analizy wykonano również pomiar użytkowania i istniejących granic nieruchomości w oparciu o odszukaną osnowę oraz założone punkty osnowy pomiarowej, w toku której stwierdzono brak kartometryczności istniejących map ewidencji gruntów względem odszukanych znaków granicznych. W wyniku przeprowadzonych prac ustalono także wszystkie odcinki granic dla działek ewidencyjnych nr: e, f, h, k, i, g, d, c, b i a. Ponadto dla działki nr j ustalono granice tylko na odcinkach sąsiadujących z działkami nr g, k, h i i. Sporządzono protokoły ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków oraz szkice polowe z pomiaru punktów granicznych. Ustalenie przebiegu granic w terenie stanowiły podstawę do obliczenia powierzchni działek podlegających aktualizacji i sporządzenia wykazów zmian danych ewidencyjnych. Nadto organ wywodził, iż zgodnie z § 36 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Taką dokumentację w niniejszej sprawie, wedle oceny organu, stanowi operat techniczny z dnia 17 grudnia 2013 r. i operat techniczny z dnia 2 października 2014 r. wpisane do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Integralną część tych operatów stanowią ww. wykazy zmian danych ewidencyjnych. Podnosząc, że rejestr odzwierciedla stan aktualny i nie służy ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznych związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których pojawiły się kolejne odnotował, że podstawą założenia w roku 1965 operatu ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] była m.in. mapa katastralna z 1934 r. w skali 1:2500 i dane z matrykuł dotyczące części opisowej operatu. Nadto zauważył, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt [...], przysądzone zostało na rzecz B. K. i P. K. prawo własności działek oznaczonych numerami: e, h, k, i, c i d. Wobec powyższego nowi właściciele z dniem 15 stycznia 2015 r. stali się z mocy prawa stronami postępowania w miejsce poprzedniego właściciela J. M. Z kolei aktem notarialnym z dnia 19 listopada 2014 r., repertorium A nr [...] prawo własności działki nr a przeszło na R. S., który również stał się z mocy prawa stroną w niniejszym postępowaniu, w miejsce P. W. Organ podał, że mimo stosownych zawiadomień nowi właściciele działek nie skorzystali z przysługującego im prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania, jak również do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Końcowo organ podnosił, że właściciel nieruchomości kwestionującej położenie punktów i linii granicznych może wystąpić do wójta gminy z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości w odrębnym postępowaniu działając zgodnie art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
Od powyższej decyzji odwołanie za pośrednictwem Starosty Opolskiego wnieśli B. K. i P. K., którzy nie zgodzili się z ubytkiem powierzchni działki nr k z dotychczasowej 0,9866 ha na 0,6114 ha i oddaniem działki nr j k.m. [...] [...], a co za tym idzie na ustalony przebieg granicy pomiędzy tymi działkami. Zdaniem odwołujących, organ I instancji powinien był sięgnąć do procedury rozgraniczeniowej, która zakończyłaby spór graniczny.
Z kolei złożone przez A. M. odwołanie na ww. decyzję Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r., nr [...], za wniesione z uchybienie terminu.
Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego powołaną na wstępie decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r., nr [...], utrzymał decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu po przedstawieniu stanu faktycznego podał, iż Starosta Opolski stosownie do postanowień art. 12b ust. 1 ustawy, dokonał weryfikacji przekazanej dokumentacji stanowiącej wynik pracy geodezyjnej z wynikiem pozytywnym, dlatego na podstawie art. 12b ust. 4 ustawy w dniu 2 października 2014 r. dokonał jej przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Poniósł, iż ww. dokumentacja związana jest z wykonaniem prac ustalenia przebiegu działek ewidencyjnych: działki nr g z działką nr j, działki nr h z działką nr j, działki nr i z działką nr j, działki nr i z działką nr l, działki nr i z działką nr m, działki nr k z działką nr j, a więc tych granic, co do których ustalenia przebiegu organ wyraził wątpliwości w swej decyzji z dnia 16 kwietnia 2014 r. Wywodził, iż stosownie do § 38 ust. 1 rozporządzenia, wykonawca prac zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. poinformował prawidłowo strony, w tym J. M., ówczesnego właściciela m.in. działki nr k w obrębie [...], o mających się odbyć w dniu 15 lipca 2014 r. czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Podał, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wchodzących w skład dokumentacji operatu technicznego, wszystkie strony postępowania w dniu 23 czerwca 2014 r. otrzymały zawiadomienie o mających się odbyć w dniu 15 lipca 2014 r. czynnościach. Odnotował, że w skład operatu technicznego wchodzą sporządzone w dniu 15 lipca 2014 r. protokoły ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych: działki nr k z działką nr j, działki nr h z działką nr j, działki nr i z działką nr j, z działką nr m oraz z działką nr l, działki nr g z działką nr j. Następnie, organ odwoławczy, wskazując na treść § 39 ust. 1 i 2 oraz 3 rozporządzenia zauważył, że z zapisów protokołów wynika, iż w czynnościach ustalenia przebiegu granicy działek ewidencyjnych, pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomienia, nie brali udziału J. M. oraz A. M. Organ wskazał, że w protokole z dnia 15 lipca 2014 r. przebieg granic działek ewidencyjnych ustalony został w następujący sposób:
- działki h z działką j - na podstawie danych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (J. M., właściciel działki nr h w dacie wykonywanych czynności, nie brał udziału w czynnościach);
- działki k z działką j - na podstawie danych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (J. M., właściciel działki nr k w dacie wykonywanych czynności, nie brał udziału w czynnościach);
- działki i z działką j - na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie (J. M., właściciel działki nr i w dacie wykonywanych czynności, nie brał udziału w czynnościach);
- działki i z działką m - na podstawie danych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (J. M., właściciel działki nr i w dacie wykonywanych czynności, nie brał udziału w czynnościach);
- działki i z działką l - na podstawie danych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (J. M., właściciel działki nr i w dacie wykonywanych czynności, nie brał udziału w czynnościach);
- działki g z działką j - na podstawie danych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (A. M., właściciel działki nr g, nie brał udziału w czynnościach).
Poza tym organ argumentował, że danymi zgromadzonymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, na podstawie których ustalony został przebieg granic działek ewidencyjnych, jak wynika z dokumentów wchodzących w skład operatu technicznego, są m.in. protokół przyjęcia granic nieruchomości oraz stanowiące jego integralną część szkice polowe katastralne (sporządzone przez geodetę uprawnionego A. K. w ramach pracy geodezyjnej zgłoszonej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Opolu i zaewidencjonowanej pod nr [...]). Jak zaznaczył organ dotyczą one wykonywanych w dniu 12 lutego 2011 r. czynności przyjęcia granic nieruchomości obejmujących działki położone w obrębie [...] o numerach m. in. k, h, i, j, w których to czynnościach uczestniczyli m.in. J. M. oraz A. M., nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń do przebiegu granicy działek. Podał, że w ramach wykonywanej pracy geodezyjnej uprawniony geodeta J. W. dokonał pomiaru punktów granicznych wyznaczających ustalone granice działek ewidencyjnych oraz obliczył powierzchnie działek ewidencyjnych nr g, h, i i k. Wykonawca sporządził również dla tych działek wykazy zmian danych ewidencyjnych oraz dokument zestawienia powierzchni dla kompleksu działek, które objęte były prowadzonym przez Starostę Opolskiego postępowaniem w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Operat techniczny sporządzony przez wykonawcę pracy geodezyjnej [...], tj. przez A Sp. z o.o. został prawidłowo przyjęty przez Starostę Opolskiego w dniu 2 października 2014 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Organ odwoławczy, relacjonując dalszy przebieg czynności w sprawie odnotował, że wydana przez organ I instancji decyzja została prawidłowo doręczona wszystkim stronom postępowania.
