II SA/OP 327/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2019-11-12
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona zwierzątodebranie zwierzęciaznęcanie się nad zwierzętamipostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoustawa o ochronie zwierzątWSA Opole

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą nieważność decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania psów, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Skarżący H. S. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania mu dwóch psów. WSA w Opolu uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nadzorczy błędnie zakwalifikował brak podstaw do stwierdzenia nieważności jako rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że interpretacja przepisów dotyczących odebrania zwierząt nie była na tyle jednoznaczna, aby uznać ją za rażące naruszenie prawa, co uniemożliwiało stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji.

Przedmiotem sprawy była skarga H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Opolu, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 23 sierpnia 2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania dwóch psów skarżącego. Pierwotna decyzja o umorzeniu postępowania została wydana na podstawie art. 105 K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, po tym jak psy zostały odebrane przez Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami (TOZ) w trybie art. 7 ust. 3 tej ustawy. SKO uznało, że decyzja o umorzeniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ pierwszej instancji powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy, podczas gdy faktycznie postępowanie dotyczyło sytuacji opisanej w art. 7 ust. 3. WSA w Opolu uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że Kolegium błędnie zakwalifikowało okoliczności sprawy jako rażące naruszenie prawa. Sąd wyjaśnił, że zarówno art. 7 ust. 1, jak i art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt dotyczą sytuacji odebrania zwierzęcia z powodu znęcania się, a różnica polega na kolejności działań (decyzja przed odebraniem vs. odebranie poprzedzające decyzję). Sąd uznał, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Opola, ponieważ nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a błędna kwalifikacja tej przesłanki przez SKO stanowiła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji, polegające na wskazaniu art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zamiast art. 7 ust. 3, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli obie podstawy dotyczą podobnego celu (odebrania zwierzęcia z powodu znęcania się) i nie ma jednoznaczności co do ich zastosowania w danej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Kolegium błędnie zakwalifikowało okoliczności jako rażące naruszenie prawa. Różnica między art. 7 ust. 1 a art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt dotyczy kolejności działań (decyzja przed odebraniem vs. odebranie poprzedzające decyzję), a nie fundamentalnej różnicy w przesłankach odebrania zwierzęcia z powodu znęcania się. Brak jednoznaczności w interpretacji przepisów nie może być uznany za rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z. art. 6 § ust. 1a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

u.o.z. art. 6 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

u.o.z. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

u.o.z. art. 7 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z. art. 7 § ust. 1a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna kwalifikacja przez SKO okoliczności sprawy jako rażącego naruszenia prawa. Brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Opola, gdyż nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO o rażącym naruszeniu prawa przez Prezydenta Miasta Opola w zakresie powołania podstawy prawnej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Wstępnym warunkiem ustalenia rażącego naruszenia prawa jest ustalenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny.

Skład orzekający

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Bogusz

zdanie odrebne

Daria Sachanbińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony zwierząt i stosowania przepisów art. 7 ustawy o ochronie zwierząt."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej ze stwierdzaniem nieważności decyzji, gdzie kluczowe jest wykazanie rażącego naruszenia prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony zwierząt i procedur administracyjnych, a także pokazuje, jak sądy weryfikują decyzje organów nadzorczych w kwestii stwierdzania nieważności. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochronie zwierząt.

Czy błąd w przepisach to powód do unieważnienia decyzji? WSA wyjaśnia granice 'rażącego naruszenia prawa'.

Zdanie odrębne

Krzysztof Bogusz

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 327/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz /zdanie odrebne/
Daria Sachanbińska
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
I OSK 216/21 - Wyrok NSA z 2024-04-11
I OSK 126/21 - Wyrok NSA z 2023-02-03
I SA/Wa 1083/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-12-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 122
Art. 6, art. 7 ust. 1, art. & ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2019 r. sprawy ze skargi ze H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 lipca 2019 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie odebrania zwierzęcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego H. S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez H. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 lipca 2019 r. (nr [...] ) stwierdzająca nieważność, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, decyzji Kierownika Referatu Ochrony Zasobów Naturalnych i Edukacji Ekologicznej w Wydziale Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Opola z dnia 23 sierpnia 2018 r. (nr [...] ) o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania dwóch psów – [...] ([...]) oraz [...] ([...]).
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 3 sierpnia 2018 r. H. S. skierował do Prezydenta Miasta Opola pismo, w którym zawiadomił organ, że dzień wcześniej (tj. w dniu 2 sierpnia 2018 r.) zostały odebrane mu dwa psy – [...] ([...]) oraz [...] ([...]) - podczas "niezapowiedzianej wizyty inspektorów" Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce Oddziału w [...] - zwane dalej "TOZ" oraz dwóch innych osób. W dniu 6 sierpnia 2018 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Opola zwrócił się do TOZ o przekazanie w trybie pilnym informacji dotyczących zaistniałej sytuacji. W piśmie z dnia 6 sierpnia 2018 r. (data wpływu do Urzędu Miasta Opola: 9 sierpnia 2018 r.) TOZ, powołując się na regulację art. 1 ust. 3, art. 3, art. 40 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 122 z późn. zm.) – zwanej dalej "ustawą", zawiadomiło o odebraniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. "w asyście Policji" w [...] przy ul. [...] - H. S. - "ze względu na naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt" - dwóch psów, tj. [...] ([...]) oraz [...] ([...]) - w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.
Pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r. organ pierwszej instancji zawiadomił H. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w trybie art. 7 ust. 3 ustawy w sprawie odebrania opisanych wyżej psów. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2018 r. H. S. złożył szerokie wyjaśnienia w sprawie. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. organ pierwszej instancji orzekł o umorzeniu tego postępowania, powołując się na regulację art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) - zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 7 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta Opola wskazał, że w związku z otrzymaną w dniu 9 sierpnia 2018 r. informacją o odebraniu zwierząt przez TOZ w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, zostało wszczęte postępowanie w sprawie odebrania dwóch psów - tj. [...] ([...]) oraz [...] ([...]) - właścicielowi - H. S. Organ przywołał okoliczności stanu faktycznego, relacjonując treść wyjaśnień przedstawionych przez właściciela zwierząt oraz TOZ, jak również powołując się na dokumentację - w tym "protokół z kontroli z dnia 02.08.2018 r., a także dokumentację weterynaryjną psów z dnia 02.08.2018 r., z której wynika m.in., iż pies, [...], [...], wykazywał objawy przegrzania, był odwodniony i miał zapadnięte gałki oczne, a także zły stan uzębienia. A pies [...] [...] był m.in. przegrzany, wykazywał objawy zaburzenia równowagi oraz miał zapadnięte gałki oczne, miał odruch wymiotny oraz ślinotok". Dalej organ stwierdził, że z dokumentacji nie wynika jednoznacznie, iż przebywanie zwierząt w dotychczasowym miejscu stanowiło zagrożenie dla ich zdrowia i życia; "być może daleki transport zwierząt z [...] do [...] (...) podczas upałów był powodem wystawienia diagnozy o przegrzaniu oraz odwodnieniu". Opisana decyzja stała się ostateczna i prawomocna, gdyż H. S. zrzekł się prawa do wniesienia odwołania na podstawie art. 127a K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, po analizie akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2019 r., postanowiło wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, decyzji z dnia 23 sierpnia 2018 r. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania w trybie nadzwyczajnym, opisaną na wstępie decyzją Kolegium stwierdziło nieważność wskazanej decyzji z dnia 23 sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu swego orzeczenia organ nadzoru stwierdził, że objęta postępowaniem decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Prezydent Miasta Opola orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania - "w trybie art 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt" - dwóch psów – [...] ([...]) oraz [...] ([...]). Wskazana podstawa prawna została powołana także w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie z dnia 10 sierpnia 2018 r. Również z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta Opola w reakcji na zawiadomienie TOZ o odebraniu zwierząt z dnia 6 sierpnia 2018 r. Tymczasem, formułując podstawę prawną decyzji, organ - obok art. 105 § 1 K.p.a. - pomieścił także ("w związku") art. 7 ust. 1 ustawy. Kolegium podkreśliło, że stan faktyczny omawianej sprawy, jak również uzasadnienie decyzji, wskazuje jednak, że psy zostały najpierw odebrane od właściciela, a następnie dopiero organ - w reakcji na zawiadomienie TOZ - wszczął postępowanie i wydał decyzję. Tak określona podstawa prawna decyzji została sformułowana z naruszeniem wskazanego wyżej art. 7 ust. 1 ustawy, doprowadzając zarazem do sprzeczności zachodzącej pomiędzy podstawą prawną aktu administracyjnego (art. 7 ust. 1 ustawy) a elementami stanu faktycznego przywołanymi w uzasadnieniu decyzji, a co za tym idzie - do wydania aktu wewnętrznie niespójnego. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ nadzoru stwierdził, że motywy decyzji nie wskazują, jakie okoliczności sprawy mogłyby świadczyć o bezprzedmiotowości postępowania. Co więcej, organ w sposób nieprawidłowy utożsamia cechę bezprzedmiotowości postępowania z sytuacją, gdy jednoznacznie w postępowaniu nie wykazano zaistnienia przesłanki materialnoprawnej ("Z [...] dokumentacji nie wynika jednoznacznie, iż przebywanie zwierząt w dotychczasowym miejscu było zagrożeniem zdrowia i życia."); jednakże organ ten nie prowadzi dalszego postępowania zmierzającego do wyjaśnienia ewentualnych niejasności. Powyższe wskazuje zatem, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 105 § 1 K.p.a. W końcowej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło znaczenie "rażącego naruszenia prawa" jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu H. S. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że psy zostały zbadane "po traumatycznym przeżyciu, które było wynikiem brutalnej interwencji Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami. Osoby odbierające zwierzęta nie miały żadnego interesu w dobrze zwierząt". Wskazał, że jego córka "podczas kilkugodzinnej interwencji dolewała świeżą, zimną wodę dla (...) psów oraz uspokajała je aby nie były przerażone sytuacją. Po odebraniu nie miałem wpływu na to czy zostanie im dana woda w upale czy też nie. Przewóz w samochodach bez klimatyzacji był niedopuszczalny dla zdrowia zwierząt, które są przyzwyczajone do przebywania na świeżym powietrzu. Ponadto (...) Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami nie zastosowało się do zasad wynikających z Ustawy o ochronie zwierząt przez niezgłoszenie bezzwłocznie do organu odebrania zwierząt". Skarżący wskazał ponadto, że powołanie art. 105 K.p.a. jako podstawy wydania decyzji jest zasadne. W momencie stwierdzenia braku podstawy do odebrania zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt postępowanie stało się bezprzedmiotowe. H. S. podkreślił, że w treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu zwrócono uwagę na nieprawidłowe utożsamienie cechy bezprzedmiotowości z bezprzedmiotowością postępowania oraz, że w interpretacji przesłanki określonej w art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. nie mieści się błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną. Zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Dalej skarżący wywodzi, że celem wniosku Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami było czasowe odebranie zwierząt właścicielowi. Zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt to art. 7 ust. 1 stanowi o możliwości odebrania zwierząt decyzją prezydenta miasta i właśnie postępowania kończącego się wydaniem tej decyzji dotyczyło umorzenie. Wydanie decyzji o odebraniu zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy w związku z interwencją Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami zostałoby wydane w związku z jej art. 7 ust. 1, który stanowi umocowanie właściwego organu administracji publicznej do wydania takiej decyzji. Jest to oczywista wykładnia ustawy, która w sposób jednoznaczny w art. 7 ust. 1 daje możliwość i prawo do czasowego odebrania zwierząt przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Art. 7 ust. 3 ustawy stanowi wprost o tym, że upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej ma prawo fizycznie odebrać zwierzę, ale zawiadamia niezwłocznie (czego TOZ nie zrobiło) właściwy organ administracji celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt, do której umocowanie jest w art. 7 ust. 1 ustawy. Zatem zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy jako podstawy decyzji było jak najbardziej zasadne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu pełnomocnik uczestnika postępowania Towarzystwa Opieki Nad Zwierzętami w Polsce Oddział w [...] poparł stanowisko wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniające uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w postępowaniu nadzorczym, prowadzonym w nadzwyczajnym trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawowym kryterium rozróżniającym od siebie rodzaje spraw administracyjnych jest rodzaj norm, stanowiących ich podstawę prawną. Jeżeli stanowią ją normy prawa materialnego to sprawę należy zakwalifikować jako materialną. Podstaw prawnych sprawy procesowej należy upatrywać w prawie procesowym. Istotą spraw administracyjnych procesowych jest: "dokonanie w trybie unormowanym prawem procesowym, w formie decyzji administracyjnej, autorytatywnej konkretyzacji normy prawa procesowego regulującej określone rodzaje wadliwości decyzji administracyjnej w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem sprawy administracyjnej materialnej" (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, Państwo i Prawo 2001, nr 8, s. 30). Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza trzy nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, z których każdy ma odrębny przedmiot postępowania – odrębny rodzaj sprawy administracyjnej procesowej. W nauce postępowania administracyjnego "stwierdzenie nieważności" oznacza instytucję procesową, która stwarza prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych (także zaskarżalnych postanowień) dotkniętych kwalifikowanymi wadami materialnoprawnymi. Są to wady powodujące nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 329). Granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej w niniejszym przypadku wyznacza przedmiot kontroli Sądu, którym jest sprawa administracyjna procesowa – sprawa stwierdzenia nieważności decyzji.
Zakres kontroli sprawy procesowej stwierdzenia nieważności decyzji obejmuje dopuszczalność (podmiotową i przedmiotową) stwierdzenia nieważności decyzji oraz prawidłowość kwalifikacji i oceny podstawy prawnej (przesłanki) stwierdzenia nieważności a także weryfikacji przesłanek negatywnych. Organ przyjął, że w sprawie zachodzi - wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. - przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo zweryfikował jedynie formalną (podmiotową i przedmiotową) dopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 23 sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie wykazało jednak zaistnienia rażącego naruszenia prawa w działaniu Prezydenta Miasta Opola związanym z wydaniem tejże decyzji. Okoliczności faktyczne sprawy administracyjnej zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Opola o umorzeniu postępowania, opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dają podstaw do wyrażenia oceny w kategorii rażącego naruszenia prawa.
Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Wstępnym warunkiem ustalenia rażącego naruszenia prawa jest ustalenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Czyli istnieje norma prawna jednoznacznie regulująca dane działanie, sytuację faktyczną czy tryb postępowania, która została naruszona.
Materialną podstawę działania Prezydenta Miasta Opola w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o umorzeniu postępowania stanowiły przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, nadal zwanej ustawą. Zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy, zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć, w myśl art. 6 ust. 2 ustawy, zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10), stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt (pkt 12), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17), a także utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19). Równocześnie, jak wynika z art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzęta traktowane we wskazany wyżej sposób mogą być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierząt i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 7 ust. 1a ustawy). Natomiast w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu - na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy - policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 ustawy odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt. Natomiast w sytuacji wskazanej w art. 7 ust. 3 ustawy, czyli w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt jest działaniem poprzedzającym niejako podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy określa w swej treści przesłanki, których zaistnienie uprawnia upoważnione podmioty do odbioru zwierzęcia dotychczasowemu właścicielowi, umożliwiając organowi podjęcie właściwej decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Przepis ten przewiduje zatem, że do wskazanej interwencji może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek "niecierpiący zwłoki", gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Wówczas zachodzi konieczność zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach, rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy, do których odwołuje się przepis art. 7 ust. 1 ustawy, stanowiący podstawę wydania przez organ decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1746/16; wyrok WSA w Opolu z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 474/17, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kolegium uznało, że decyzja Prezydenta Miasta Opola z dnia 23 sierpnia 2018 r. o umorzeniu postępowania została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ ten wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odebrania zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 ustawy i – jak wynika z akt sprawy – w oparciu o ten przepis prowadził postępowanie. Jednak w podstawie prawnej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie odebrania zwierzęcia Prezydent Miasta Opola jako podstawę jej wydania – obok art. 105 K.p.a. – powołał także art. 7 ust. 1 ustawy. W ocenie Kolegium postępowanie zostało umorzone w innym trybie, niż ten, w którym zostało wszczęte. Tak określona podstawa prawna decyzji została - zdaniem organu administracji - sformułowana z naruszeniem wskazanego wyżej art. 7 ust. 1 ustawy, doprowadzając zarazem do sprzeczności zachodzącej pomiędzy podstawą prawną aktu administracyjnego (art. 7 ust. 1 ustawy) a elementami stanu faktycznego przywołanymi w uzasadnieniu decyzji, a co za tym idzie - do wydania aktu wewnętrznie niespójnego.
Zdaniem Sądu Kolegium dokonało błędnej kwalifikacji tych okoliczności jako przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, bowiem postępowanie zostało wszczęte, prowadzone i umorzone przez Prezydenta Miasta Opola w tym samym przedmiocie. Zarówno treść art. 7 ust. 1, jak i treść art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt odnoszą się do przypadku, w którym dochodzi do odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi w sytuacji, gdy stwierdzono znęcanie się nad tym zwierzęciem (art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy). Przy czym art. 7 ust. 1 ustawy reguluje przypadek, w którym najpierw wydawana jest przez właściwy organ administracji decyzja i dopiero na jej podstawie dochodzi do odebrania zwierzęcia. Natomiast art. 7 ust. 3 ustawy odnosi się do tzw. stanu wyższej konieczności, a więc sytuacji, gdy najpierw policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt w trakcie czynności kontrolnych doraźnie stwierdza, że sytuacja nie cierpi zwłoki, gdyż dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża życiu lub zdrowiu tego zwierzęcia. Wówczas odbiera zwierzę i zawiadamia o tym właściwy organ administracji celem wydania decyzji o odebraniu zwierzęcia. Organ ten autorytatywnie potwierdza decyzją dokonane doraźnie czynności faktyczne kontrolującego podmiotu w postaci odebrania zwierzęcia. Przedmiotową decyzję organ wydaje w okolicznościach faktycznych przewidzianych w art. 7 ust. 3 ustawy, ale na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy.
Błędna kwalifikacja przesłanki rażącego naruszenia prawa jako podstawy do stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta Opole stanowi naruszenie przepisów postępowania (tzn. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie było bowiem podstaw do prowadzenia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI