II SA/Op 360/22

II SA/Op 360/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15, ust. 15a-15e,
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Inspektor sądowy Magdalena Figurniak-Cis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 listopada 2022 r., nr SKO.40.2857.2022.ro, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Grodkowa z dnia 19 września 2022 r., nr DŚ.5401.3.1037.2022.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez C. S. (dalej także: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., nr SKO.40.2857.2022.ro, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu – działając na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: Kpa – po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Burmistrza Grodkowa (dalej również jako: Burmistrz) z dnia 19 września 2022 r., nr DŚ.5401.3.1037.2022, odmawiającej przyznania jej dodatku węglowego w kwocie 3.000 zł – decyzję organu I instancji utrzymało w mocy.
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu sprawy. W tych ramach przypomniał, że wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2022 r. strona złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Grodkowie (dalej także: OPS) wniosek o wypłatę dodatku węglowego, podając, że głównym źródłem ogrzewania jednoosobowego gospodarstwa domowego znajdującego się w budynku jednorodzinnym w [...] jest kocioł na paliwo stałe. Wskazał nadto, że w aktach organu I instancji znajduje się wydruk deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wypełnionej w dniu 17 sierpnia 2021 r. składanej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: CEEB), o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 438, ze zm.), dalej jako: ustawa o emisyjności, w której jako źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wskazano kocioł na paliwo stałe, a używanym rodzajem paliwa stałego węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Dodatkowo Burmistrz załączył do akt wydruk deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wypełnionej w dniu 25 lipca 2022 r., w której podano jako źródło ogrzewania gospodarstwa domowego kocioł na paliwo stałe, a drewno kawałkowe jako rodzaj paliwa stałego. Równocześnie zaznaczył organ odwoławczy, że w deklaracji sporządzonej dnia 29 września 2022 r. wpisano, że źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, a wskazanym rodzajem paliwa stałego jest węgiel i paliwa węglopochodne.
Decyzją z dnia 19 września 2022 r., nr DŚ.5401.3.1037.2022, Burmistrz odmówił stronie przyznania dodatku węglowego. W treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organ pierwszoinstancyjny wskazał, iż dokonał weryfikacji wniosku o dodatek węglowy w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do CEEB i – jak zaznaczył – ze złożonej przez stronę deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 25 lipca 2022 r. wynika, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego nie jest węgiel lub paliwa węglopochodne. W konsekwencji poczynionych ustaleń faktycznych uznał, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania żądanego świadczenia, określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z późn. zm., w dacie orzekania Dz. U. z 2023 r., poz. 141, 295), dalej także: ustawa lub u.d.w.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona i w odwołaniu wywiedzionym do Kolegium wskazała, że ma 85 lat i przez omyłkę zaznaczyła, że lokal opala drewnem, a w rzeczywistości opala węglem. Podała także strona, że jest wdową i zamieszkuje sama.
Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., SKO utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśniło Kolegium, że materialnoprawną podstawą orzekania stanowią przepisy ustawy o dodatku węglowym, po czym przytoczyło treść art. 2 ust. 1, ust. 3 i ust. 15 tej ustawy. Dokonując subsumpcji przytoczonych regulacji uznało Kolegium, że dodatek węglowy przysługuje gospodarstwom domowym, które mają zainstalowane i eksploatują wskazane w tym przepisie źródła ogrzewania na paliwo stałe (tj. kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy), którym jest jedynie: węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zauważył następnie organ II instancji, że przytoczony katalog paliw stałych jest przy tym katalogiem zamkniętym, co oznacza, że z korzystaniem wyłącznie z tych paliw wiąże się uprawnienie do otrzymania dodatku węglowego. Dalej podkreślił, że literalne brzmienie art. 2 ust. 3 u.d.w. wskazuje, że ustawodawca uzależnił przyznanie dodatku węglowego nie tylko od wykorzystywania wskazanego paliwa stałego, ale przede wszystkim od wpisania lub zgłoszenia tego źródła ogrzewania do CEEB. Przypomniał również organ drugoinstancyjny, że przepis art. 2 ust. 3 u.d.w. został znowelizowany z dniem 20 września 2022 r. ustawą z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967 z późn. zm.), dalej jako: "nowelizacja ustawy", i – jak zaznaczył – jego obecne brzmienie wskazuje, że dodatek węglowy przysługuje, gdy wyżej wymienione źródło ogrzewania uprawniające do tego dodatku zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., a po tym dniu, jedynie w przypadku wpisania lub zgłoszenia do tej ewidencji nowego źródła ogrzewania. Zaznaczył organ drugoinstancyjny, że zgodnie z art. 52 nowelizacji ustawy do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 20 września 2022 r.) prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 (tj. ustawy o dodatku węglowym) stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 września 2022 r. W konsekwencji Kolegium uznało, że wskazana intertemporalna regulacja powoduje, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o dodatku węglowym w nowym brzmieniu, gdyż postępowanie w sprawie z wniosku strony o wypłatę dodatku węglowego nie zostało zakończone przed dniem 20 września 2022 r.