Odnosząc się z kolei do argumentów podnoszonych przez B. K. i P. K. organ skonstatował, iż zaskarżona decyzja wydana została na podstawie wyników przeprowadzonych prac geodezyjnych objętych zgłoszeniem prac geodezyjnych o identyfikatorze [...], które przyjęte zostało do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 17 grudnia 2013 r. (nadany identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]) oraz 2 października 2014 r. (nadany identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]). W tym zakresie wyjaśnił, że drugie przyjęcie związane było z koniecznością przeprowadzenia ponownych prac mających na celu ustalenie przebiegu działek ewidencyjnych w wyniku decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 16 kwietnia 2014 r. w której organ zakwestionował poprawność ustalenia przebiegu granic: działki g z działką j, działki h z działką j, działki i z działką j, działki i z działką l, działki i z działką m, działki k z działką j. Argumentował, że wykonawca prac geodezyjnych A Sp. z o.o. w [...] wykorzystał dane zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, w tym dokumenty pochodzące z operatu technicznego sporządzonego przez uprawnionego geodetę A. K w ramach pracy geodezyjnej zgłoszonej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Opolu i zaewidencjonowanej pod nr [...]. Podał, iż dotyczą one wykonywanych w dniu 12 lutego 2011 r. czynności przyjęcia granic nieruchomości obejmujących działki położone w obrębie [...]o numerach m.in. k, h, i, j, w których to czynnościach J. M. oraz A. M. uczestniczyli i nie złożyli w ich trakcie do protokołu żadnych zastrzeżeń co do przebiegu granic. Wskazał, iż operat techniczny [...] był przedmiotem analizy Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, który początkowo istotnie wnosił do Starosty Opolskiego o usunięcie z bazy danych ewidencji gruntów i budynków danych pochodzących z tego opracowania z uwagi na fakt, iż celem tej pracy geodezyjnej był podział nieruchomości w celu wydzielenia gruntów zajętych pod wody płynące stanowiące fragment cieku wodnego o nazwie [...], a zastosowany przez geodetę uprawnionego A. K. tryb postępowania był nieprawidłowy, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wyodrębnienie gruntów winno zostać przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne, a nie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego operat techniczny [...] nie mógł stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Jednakże operat ten oprócz dokumentów związanych z podziałem nieruchomości zawierał wyniki prac geodezyjnych dotyczących protokolarnego przyjęcia istniejących granic nieruchomości oraz pomiar sytuacyjny szczegółów faktycznego zagospodarowania terenu, dlatego w tej części Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego polecił w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r., nr [...], przyjąć Staroście Opolskiemu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego ww. dokument.
W zakresie przywołanego w odwołaniu ubytku powierzchni w działce nr k organ odwoławczy dowodził, że w piśmie z dnia 11 marca 2013 r., nr [...], skierowanym do ówczesnego właściciela działki nr k J. M., wyjaśnił stronie, iż w ramach prowadzonego przez Starostę Opolskiego postępowania administracyjnego dotyczącego aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków (wszczętego zawiadomieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r.), wobec znaczącego ubytku powierzchni w działce nr [...] (co potwierdza pierwotny zapis w matrykule gruntów dla obrębu [... zawierający stan przed wymianą gruntów w 1979 r.), przeprowadzona została przez Starostę Opolskiego szczegółowa analiza wszystkich dostępnych dla tego terenu dokumentów przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - dokumentów zarówno katastralnych, jak i dokumentów z założenia operatu ewidencyjnego oraz późniejszych. Podał, że analizą objęto mapy ewidencyjne z 1865 i 1934 r., dokumenty z założenia operatu ewidencyjnego z 1964 r. oraz dokumenty z wymiany gruntów z 1979 r. W wyniku analizy stwierdzono, że ubytek powierzchni w działce s nastąpił w 1979 r., w czasie prac geodezyjnych wykonywanych w trakcie wymiany gruntów. Porównanie powierzchni pomiędzy częścią opisową, a częścią kartograficzną operatu ewidencyjnego dla kompleksu działek przylegających do działki s wskazuje na znaczące różnice. Badanie dokumentacji w zasobie wykazało, że ubytek powierzchni w działce nr s jest związany z rozliczeniem powierzchni kompleksu działek objętych wymianą gruntów, a nie z przebiegiem granicy działki nr j stanowiącej drogę. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe okoliczności potwierdzone zostały w wyniku przeprowadzonego przez Starostę Opolskiego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 18 marca 2015 r. W ramach prowadzonych prac geodezyjnych uprawniony geodeta J. W. sporządził bowiem zestawienie powierzchni dla kompleksu działek objętych postępowaniem, tj. działek oznaczonych nr: e, f, h, i, b, a, c, d, g, k. Organ dostrzegł, że z powyższego dokumentu wynika, iż istotnie w działce nr k nastąpił ubytek powierzchni wynoszący 0,3752 ha, natomiast dla działek nr e, f, h, i, a, c, g powierzchnia uległa zwiększeniu odpowiednio: działki e o 0,1189 ha, działki f o 0,1627 ha, działki h o 0,0054 ha, działki i o 0,0058 ha, działki a o 0,2171 ha, działki c o 0,0005 ha, działki g o 0,0484 ha. Dla działek w kompleksie nr b i d powierzchnia uległa zmniejszeniu każdej z nich o 0,0005 ha. Końcowo organ odwoławczy zauważył, w zakresie przywołanego w odwołaniu postępowania rozgraniczeniowego, że Starosta Opolski nie jest organem właściwym do jego przeprowadzenia. Kompetencje w tym zakresie zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy przysługują Wójtowi Gminy Murów.
