II SA/Op 361/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Turawa dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na działce skarżących za dowolny i nieuzasadniony.
Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Gminy Turawa w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazywała lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na ich działce oznaczonej symbolem [...]. Argumentowali, że zakaz ten jest nieprecyzyjny, nielogiczny i stanowi naruszenie prawa własności, zwłaszcza że dopuszczono inne rodzaje zabudowy. Sąd uznał, że Gmina przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając ten zakaz bez wystarczającego uzasadnienia prawnego i faktycznego, naruszając zasadę proporcjonalności i prawo własności skarżących. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały w części dotyczącej działki skarżących.
Sprawa dotyczyła skargi M. B. i M. B.1 na uchwałę Rady Gminy Turawa z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący, właściciele działki nr a, zakwestionowali § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały, który zakazywał lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na terenie oznaczonym symbolem [...]. Argumentowali, że zakaz ten jest nieprecyzyjny, nielogiczny i stanowi rażące naruszenie ich prawa własności, szczególnie że plan dopuszczał zabudowę usługową i istniejącą mieszkalną. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Sąd, analizując przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP, uznał, że Gmina Turawa przekroczyła swoje władztwo planistyczne. Sąd stwierdził, że wprowadzenie zakazu lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na działce skarżących nie zostało wystarczająco uzasadnione interesem publicznym ani potrzebą ochrony innych wartości. Brak było racjonalnej argumentacji, która potwierdzałaby konieczność takiego ograniczenia, zwłaszcza w kontekście dopuszczenia innych rodzajów zabudowy o podobnych parametrach oraz braku podobnych zakazów na sąsiednich terenach. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności musi być proporcjonalna i uzasadniona. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały w części dotyczącej działki skarżących, zasądzając jednocześnie od Gminy na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na działce skarżących, wprowadzony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, został uznany za dowolny, nieuzasadniony i naruszający prawo własności oraz zasadę proporcjonalności, co skutkowało stwierdzeniem nieważności części uchwały.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Gmina Turawa przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając zakaz zabudowy mieszkaniowej bez wystarczającego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Brak było racjonalnej argumentacji wskazującej na konieczność takiego ograniczenia, zwłaszcza w kontekście dopuszczenia innych rodzajów zabudowy i braku podobnych zakazów na sąsiednich terenach. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności musi być proporcjonalna i uzasadniona interesem publicznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina posiada władztwo planistyczne w zakresie ustalania przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania, jednak nie ma ono charakteru nieograniczonego i musi uwzględniać prawo własności oraz zasadę proporcjonalności.
u.p.z.p. art. 4 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina posiada władztwo planistyczne w zakresie ustalania przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania, jednak nie ma ono charakteru nieograniczonego i musi uwzględniać prawo własności oraz zasadę proporcjonalności.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzenym
Naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub istotne naruszenie trybu jego sporządzania powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność podlega ochronie prawnej.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają istoty tego prawa.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
P.p.s.a. art. 53 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. powinna być wniesiona w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku odpowiedzi, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
P.p.s.a. art. 170
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może korzystać z rzeczy, rozporządzać nią i nią rozporządzać.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na działce skarżących jest nieprecyzyjny, nielogiczny i stanowi naruszenie prawa własności. Gmina przekroczyła swoje władztwo planistyczne, wprowadzając zakaz bez uzasadnienia prawnego i faktycznego. Ingerencja w prawo własności nie była proporcjonalna do celów, dla których została ustanowiona.
Godne uwagi sformułowania
przekroczenie władztwa planistycznego zasada proporcjonalności naruszenie prawa własności dowolne ograniczenie nieuzasadnione ograniczenie
Skład orzekający
Beata Kozicka
przewodniczący
Daria Sachanbińska
sprawozdawca
Krzysztof Bogusz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń prawa własności w planach miejscowych, zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym, granice władztwa planistycznego gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu zabudowy mieszkaniowej na terenie dopuszczającym zabudowę usługową i istniejącą mieszkaniową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą interweniować w przypadkach, gdy plany miejscowe nadmiernie ograniczają prawo własności obywateli, podkreślając znaczenie zasady proporcjonalności i uzasadnienia decyzji planistycznych.