Tym samym, wobec zgłoszenia przez stronę do CEEB, głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego jakim jest kocioł na paliwo stałe opalany drewnem kawałkowym, które to paliwo stałe nie zostało przewidziane w ustawie o dodatkach węglowych, uznało Kolegium, że Burmistrz zasadnie odmówił jej przyznania wnioskowanego dodatku.
Podkreśliło przy tym Kolegium, że okoliczność jakoby nie wpisanie węgla jako paliwa używanego do ogrzewania wynikało jedynie z omyłki strony, a także fakt jej późniejszego skorygowania (w dniu 29 września 2022 r.), nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem przewidzianym w ustawie warunkiem przyznania dodatku węglowego jest wpisanie lub zgłoszenie do dnia 11 sierpnia 2022 r. do CEEB zainstalowanego i eksploatowanego źródła ogrzewania na węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Dostrzegł również organ odwoławczy, że przed wyżej wymienioną datą w ewidencji figurowało zgłoszenie wnioskodawczyni, wypełnione 25 lipca 2022 r., iż paliwem stosowanym w gospodarstwie domowym jest drewno kawałkowe.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, i w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, opisała dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zauważyła, że głównym źródłem ogrzewania jej mieszkania jest kocioł na paliwo stałe, znajdujący się w piwnicy, a nieruchomość ogrzewana jest tylko węglem. Ponownie akcentując, że wcześniej złożony wniosek błędnie wypełniła zaznaczając przy tym, że dokonała tego nie rozumiejąc treści wypełnianego dokumentu. Zwróciła również uwagę na swój wiek, stan zdrowia, aktualny stan cywilny oraz miesięczne wydatki, które wykluczały nabycie węgla do dnia złożenia skargi.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał argumentację wskazaną w rozstrzygnięciu, podkreślając, że podstawą weryfikacji źródła ciepła jest złożona deklaracja do CEEB. Jednocześnie organ przytoczył treść uzasadnienia projektu ustawy o dodatku węglowym, zaznaczając, że ustawodawca w nowelizacji tej ustawy doprecyzował, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku węglowego ma wziąć pod uwagę stan faktyczny, który wynika z deklaracji złożonej do centralnej ewidencji emisyjności budynków wraz z ewentualnymi aktualizacjami tej deklaracji złożonymi najpóźniej do dnia wejścia w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Kolegium zwróciło również uwagę, że w art. 27g ust. 3 pkt 5 ustawy o emisyjności deklaracja o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, składana przez właściciela lub zarządcę budynku, zawiera nie tylko informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych w obrębie nieruchomości źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw oraz o ich przeznaczeniu, ale także o wykorzystywanych w nich paliwach. W ocenie organu zapis ten odzwierciedla druk deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, który przewiduje - w przypadku zadeklarowania, jako źródła ciepła, kotła na paliwo stałe - podanie rodzaju stosowanych w kotłach paliw stałych (por. poz. B03 deklaracji). Podkreśliło SKO, że w tej sytuacji dodatek węglowy przysługuje gospodarstwom domowym, dla których głównym źródłem ogrzewania jest w szczególności kocioł na paliwo stałe w postaci węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierających co najmniej 85% węgla kamiennego, przy czym warunkiem przyznania przedmiotowego dodatku jest wpis lub zgłoszenie tego konkretnego źródła ogrzewania do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. Dodatkowo zwróciło uwagę, że – zdaniem organu – źródło ogrzewania identyfikuje również rodzaj wykorzystywanego paliwa, a powołane przepisy stwierdzają, że przytoczone rodzaje źródeł ogrzewania mają być zasilane paliwami stałymi w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym. W konsekwencji uznało Kolegium, że skoro jednocześnie ujawnieniu w CEEB podlegają informacje o wykorzystywanych paliwach, to treść informacji wpisanych lub zgłoszonych do CEEB w tym zakresie, pozostaje wiążąca dla oceny możliwości przyznania dodatku węglowego.
Organ odwoławczy podkreślił również, że z dniem 3 listopada 2022 r. dokonano nowelizacji ustawy o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 ze zm.), poprzez dodanie m.in. art. 2 ust. 15g, na podstawie którego dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Niemniej zdaniem Kolegium przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przewidziane w art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym możliwe jest w sytuacji, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wskazane we wniosku o dodatek węglowy nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do 11 sierpnia 2022 r., natomiast nie dotyczy weryfikacji samego rodzaju paliwa stosowanego w zgłoszonym źródle ogrzewania. Podkreślił organ, że literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że nie jest możliwa weryfikacja, w drodze wywiadu środowiskowego, rodzaju stosowanego paliwa, a "jedynie zgłoszone źródło ciepła, a tym – w konkretnym przypadku – jest kocioł na paliwo stale, zgłoszony już w terminie do 11 sierpnia 2022 r. do centralnej ewidencji emisyjności budynków".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W opisanych przypadkach sąd uchyla decyzję lub postanowienie. Natomiast stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2-3 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 3). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co istotne, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji odmawiających przyznania skarżącej dodatku węglowego stanowiły przepisy ustawy o dodatku węglowym, a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o emisyjności, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego warunkiem koniecznym do spełnienia jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Ustalenie zatem, że mieszkanie ogrzewane jest np. przez urządzenie grzewcze zasilane energią elektryczną wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.
W ocenie Sądu wskazana okoliczność, stanowiąca o ziszczeniu się przesłanki do uzyskania prawa do dodatku węglowego, nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania.
W przedmiotowej sprawie, co wymaga podkreślenia, w aktach sprawy znajdują się trzy różne, albowiem z różną datą i – co ważne – o różnej istotnej dla sprawy treści deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Przy czym dwie z nich z dat: 17 sierpnia 2021 r., oraz 25 lipca 2022 r. powinny zostać przez organy orzekające w sprawie ocenione w aspekcie ich tak ważności, jak i istotności materialnoprawnej. Kwestia ta jest o tyle ważna albowiem w deklaracji z 17 sierpnia 2021 r. (znajdującej się na nieponumerowanej stronie akt administracyjnych, kolejnej po odwołaniu strony), osoba ją zgłaszająca podała m.in. w pozycji B03 Rodzaje stosowanych w kotlach paliw stałych: węgiel i paliwo węglopochodne oraz drewno kominkowe, z kolei w tożsamej deklaracji z 25 lipca 2022 r. w tej samej pozycji podała: drewno kawałkowe. Przy czym żadna z tych deklaracji nie została anulowana, nie wynika to z dołączonych materiałów, a późniejsza także nie została oznaczona jako zmiana czy korekta poprzedniej. Organy powinny jednoznacznie wskazać dlaczego pominęły w dowodzeniu pierwszą ze złożonych przez stronę deklaracji, zwłaszcza, że jak oświadcza strona zawiera ona wykorzystywane przez nią i w rzeczywistości stosowane paliwo stałe. W tych okolicznościach przy podnoszeniu przez stronę zarówno wieku jak i niezrozumienia sposobu wypełnienia deklaracji organy zobowiązane były okoliczność tę ustalić zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym.
Tymczasem organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. – nawet jeżeli stanowiło to wynik pomyłki czy błędu właściciela, a zatem może być sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym – stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Przy czym – jak wskazano powyżej – ujawnione źródło odniosły organy do danych zawartych w deklaracji z 25 lipca 2022 r., pomijając dane zawarte w deklaracji z 17 sierpnia 2021 r. Mając przy tym na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazała, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwa stałe, poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącej. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej, a treściami ujawnionymi w deklaracjach złożonych w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej.
Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. W ocenie Sądu powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez organy orzekające w sprawie wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. jest co najmniej przedwczesna i prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym wszystkim osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Przyjęcie wykładni dokonanej przez organ odwoławczy doprowadzić może także do wystąpienia skrajnej sytuacji, w której wnioskodawca, którego głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego w dniu 11 sierpnia 2022 r. faktycznie było urządzenie na węgiel, na skutek błędnego wypełnienia deklaracji przez zarządcę budynku zostanie dodatku węglowego pozbawiony, a przecież inny wnioskodawca, nie korzystający faktycznie we wskazanym dniu ze źródła ciepła przewidzianego art. 2 ust.1 u.d.w. – dodatek węglowy może otrzymać, wskazując we wniosku dane w istocie wadliwe, ale zgodne z danymi wpisanymi lub zgłoszonymi do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r.
W ocenie Sądu z literalnego brzmienia art. 2 ust. 1 u.d.w. nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie przywołanego przepisu z art. 2 ust. 15 u.d.w. w ten sposób, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie, jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób, niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w przedmiotowej sprawie na skutek niezrozumienia przez 85 letnią stronę treści deklaracji).
W zaskarżonej decyzji organ stanął bowiem na stanowisku, że w świetle przepisów ustawy o dodatku węglowym popełnienie błędu przy wypełnianiu złożonej deklaracji (i nawet jej późniejsze skorygowanie, co de facto nastąpiło, wprawdzie 29 września 2022 r., to jednak przed ostatecznym załatwieniem sprawy) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ ustawa ustala datę końcową, tj. dzień 11 sierpnia 2022 r. , do kiedy można dokonywać zmian w złożonej deklaracji.
Stanowisko to, w ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia w literalnej treści art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w., nie uzasadnia go też cel wprowadzenia wskazanych przepisów, jak również przeczy mu treść art. 2 ust. 15a-15e cytowanej ustawy. W przedmiotowej sprawie, co należy podkreślić, nie uwzględniono bowiem, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej jako: ustawa zmieniająca) doszło do nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ust. 15 u.d.w. do treści tej ustawy art. 2 ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Mając to na uwadze dostrzec trzeba, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 25 sierpnia 2022 r. było wszczęte, ale nie zakończone w dniu 20 września 2022 r. W tej sytuacji organy rozpoznając wniosek po wskazanej dacie miały obowiązek respektować treść art. 2 ust. 15a- 15e u.d.w.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1191).
Z treści wskazanego przepisu – na co zwraca uwagę judykatura – wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały wymienione przykładowo w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Tym samym pominięcie przez organy, że złożone do dnia 11 sierpnia 2022 r. deklaracje dotyczące lokalu skarżącej są różne w istotnej dla sprawy kwestii jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, zarówno w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 oraz 77 § 1 Kpa obowiązkom. Decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane pomimo posiadania przez organy nie kwestionowanych informacji, że strona skorygowała deklarację poprzez wskazanie, że jej mieszkanie jest ogrzewane jednym z urządzeń, którego użytkowanie z wykorzystaniem paliwa stałego powoduje spełnienie podstawowej przesłanki przyznania dodatku węglowego.
Wprowadzone nowelizacją kolejne przepisy - art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu , iż w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), gdzie nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Mając powyższe na uwadze, zwłaszcza obowiązki organów wynikające z przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz przepisów art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Sąd za wadliwe uznał stanowisko organów, że de facto brak jest podstaw do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. a stanem rzeczywistym. W ocenie Sądu ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu. Należy mieć na uwadze, że organy nie zakwestionowały ani tego, że mieszkanie skarżącej może być ogrzewane węglem, ani też tego, że widniejący w ewidencji emisyjności budynków zapis był wynikiem trudności w zrozumieniu treści deklaracji, czego dowodzi ich liczba (trzy).
Zdaniem Sądu sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca wskazuje w nim inne źródło ogrzewania niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z Kpa, przy uwzględnieniu, że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 2 ust. 15a i ust. 15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia. Dodać trzeba, że tego rodzaju wątpliwość należy uznać za rozstrzygniętą, jeżeli organ posiada jednoznaczne dowody, że wskazana rozbieżność nie wynikała ze zmian stanu faktycznego (np. zmiany sposobu ogrzewania mieszkania), ale wyłącznie z błędnego (czyli sprzecznego ze stanem faktycznym) jej wypełnienia. Skład orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje ocenę sądów administracyjnych, że nie do przyjęcia jest sytuacja, do której w istocie prowadzi dokonana przez ograny interpretacja art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w., przy pominięciu art. 2 ust. 15a-15e tej ustawy, że nawet jeśli mieszkanie jest ogrzewane kotłem na paliwo stałe, kominkiem, kozą, ogrzewaczem powietrza, trzonem kuchennym, piecokuchnią, kuchnią węglową lub piecem kaflowym na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi, to wnioskodawca nie może otrzymać dodatku węglowego z uwagi na błąd polegający na podaniu w zgłoszeniu źródła ogrzewania, nie odpowiadającego stanowi faktycznemu. Dotyczy to przy tym, w ocenie Sądu, tylko sytuacji oczywistych, to jest takich, w których na prawdziwość danych wskazanych we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wskazuje dokonana przez uprawniony podmiot korekta zgłoszenia do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 i art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 15 i ust. 15a-15e u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie faktycznego głównego źródła ogrzewania mieszkania zajmowanego przez skarżącą w dniu 11 sierpnia 2022 r.