W skardze na powyższą decyzję A. M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucił, że razem ze swoim bratem złożyli uwagi do operatu [...], w kwestii przebiegu granicy pomiędzy działkami k i j. Podał, że zauważyli, iż we wszystkich operatach nie badano działki nr j k.m. [...] [...] i jej powierzchni. Nadto zdaniem skarżącego, pominięto jako stronę Skarb Państwa, ponieważ nie zawiadomiono go o toczącym się postępowaniu. Stwierdził skarżący, iż w dniu 15 lipca 2014 r. nie brał udziału w kolejnym ustaleniu przebiegu granic, gdyż swoje uwagi wniósł do prac przyjętych w opracowaniu [...]. Reasumując podkreślił, iż przy wydaniu decyzji organ przyjął wadliwy operat.
W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku zawiadomienia Skarbu Państwa wywodził, iż w dniu 12 lutego 2011 r., tj. w dacie przeprowadzanych przez geodetę A. K. czynnościach przyjęcia granic nieruchomości w ramach pracy geodezyjnej [...], właścicielem m.in. działki oznaczonej nr j była Gmina [...]. Żadna z działek objętych zgłoszonymi pracami nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zatem nie było podstaw do zawiadomienia o planowanych na dzień 12 lutego 2011 r. czynnościach tej instytucji. Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr j w wyniku decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 21 stycznia 2013 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 17 września 1991 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości państwowej położonej w obrębie [...] gmina [...],tj. działki nr j.
Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r., pełnomocnik skarżącego – J. M. wnosił i wywodził jak w skardze. Akcentował że istotne znaczenie dla sprawy ma załącznik nr 71, w którym organ odwoławczy nakazał w dniu 11 marca 2013 r. wycofać część operatu nr [...] w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr k i j. Powyższe, zdaniem pełnomocnika, oznacza, że w ewidencji brak jest stosownych dokumentów. Oświadczył, że skarżący nie przystąpił w 2014 i 2015 r. do postępowania albowiem zmianie nie uległy okoliczności w sprawie. Podkreślał, że w 2010 r. geodeta okazał im granice, które w ich ocenie były prawidłowe, a które nie znalazły się w sporządzonym operacie na szkicach. Zawnioskował o dopuszczenie dowodu z przesłuchania Starosty Opolskiego na okoliczność mataczenia w sprawie.
Pełnomocnik organu, wnosząc o oddalenie skargi, wyjaśnił, że sporządzony w 2010 r. operat miał na celu podział działki nr k poprzez wydzielenie w części tzw. działki wodnej. W tym czasie przebieg granicy pomiędzy działka nr j i k nie był sporny. Stąd też skierowano pismo do skarżącego informujące o częściowym przyjęciu operatu z 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola pod względem legalności wydanych w tej sprawie decyzji, wykazała, że odpowiadają one prawu.
Podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków, jak stanowi art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, ze zm. - zwanej dalej również ustawą), jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 ustawy ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, których zadaniem jest, stosownie do § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542 - zwanego dalej także rozporządzeniem), utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że w przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania.
W toku postępowania prowadzonego w tym przedmiocie organy geodezyjne kierują się także podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a więc powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.- zwanej dalej także K.p.a.)], zapewnić czynny udział stronom w każdym stadium postępowania (art. 10 K.p.a.) oraz prawidłowo uzasadnić wydane rozstrzygnięcie (art. 107 § 3 K.p.a.).