“Sąd: Gmina nie może dowolnie zakazać budowy domu na Twojej działce!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 361/22 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2023-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Beata Kozicka /przewodniczący/ Daria Sachanbińska /sprawozdawca/ Krzysztof Bogusz Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 647 art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 28 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. i M. B.1 na uchwałę Rady Gminy Turawa z dnia 7 grudnia 2012 r., Nr XX/125/2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1) stwierdza nieważność § 35 ust. 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki o numerze ewidencyjnym a, obręb [...], 2) zasądza od Gminy Turawa na rzecz M. B. i M. B.1 solidarnie kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. i M. B.1 (zwanych dalej skarżącymi) jest uchwała Rady Gminy Turawa z dnia 7 grudnia 2012 r., Nr XX/125/2012, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru wsi [...], zwanego dalej miejscowym planem. Podjęcie zaskarżonej uchwały poprzedzone zostało działaniami z zakresu procedury planistycznej, w ramach których Rada Gminy Turawa podjęła w dniu 15 października 2010 r. uchwałę Nr [...], w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru wsi [...]. W § 1 tej uchwały wskazano, że przystępuje się do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Turawa, dla części obszaru wsi [...], zwierającego część graficzną i tekstową, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zapisami studium oraz przepisami odrębnymi odnoszącymi się do obszaru objętego planem. W § 3 uchwały postanowiono, że traci moc uchwała z dnia 20 czerwca 2008 r., Nr [...], w sprawie przystąpienia do sporządzania projektu planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego Gminy Turawa, obszaru administracyjnego wsi [...], gminy T., w § 4 ustalono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia, a w § 5, że podlega publikacji na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy i BIP. Następnie ogłoszeniem z dnia 31 marca 2011 r. Wójt Gminy Turawa zawiadomił o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu dla części północno-zachodniej obszaru wsi [...] oraz o przystąpieniu do przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko i terminie do składania uwag oraz wniosków. Gmina wystąpiła też do Wójta Gminy Łubniany, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Opolu, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, Urzędu Komunikacji Elektronicznej w Opolu, Starosty Opolskiego, Marszałka Województwa Opolskiego, Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w Turawie o zaopiniowanie projektu planu. Po uzyskaniu opinii, w dalszej kolejności projekt planu miejscowego został przedłożony do uzgodnienia Wojewodzie Opolskiemu, Opolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, Zarządowi Województwa Opolskiego, Zarządowi Powiatu Opolskiego, Zarządowi Dróg Powiatowych w Opolu, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Opolu, Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Opolu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - Delegatura w Opolu, Komendzie Wojewódzkiej Policji w Opolu, Komendzie Miejskiej Powiatowej Straży Pożarnej w Opolu, Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Opolu, Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Turawa, Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Opole, Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w Gliwicach, E. S.A. T. Oddział O., P. Sp. z o.o. w K., G. Sp. z o.o. w O., Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej we Wrocławiu oraz Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu. Ogłoszeniem Wójta Gminy Turawa zamieszczonym w prasie lokalnej (Nowa Trybuna Opolska) w dniu 7 sierpnia 2012 r. i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy oraz na stronie BIP poinformowano o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko w dniach od 16 sierpnia 2012 r. do 13 września 2012 r., a także o planowanej na dzień 7 września 2012 r. publicznej dyskusji nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu oraz o możliwości wnoszenia pisemnie uwag do projektu planu, w terminie do dnia 28 września 2012 r. W ustalonym terminie do organu wpłynęło 20 uwag. Na skutek rozpoznania wniesionych uwag, Wójt Gminy Turawa - zarządzeniem z dnia 15 października 2012 r. - uwzględnił w całości 10 uwag (nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). W części uwzględnił 4 uwagi dotyczące: budowy budynku mieszkalno-rekreacyjnego na terenie oznaczonym symbolem [...] (uwaga nr [...]); działek nr b i c w zakresie rezygnacji z części planowanej drogi dojazdowej 10 KDDw i parkingu 1 KP (uwaga nr [...]); działek nr d, e i f, w zakresie możliwości budowy sklepu do 1000 m² powierzchni użytkowej, jako zgodnej z planowanym przeznaczeniem terenu na usługi oznaczonym symbolem U (uwaga nr [...]) oraz w sprawie wyznaczenia drogi ogólnodostępnej za [...] (uwaga nr [...]). Nie uwzględnił 2 uwag (uwaga nr [...] i [...]). Ponadto, w stosunku do 5 uwag dotyczących: działek nr g i h (uwaga nr [...]), nr i (uwaga nr [...]), nr j, k, l, m, n, o - uwaga nr [...] w sprawie korekty drogi 7KDW pomiędzy terenami oznaczonymi jako 5MN, RM, 6iMN, RM oraz dojazdu wewnętrznego na działce nr p, na terenie oznaczonym 19 MN - uwaga nr [...] i w sprawie przeznaczenia działek nr r, e i f na cele usługowe - uwaga nr [...], stwierdził, że nie wymagają one rozstrzygnięcia. W dniu 7 grudnia 2012 r. Rada Gminy Turawa podjęła uchwałę Nr XX/125/2012 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru wsi [...]