II SA/OP 334/22

II SA/Op 334/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1399/23 - Wyrok NSA z 2024-07-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 51 ust. 1 pkt 1-3, art. 51 ust. 7,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 12 ust. 1 pkt 1, par. 13, par. 60 ust. 1 i ust. 2,
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
par. 30 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. F. i K. F. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 14 października 2022 r., nr 188/2022 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków w przedmiocie wykonanych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez A. F. i K. F. (dalej jako: skarżący lub strony), reprezentowani przez pełnomocnika, decyzją nr 188/2022 z dnia 14 października 2022 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również w skrócie: OWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej w skrócie: "Kpa", oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 roku, poz. 2351 ze zm.), dalej jako: "Prawo budowlane", po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej również w skrócie: PINB lub organ powiatowy) nr 33/22 z dnia 4 kwietnia 2022 r., o znaku [...], orzekającej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w sprawie budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr a, k.m. [...], obręb G., realizowanej w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę wydaną przez Prezydenta Miasta Opola (dalej również jako: Prezydent) nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r. oraz decyzję zmieniającą nr [...] tego organu administracji architektoniczno-budowlanej z dnia 21 stycznia 2020 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą W. D. (dalej również jako: inwestor) pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych- decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
Wyżej wymienione rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 22 lipca 2019 r., nr [...], o znaku [...], Prezydent zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej, na działce gruntowej oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków numerem a k.m. [...] - obręb G. prze ulicy [...] w O. Powołane rozstrzygnięcie uzyskało walor ostateczności i prawomocności z art. 16 § 1 i § 3 Kpa.
W odniesieniu do wyżej wymienionego rozstrzygnięcia skarżący podjęli liczne rodzaje postępowań od wznowieniowych po nieważnościowe, w tym w trybie skargowym, tak przed organami nadzoru budowlanego, jak i przed organami administracji architektoniczno- budowlanej. Wiele czynnności podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego, w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, było wynikiem rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniach lub czynnościach podjętych poprzez inne organy, stąd Sąd uznał za zasadne przytoczenie ich dla dokładnego zobrazowania stanu faktycznego.
Wobec wniosku skarżących o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 22 lipca 2019 r., nr [...], z uwagi na pominięcie wnioskodawców w zakończonym postępowaniu w charakterze stron, którego to uprawnienia zostali pozbawieni bez własnej winy, Prezydent postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2019 r., o znaku [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 w związku z art. 147 Kpa, otworzył na nowo postępowanie w sprawie zakończonej decyzją tego organu nr [...].
Równolegle do toczącego się postępowania wznowieniowego, skarżący wystąpili również do Wojewody Opolskiego (dalej również jako: Wojewoda) pismami z dnia 31 sierpnia 2019 r. (uzupełnionymi pismami z dnia 12 sierpnia i 2 września 2019 r.) o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r. Domagając się przy tym wstrzymania wykonania kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Z dniem 7 października 2019 r. Wojewoda zawiadomił strony o wszczęciu postępowania na wniosek skarżących w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Prezydenta Miasta Opola. Dalej organ ten odrędnym postanowieniem, działając na podstawie art. 159 § 1 Kpa, odmówił wstrzymania wykonania wyżej wymienionego rozstrzygnięcia w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Prowadząc postępowanie wznowieniowe Prezydent postanowieniem z dnia 9 października 2019 r., na podstawie 152 § 1 Kpa, wstrzymał wykonanie swojej decyzji z dnia 22 lipca 2019 r., z którym to aktem nie zgodził się inwestor, wnosząc zażalenie do Wojewody.
Kontynuując organ administracji architektoniczno-budowalnej I instancji, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, zawiesił prowadzone postępowanie w trybie wznowieniowym, argumentując wszczęcie przez Wojewodę postępowanie w sprawie wyżej wymienionej decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie nieważnościowym, wskazując, że stanowi ono zagadnienie wstępne w sprawie postępowania prowadzonego wobec przesłanek z art. 145 Kpa.
Niezależnie od prowadzonych postępowań nadzwyczajnych w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r., skarżący w piśmie z dnia 29 października 2019 r. poinformowali PINB, że inwestor kontynuuje prowadzenie robót budowlanych, pomimo wstrzymania tego rozstrzygnięcia przez Prezydenta.
Decyzją z dnia 31 października 2019 r., nr [...], Wojewoda Opolski w całości umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionego rozstrzygnięcia Prezydenta nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r., w związku z wycofaniem przez skarżących swoich wniosków inicjujących to postępowanie.
Wobec informacji przekazanej przez skarżących o prowadzeniu robót budowlanym, pomimo wstrzymania wykonaniu decyzji przez Prezydenta Miasta Opola, PINB wystąpił do tego organu, pismem z dnia 31 października 2019 r. o przekazanie: 1) postanowienia o wznowieniu przez Prezydenta Miasta Opola postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia 22 lipca 2019 roku nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę; 2) postanowienia tegoż organu z dnia 9 października 2019 roku wstrzymującego wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę; 3) pisma przekazującego zażalenie na w/w postanowienie Wojewodzie Opolskiemu. W piśmie datowanym również na 31 października 2019 r. organ nadzoru otrzymał wnioskowane dokumenty, a dodatkowo Prezydent przekazał również: 1) zawiadomienie Wojewody Opolskiego nr [...] i nr [...] z dnia 7 października 2019 r. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę; postanowienie Prezydenta Miasta Opola z 24 października 2019 roku zawieszające postępowanie w sprawie wznowienia postępowania; zażalenie strony na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Następnie skarżący ponownie, w piśmie z dnia 4 listopada 2019 r., przekazali PINB informację o kontynuowaniu prowadzenia robót budowlanych przez inwestora, w związku z czym organ nadzoru w dniu 5 listopada 2019 r., przeprowadził kontrolę na obiekcie, podczas której wydane zostało ustne polecenie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, udokumentowane wpisem w dzienniku budowy. Następnie zawiadomił organ W. D., w piśmie z dnia 6 listopada 2019 r., o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr a, k.m. [...] obręb G.
Równocześnie w tym samym dniu postanowieniem nr [...], działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zobowiązał organ powiatowy inwestora do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych realizowanych z naruszeniem przepisów prawa dotyczących budowy realizowanej w oparciu o decyzję pozwolenia na budowę nr [...] oraz zabezpieczenie terenu placu budowy.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2019 r., nr [...], Wojewoda Opolski uchylił w całości postanowienie z dnia 9 października 2019 r. Prezydenta Miasta Opola w przedmiocie wstrzymania wykonania wyżej wymienionych robót budowlanych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W związku z rozstrzygnięciem organu II instancji administracji architektoniczno-budowlanej, skarżący pismem z dnia 5 grudnia 2019 r. wnieśli do PINB o wstrzymanie wykonania robót, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, prowadzonych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Opola nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r.
Decyzją nr [...] z dnia 11 grudnia 2019 r. organ powiatowy, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych prowadzonych w oparciu o pozwolenie na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr [...], k.m. [...] obręb G., odstąpił od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wskazał PINB, że wobec wydania rozstrzygnięcia przez Wojewodę, ustała przesłanka stanowiąca podstawę do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przez organ powiatowy.
Następnie organ ten, działając na podstawie art. 65 § 1 Kpa, pismem z dnia 12 grudnia 2019 r. przekazał według właściwości do Prezydenta Miasta Opola wniosek skarżących z dnia 5 grudnia 2019 r. "w sprawie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę". Organ, uzasadniając przekazanie podania, wyjaśnił, że podejmuje tę czynność wobec prowadzenia przed organem administracji architektoniczno-budowlanej postępowania wznowieniownego w przedmiocie kwestionowanego rozstrzygnięcia. Równolegle poinformował organ powiatowy skarżących, że nie mógł procedować ich wniosku o wstrzymanie z dnia 5 grudnia 2019 r., bowiem "jest on tożsamy z przedmiotem wydanego już w postępowaniu rozstrzygnięcia".
Zawiadomieniem z dnia 7 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta Opola na podstawie art. 65 § 1 Kpa wskazał, że wniosek A. i K. F. z 5 grudnia 2019 r., przekazany poprzednio przez PINB, nie może zostać załatwiony przez organ administracji architektoniczno-budowlanej z braku właściwości, gdyż właściwym do załatwienia wniosku na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu.
Niezależnie od toczącego się postępowania wznowienionego, jak i czynności podejmowanych przez organ powiatowym, decyzją nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 r., o znaku [...], Prezydent Miasta Opola zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla W. D. obejmującego zmianę decyzji tego organu o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r., w zakresie konstrukcji dachu. Rozstrzygnięcie uzyskało walor ostateczności i prawomocności stosownie do art. 16 § 1 i § 3 Kpa.
W piśmie z dnia 22 stycznia 2020 r. skarżący wnieśli do PINB o natychmiastowe rozpatrzenie ich wniosku z dnia 5 grudnia 2019 r. o wstrzymanie wykonania robót budowlanych. W odpowiedzi na nie w dniu 28 stycznia 2020 r. PINB zawiadomił inwestora o terminie kolejnej kontroli.
Decyzją z dnia 29 stycznia 2020 r., o znaku [...], Prezydent umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną nr [...] oraz w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych w wyżej wymienionej sprawie.
Pismem z dnia 6 lutego 2020 r., zgłosiła się do OWINB pełnomocniczka skarżących, domagając się przeprowadzenia kontroli postępowań administracyjnych zakończonych wydanymi przez Prezydenta Miasta Opola decyzjami: nr [...] z dnia 22 lipca 2019 roku oraz nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 roku. Równolegle PINB w dniu 10 lutego 2020 r. przeprowadził kontrolę w sprawie budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O.