Artykuł 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) zawierają wskazania właściciela nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera tzw. operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 ustawy. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje powoływane powyżej rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji, jak to już zaznaczono, jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Zawarte w ewidencji dane mogą być aktualizowane z urzędu lub na wniosek (§ 46 ust. rozporządzenia).
Jak stanowi § 46 ust. 2 rozporządzenia z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:
1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,
2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,
3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie. W trybie czynności materialno-technicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 i ustawy w związku z § 48 ust. 1 i 2 rozporządzenia, o czym organ tylko zawiadamia (§ 49 ust. 1), albo w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Ten drugi tryb ma miejsce wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się aktem administracyjnym, a więc decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że podniesiona w skardze argumentacja nie jest zasadna.
Przeprowadzone przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego są prawidłowe.
Przyjdzie odnotować, że analiza dokumentów obrazujących stan prawny działek nr: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j oraz k doprowadziła organy do stwierdzenia, że nie można na ich podstawie pozyskać informacji, co do przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami. Trafnie, zatem organy przyjęły, kierując się treścią § 46 pkt 2 rozporządzenia, że należało zlecić uprawnionemu geodecie wykonanie stosownego operatu w zakresie aktualizacji gruntów i budynków odnośnie przebiegu granicy pomiędzy tymi działkami. W świetle § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Jeżeli brak jest tego rodzaju dokumentacji lub gdy dane w niej zawarte nie są wiarygodne, to jak stanowi ust. 1 § 37 rozporządzenia, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Wobec wyżej wskazanego nie budzi wątpliwości, że określenie przebiegu granic według stanu faktycznego na gruncie, udokumentowane opracowaniem geodezyjnym, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającym wykaz (zmian) gruntowych stanowi podstawę do wprowadzenia odpowiedniej zmiany w bazie danych ewidencyjnych. W kontrolowanej sprawie dokonana ocena oparta jest na wynikach zarówno prac geodezyjnych o identyfikatorze [...], które przyjęte zostało do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 17 grudnia 2013 r. (nadany identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]), jak i opracowania geodezyjnego (operat techniczny), które przyjęte zostało do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 października 2014 r., (nadany identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...]).
Jednocześnie zauważyć też przyjdzie, że operat techniczny [...], sporządzony w celu podziału nieruchomości również został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w części w której zawierał wyniki prac geodezyjnych dotyczących protokolarnego przyjęcia istniejących granic nieruchomości oraz pomiar sytuacyjny szczegółów faktycznego zagospodarowania terenu. Wskazane dokumenty dotyczą wykonywanych w dniu 12 lutego 2011 r. czynności przyjęcia granic nieruchomości obejmujących działki położone w obrębie [...] o numerach m.in. k, h, i, j, w których to czynnościach J. M. oraz A. M. uczestniczyli i nie złożyli w ich trakcie do protokołu żadnych zastrzeżeń co do przebiegu granic.
Zasadnie zatem organy podnoszą, wobec treści § 39 ust. 1 rozporządzenia, że ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. W przypadku, gdy ww. podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w § 39 ust. 1 rozporządzenia, to przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust. 2 rozporządzenia).
Skoro w rozpatrywanej sprawie podczas kolejnych czynności ustalenia przebiegu granic działki nr j k.m. [...] [...] nie doszło do zgodnych oświadczeń stron, co do jej przebiegu, a z protokołu z dnia 12 lutego 2011 r. wynika, iż granica tej działki została ustalona na podstawie mapy ewidencji gruntów według jej ostatniego spokojnego stanu posiadania, co potwierdzone zostało podpisem J. M., więc prawidłowo wykonawca ustalił jej przebieg, w tym położenie wyznaczających ją punktów granicznych, na podstawie oświadczenia J. M. zawartego w ww. protokole, po myśli ww. § 39 ust. 2 rozporządzenia. Powyższe ustalenie wbrew zarzutom skargi, zwalniało zatem organ z dalszych badań granic ww. działki we wszystkich kolejnych operatach.