. Uchwała ta podjęta została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., Nr 110, poz. 647), dalej zwanej "ustawą" lub "u.p.z.p.", oraz w związku z uchwałą podjętą w dniu 15 października 2010 r., Nr [...], Rady Gminy Turawa w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu. Jednocześnie stwierdzono, że uchwała nie narusza ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Turawa, uchwalonego uchwałą Rady Gminy Turawa z dnia 6 listopada 2010 r., Nr [...] (§ 1 ust. 1 uchwały). W § 2 ust. 2 i ust. 3 uchwały wskazano, że integralną częścią uchwały jest tekst planu oraz rysunek planu, stanowiące załącznik nr 1; rozstrzygnięcie Rady Gminy Turawa o sposobie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu planu miejscowego w czasie jego wyłożenia do publicznego wglądu, stanowiące załącznik nr 2, oraz rozstrzygnięcie Rady Gminy Turawa o sposobie realizacji zapisanych w planie miejscowym inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz o zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych (załącznik nr 3). W § 6 ust. 1 pkt 5 Rozdziału 1 uchwały, ustalającego przeznaczenie terenów, postanowiono, że teren UM stanowią tereny zabudowy usługowej i zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i jednorodzinnej. W § 35 ust. 1 i ust. 2 Działu III uchwały, regulującego ustalenia szczegółowe, w zakresie przeznaczenia oraz warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanowiono, że dla terenów oznaczonych na rysunku planu miejscowego symbolem 1UM, 2UM, 3UM i 4UM, przeznaczenie podstawowe stanowią tereny zabudowy usługowej i zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i jednorodzinnej z urządzeniami budowlanymi i obiektami towarzyszącymi, z kolei przeznaczenie uzupełniające - dojazdy wewnętrzne, miejsca postojowe dla samochodów i zieleń. W § 35 ust. 3 uchwały, określającym warunki użytkowania i zagospodarowania terenu, ustalono, że rodzaj zabudowy na terenach oznaczonych symbolem 1UM, 2UM, 3UM stanowią budynki usługowe wolnostojące, budynki mieszkalne wielorodzinne do 12 mieszkań, budynki mieszkalne jednorodzinne, usługi wbudowane w budynki mieszkalne oraz budynki gospodarcze i garaże (pkt 2), zaś na terenie oznaczonym symbolem [...] - budynki usługowe wolnostojące, istniejące budynki mieszkalne wielorodzinne lub jednorodzinne, usługi wbudowane w budynki mieszkalne oraz budynki gospodarcze i garaże, przy czym zakazano lokalizacji nowych budynków mieszkalnych (pkt 3). Z kolei w § 35 ust. 4 pkt 2 uchwały, ustalającym gabaryty zabudowy, określono, że budynki usługowe nie mogą przekroczyć 2 kondygnacji naziemnych i nie mogą być wyższe niż: z dachem płaskim - 9,0 m, z dachem spadzistym, w tym poddasze użytkowe - 11,0 m, z tolerancją 10% (lit. a), natomiast budynki mieszkalne jednorodzinne nie mogą przekroczyć 2 kondygnacji naziemnych i nie mogą być wyższe niż: z dachem płaskim - 9,0 m, z dachem spadzistym, w tym poddasze użytkowe - 11,0 m, z tolerancją 10% (lit. c). Powyższa uchwała opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego w dniu 15 stycznia 2013 r., pod poz. 163 i weszła w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia, tj. w dniu 16 lutego 2013 r. Pismem z dnia 26 września 2022 r. skarżący wezwali Radę Gminy Turawa do usunięcia naruszenia prawa wywołanego podjęciem uchwały Nr XX/125/2012. Wskazali, że są właścicielami działki nr a, położonej w miejscowości [...], na terenie oznaczonym symbolem [...], która została wyłączona spod zabudowy mieszkaniowej na mocy § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały. Zdaniem skarżących regulacja ta jest nielogiczna i budzi wątpliwość, albowiem zakazuje lokalizowania nowych budynków mieszkalnych i jednocześnie zezwala na posadowienie innego rodzaju budynków np. usługowych wolnostojących czy budynków gospodarczych. Wewnętrzna sprzeczność powyższej regulacji winna być zatem "uznana za nieważną w tym zakresie, z uwagi na nieprecyzyjność oraz znaczną ingerencję w sferę prawa własności nieruchomości, do której odnosi się ww. przepis uchwały". W związku z tym wnieśli o podjęcie przez organ czynności w kierunku zmiany regulacji § 35 ust. 3 pkt 3 przedmiotowej uchwały i usunięcie końcowego zapisu o treści "zakazuje się lokalizacji nowych budynków mieszkalnych". Odpowiadając na powyższe wezwanie, Rada Gminy Turawa podjęła w dniu 27 października 2022 r. uchwałę Nr [...] w sprawie odmowy uchylenia uchwały Nr XX/125/2012. W uzasadnieniu uchwały Rada stwierdziła, że w trakcie prowadzonej procedury planistycznej uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w momencie wyłożenia miejscowego planu do publicznego wglądu - skarżący nie złożyli wniosku dotyczącego działki nr a, jak również w czasie dyskusji publicznej na rozwiązaniami m.p.z.p. nie podjęto tematu odnośnie do terenu oznaczonego symbolem [...]. Z powyższych względów organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowego planu. Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na ww. uchwałę Rada Gminy Turawa Nr XX/125/2012 w części odnoszącej się do działki nr a, położonej w miejscowości [...], objętej w planie miejscowym symbolem [...], tj. § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały. Zaskarżonemu aktowi zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: - art. 3 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ust. 1 tej ustawy polegające na rażącym przekroczeniu władztwa planistycznego przejawiającego się w dowolnym i nieuzasadnionym wprowadzeniu niejasnego oraz niejednoznacznego zakazu lokalizacji nowych budynków mieszkalnych (§ 35 ust. 3 pkt. 3 uchwały), podczas gdy zgodnie z uchwałą dla terenu oznaczonego symbolem [...] przewidziano przeznaczenie podstawowe w postaci terenu zabudowy usługowej i zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i jednorodzinnej z urządzeniami budowlanymi i obiektami towarzyszącymi (§ 35 ust. 1 uchwały); - art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 [obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 - dopisek Sądu]), zwanej dalej K.c., w zw. z art. 64 ust. 1 oraz ust. 3 Konstytucji RP przez naruszenie prawa własności skarżących skutkujące rażącym i niczym nieuzasadnionym ograniczeniem wykorzystania należącej do nich nieruchomości, a tym samym rażącym naruszeniem ich interesu prawnego przez niewzięcie pod uwagę gwarancji ochrony własności przy ustalaniu zasad kształtowania ładu przestrzennego; - art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez rażące niezachowanie zasady proporcjonalności przy ustanawianiu zakazu lokalizacji nowych budynków mieszkalnych, podczas gdy zgodnie z uchwałą pozostawiono możliwość posadowienia budynków usługowych wolnostojących czy budynków gospodarczych. W związku z tymi zarzutami skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności kwestionowanej uchwały w całości, ewentualnie uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności uchwały w części, tj. przez usunięcie końcowego sformułowania § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały o treści "zakazuje się lokalizacji nowych budynków mieszkalnych". Domagali się też zasądzenia od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W motywach skargi skarżący wskazali, że na terenie działki nr a potencjalnie planowali wybudowanie domu jednorodzinnego, w którym mógłby zamieszkać syn wraz z rodziną. Okazało się to jednak niemożliwe z uwagi na nieprecyzyjne oraz niejednoznaczne postanowienia uchwały. Nadmienili, że zwrócili się do Gminy, pismem z dnia 26 września 2022 r., o zmianę § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały przez usunięcie jego końcowego zapisu o treści "zakazuje się lokalizacji nowych budynków mieszkalnych", lecz Gmina stwierdziła, że w momencie, w którym wyłożono projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie podnoszono tematu będącego elementem wezwania, a więc z tego względu nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności planu. Następnie, odwołując się do treści art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarżący podnieśli, że przysługuje im legitymacja skargowa do wniesienia skargi na uchwałę Gminy Turawa z uwagi na interes prawny mający swoją podstawę w przysługującym im prawie własności do działki, na której zakazano budowy domów jednorodzinnych, a która to uchwała w sposób istotny ogranicza możliwość dysponowania tą działką. Nadmienili również, że skargę wnieśli w wymaganym terminie. W dalszej kolejności stwierdzili, uzasadniając zarzuty merytoryczne skargi, że skarga jest wynikiem niezgodnego z prawem ustanowienia zakazu lokalizacji na przedmiotowej działce nowych budynków mieszkalnych. W tym zakresie wskazali, że działka nr a znajduje się na terenie [...], dla którego przeznaczenie podstawowe to zabudowa usługowa i zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i jednorodzinna z urządzeniami budowlanymi i obiektami towarzyszącymi, co oznaczałoby, że na terenie oznaczonym symbolem [...] dopuszczalne jest posadowienie nowych budynków o charakterze mieszkalnym. Jednakże zgodnie z § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały na terenie oznaczonym symbolem [...] ustalono jako rodzaj zabudowy: budynki usługowe wolnostojące, istniejące budynki mieszkalne wielorodzinne lub jednorodzinne, usługi wbudowane w budynki mieszkalne oraz budynki gospodarcze i garaże oraz zakazano lokalizacji nowych budynków mieszkalnych. W ocenie skarżących powyższe ustalenia są nieprecyzyjne, a wręcz kuriozalne jest to, że nie zezwolono na wybudowanie domów jednorodzinnych, zaś pozwolono na budowę nowych budynków usługowych wolnostojących, budynków gospodarczych czy garaży. Przy czym - jak zauważyli - wymagania odnośnie do parametrów budynków usługowych pokrywają się z parametrami budynków mieszkalnych jednorodzinnych (§ 35 ust. 4 pkt 2a, 2c, 3a i 3c uchwały). Z