Postanowieniem nr [...] z dnia 14 lutego 2020 r. organ powiatowy, po rozpatrzeniu wniosku skarżących z dnia 5 grudnia 2019 r., działając na podstawie art. 61a Kpa, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wstrzymania robót prowadzonych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta nr [...], o znaku [...], z dnia 22 lipca 2019 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. D. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej.
Równolegle do podjętych czynności, OWINB przy piśmie z dnia 14 lutego 2020 r. przekazał organowi powiatowemu wniosek dotyczący przeprowadzenia kontroli postępowań administracyjnych zakończonych wydanymi przez Prezydenta Miasta Opola decyzjami: nr [...] z dnia 22 lipca 2019 roku oraz nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 r.
W dniu 17 lutego 2020 r. autor zatwierdzonego projektu budowlanego, kwestionowej inwestycji, przedłożył PINB analizę zacienienia isntiejącego budynku mieszkanego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr e, należącego do skarżących, którą jako uprawniony projektant sporządził na potrzebę zmiany kształtu dachu, polegającą na zaprojektowaniu naczółków. Wskazał, że wyniki analizy potrwierdzają spełnienie zapisów § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), dalej jako: warunki techniczne.
Niezależnie od prowadzonego postępowania, PINB w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r., działając na podstawie art. 237 § 3 Kpa, rozpatrzył pismo skarżących z dnia 22 stycznia 2020 r. w trybie skargowym, odnosząc się w nim do podnoszonych przez autorów skargi, zarzutów. Niezgadzając się z wyjaśnieniami organu wnieśli na nie zażalenie do organu II instancji.
Równolegle PINB przekazał wniosek z dnia 6 lutego 2020 r., skierowany pierwotnie do OWINB, o skontrolowanie postępowań administracyjnych zakończonych wydanymi przez Prezydenta Miasta Opola decyzjami: nr [...] z 22 lipca 2019 roku oraz nr [...] z 21 stycznia 2020 r., ponownie do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, podkreślając swój brak właściwości. Dodatkowo do organu II instancji wpłynęła skarga A. i K. F., pierwotnie skierowana do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie, o jej rozpatrzenie według właściwości.
Postanowieniem nr [...] z dnia 27 marca 2020 r., o znaku [...], OWINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 14 lutego 2020 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z art. 61a Kpa, w sprawie wniosku skarżących o wstrzymanie robót budowlanych, prowadzonych na podstawie decyzji Prezydenta nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r. Na rozstrzygnięcie to wnioskodawcy wywiedli skargę do Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
Następnie Wojewoda Opolski decyzją z dnia 24 czerwca 2020 r., o znaku [...], umorzył postępowanie w sprawie wniosku A. i K. F. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Opola nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 r., o znaku [...], zmieniającej w zakresie kształtu dachu decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r., ze względu na brak posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, gdyż inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość stanowiącą ich własność.
Rozpatrując skargę A. i K. F., na postanowienie OWINB nr [...] z dnia 27 marca 2020 r., wyrokiem z dnia 29 czerwca 2020 r., o sygn. akt II SA/Op 140/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, uchylił kwestionowane postanowienie oraz postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 14 lutego 2020 r. W uzasadnienionu Sąd zauważył, że prowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 61a § 1 Kpa stanowiło naruszenie tego przepisu. Następnie wskazano, że w świetle ujawnionych okoliczności faktycznych nie było podstaw do stwierdzenia oczywistego braku legitymacji skarżących, a dokonana w tym zakresie ocena naruszała art. 28 Kpa.
W związku z wydanym orzeczeniem sądowoadministracyjnym, skarżący w piśmie z dnia 8 września 2020 r. ponownie zwrócili się do organu powiatowego o podjęcie czynności mających na celu wstrzymanie budowy wyżej wymienionej inwestycji.
Pismem z dnia 18 września 2020 r., o znaku [...], zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr a k. m. [...] obręb G., realizującej w oparciu o decyzję zmieniającą nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 r., wydanej przez Prezydenta Miasta Opola, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych. Organ powiatowy jednocześnie wyznaczył oględziny na dzień 29 października 2020 r.
Dalej, w piśmie z dnia 20 października 2020 r., skarżący odnieśli się do prowadzonego postępowania wskazując, że przedłożona przez inż. E. B. analiza przesłaniania -ich zdaniem- "nie jest analizą przesłaniania, o której mowa w § 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych".
Podczas oględzin w dniu 29 października 2020 r. dokonano pomiarów obiektów oraz odległości do budynków znajdujących się na działkach sąsiednich. Ustalono, że na zewnątrz budynku do wykonania pozostało zagospodarowanie terenu, kanalizacja, gaz, energia podpięta do budynku. Droga dojazdowa pomiędzy posesjami posiada ok. 3,5 m szerokości.
Następnie organ powiatowy wezwał autora projektu, będącego równocześnie kierownikiem budowy, do złożenia w siedzibie pisemnych wyjaśnień w zakresie przyjętych w projekcie i zastosowanych na budowie rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych, a także przyjętych rozwiązań materiałowo-technicznych. Po ich złożeniu organ I instancji zawiadomił strony o zakończeniu postepowania w trybie art. 10 § 1 Kpa.
W piśmie z dnia 29 listopada 2020 r. A. i K. F. doprecyzowali dane w zakresie ustaleń dokonanych podczas oględzin odnosząc się do wydzielonego ogrodzeniami pasa drogi służebnej, jego szerokości. Odnieśli się do przesłaniania ich budynku, a także do niezgodności inwestycji z planem miejscowym w zakresie zabudowy bliźniaczej oraz koloru elewacji, a także kształtu dachu.
W dniu 30 listopada 2020 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie o zakończeniu budowy kwestionowanego budynku mieszkalnego wraz z dokumentacją.
Decyzją nr [...] z dnia 9 grudnia 2020 r., PINB działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego odstąpił od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr a k. m. [...] obręb G., realizującej w oparciu o decyzję zmieniającą nr [...] z dnia 21 stycznia 2020 r., wydaną przez Prezydenta Miasta Opola, zatwierdzającą projekt budowlany, udzielającą inwestorowi pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez skarżących w zakresie niezgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co do zachowania wskaźnika zabudowy działki dla zabudowy bliźniaczej, lokalizowania budynku w odniesieniu do granicy działki, dopuszczalnej wysokości zabudowy. Organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu zawarł szczegółową analizę zacienienia, okraszoną rysunkami, dla zobrazowania wykonanych wyliczeń. Odniósł się również do kwestii ustanowienionych służebności gruntowych.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący, działając przez pełnomocnika, w wyniku wniesionego przez nich odwołania, OWINB decyzją nr [...] z dnia 15 stycznia 2021 r., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia orgnoawi I instancji. W uzasadnieniu uznał organ II instancji, że z zebranej dokumentacji wynikało, iż roboty nie zostały zakończone, wobec tego organ podejmujący postępowanie legalizacyjne winien je postanowieniem wstrzymać. Jednakże w sytuacji, gdy organ nie stwierdza nieprawidłowości, czyli uznaje, że roboty są legalnie prowadzone w oparciu o pozwolenie na budowę, czy też decyzję je zmieniającą, zdaniem OWINB niemożliwe było wydanie decyzji na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Tym bardziej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Takie rozstrzygnięcie świadczy o dopatrzeniu się przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w związku z prowadzeniem robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, w tym o nieprawidłowym nie wtrzymaniu robót oraz o braku podstaw do wydania nakazów ze względu na prawidłowo wykonane roboty. Zauważył organ odwoławczy, że z kwestionowanego rozstrzygnięcia wywieźć można, że brak podstaw do nałożenia obowiązku do wykonania nakazów wynika przede wszystkim z prawidłowego wykonywania przez inwestora robót budowlanych. Takie stwierdzenia zdaniem OWINB obligują organ nadzoru do umorzenia prowadzonego postępowania.
Ponownie prowadząc postępowanie, PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzienia się w sprawie. Z możliwości tej skorzystali skarżący wskazując w swoim piśmie z dnia 10 marca 2021 r., iż niewniesienie przez organ powiatowy sprzeciwu w związku z zawiadomieniem o zakończeniu budowy na działce a k.m. [...] obręb G., pomimo prowadzenia postępowania "świadczy o rażącym naruszeniu przez organ powiatowy przepisów".
Decyzją nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r., PINB działając w oparciu o art. 105 § 1 i art. 104 § 1 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie wyżej wymienionych dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w O., na działce nr a, k.m. [...] obręb G. wSkazując w uzasadnieniu, że postepowanie było bezprzemdiotwe, a roboty były realziaowane zgodzie z zatwierdzonym projektem budowlanym.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący, działając przez pełnomocnika, wnosząc odwołanie do OWINB. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji przeprowadził analizę przesłaniania budynku położonego przy ul. [...] w O. Autor wykonał ją dla dwóch wariantów: do okapu oraz do górnej krawędzi naczółka (kalenicy). W pierwszym wariancie wysokość przesłaniania wynosiła H1=8080 mm (pomiar wykonany w trakcie oględzin organu powiatowego), natomiast odległość od wewnętrznego lica ściany budynku przesłanianego do budynku przesłaniającego wynosiła L1=8630mm, czyli z powyższego wynika, że warunek L1>H1 został spełniony. Dla drugiego wariantu wysokość przesłaniania H2=9835mm (odległość od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonego okna budynku przesłanianego do kalenicy budynku przesłaniającego), odległość od wewnętrznego lica ściany budynku przesłanianego do górnej krawędzi naczółka (kalenicy) budynku przesłaniającego wynosiła L2=11213mm, czyli warunek L2>H2 również został spełniony. Jej wyniki potwierdziły, że projektowany budynek w zabudowie bliźniaczej na terenie działki nr ew. a nie przesłania sąsiedniego budynku znajdującego się przy ul. [...] w O.
W toku postępowania pełnomocnik skarżących poinformował organ odwoławczy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 168/21, oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 grudnia 2020 roku, znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji z dnia 22 lipca 2019 r., nr [...] Prezydenta Miasta Opola. Zdaniem strony skarżącej zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że przy wydaniu pozwolenia na budowę nr [...] doszło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego i przepisów techniczno-budowlanych w zakresie dostępu do działki nr a k.m. [...] obręb O., na której prowadzona była inwestycja do drogi publicznej, przepisów o przesłonięciu - stwierdzono, że przesłonięcie budynku skarżących, także po zmianie kształtu dachu poprzez zaprojektowanie naczółków ma miejsce oraz przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie kształtu dachu, czy koloru elewacji.
Na tym etapie postępowania prowadzonego przed OWINB, organ uzyskał informację o przeniesieniu prawa własności do nieruchomości przez inwestora na nowych właścicieli wybudownaych lokali mieszkalnych (Księga Wieczysta nr [...]).
W wyniku przeprowadzenia postępowania, organ II instancji decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. nr [...], o znaku [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na m.in. brak przeprowadzenia oględzin, a także błędne ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego.
Ponownie prowadząc postępowanie, organ I instancji zawiadomił nowe jego strony w sprawie, a pełnomocnik skarżących przypomniała organowi, że "jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 168/21 i w związku z tym nie może dokonywać nowych ustaleń faktycznych w kwestiach ustalonych przez Sąd".
W dniu 25 stycznia 2022 r. PINB przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalono, że na działce nr b usytuowany jest budynek gospodarczy parterowy z dachem płaskim o konstrukcji żelbetowej kryty papą. Budynek posiada bramę drewnianą dwuskrzydłową. Przedmiotowy budynek posadowiony jest w odległości 6,19 metra od spornego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce a. Ponadto ustalono, że na działce nr a na granicy z działką nr c posadowione są cztery boksy ogrodnicze: trzy o wymiarach 2,96 m na 2,00 i wysokości od 2,07 m do 2,23 m oraz jeden o wymiarach 2,40 na 3,51 m i wysokości od 2,07 do 2,23 m. Powyższe boksy posadowione są na kostce betonowej. Wody opadowe z boksów odprowadzane są na teren własny nieutwardzony. Następnie organ wezwał współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr a k.m.[...], obręb G. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących daty budowy czterech wskazanych boksów oraz podanie inwestora budowy tych obiektów.
Równolegle swoje stanowisko w sprawie przedstawił pełnomocnik inwestora, w piśmie z dnia 11 stycznia 2021 r. (data wpływu do PINB dnia 13 stycznia 2022 r.), w którym wskazał na regulacje dotyczące zapewnienia odpowiedniego doświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich. W tym zakresie wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego w celu ustalenia czy w budynku należącym do odwołujących istnieją pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz kopię projektu budowlanego budynku posadowionego na działce nr e km [...].
Kontynuując postępowanie w dniu 9 lutego 2022 r. PINB przeprowadził kontrolę utrzymania budynku mieszkalnego będącego własnością skarżących, podczas którego ustalono m.in., że budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta Opola nr [...] z dnia 27 grudnia 1999 r. Pomieszczenia na parterze od strony południowej są pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi tj. pokój dzienny i jadalnia. Od strony północnej znajduje się kuchnia, pokój - gabinet. Na drugiej kondygnacji budynku od strony południowej znajduje się sypialnia i pokój dziecka, a od strony północnej dwa pokoje i łazienka. Odnosząc się do poczynionych ustaleń przez organ, w piśmie z dnia 18 lutego 2022 r. pełnomocnik inwestora uznał, że zakres pozyskanych dokumentów nie pozwala na jednoznaczną ocenę usytuowania pomieszczeń względem nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie. W związku z tym wniósł, o uzupełnienie dowodów w sprawie o rzuty elewacji, przekroje budynku oraz projekt zagospodarowania terenu.
W odpowiedzi na wezwanie organu powiatowego, nowy właściciele lokali mieszkalnych wyjaśnili, że boksy zostały wypożyczone od inwestora budynków na okres 18 miesięcy i dostarczone w dniu 9 lutego 2021 r. oraz nie są trwale związane z gruntem.
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr 33/22, organ I instancji odstąpił od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wskazując, że inwestor wykonał roboty budowlane w zakresie wynikającym i zgodnym z zapisami projektu budowlanego i na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie PINB wskazał, że w niniejszej sprawie należało zastosować zasadę tzw. "złotego środka" odzwierciedlającą najlepiej istotę konstytucyjnej ochrony prawa własności, poprzez taką interpretację postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aby nie ograniczały one w nadmierny sposób prawa właściciela, ani w sposób nadmiernie rozszerzający istniejące ograniczenia praw właścicielskich, tak aby nie naruszało to istoty prawa własności. Kontynuując motyw swojego rozstrzygnięcia zauważył, że w sprawie nie występują przesłanki do przeprowadzenia postępowania naprawczego określonego w art. 50 i 51 Prawa budowlanego oraz stwierdził zdatność techniczno- użytkową wykonanych robót budowlanych, co przesądza o zasadności odstąpienia od nałożenia obowiązków przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wywodząc odwołanie do OWINB. W wyniku jego rozpatrzenia organ ten, decyzją z dnia 14 października 2022 r., nr 188/2022, o znaku [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przytoczył organ treść art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a.", powołując przy tym stosowne orzecznictwo sądowoadaministracyjne, obrazujące w praktyce sposób stosowania powołanej instytucji prawnej. OWINB podkreślił, że dla rozpatrzenia sprawy istotne znaczenie ma ocena prawna wyrażona w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 168/21, który zapadł w sprawie skargi A. F. i K. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę spornych budynków.
Przypomniał organ również, że naruszenia przepisów Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Tym samym uznał, że przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na dzień rozpoczęcia robót budowlanych tj. 14 sierpnia 2019 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2285).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia §12 ust. 1 pkt 1 warunków technicznych, w zakresie odległości na działce a budynków mieszkalnych od granicy z działką nr e km-[...], obręb G., przypomniał organ, że zgodnie z tym przepisem, jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 134 § 1 p.p.s.a., akcentując brak związania sądu zarzutami skargi i podkreślił, że w kwestii naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 wypowiedział się już WSA w Warszawie w zapadłym w sprawie wyroku z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 168/2, który wskazał, że przepis ten nie został naruszony. Z tego powodu, jak i w związku z własną oceną prawną, organ ten nie może przyjąć innych ustaleń niż te, które poczynił sąd administracyjny. Dalej odwołując się do treści art. 11 Kpa oraz podkreślił, że z pomiaru powykonawczego w skali 1:500 sporządzonego przez uprawnionego geodetę Stanisława Pietrzaka załączonego do zawiadomienia o zakończeniu robót wynika, że odległość ścian spornych budynków od granicy działki wynosi 4,5 metra, co wskazuje na zgodność z wyżej wskazanym przepisem.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu odnośnie naruszenia § 12 ust. 8 warunków technicznych w zakresie odległości na działce a budynków mieszkalnych od budynku gospodarczego na działce nr b k.m. [...], obręb G., przypomniał OWINB, że zgodnie z tym przepisem budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając regulacje odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271 – 273 warunków technicznych, nie może być sytuowany ścianą z oknami lub drzwiami w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 3. Organ II instancji zaznaczył, że WSA w Warszawie, w powałanym orzeczeniu nie odniósł do powyższego naruszenia, jednakże mając na uwadze art 134 § 1 p.p.s.a., należy dojść do wniosku, że takie naruszenie nie występuje, gdyż sąd przy rozpatrzeniu sprawy bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w sytuacji dopatrzenia się takiej niezgodności zostałoby to wskazane w wyroku. Wskazać przy tym przyjdzie, że w ścianie budynku gospodarczego usytuowanego na działce b nie znajdują się otwory okienne ani drzwiowe od strony granicy z działką nr a. W konsekwencji organ wywiódł, że w tym przypadku powołane przepisy nie mają zastosowania i zaskwestionował argumentację skarżących, że odległość budynku gospodarczego od budynku mieszkalnego, która wynosi 6,19 m, narusza przepisy § 12 ust. 8 warunków technicznym. Przypomniał organ, że przepis ten dotyczy odległości między ścianą budynku z oknami lub drzwiami budynku gospodarczego od budynku mieszkalnego, a nie odległości ściany budynku mieszkalnego z oknami lub drzwiami od ściany budynku gospodarczego.
Kontynuując uzasadnienie odniósł się również organ do kwestii przesłania budynku i naruszenia § 13 ust. 1 warunków technicznych, podkreślając, że "jak wskazał sąd przesłanianie istnieje, zatem do naruszenia powyższego przepisu doszło". Następnie opierając się o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 35/20 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), w którym przyjęto, że nie można obciążać inwestorów negatywnymi skutkami prawnymi za uchybienia organu administracji architektoniczno-budowlanej, który nie wezwał inwestorów do złożenia wyjaśnień w zakresie istniejących rozbieżności przed zatwierdzeniem projektu budowlanego. Przypomniał OWINB, że w niniejszej sprawie budynki mieszkalne zostały wykonane przez inwestora na podstawie pozwolenia na budowę oraz zmiany pozwolenia na budowę, które pozostają nadal w obiegu prawnym, akcentując znaczenie w tym zakresie art. 16 Kpa. Wskazał, że doprowadzenie spornych budynków do zgodności z § 13 ust. 1 warunków technicznych, wiązałoby się ze zmniejszeniem wysokości budynków czyli częściową rozbiórką budynków w zakresie I piętra, co doprowadziłoby do ingerencji w prawo własności lokali mieszkalnych znajdujących się na II kondygnacji budynku, i mogłoby skutkować naruszeniem substancji lokali z taki sposób, że stały by się niezdatne do użytkowania. Zdaniem organu II instancji takie postępowanie raziłoby nadmiernym rygoryzmem, bowiem w obecnej chwili nie występuje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, gdyż spełnione są warunku przeciwpożarowe, a jedynie sporne budynki przesłaniają budynek skarżących z naruszeniem § 13 ust. 1 warunków technicznych. Zauważył również organ, że budynek należący do skarżących posiada więcej niż dwa pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, zatem ograniczenie do światła dziennego w dwóch pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi poprzez przesłanianie nie ogranicza prawa własności w tak dużej mierze jak rozbiórka części budynku. Zaakcentował również, że toczące postępowanie nie powoduje braku możliwości dochodzenia roszczeń cywilnych związanych z naruszeniem § 13 ust. 1 warunków technicznych np. z ewentualnym obniżeniem przez inwestycję wartości nieruchomości skarżących, czy utrudnieniem korzystania z prawa własności.
Odnosząc się do zarzutu braku odpowiedniego dostępu działki nr a k.m. [...], obręb G., do drogi publicznej, wskazał organ, że zgodnie z § 14 ust.1 warunków technicznych do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m. Przypomniał również, że dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m, umożliwiającą ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów (ust. 2). Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5 m. (ust. 3). Mając na względzie te regulacje wyjaśnił organ II instancji, że szerokość dojazdu do działki nr a z drogi publicznej ul. [...] wynosi ok. 3,5 metra. Z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr a wynika, że każdoczesnym właścicielom, bądź posiadaczom działki nr a przysługuje nieograniczone w czasie prawo służebności gruntowej: po działce nr a, polegające na prawie przejazdu i przechodu pasem drogowym biegnącym wzdłuż granicy z sąsiednią działką nr d od ul. [...] do działki nr a, po działce nr d polegające na prawie przejazdu i przechodu (prawo drogi) istniejącym w terenie pasem drogowym biegnącym wzdłuż granicy z sąsiednią działką nr b - od ul. [...] do działki nr a; po działce nr e polegające na prawie przejazdu i przechodu (prawo drogi) istniejącym w terenie pasem drogowym biegnącym wzdłuż granicy z sąsiednią działką nr a - od ul. [...] do działki nr a.
Zauważył OWINB, że wskazana droga dojazdowa nie spełnia z § 14 ust. 2 i 3 warunków technicznych, co również potwierdziło WSA w Warszawie w swoim orzeczeniu, jednakże doprowadzenie drogi do zgodności z przepisami wymagałoby ingerencji w prawo własności nieruchomości objętych powyższą służebnością poprzez zwiększenie szerokości drogi dojazdowej, a co za tym idzie zmiany umowy ustanowienia służebności. Opierając się o wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 70/21 (CBOSA), w którym Sąd ten uznał, że nie jest możliwe nakładanie przez organ obowiązku wykonywania prac, które polegałyby na ingerencji w nieruchomość, co do której inwestor nie posiada prawa dysponowania na cele budowlane, uznał ten Sąd, że nie jest możliwe nałożenie obowiązku w trybie art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem doszłoby do zalegalizowania robót budowlanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich.
Odnosząc się do naruszenia zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie geometrii dachu jego braku symetrii i jego pokrycia, wskazał OWINB, że sporne budynki mają wprawdzie dachy strome o spadkach głównych połaci dachowych wynoszących 400, lecz w centralnej części, w której dachy budynków bliźniaczych łączą się występują dachy płaskie, pokryte papą, co powoduje, że dachy nie są symetryczne. Powyższe wskazuje na oczywistość naruszenia powołanym zapisów planu, jednakże, jak wskazano powyżej doprowadzenie do zgodności z tymi przepisami wymagałoby częściowej rozbiórki budynku i przebudowy konstrukcji dachu, co raziłoby nadmiernym rygoryzmem, w sytuacji gdy powyższe nie wpływa na prawa własności nieruchomości należącej do skarżących, a wręcz doprowadziłoby do zwiększenia przesłaniania z uwagi na podniesienie części dachu do wysokości kalenicy, w części, w której obecnie jest płaski. Kontynuując uznał organ, że ze względów technologicznych tj. prawidłowego odprowadzania wody z połaci dachu, pokrycie dachów dachówką ceramiczną zaleca się do stosowania przy dachach o kącie nachylenia powyżej 300, natomiast blachodachówkę przy dachach o kącie nachylenia od 10 stopni, zaś sporny dach pokryty papą ma kąt nachylania 1,50. Zauważył organ odwoławczy, że przy dachu o kącie nachylenia 1,50 nie jest technologicznie możliwe zastosowanie dachówki ceramicznej bądź blachodachówki, gdyż nie jest to na tyle szczelne pokrycie, aby je zastosować w przypadku dachów, gdzie następuje wolniejsze odprowadzanie wody z połaci dachowych. Zaznaczył również, że w zakresie naruszenia zapisów miejscowego planu dotyczących układu głównej kalenicy dachu prostopadle do wspólnej granicy działki w zabudowie bliźniaczej, sporne budynki usytuowane są na jednej działce, zatem zdaniem OWINB brak jest wspólnej granicy działek i wymóg ten nie ma zastosowania w tym przypadku.
Odnosząc się do naruszenia zapisów planu w zakresie kolorystyki elewacji, wskazał organ odwoławczy, że nie ma to zasadniczego wpływu na kształtowanie zabudowy i ładu przestrzennego na danym terenie, a jego zdaniem niejasność ustaleń odnośnie koloru pastelowego aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie może powodować nakładania na inwestora obowiązków w zakresie zmiany koloru części elewacji na innych kolor, gdyż wskazywałoby to na nadmierny rygoryzm organów nadzoru budowlanego.
OWINB odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia analizy przesłonięcia budynków na działce nr f i c, ponownie odniósł się do orzeczenia WSA w Warszawie, gdzie sąd przy rozpatrzeniu sprawy bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu na podstawie art 134 § 1 p.p.s.a. i w sytuacji dopatrzenia się takiej niezgodności zostałoby to wskazane w wyroku. W zapadłym orzeczeniu nie wskazało na naruszenie § 13 ust.1 warunków technicznych w zakresie przesłaniania budynków na działkach nr f i c. Zatem w przypadku stwierdzenia przez organ powiatowy, że przedmiotowe dwa budynki mieszkalne jednorodzinne dwulokalowe w zabudowie bliźniaczej wykonane zostały zgodnie z zapisami projektu budowlanego i na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę, zbędne było przeprowadzenie analizy przesłonięcia budynków zlokalizowanych na działkach nr f i c.
W zakresie oceny rozstrzygnięcia organu I instancji, uznał organ odwoławczy, że zostało wydane zgodnie z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, a nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżących, w licznej korespondencji skierowanej do powiatowego organu, nie miało to istotnego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. W ocenie OWINB organ niższej instancji zasadnie odstąpił od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem wymagałoby to ingerencji w prawo własności spornych budynków w sposób niewspółmierny w stosunku w jakim w chwili obecnej inwestycja ta ingeruje w prawo własności skarżących.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zaskarżyli ją w całości, zarzucając jej naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1.1 art. 51 ust.1 pkt 2 w związku z art. 50 ust.1 pkt 4 Prawa budowlanego (w wersji obowiązującej na dzień 5 grudnia 2019 r. - art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw), tj.
a) § 13 warunków technicznych "w zakresie naruszenia przepisów o zapewnieniu dostępu do naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt dzienny w budynku skarżących",
b) § 3 pkt 1a i § 14 warunków technicznych "w zakresie braku odpowiedniego dostępu działki nr a k.m.[...] obręb O. do drogi publicznej",
1.2. uchwały nr XXIV/245/08 Rady Miasta Opola z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w O.- G. ([...]) (Dz. Urz. Woj. Opolsk. z 2008 r. Nr 18, poz. 528), dalej jako: "uchwała" lub "plan":
a) § 2 pkt 3 d uchwały "w zakresie braku możliwości budowy na działce nie posiadającej dostępu do drogi publicznej spełniającego wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów, tj. §14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie",
b) § 6 ust. 1 uchwały tabela nr 3 Ipl MN "w zakresie w jakim na terenie MN geometria dachu spadek głównych połaci [°] przewiduje dach stromy, symetryczny",
c) § 7 pkt 2 lit b uchwały "w zakresie zakazu realizacji dachów o niesymetrycznych spadkach połaci",
d) § 7 pkt 4 lit.b d, i e uchwały "w zakresie pokrycia części każdego z dachów papą, elewacji w niedopuszczalnym grafitowym kolorze".
Podnosząc te zarzuty autorka skargi wskazała, że naruszenie tych zapisów powstało w wyniku ich niezastosowania, pomimo stwierdzenia przez organ, że doszło do naruszenia powyższych przepisów, przy jednoczesnym braku uznania przez organ, że są one nieistotne, podczas, gdy obowiązkiem organu było nałożenie obowiązków mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem.
1.3. przepisu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków:
a) §12 ust.1 pkt 1 warunków technicznych w zakresie dotyczącym naruszenia odległości budowanych na działce a k.m.[...] obręb G. budynków od granicy z działką skarżących nr e k.m.[...] obręb G., "poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że nie doszło do naruszenia tego przepisu, podczas gdy jego prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że został on naruszony",
1.4. art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego "poprzez jego niezastosowanie, w wyniku uznania, że jego zastosowanie rodziłoby zbyt rygorystyczne skutki dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanej w O. przy ul. [...] na działce nr a k.m.[...] obręb G., podczas, gdy przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują odstąpienia od stosowania przez organ tego przepisu z przyczyn ekonomicznych",
1.5 art. 51 ust.1 pkt 1 w związku z art. 50 ust.1 pkt 4 Prawa budowlanego "poprzez brak jego zastosowania, wobec uznania przez organ nadzoru budowlanego, że nie ma podstaw, by w oparciu o art. 51 ust.l pkt 2 Prawa budowlanego nałożyć na inwestora/właścicieli działki a k.m.[...] obręb G. obowiązki związane z uzyskaniem odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, gdy w sytuacji, gdy organ nie może nałożyć takich obowiązków w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, zobowiązany jest nakazać rozbiórkę obiektu",
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 138 §1 pkt 1 Kpa "poprzez utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu nr 33 z dnia 4 kwietnia 2022 r. [...] o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust.l pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa i tym samym powinna być uchylona lub zmieniona, a na inwestora i jego następców prawnych powinna nakładać obowiązki z art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane w świetle stwierdzonych naruszeń prawa, tj. przepisów Prawa budowlanego, przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisów planu miejscowego, a w przypadku niemożliwości nałożenia takich obowiązków, powinna zawierać dyspozycję z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego",
2. art. 7 w związku z art. 75 §1 kpa, 77 §1 kpa , 78§1 kpa w związku z art. 136 kpa "poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność przesłonięcia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzienny w budynkach położonych na działkach f i c k.m. [...] obręb G., pomimo tego, że przeprowadzenie dowodów dotyczyło okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy",
3. art. 80 kpa "poprzez uznanie, że stwierdzone naruszenia przepisów Prawa budowlanego, warunków technicznych budynków i prawa miejscowego nie uzasadniają nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, gdyż skutki tych naruszeń byłyby zbyt rygorystyczne dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanej w O. przy ul. [...] na działce gruntowej nr [...] k.m.[...] obręb G., podczas gdy żaden z przepisów nie uzasadnia odstąpienia od nałożenia przez organ obowiązku z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z przyczyn ekonomicznych",
4. art. 6 kpa w związku z art. 7 Kpa "polegającego na odstąpieniu od zasady działania na podstawie przepisów prawa, a przejawiające się w uznaniu, że zastosowanie przepisu art. 50 ust.l pkt 2 Prawa budowlanego byłoby zbyt rygorystyczne ze względu na skutki dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanej w O. przy ul. [...] na działce nr a k.m.[...] obręb G., podczas gdy zasada praworządności obliguje organ do respektowania przepisów prawa i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 168/21".
Podnosząc te zarzuty autorka skargi wniosła o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu nr 33 z dnia 4 kwietnia 2022 r., o znaku [...], rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomoczniczka skarżących opisała przebieg dotychczasowego postępowania i zwróciła uwagę, na treść wyroku WSA w Warszawie, w którym Sąd ten dokonał ustaleń stanu faktycznego i wykazał szereg naruszeń prawa materialnego przy wydaniu pozwolenia na budowę m.in.
1. w zakresie naruszenia warunków technicznych tj.
- §13 "w zakresie naruszenia przepisów o zapewnieniu dostępu do naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt dzienny w budynku wnioskodawców i przesłonięcia budynkami inwestora",
- §3 pkt 1a i §14 "w zakresie braku odpowiedniego dostępu działki nr a k.m.[...] obręb O. do drogi publicznej",
2. uchwały nr XXIV/245/08 Rady Miasta Opola z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w O.- G. ([...]):
- §6 ust.l tabela nr 3 lpl MN zakresie w jakim na terenie MN geometria dachu spadek głównych połaci przewiduje dach stromy, symetryczny
- §7 pkt 2 lit b w zakresie dopuszczenia zakazanej realizacji dachów o niesymetrycznych spadkach połaci.
Autorka skargi podkreśliła, że stwierdzone w powołanym wyroku naruszenia nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, bowiem równolegle toczyło się postępowanie wznowieniowe. Dalej wskazała, że w zakresie naruszenia §13 ust.1 warunków technicznych, OWINB potwierdził, za WSA w Warszawie, fakt przesłonięcia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzienny w budynku skarżących, ale uznał, że winą za naruszenie przepisów nie można obciążać inwestora, tylko organ architektoniczno-budowlany. Pełnomocniczka skarżących podkreśliła, że powołał się przy tym na nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 35/20. Zwróciła również uwagę, że stany faktyczne w sprawie są inne, bowiem w orzeczeniu tym "w wyniku czynności organu nadzoru budowlanego oraz samych inwestorów doszło do usunięcia naruszenia przepisów prawa". Zauważyła, że w niniejszej sprawie "to inwestor i jego projektant zobowiązani byli prawidłowo określić obszar oddziaływania zaprojektowanego obiektu, przedstawić analizy przesłaniania i nasłonecznienia, czego inwestor nie zrobił". Wskazała również, że "w projekcie budowlanym na stronie 27 znalazł się zapis, że działki sąsiednie są niezabudowane. Tym samym to strona inwestora ponosi winę za wprowadzenie organu architektoniczno-budowlanego w błąd, a organ architektoniczno-budowlany faktycznie za brak zweryfikowania tych informacji". Kontynuując uzasadnienie skargi jej autorka podkreśliła, że skarżący, wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania, przedłożyli dowody w postaci dwóch analiz przesłaniania. W jej ocenie okoliczność przesłonięcia potwierdził WSA w Warszawie w powołanym wyroku, a "obecnie zadaniem organu nadzoru budowlanego jest doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, tj. do usunięcia przesłaniania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzienny w budynku skarżących". Wskazała również, że "pomieszczenia przeznaczone na pobyt dzienny w budynku zlokalizowanym na działce nr e k.m. [...] znajdują się od strony południowej, tj. od strony działki a k.m.[...], co potwierdził organ I instancji w trakcie oględzin, natomiast pokoje od strony północnej to pokój biurowo-gościnny, pokój do nauki i garderoba". Dalej zauważyła, że OWINB przyznał, powołując się na orzeczenie WSA w Warszawie, że droga do działki nr a k.m.[...] nie spełnia warunków, o których mowa w §14 ust.2 i 3 warunków technicznych, ale uznał również organ, że doprowadzenie do jej zgodności z powołanymi przepisami wymagałoby ingerencji w prawo własności nieruchomości objętych służebnością poprzez zwiększenie szerokości drogi, a co za tym idzie do zmiany ustanowionej służebności. Autorka skargi zwróciła uwagę, że w tym zakresie organ odwoławczy powołał się na orzeczenie WSA w Szczecinie, które zapadło w innym stanie faktycznym, w którym teza dotyczyła nałożenia na inwestora obowiązku usunięcia, powstałych w trakcie prac budowlanych, uszkodzeń w budynku stanowiącym własność osoby trzeciej. Wskazała, że treść tego orzeczenia nie ma odniesienia do sprawy będącej przedmiotem skargi.
Następnie wskazała, że naruszenie §14 ust. 2 i 3 warunków technicznych oznacza, że działka a nie była działką przeznaczoną na cele budowlane, o której mowa w art. 3 Prawa budowlane, gdyż nie spełnia definicji działki budowlanej czy to z § 3 pkt 1a tego rozporządzenia czy to art. 2 pkt 12 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.) dalej jako: "ustawa o planowaniu", czy §2 pkt 3 lit. d planu. Kontynuując wskazała, że w myśl powołanych przepisów działka nr a, na której znajdował się pierwotnie sad i do której prowadzi droga służebna o szerokości w najszerszym miejscu 3,5m, ustanowiona na potrzeby korzystania z sadu, nie mogła być przeznaczona na cele budowlane i nie powinien znajdować na niej żaden budynek mieszkalny.
W ocenie strony skarżącej jeżeli organy nadzoru budowlanego nie mogą doprowadzić obiektu do stanu zgodnego z prawem w oparciu o procedurę określoną w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to są zobowiązane do orzeczenia rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Wystarczającą podstawą do nałożenia obowiązku rozbiórki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w powszechnie obowiązujących przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego), w tym również rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.
Uzasadnieniając zarzuty naruszenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazała pełnomocniczka, że WSA w Warszawie potwierdził, że w sprawie przy wydawaniu pozwolenia na budowę doszło do naruszenia przepisów uchwały: § 6 ust.1 tabela nr 3 lpl MN zakresie w jakim na terenie MN geometria dachu spadek głównych połaci przewiduje dach stromy, symetryczny oraz §7 pkt 2 lit b w zakresie zakazu realizacji dachów o niesymetrycznych spadkach połaci. Przypomniała, że okoliczność tą potwierdził również organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, ale "uznał, że doprowadzenie do zgodności z przepisami wymagałoby częściowej rozbiórki dachu i przebudowy konstrukcji dachu, co raziłoby nadmiernym rygoryzmem, w sytuacji gdy powyższe nie wpływa na prawa własności nieruchomości należącej do skarżących, a wręcz doprowadziłoby do zwiększenia przesłaniania z uwagi na podniesienie części dachu, w której obecnie jest płaski, do wysokości kalenicy".
Odnosząc się do tej argumentacji autorka skargi wskazała w pierwszej kolejności, że żaden z przepisów nie uzasadnia odstąpienia przez organ nadzoru budowlanego od swoich powinności z uwagi na koszty ewentualnych zmian, a następnie podniosła, że twierdzenie, iż płaski kształt dachu nie wpływa na prawa własności nieruchomości należącej do skarżących, a zmiana doprowadziłaby do zwiększenia przesłonięcia jest nieprawdziwe. W jej ocenie to właśnie płaska część została podniesiona, ograniczając dodatkowo dostęp światła do pomieszczeń w budynku skarżących, a przy zachowaniu symetryczności dachu, byłby on w tej części łączenia dachów pomiędzy budynkami inwestora niższy o ok. 1,2 m. Zakwestionowała również zasadność argumentacji organu w zakresie pokrycia dachu i wskazała, że w sprawie możliwa jest zmiana konstrukcji dachu w sposób nie powodujący przesłonięcia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzienny w budynku skarżących, a więc doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem strony skarżącej, gdyby takiej możliwości nie było organ nadzoru byłyby zobligowane do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do kwestii kolorystyki elewacji pełnomocniczka skarżących zauważyła, że §7 pkt 4 uchwały zawierają szczegółowe zasady zabudowy bliźniaczej przewiduje w lit.e wyraźnie elewacje w kolorach pastelowych, za który nie można uznać ciemny grafit. W jej ocenie z uwagi na otoczenie kwestionowanej inwestycji, w których dominuje jasna kolorystyka elewacji budynków sąsiednich, "nie pozostaje to bez wpływu na postrzeganie ładu przestrzennego". Zauważyła również, że kwestia ta jest istotna dla mieszkańców sąsiednich budynków, których okna znajdują się w odległości 8- 8,5 m od grafitowych elewacji budynków na działce nr a. Podkreślając przy tym, że budynki "o wysokości 12 m nie tylko ograniczyły im dostęp do światła, zasłoniły niebo, to dodatkowo potęgują ograniczenie światła poprzez widok na grafitową elewację". W ocenie autorki skargi nie można akceptować przyzwolenia na "ignorowanie przez inwestora przepisów prawa miejscowego, określających ład przestrzenny". W jej ocenie ustalony ład przestrzenny jest istotnym elementem obrotu gospodarczego (nieruchomości), ponieważ winien dawać gwarancję, że na danym terenie powstaną tylko takie obiekty, i tylko w takim kształcie, w jakim dopuszcza to plan miejscowy. Realizacja postanowień planu miejscowego w procesie inwestycyjnym stanowi z jednej strony obowiązek dla inwestora, z drugiej zaś daje gwarancję zrealizowania każdego zamierzenia, które jest zgodne z planem. Stanowi również gwarancję dla właścicieli innych nieruchomości objętych planem, że nie powstanie zabudowa niezgodna z jego zapisami, a tylko taka, na którą społeczność lokalna wyraziła zgodę w procedurze uchwalania planu miejscowego. Powołując się na stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała autorka skargi, że naruszenie powyższych zasad godzi w istotne wartości prawne i społeczne, nie może być zatem ignorowane ani przez organy, ani przez inwestorów.
Dalej przypomniała, że WSA w Warszawie stwierdził, że skoro nie można uznać, że doszło do rażącego naruszenia przepisu §13 warunków technicznych to tym samym Sąd w postępowaniu tym nie mógł wydać rozstrzygnięcia w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa z uwagi na niezachowanie przepisów o odległościach pomiędzy budynkami. Zdaniem jednak pełnomocniczki skarżących organy nadzoru budowlanego, mając wskazane orzeczenie WSA w Warszawie, winny dokonać oceny, czy wybudowano obiekt zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi i miejscowym planem. Tym samym zasadne, w ocenie strony skarżącej, było uznanie, że został naruszony przepis §12 ust.1 pkt 1 w zakresie odległości budynków mieszkalnych na działce nr a od granicy z działką nr e k.m.[...] obręb G., gdyż budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 metry w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy, jeżeli z przepisów §13 rozporządzenia o warunkach technicznych budynków nie wynikają inne wymagania. W zaisnitałym stanie faktycznym, zdaniem strony skarżącej, wystąpiła konieczność dodatkowego odsunięcia się od granicy działek o wysokość przesłaniania.
Zdaniem pełnomocniczki skarżących wobec naruszenia § 13 warunków technicznych "odległość wybudowanych na działce budynków od granicy powinna być zwiększona o ok. 1,5 m lub o taką wysokość obniżone budynki". Uważa ona, że "wybudowane budynki nie mają, jak to zaprojektowano 11,22 m, ale ok. 12 m ze względu na wyżej posadowiony poziom zero". Zaznaczyła przy tym, że okoliczność ta nie jest nieistotna, bowiem "inwestor zobowiązany był odsunąć się od granicy działek o ponad ¼ dotychczasowej odległości". Przypomniała również, że OWINB dostrzega niezgodności wybudowanych budynków w zabudowie bliźniaczej z przepisami prawa, ale odmówił nałożenia na "inwestora/właścicieli budynków" obowiązków związanych z doprowadzeniem budynków do stanu zgodnego z prawem, ze względu na koszty jakie niosłoby to dla tych właścicieli, a związane z częściową rozbiórką budynków. W ocenie pełnomocniczki skarżących obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nie przewidują takiej przesłanki "odstąpienia przez organ nadzoru od swoich obowiązków i nałożenia obowiązków na właścicieli budynków wybudowanych niezgodnie z prawem". Akcentując, że w zaistniałej sytuacji, gdy obiekty zostały wybudowane wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organy winny zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego, dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem, co poparła stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Następnie przypomniała treść art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego i wskazała, że wszystkie naruszenia mają charakter istotnych, wpływających na kształtowanie ładu przestrzennego, a fakt przesłonięcia budynków sąsiednich dodatkowo wpływa na ich wartość i jakość życia ich mieszkańców.
Autorka skargi podkreśliła, że strona skarżąca domaga się doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a organy nadzoru budowlanego odmawiają wykonania swoich obowiązków ze względu na koszty rozbiórki, które mieliby ponieść inwestor/właściciele budynków wzniesionych z naruszeniem przepisów. W jej ocenie okoliczność, ta nie uzasadnia odstąpienia od stosowania przepisów prawa, zaznaczając przy tym, że "takie stanowisko organów nadzoru budowlanego stanowi przyzwolenie na naruszanie Prawa budowlanego przez tego samego dewelopera i innych inwestorów w przyszłości, bo ewentualna częściowa rozbiórka wybudowanych przez nich niezgodnie z przepisami budynków byłaby, w ocenie organów nadzoru budowlanego, kosztowna".
Następnie podniosła pełnomocniczka, że zarówno inwestor, jak i nabywcy lokali posiadali wiedzę o naruszeniu przepisów przy projektowaniu i udzieleniu pozwolenia na budowę oraz o prowadzonych postępowaniach: wznowieniowym przez Prezydenta Miasta Opola i postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. Zaznaczyła, że z pełną świadomością deweloper kontynuował budowę, a nabywcy lokali je zakupili. Wskazała, że skarżący zainterweniowali w przedmiotowej sprawie niezwłocznie, bo wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę złożyli 14 sieprnia 2019 r. (na 1,5 miesiąca przed rozpoczęciem prac budowlanych), a o wstrzymanie robót przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu 5 grudnia 2019 r. (na etapie budowy fundamentów). Wskazała, że okoliczność, że doszło do wybudowania budynków naruszających przepisy jest nie tylko winą inwestora i jego projektanta, ale także organów, ich opieszałości, obawy przed podejmowaniem decyzji i przed konsekwencjami w postaci odszkodowania.
Kontynuując uzasadnienie ponownie wskazała, że skarżący domagają się doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, a żaden z przepisów Prawa budowlanego nie pozwala na odstąpienie od doprowadzenia do takiego stanu ze względu na koszty strony naruszającej prawo. Wskazała przy tym, że odstąpienie od nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest dopuszczalne wówczas, gdy zostanie ustalone, że pomimo zaistnienia okoliczności z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, wykonane roboty są zgodne z prawem. Zaznaczyła, że ratio legis art. 51 Prawa budowlanego polega na wymuszeniu na inwestorze realizującym roboty budowlane w warunkach, które zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego nie są akceptowane z punktu widzenia ich legalności, doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem. Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie do zgodności z prawem budowlanym wykonanych robót, a nie do zgodności z pierwotnym projektem.
Dalej autorka skargi zauważyła, że w uzasadneinieu wyroku, WSA w Szczecinie, na który powołuje się OWINB Sąd ten podkreślił, że aspekty ekonomiczne nie powinny odgrywać roli w przypadku nakazów, wydawanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Zauważyła pełnomocniczka skarżących, że OWINB wydają rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa naruszył ten przepis, bowiem rozstrzygnięcie organu I instancji winno być uchylone lub zmienione, a w trakcie postępowania doszło do naruszeń art. 7 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 Kpa poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność przesłonięcia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt dzienny w budynkach położonych na działkach f i c k.m. [...] obręb G., pomimo tego, że przeprowadzenie dowodów dotyczyło okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 168/21 zasad ustalania przesłonięcia (najwyższego punktu zacieniającego na wysokości kalenicy, a nie okapu) organy nadzoru budowlanego, prowadząc sprawę z urzędu, a czyniąc stronami niniejszego postępowania także właścicieli działek nr f i c k.m. [...] obręb G., nie dokonały ustaleń w zakresie przesłonięcia pomieszczeń przeznaczonych na dzienny pobyt ludzi w budynkach na tych działkach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez OWINB art. 80 Kpa, powieliła autorka skargi argumentację kwestionującą przyjęcie przez organ odwoławczy, że żaden przepis nie uzasadnia możliwości odstąpienia od doprowadzenia inwestycji do zgodności z prawem, z uwagi na skutki ekonomicznych dla nowych właścicieli. W jej ocenie oba organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 6 w związku z art. 7 Kpa odstępując od zasady działania na podstawie przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację wskazaną w jej treści. Zgodził się ze skarżącymi, że przy realizacji spornego budynku mieszkalnego doszło do naruszenia warunków technicznych oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże doprowadzenie do zgodności z przepisami poprzez nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wymagałoby ingerencji w prawo własności spornych budynków w sposób niewspółmierny w stosunku w jakim w chwili obecnej inwestycja ta ingeruje w prawo własności skarżących. Tym samym uznał organ, że zasadne było podjęcie decyzji o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym, ocena legalności nie może wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, zaś ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie zostało przeprowadzone w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja OWINB z dnia 14 października 2022 r., utrzymując w mocy rozstrzygnięcie PINB w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wymienionego w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z Prawo budowlanego z uwzględnieniem art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), która to nowelizacja weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., a przytoczony przepis przejściowy określał, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu do 18 września 2020 r., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 1) albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2), albo w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (pkt 3).
Przypomnieć należy, że równolegle do prowadzonego postępowania przez nadzór budowlany, w odniesieniu do decyzji nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r. Prezydenta Miasta Opola, zapadł wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r. (sygn. akt VII SA/Wa 168/21, CBOSA), oddalający skargę na decyzję GINB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji. Wskazać należy więc, że zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu sądowym, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Przepis art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami sądu co do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z tą oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Związanie oceną prawną oznacza więc, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku sądu i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2021 r. I OSK 4162/18, CBOSA).
W powołanym orzeczeniu WSA w Warszawie podzielił argumentację GINB w zakresie wystąpienia przesłaniania w rozumieniu § 13 ust. 1 warunków technicznych, "jednakże przesłaniania zachodzi w zależności od wysokości części dachu przesłaniających budynków przyjętej do tej oceny (część ze skosami lub część płaska)". W wyroku tym podkreślono również, za organem II instancji, że "tylko krawędzie budynków przesłaniających przekraczają wysokość uznaną za wystarczająca do zachowania wymagań z § 13 ust. 1 warunków technicznych" tj. 9,34 m. Następnie odnosząc się do naruszenia § 60 ust. 1 i ust. 1 Sąd wskazał, że na piętrze skarżących znajdując się dwa okna, które z racji wysokości od poziomu gruntu na jakiej się one znajdują "z pewnością nie są pozbawione normatywnego nasłonecznienia" wynikającego w § 60 ust. 2 warunków technicznych, "w myśli którego w mieszkaniu wielopokojowym, a do takich zalicza się właśnie budynek skarżących, dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju". W ocenie Sądu w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia § 60 ust. 1 i ust. 2 powołanego rozporządzenia. Następnie Sąd odnosząc się do geometrii dachu przyjął argumentację przedstawioną przez GINB, że sporne budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej mają co prawda dachy strome o spadkach głównych połaci dachowych wynoszących 40°, ale na ich pewnym odcinku (w centralnej części, w której dachy budynków bliźniaczych łączą się) zaprojektowano dachy płaskie. Dachy projektowanych budynków mieszkalnych nr [...] i [...] stanowią przy tym lustrzane odbicie i traktowane łącznie jako całość są względem siebie symetryczne, natomiast oceniane z osobna są niesymetryczne. Kalenice projektowanych budynków są prostopadłe do drogi dojazdowej oraz równoległe do granic bocznych działki. Sąd przytaczając argumentację organu II instancji wskazał w wyroku, że "budynek oceniany z osobna nie spełniają wymagań symetrycznych połaci dachowych, to jednak z uwagi na brak zasadniczego charakteru tego naruszenia, nie jest to uchybienie rażące. Tym bardziej, że na wskazanym terenie MN możliwe jest zaprojektowanie poza budynkami jednorodzinnymi lub w zabudowie bliźniaczej, domów mieszkalnych do 4 lokali (§ 4 ust. 1 tabela nr 1 lp. 1, kol. 3), co oznaczałoby, że taki projekt, tyle że przewidziany jako jeden budynek, spełniałby wymagania prawa miejscowego". Podobnie odniósł się do naruszenia w zakresie kolorystyki, podkreślając, że pojęcie "pastelowych kolorów" jest niejasne, bowiem w "obrocie można spotkać barwy farb, bejc itp. W kolorze pastelowego grafitu i temu podobnych". W pozostałym zakresie Sąd nie podzielił zrzutów skarżących.
W zaistniałym stanie faktycznym organ I instancji ustalił, co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą, że inwestycja realizowana jest na działce nr a k.m. [...] obręb G., obejmowała budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej. Cechą charakterystyczną tego typu inwestycji, zyskująca na popularności, jest możliwość uzyskania czterech odrębnych lokali mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że teren inwestycji oznaczony jest w uchwale planu symbolem MN. Lokalny prawodawca określił nimi tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w której dopuścił: przeznaczenie max 30% powierzchni całkowitej budynku mieszkalnego pod usługi: wykonanie domów mieszkalnych do 4 lokali mieszkalnych; lokalizację garaży i obiektów gospodarczych związanych wyłącznie z funkcją mieszkaniową, ale zakazał przeznaczania na tym terenie miejsc postojowych dla samochodów ciężarowych powyżej 3,5 t. Tym samym inwestycja, została zrealizowana zgodnie z przeznaczeniem terenu.
Stosownie do § 7 pkt 2 lit. b i lit. c uchwały wprowadzono w zakresie zasad kształtowania zabudowy zakaz realizacji dachów o przesuniętej w pionie kalenicy oraz o niesymetrycznych spadkach połaci oraz dopuszczono stosowanie naczółków, lukarn, okien dachowych bez limitowania nachylenia połaci daszków. Natomiast dla kształtowania zabudowy bliźniaczej uchwała, stosownie do § 7 pkt 4 wysokość budynków: dopuszcza się różnicę wysokości do 1,40 m (lit a), układ głównej kalenicy: prostopadły do wspólnej granicy działki (lit. b), nachylenie głównych połaci dachowych: jednakowe (lit. c), pokrycie dachu – dachówka ceramiczna w kolorze naturalnym (lit. d), elewacje w kolorach pastelowych z wyłączeniem kolorów: niebieskiego, czerwieni, fioletu (lit. e).
W zaistniałej sprawie, inwestycja stanowiła wykonanie dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej, jak wskazano powołanym orzeczeniu WSA w Warszawie, budynki oceniane z osobna nie spełniają wymagań symetrycznych połaci dachowych, ale z uwagi na brak zasadniczego charakteru tego naruszenia, Sąd oceniając przesłanki wskazane w art. 156 § 1 Kpa, nie uznał tego naruszenia za rażące. Wskazał jednak, że na terenie oznaczonym symbolem MN możliwe jest zaprojektowanie poza budynkami jednorodzinnymi lub w zabudowie bliźniaczej, domów mieszkalnych do 4 lokali, stosownie do § 4 ust. 1 tabela nr 1 lp. 1, kol. 3 uchwały, co oznaczałoby, że taki projekt, tyle że przewidziany jako jeden budynek, spełniałby wymagania prawa miejscowego.
Przedmiotowa inwestycja wypełnia podstawowe warunki uznania jej za budynek w zabudowie bliźniaczej, cechujący się wspólną przegrodą oddzielającą lokale funkcjonalnie i przeciwpożarowo. W zaistniałej sprawie oba budynki stanowią lustrzane odbicia. Mając na względzie, iż inwestycja została określona jako dwa budynki jednorodzinne dwulokalowe, w zabudowie bliźniaczej, nie można pominąć, że kształtuje otaczająca zabudowę jako jeden budynek o dachu symetrycznym, z kalenicą równoległą do bocznych działek i prostopadłą do drogi wewnętrznej. Oceniając obiekt z zewnątrz, nie mając wglądu do zatwierdzonego projektu budowlanego, ani wiedzy o braku wydzielenia geodezyjnego działki, obiekt ten posiada typowe cechy, wskazane powyżej pozwalające zakwalifikować go jako budynek w zabudowie bliźniaczej.
W myśl art. 7a § 1 Kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
Mając zatem na względzie przytoczone zapisy obowiązującego planu, który dopuszcza wykonanie naczółków, lukarn, okien dachowych bez limitowanego nachylenia, a zatem również i w postaci dachu płaskiego, jak również jego zapisów w zakresie dachu w budynku w zabudowie bliźniaczej, który jak wskazał WSA w Warszawie traktowany jako jeden budynek spełniałby obowiązujące regulacje przestrzenne oraz treść art. 7a Kpa, uznać należy, że zrealizowany dach narusza powołane zapisy uchwały, w stopniu wskazanym w powołanym orzeczeniu, niemniej w ocenie Sądu stwierdzone naruszenie nie uzasadniało prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego.
Zgodzić się należy z OWINB w zakresie przedstawionej argumentacji, w której akcentował organ, że stwierdzone naruszenie nie ingeruje w prawo własności skarżących, a doprowadzenie do zgodności § 6 ust. 1 tabela nr 3 lp 1 oraz § 7 pkt 2 lit. b uchwały wymagałoby częściowej rozbiórki budynku i przebudowy konstrukcji dachu, co "raziłoby nadmiernym rygoryzmem". Sąd podkreśla przy tym, że specyfika wykonanej konstrukcji połaci dachowej, w zaistniałym stanie faktycznym, oceniana z zewnątrz, jako jeden budynek, jest zgodna z powołanymi zapisami, co również przesądzono w powołanym orzeczeniu WSA w Warszawie. Powstały obiekt ma wysokość zgodną z zapisami planu (do 12 m), a przyjęta konstrukcja dachu, oceniając go jako dach jednego budynku, wypełnia założenia wskazane w uchwale. Powołany akt dopuszcza dachy z połacią częściowo płaską, a dokonując oceny z zewnątrz, zrealizowana połać spełnia zapisy planu. W konsekwencji zdaniem Sądu stwierdzone naruszenie, w zaistniałym stanie faktycznym, nie stanowiło naruszenia uzasadniającego inicjowanie przez organu nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Tym bardziej, że przy ocenie tego naruszenia organy miały obowiązek dokonania ich oceny przez pryzmat art. 7a § 1 Kpa.
Zgodzić się również należy z OWINB, że doprowadzenie do zgodności inwestycji z powołanymi zapisami, doprowadziłoby do zwiększenia przesłaniania pomieszczeń znajdujących się w budynku skarżących.
Odnosząc się do kwestii kolorystyki elewacji, wrócić należy uwagę, co również podniósł WSA w Warszawie, że w powołanym planie poza nieprecyzyjnym wskazanie "elewacji w kolorach pastelowych" lokalny prawodawca doprecyzował wyłącznie zakaz stosowania kolorów: niebieskiego, czerwieni i fioletu. Zgodzić się należy również z argumentacją przedstawioną w powołanym orzeczeniu, że na rynku materiałów budowlanych dostępne są barwy określane mianem "pastelowych grafitów" lub podobnych "odcieni szarości". Stąd nie można uznać, że zastosowana kolorystyka przez inwestora stanowi naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania przez organ nadzoru w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Na marginesie wskazać należy, że dobrane kolory (biały z elementami grafitu) są obecnie dość popularne wśród projektantów i w odbiorze są traktowane jako barwy neutralne, wkomponowujące się praktycznie w każdą kolorystykę istniejącej zabudowy. Również zgodzić się należy z OWINB, że stwierdzone wątpliwości interpretacyjne w zakresie zapisów planu nie wpływają na prawo własności skarżący, a domaganie się zmiany kolorystyki elewacji inwestora, nie ma uzasadnienia. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że zabudowa otaczająca przedmiot inwestycji ma co do zasady jasne kolory, głównie białe, a argumentacja wskazująca, że użyty na niektórych częściach budynków odcień grafitu ogranicza dostęp do światła, stanowi kryterium o charakterze subiektywnym strony skarżącej, które nie ma odzwierciedlenia w przepisach warunków technicznych regulujących kwestii zapewnienia pomieszczeniom odpowiedniego nasłonecznienia.
Odnosząc się do kwestii zapewnienia doświetlenia pomieszczeń znajdujących się w budynku skarżących, jak i zapewnienia minimalnego czasu doświetlenia pomieszczeń, przypomnieć należy, że § 13 ust. 1 warunków technicznych wymaga, aby odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m (lit. a), 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m (lit. b), oraz stosownie do ust. 2 zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
W tym miejscu odwołać się należy do wyżej wymienionego wyroku WSA w Warszawie, w którym Sąd ten podkreślił, że w zaistniałej sprawie wyłącznie krawędzie budynków przesłaniających przekraczają wysokość 9,34 m, która stosownie do powołanego § 13 tego rozporządzenia została uznania za wystarczającą do zachowania wskazanych w nim wymagań. Wskazano również, że ustalona wysokość przesłaniania nie jest jednolita, z uwagi na położenie kalenic prostopadle w kierunku budynku skarżących i obniżenia centralnej części do wysokości 9,09 m, co powoduje, że na tym odcinku dachu wysokość przesłaniania wynosi 7,98 m, a zatem w tej części konstrukcja budynku nie narusza § 13 warunków technicznych.
W tym miejscu Sąd przypomina, że przed wydaniem decyzji z dnia 3 grudnia 2021 r. OWINB również zlecił wykonanie analizy przesłaniania, uwzględniając wysokość okapu dachu oraz górnej krawędzi naczółka, opierając się o pomiary wykonane w trakcie oględzin organu powiatowego w trakcie postępowania. W oparciu o te dane ustalił, że sporna inwestycja nie przesłania budynku mieszkalnego przy ul. [...], w sposób naruszający § 13 warunków technicznych.
Powołany § 60 ust. 1 warunków technicznych wskazuje, że pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700. Przy czym stosownie do ust. 2 tego przepisu, w mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju.
W zaistniałej sprawie, jak wskazał WSA w Warszawie, "na piętrze budynku skarżących znajdując się dwa okna, które z racji wysokości od poziomu gruntu, na jakie się znajdują z pewnością nie są pozbawione normatywnego nasłonecznienia wynikającego z § 60 ust. 2 rozporządzenia". Wskazał dalej Sąd, że budynek skarżących wypełnia dyspozycję "mieszkania wielopokojowego" z tego przepisu, który dopuszcza ograniczenie wymogu z § 60 ust. 1 powołanego aktu.
Jak wynika z protokołu oględzin budynku skarżący z dnia 9 lutego 2022 r. (k. 255- akt organu I instancji) oraz załączonych do niego rzutów z projektu budowanego, który do materiał nie był kwestionowany przez stronę skarżącą, na parterze budynku jednorodzinnego, od strony południowej (od strony inwestycji) znajduje się jadalnia z kuchnią, a na piętrze dwa pokoje i łazienka. Jak wskazano w powołanym orzeczeniu, z uwagi na odległość obu tych pokoi od poziomu gruntu, nowopowstały budynek nie doprowadza do niedopuszczalnego zacieniania czy ograniczenia w dostępie do światła. Od strony północnej (frontu budynku) znajdują się dwa pokoje na parterze budynku i dwa na piętrze. Tym samym w odniesieniu do budynku skarżących zastosowanie ma § 60 ust. 2 warunków technicznych, co również wskazano w powołanym orzeczeniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 warunków technicznych w zakresie niezachowania naruszenia "odległości budowanych na działce nr a k.m. [...] obręb G. budynków od granicy z działką skarżących nr e", poprzez konieczność dostosowania tej odległości do warunków z § 13 powołanej rozporządzenia, co obligowałoby inwestora do "odsunięcia budynku od granicy" w głąb jego działki. Wskazać należy co następuje.
Jak wynika z analizy ustalonej przez GINB, konstrukcja narusza przytoczony przepis, powodując niedopuszczalne przesłaniania tylko w odniesieniu do krawędzi budynku, centralna część kalenicy dachu nie narusza § 13, bowiem wysokość przesłaniania ustalił organ ten, a następnie zaakceptował WSA w Warszawie, na 7,98 m, a zatem przyjęta przez projektanta odległość inwestycji jest w tym zakresie zgodna z § 12 ust. 1 pkt 1 warunków technicznych. Mając za ten na względnie zapewnienie warunku z § 60 ust. 2 tego rozporządzenia, w ocenie Sądu PINB zasadnie odmówił nałożenia na inwestora obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W zaistniałym stanie faktycznym, z uwagi na to, że występujące zacienienie jest fragmentaryczne, a w pozostałym zakresie budynek skarżących, jak i pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzie w nim się znajdujące, mają zapewnione odpowiednie nasłonecznienie, uznać należy, że nie doszło do naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 powołanego aktu, w stopniu uzasadniającym nałożenia na inwestora obowiązków z art. 51 Prawa budowlanego. Również w odniesieniu do tej kwestii Sąd przypomina, że wyniki sporządzonej przez OWINB analizy zacienienia, wykonanej w oparciu o pomiary ustalone w trakcie oględzin, a nie kwestionowane przez skarżących, wskazywały, że w zaistniałej sprawie nie doszło do naruszenia § 13 warunków technicznych.
Powstałe rozbieżności winny być interpretowane zgodnie z art. 7a § 1 Kpa, a stwierdzone w postępowaniu przez GINB naruszenie § 13 rozporządzenia, w zakresie fragmentu kwestionowanej inwestycji, pozwala przyjąć, że w zaistniałej sprawie podjęcie czynności przez organ nadzoru budowlanego byłoby wyrazem nadmiernego rygoryzmu, a stopień naruszenia nie uzasadnia rozbiórki powstałego budynku.
Odnosząc się do kwestii dostępu do drogi publicznej działki, na której zrealizowana jest inwestycja, wskazać należy, że istniejąca służebność drogowa, została wpisana do Ksiąg Wieczystych należących do stron postępowania. Z ich treści wynika, że uprawnienie to jest nieodpłatne i nieograniczone, a wydzielony pas ustalono na szerokości 3,5 m.
W tym miejscu przypomnieć należy wyjaśnienie PINB w decyzji z dnia 9 grudnia 2020 r., który wskazał, że taka szerokość drogi była zgodna z § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62), który wymagał, iż dojazd do zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, który w tamtych czasach miał być dostosowany do pojazdów o ciężarze całkowitym do 2,5 tony, musiał mieć minimum 3,5 m szerokości. Tym samym, mając na względzie, że strona skarżąca ma jedynie wiedzę, że wyznaczono wyżej wymienioną drogę dojazdową przed 1999 r., zgodzić się należy z argumentacją organu I instancji, że ustanowiona służebność drogowa, była zgodna w warunkami technicznymi, w dacie jej ustanowienia.
Dalej podkreślenia wymaga, że pomimo jej parametrów, które ponad wszelką wątpliwość nie spełniają obecnie wymogów z § 14 warunków technicznych, nie są kwestionowane przez nowych właścicieli, którzy z tej drogi dojazdowej będą korzystać. Ponownie zauważyć należy, że kwestia szerokości drogi dojazdowej nie będzie mieć wpływu na wykonywanie prawa własności do nieruchomości przez skarżących.
Sąd nie podziela również podniesionych zarzutów, w zakresie braku możliwości odstąpienia przez organy nadzoru budowlanego w zakresie prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 z uwagi na koszty przeprojektowania obiektu, co zdaniem autorki skargi stanowi przyzwolenie na naruszenie Prawa budowlanego przez inwestora i w przyszłości również przez innych deweloperów.
W pierwszej kolejności zwrócić uwagę należy, że sporna inwestycja została zrealizowana wśród dość gęsto usytuowanej zabudowie, która powstała na minimalnej wielkości działek. Pomiary wykonane podczas postępowania przez PINB, niekwestionowane przez stronę skarżącą, obrazują, że praktycznie wszystkie budynki zlokalizowane dookoła spornych obiektów, usytuowane są z zachowaniem minimalnych odległości od granicy tj. 4m do 4,5m. Po drugie ponownie podkreślenia wymaga, że stwierdzone naruszenia albo są fragmentaryczne albo uzależnione są od określonej interpretacji zapisów planu miejscowego, albo w żaden sposób nie wpływa na wykonywanie prawa własności przez skarżących do posiadanego budynku. W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym, który jak już wielokrotnie podkreślano jest specyficzny, organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły nałożenia obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem konfrontując stwierdzone naruszenia ze skutkami doprowadzenia ich do zgodności z obowiązującymi regulacjami, wiązałoby się z nadmiernym rygoryzmem.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.