Zauważyć przyjdzie, że w konsekwencji z uwagi, iż w niniejszej sprawie podczas czynności ustalenia przebiegu granic na gruncie nie doszło do zgodnych oświadczeń stron, co do przebiegu granicy pomiędzy spornymi działkami, to jest to stan sporu o przebieg granicy, który może być rozwiązany tylko i wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Skarżący w tym postępowaniu chciałby dochodzić prawa własności. Postępowanie rozgraniczeniowe ma, bowiem na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 ustawy). Istotą tego postępowania jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela. Przedmiotem rozgraniczenia są, więc nieruchomości. Nieruchomościami są grunty będące częściami powierzchni ziemskiej stanowiącymi odrębny przedmiot własności. Kodeksowa definicja nieruchomości, zawarta w art. 46 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 r., ze zm.), odwołuje się, więc do występujących łącznie dwóch kryteriów: odrębności fizycznej - polegającej na istnieniu ustalonych granic zewnętrznych gruntu (poprzez wskazanie ich na mapie geodezyjnej lub wytyczenie ich na gruncie) i odrębności prawnej - polegającej na przynależności gruntu do tego samego właściciela (poprzez przypisanie prawa własności nieruchomości konkretnemu podmiotowi; Ewa Stefańska, Komentarz do art. 29 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, System Informacji Prawnej LEX (omega) nr 48/2014).
Za każdym, więc razem, gdy pomiędzy wszystkimi właścicielami nieruchomości sąsiednich powstaje spór, co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic, jak to ma miejsce w tym konkretnym przypadku, istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1103/12; LEX nr 1303590). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (tj. sądy powszechne; art. 29 ust. ustawy). Tymczasem istota ewidencji, jak sama nazwa wskazuje, polega na spisywaniu istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia.
Błędne jest, zatem oczekiwanie skarżącego, że w ramach postępowania mającego na celu aktualizację danych ewidencyjnych dojdzie do załatwienia sporu o przebieg granic, ponieważ organy ewidencyjne są uprawnione nie do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie aktualizacji istniejących w ewidencji wpisów (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1347/10; LEX nr 950515). Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem, tych zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a mogą tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. Rejestr ma, więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
W pełni zatem należy podzielić tezę zawartą w wyroku WSA w Kielcach z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 264/12, LEX nr 1316122, że: "Niedopuszczalne jest dokonywanie zmiany przebiegu granicy przy istniejącym sporze granicznym w ramach prowadzonego czy to na wniosek, czy też z urzędu postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów."
Odnosząc się do zarzutu skarżącego o niezawiadomieniu Skarbu Państwa o prowadzonym postępowaniu dostrzec należy, że ten argument skutecznie mógłby podnieść tylko tenże organ. Poza tym organy miały prawo do uwzględnienia kwestionowanego przez skarżącego operatu [...], bowiem w świetle zapisu § 36 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej m.in. w celu podziału nieruchomości. Taki operat w niniejszej sprawie został wykonany, dlatego mógł stanowić dowód w sprawie, na którym organy oparły swe rozstrzygnięcie w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów.
Odnośnie zgłoszonego na rozprawie wniosku o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z przesłuchania świadka Starosty Opolskiego, to w tym zakresie stwierdzić należy, że ustawodawca nie przewidział w przepisach procedury sądowoadministracyjnej takiego uprawnienia Sądu. Art. 106 § 3 P.p.s.a stanowi bowiem, że Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tego też względu niedopuszczalnym było uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez skarżącego.
Z powyższych przyczyn skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Organy, w ocenie Sądu, przeprowadziły postępowanie nie tylko w zgodzie z przepisami postępowania, dokonując ustaleń wszystkich istotnych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia i kompleksowej oceny zebranego materiału dowodowego, stosując się do treści art. 80 K.p.a., ale także dokonały subsumcji prawa materialnego, tj. Prawa geodezyjnego i kartograficznego i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków - dokonując ich prawidłowej wykładni. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały przedstawione w uzasadnieniach kwestionowanych rozstrzygnięć w sposób, który uwzględnia uregulowanie art. 107 § 3 K.p.a. O poszczególnych czynnościach podejmowanych w ramach postępowania i zebraniu całości materiału dowodowego strony były informowane.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.