uwagi zatem na identyczność postanowień odnośnie do parametrów dla obu rodzajów budynków, tj. usługowych jak i mieszkalnych jednorodzinnych, jako niezrozumiały uznali fakt zakazania budowy tych drugich. Zwrócili również uwagę skarżący na konieczność zapewnienia planom miejscowym precyzyjności, jednoznaczności i logiczności, zwłaszcza gdy plany te wprowadzają ograniczenia w prawie własności. Akcentowali, że niedopuszczalna są postanowienia niedookreślone, potoczne, albowiem plan zagospodarowania przestrzennego - jako akt prawa miejscowego - powinien zawierać regulacje czytelne, niebudzące wątpliwości interpretacyjnych. Treść normatywna wynikająca z części tekstowej planu nie może więc cechować się niejednoznacznością, otwartością treściową lub znaczeniową, brakiem precyzji pojęciowej lub definicji pojęć niedookreślonych, gdyż w takim przypadku wprowadziłaby stan niepewności dla adresatów zawartych w niej norm co do uregulowań planu miejscowego, którego zadaniem jest kształtowanie sposobu wykonywania prawa własności. W związku z powyższym stwierdzili, że organ dopuścił się przekroczenia władztwa planistycznego poprzez arbitralne, dowolne, niczym nieuzasadnione zakazanie na omawianym terenie budowy nowych budynków mieszkalnych, a to z kolei świadczy o naruszeniu jednego z najbardziej fundamentalnych praw, tj. prawa własności. Odnosząc się do władztwa planistycznego przysługującego gminie, argumentowali, że w ramach realizacji tego uprawnienia gmina ma wykazać, że przyjęte rozwiązania są optymalne, czyli uzasadnione interesem publicznym i nieingerujące ponad niezbędną konieczność w sferę prawną jednostki. Dostrzegli też skarżący, że w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Turawa ich działka znajduje się na terenie o symbolu MU, co oznacza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, wolnostojącą, bliźniaczą i szeregową. Tłumacząc zaś zarzut niezachowania przez Gminę zasady proporcjonalności, podnieśli, że przekroczenie władztwa planistycznego naruszające prawo ich własności jest ściśle powiązane z niezastosowaniem tej zasady. Podkreślili, że nie istniały żadne podstawy, by na omawianym terenie zakazywać budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Tym bardziej, że zezwala się na budowę budynków usługowych, które parametrami w ogóle się od siebie nie różnią, co każe skonstatować, iż mamy do czynienia z bezpodstawnym ograniczeniem prawa własności, przy rażącym naruszeniu zasady proporcjonalności. Końcowo skarżący zauważyli, że nieskorzystanie z prawa do wnoszenia uwag przed uchwaleniem planu miejscowego nie uniemożliwia późniejszego kwestionowania prawidłowości podjętej uchwały. Wniesienie uwag do projektu planu miejscowego w trybie określonym w art. 18 u.p.z.p. stanowi bowiem uprawnienie każdego obywatela, a nie obowiązek. Przy czym - na co zwrócili uwagę - niewniesienie uwag w trybie ww. przepisu nie zwalania rady z obowiązku przedstawienia argumentacji przemawiającej za słusznością podjętej uchwały i słusznością przyjętych w niej rozwiązań planistycznych. Dodali, że wprowadzenie kwestionowanego zakazu budowy domów jednorodzinnych było spowodowane wyłącznie bliżej nieokreślonym i niewyjaśnionym interesem Gminy Turawa, postawionym ponad prawem i interesem skarżących, podczas gdy ewentualne wybudowanie domu jednorodzinnego na terenie oznaczanym symbolem [...] nie spowodowało żadnych problemów zarówno dla Gminy Turawa, jak i w stosunku do sąsiednich nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Turawa wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wyjaśnił, że w czasie trwania procedury planistycznej uchwalania m.p.z.p. nie zostały złożone żadne wnioski w sprawie przedmiotowej działki, temat ten nie był również przedmiotem dyskusji publicznej. Ponadto zaskarżona uchwała została podjęta w zgodzie z ówcześnie obowiązującą procedurą uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, a Wojewoda Opolski nie dopatrzył się w ramach procedury nadzoru naruszenia przepisów prawa. W odniesieniu do zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego, Gmina wyjaśniła, że ustalenia dotyczące zagospodarowania wsi [...] dokonywane były i uzasadniane na kolejnych etapach prac planistycznych z uwzględnieniem wniosków, uzgodnień i uwag wnoszonych do planu. Przyjęta przez ówczesną Radę Gminy koncepcja zagospodarowania wsi [...] z powodu już istniejącej zabudowy przedmiotowego terenu oraz chęci wyznaczenia innych obszarów dla budownictwa mieszkalnego we wsi [...] przewidziała zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na tym terenie. Podkreśliła, że nie ma przy tym, jak wskazuje na to skarżący, żadnych nieprecyzyjnych zapisów w odniesieniu do terenu oznaczonego jako [...], albowiem przeznaczenie podstawowe odnosi się do istniejącej zabudowy (tj. mieszkaniowej wielorodzinnej i jednorodzinnej), zaś zakaz lokalizacji dotyczy jedynie nowych budynków mieszkalnych. Końcowo Gmina powołała się na uprawnienia wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy i wskazała - posiłkując się orzecznictwem sądowym - że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym i absolutnym. Zdaniem organu żadna z zasad ogólnych wskazywanych przez skarżących nie została naruszona, zaś plan spełnia wszelkie wymagania. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Op 4/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę wniesioną przez skarżących odrębnym pismem z dnia 21 listopada 2021 r., jako skargę wniesioną po zawisłości sporu pomiędzy tymi samymi podmiotami i w tym samym przedmiocie. W wykonaniu wezwania Sądu, przy piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2023 r. i 26 maja 2023 r., organ przedłożył żądaną dokumentację. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżących wnosił i wywodził jak w skardze, podtrzymując argumentację w niej zawartą. Ponadto podniósł, że w przypadku, w którym prawodawca lokalny uregulował charakter przeznaczenia działki, należy przewidzieć dwie sytuacje, które mogą wskazywać na pewne "kuriozum", albowiem można wyobrazić sobie sytuację, kiedy zostanie wybudowany na danym obszarze nowy budynek usługowy gospodarczy na wynajem, w którym zamieszka inwestor, oraz druga sytuacja, kiedy istniejący już budynek ulegnie, np. wskutek pożaru, całkowitemu zniszczeniu i nie można będzie go odbudować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarga - z uwagi na materię podlegającą regulacji w drodze zakwestionowanej uchwały - dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej. Kompetencje do podjęcia zaskarżonej uchwały przez organ stanowiący gminy określone zostały w art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g., zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Natomiast uchwalenie kontrolowanej uchwały następuje na podstawie przepisów u.p.z.p. Plan miejscowy jako akt prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 ustawy), którego uchwalenie należy do zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 ustawy), jest zatem aktem normatywnym z zakresu administracji publicznej. Rozpatrzenie skargi pozostaje wobec tego w kompetencji sądu administracyjnego. Odnotować również należy, że skarga w rozpoznawanej sprawie złożona została w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tą regulacją (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 935) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jednocześnie z przepisu art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r.) wynika trzydziestodniowy termin na złożenie takiej skargi, liczony od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku odpowiedzi, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. Skarżący - w ocenie Sądu - dopełnili wymogu wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, ponieważ pismem z dnia 26 września 2022 r. wystąpili z takim wezwaniem do Rady Gminy Turawa. Rada udzieliła odpowiedzi na wezwanie, przesyłając skarżącym przy piśmie z dnia 27 października 2022 r. uchwałę wydaną w tym samym dniu o odmowie uchylenia kwestionowanej uchwały. Uwzględniając zatem treść art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę w rozpatrywanym przypadku wnosi się w terminie trzydziestu dni, należy stwierdzić, że skarga z dnia 22 listopada 2022 r. (data osobistego złożenia skargi przez pełnomocnika w Biurze Podawczym organu) została wniesiona do Sądu z zachowaniem ustawowego terminu. Dalsze rozważania w niniejszej sprawie dotyczą legitymacji procesowej skarżących do złożenia skargi. W tej materii wyjaśnić przyjdzie, że przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Zaskarżając uchwałę w trybie tej regulacji, trzeba zatem dowieść, że kwestionowany akt, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na sferę prawno-materialną skarżących, czyli np. pozbawia ich pewnych, prawem gwarantowanych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. W przekonaniu Sądu, skarżący stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g. wykazali, że zaskarżona uchwała narusza ich interes prawny, skoro postanowienia miejscowego planu określają przeznaczenie terenu, na którym położna jest działka nr a, obręb [...], stanowiąca ich własność. W planie miejscowym teren, na którym położona jest nieruchomość skarżących, oznaczona została symbolem [...], na którym - zgodnie z § 35 ust. 3 pkt 3 uchwały - ustalono rodzaj zabudowy jako budynki usługowe wolnostojące, istniejące budynki mieszkalne wielorodzinne lub jednorodzinne, usługi wbudowane w budynki mieszkalne oraz budynki gospodarcze i garaże. Jednocześnie wprowadzono zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na tym terenie. Zaskarżony akt, wprowadzając zatem określone przeznaczenie nieruchomości skarżących, niewątpliwie kształtuje przysługujące im prawo własności, które podlega ochronie na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnić też należy, że samo tylko stwierdzenie, iż zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżących, nie może przesądzać o zasadności złożonej skargi. Wykazanie naruszenia interesu prawnego przez uchwałę organu gminy stanowi warunek konieczny, ale niewystarczający do stwierdzenia, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., nieważności zaskarżonej uchwały bądź stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, gdy naruszony został co prawda interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale odbyło się to w granicach wyznaczonych obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1208/11, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej uchwały wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej przeznaczenia działki oznaczonej nr a, obręb [...]. Przed przedstawieniem przyczyn, które zadecydowały o takiej ocenie Sądu, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że po myśli art. 28 ust. 1 u.p.z.p. naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Z treści tej regulacji wynika, że ustawodawca rozróżnia pojęcie "zasad sporządzania planu" oraz "trybu jego sporządzania". Tryb postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. Z kolei zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą problematyki merytorycznej, a więc zawartości tego aktu (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Podkreślić trzeba, że w przypadku naruszenia zasad sporządzania planu ustawodawca nie wymaga, aby przedmiotowe naruszenie miało charakter istotny. Oznacza to, że każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części. Natomiast odnośnie do naruszenia trybu sporządzania miejscowego planu ustawodawca wprowadził dodatkową przesłankę - istotności tego naruszenia. Nie każde zatem naruszenie trybu postępowania będzie skutkowało nieważnością aktu planistycznego. Istotne naruszenie trybu postępowania należy rozumieć jako takie naruszenie trybu, które prowadzi do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego (por. Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz" 8. wydanie, C. H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 264 i nast.). W ocenie Sądu, przy uchwalaniu zaskarżonego planu Rada Gminy w Turawie nie naruszyła określonego w ustawie trybu jego sporządzania, co potwierdza przedłożona dokumentacja planistyczna. Poza tym odnotowania wymaga, że zaskarżona uchwała, w tym tryb sporządzania tego aktu był już przedmiotem oceny tut. Sądu, który w wyroku z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Op 219/18, nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy należało mieć więc na uwadze regulację prawną zawartą w art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona tym przepisem w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. Swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 1133/14). Natomiast istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zarzutu skargi dotyczącego nadużycia przez Gminę władztwa planistycznego oraz pozbawienia skarżących możliwości zabudowy ich nieruchomości poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na terenie działki nr a. W związku z tym wskazać należy, że przyznane gminie w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. władztwo planistyczne nie ma charakteru nieograniczonego i nie oznacza, że gmina ma pełną swobodę w określaniu przeznaczenia i zasad zagospodarowania poszczególnych obszarów położonych na jej terenie. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się bowiem, oprócz szeregu elementów wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., także prawo własności. Oczywistym jest zatem, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania nie może być nadużywane. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. W świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w każdym przypadku organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Rolą organu planistycznego jest właśnie wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych. W wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., sygn. akt P 11/98 (OTK 2000/1/3), Trybunał Konstytucyjny stwierdził miedzy innymi, że dopuszczalność ograniczeń prawa własności, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki, musi być oceniana także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają "istoty" tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP, pokrywający się zresztą z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zd. 2). Trybunał wskazał także, że art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji szczególny nacisk położył na kryterium "konieczności w demokratycznym państwie", co oznacza to, że każde ograniczenie praw i wolności jednostki musi być w pierwszym rzędzie oceniane w płaszczyźnie pytania, czy było ono "konieczne", czyli - innymi słowy - czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności. Dokonując zatem ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli, gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Nadto posunięcia planistyczne gminy, w wyniku których doszło do naruszenia własności, powinny być rzeczowo uzasadnione, z powołaniem przepisów prawnych, na mocy których nie istnieją inne rozwiązania niż te, które przyjęto w uchwale planistycznej (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3269/17). Rolą organu planistycznego jest zatem wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych tak, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie, dotyczącym ochrony własności, Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu podkreślając, że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1410/16 i powołane tam orzecznictwo). W kontekście powyżej powiedzianego Sąd zgodził się ze skarżącymi, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia granic władztwa planistycznego Gminy w zakresie przyjętych w uchwale postanowień dotyczących przeznaczenia nieruchomości nr a. Z przedstawionej przez organ dokumentacji planistycznej wynika, że dla działki skarżących w kwestionowanym planie ustalono przeznaczenie oznaczone symbolem [...] - budynki usługowe wolnostojące, istniejące budynki mieszkalne wielorodzinne lub jednorodzinne, usługi wbudowane w budynki mieszkalne oraz budynki gospodarcze i garaże. Zakazano natomiast lokalizacji nowych budynków mieszkalnych (§ 35 ust. 3 pkt 3 uchwały). Niewątpliwie wskutek zapisów planu zmieniono przeznaczenie nieruchomości stanowiącej własność skarżących, a w efekcie tego pozbawiono ich możliwości zabudowy własnej działki. Wprowadzone przez Gminę ograniczenie prawa własności skarżących, jak już wcześniej wyjaśniono, wymagało szczegółowego uzasadnienia przyjętego rozwiązania planistycznego. W tym zakresie przypomnienia wymaga, że Gmina powołała się na bliżej nieokreśloną koncepcję zagospodarowania wsi [...] z powodu już istniejącej zabudowy oraz "chęć wyznaczenia innych obszarów dla budowy budownictwa mieszkalnego we wsi". Twierdzenia Gminy nie zostały jednak poparte żadną racjonalną argumentacją, chociażby przez wskazanie tych "innych obszarów". Nie jest więc wiadome, czy obszary te w ogóle zostały wyznaczone i w jakim miejscu, czy Gmina poprzestała tylko na samym zamyśle w tej materii. W ocenie Sądu również powołana przez Gminę koncepcja podyktowana już istniejącą zabudową jest niezrozumiała, gdy zważyć, że na omawianym terenie dopuszczono - jak wynika z § 35 ust. 4 pkt 2 lit. a i lit. c uchwały - realizację nowych budynków, w tym usługowych o parametrach jak dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych, co słusznie zauważyli skarżący. Dostrzec również przyjdzie, że przyjęta przez Gminę koncepcja ograniczenia nowej zabudowy nie wynika z przyjętych na omawianym obszarze rozwiązań planistycznych, ponieważ w postanowieniach planu na terenach w najbliższym sąsiedztwie np. 5UMN nie ma zakazu zabudowy budynkami mieszkalnymi. W przekonaniu Sądu Gmina nie uzasadniła zatem w żadnej mierze potrzeby wprowadzenia na omawianym terenie ograniczenia w zakresie zakazu zabudowy. Również z przedłożonej przez organ dokumentacji planistycznej, w tym z dokonanych uzgodnień oraz zaleceń organów opiniujących, nie wynika konieczność wprowadzenia takiego zapisu. Tym samym Gmina przekroczyła przysługujące jej na mocy art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy granice władztwa planistycznego i w sposób dowolny ograniczyła przysługujące skarżącym prawo własności. Z tej przyczyny należało stwierdzić nieważność zapisu zawartego w § 35 ust. 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały w odniesieniu do przedmiotowej działki. W konsekwencji powyższego uznać należało, że w rozpoznawanej sprawie uchwała w zaskarżonej części została uchwalona dowolnie, bez prawnego i faktycznego uzasadnienia. Gmina nie wykazała, że tak istotne ograniczenie prawa własności skarżących jest uzasadnione interesem publicznym czy też potrzebą ochrony innych wartości przewidzianych w przepisach u.p.z.p. Zdaniem Sądu Gmina przekroczyła więc przysługujące jej na mocy art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.p.z.p. władztwo planistyczne, ponieważ nie dowiodła, że potrzeby wspólnoty lokalnej przemawiają za przyjęciem kwestionowanego przeznaczenia działki skarżących. W ocenie Sądu bez żadnych racjonalnych podstaw i bez wyważenia ochrony prawa własności ograniczono skarżącym możliwość dysponowania nieruchomością wedle własnych zamierzeń. Działanie organu uchwałodawczego przy określaniu przeznaczenia należącej do skarżących nieruchomości cechuje brak konsekwencji i dowolność, skoro chociażby na terenach w najbliższym sąsiedztwie nie występuje zakaz lokalizacji nowych budynków mieszkalnych. Konstatując, stwierdzić przyjdzie, że Gmina nie uzasadniła w żadnej mierze niezbędności przyjętego w planie miejscowym zakazu lokalizacji nowych budynków mieszkalnych na działce skarżących. Również z przedłożonej przez organ dokumentacji oraz dodatkowych wyjaśnień nie wynika konieczność wprowadzenia spornego zapisu planu. Tym samym Gmina przekroczyła granice przysługującego jej władztwa planistycznego i w sposób dowolny ograniczyła przysługujące skarżącym prawo własności. W ocenie Sądu dokonana przez organ ingerencja w sferę prawa własności skarżących nie pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych przez Gminę celów, dla osiągnięcia których ustanowiono ograniczenie w zakresie możliwości zabudowy działki nr a. Natomiast Sąd nie zgodził się z zarzutem skarżących, że postanowienia uchwały, w tym § 6 ust. 1 i § 35 są niejasne, nieczytelne lub budzą wątpliwości interpretacyjne. Podkreślenia bowiem wymaga, że czytelność i jednoznaczność przepisów jest czymś innym niż zasadność ich wprowadzenia, która - jak okazało się w niniejszej sprawie - nie wynikała z żadnej racjonalnej koncepcji Gminy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI