II SA/Op 292/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Opolu wznowił postępowanie i uchylił własny wyrok oraz decyzje administracyjne dotyczące odmowy zwrotu prawa jazdy, uznając przepisy blokujące zwrot za niezgodne z Konstytucją.
Skarżący J.M. wniósł o wznowienie postępowania po tym, jak WSA w Opolu oddalił jego skargę na decyzję odmawiającą zwrotu prawa jazdy kategorii B i C. Podstawą odmowy był zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A, wynikający z wyroku karnego. Skarżący argumentował, że przepisy pozwalające na rozszerzenie skutków zakazu na inne kategorie prawa jazdy są niekonstytucyjne. WSA w Opolu przychylił się do tego argumentu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność tych przepisów z Konstytucją, wznowił postępowanie, uchylił własny wyrok oraz decyzje administracyjne i nakazał zwrot kosztów.
Skarżący J.M. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego, które zakończyło się wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r. (sygn. akt II SA/Op 331/22), oddalającym jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Opolu. SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty Głubczyckiego odmawiającą zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B i C. Podstawą odmowy był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. orzekający zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A. Skarżący argumentował, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które obligowały organy do odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii B i C mimo braku zakazu w tym zakresie, naruszają Konstytucję RP, w szczególności zasadę ne bis in idem i prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Wskazał na wyrok NSA w podobnej sprawie oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 23/21), który stwierdził niezgodność art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. WSA w Opolu uznał, że wyrok TK stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Sąd stwierdził, że skarżący dochował terminu do złożenia skargi, a zakwestionowane przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę wydanych decyzji. W konsekwencji, WSA wznowił postępowanie, uchylił swój poprzedni wyrok oraz decyzje organów administracji, zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego i zwrócił nadpłacony wpis.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy te naruszają zasadę ne bis in idem, ponieważ prowadzą do podwójnego karania za ten sam czyn (sankcja karna zakazu prowadzenia pojazdów i sankcja administracyjna odmowy zwrotu prawa jazdy). Ponadto, ingerują w prawomocne orzeczenia sądów powszechnych, rozszerzając skutki zakazu orzeczonego przez sąd.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.k.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2 i pkt 3, ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
Przepisy te, w zakresie w jakim pozbawiały prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, co do których nie orzeczono środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP.
P.p.s.a. art. 272 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, w tym zasada ne bis in idem.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc powszechnie obowiązująca orzeczeń TK i podstawa do wznowienia postępowania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 282 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach podstawy wznowienia.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
P.p.s.a. art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie wysokości kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot nadpłaconego wpisu.
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika.
rozp. MS ws. opłat art. 16
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego.
rozp. RM ws. wpisu art. 3 § § 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wysokość wpisu od skargi o wznowienie postępowania.
rozp. RM ws. wpisu art. 2 § ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wysokość wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22.
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów na podstawie przepisów prawa.
K.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwowych.
k.k. art. 42 § § 2
Kodeks karny
Środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w zakresie stosowanym do skarżącego, są niezgodne z Konstytucją RP (wyrok TK SK 23/21). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii B i C, gdy zakaz prowadzenia pojazdów dotyczył tylko kategorii A, stanowi naruszenie zasady ne bis in idem i prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
całkowite pozbawienie kierowcy uprawnień w zakresie prawa jazdy przez organ administracji, działający jako organ wykonawczy orzeczenia sądu karnego, w szerszym zakresie niż orzekł sąd karny poprzez konkretny zakaz prowadzenia ściśle określonych pojazdów, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. narusza w sposób oczywisty art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP zasada ne bis in idem ma dwa aspekty: proceduralny (zakaz wszczynania i prowadzenia postępowań) i materialny (zakaz podwójnego karania) w istocie obie te sankcje (zakaz prowadzenia pojazdów i odmowa wydania prawa jazdy) charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną nieracjonalnym byłoby pozbawienie kogoś możliwości prowadzenia pojazdów osobowych, przy jednoczesnym umożliwieniu mu prowadzenia pojazdów ciężarowych, mając na uwadze bezpieczeństwo w ruchu drogowym
Skład orzekający
Elżbieta Kmiecik
przewodniczący sprawozdawca
Anna Komorowska-Kaczkowska
sędzia
Aleksandra Sędkowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście sankcji karnych i administracyjnych, stosowanie przepisów o kierujących pojazdami po wyroku TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów ustawy o kierujących pojazdami i ich interpretacji w świetle wyroku TK. Wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może doprowadzić do wznowienia zakończonego postępowania sądowego i uchylenia wcześniejszych orzeczeń, podkreślając nadrzędność Konstytucji nad ustawami.
“Wyrok TK uchyla decyzję sądu: Prawo jazdy wraca do kierowcy po latach walki z przepisami!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 292/23 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2023-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Aleksandra Sędkowska Anna Komorowska-Kaczkowska Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Ruch drogowy Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Wznowiono postępowanie Zasądzono zwrot kosztów postępowania Zwrócono nadpłacony wpis od skargi Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 622 art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3, art. 12 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 45 ust. 1, art. 190 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2023 poz 1935 par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 16 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. 2021 poz 535 par. 3, par. 2 ust. 6 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 272 par. 1 i par. 2, art. 282 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 276, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206, art. 225 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Protokolant st. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.40.1959.2022.dr w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy 1) wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22, 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22, 3) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 9 czerwca 2022 r., nr KM.5430.1.51.2022.EJ, 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego J. M. kwotę 3197 (trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 5) zwraca z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi o wznowienie postępowania. Uzasadnienie J. M. (zwany dalej skarżącym), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem tego Sądu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22, którym oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej Kolegium lub w skrócie: SKO) z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.40.1959.2022.dr, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 9 czerwca 2022 r., nr KM.5430.1.51.2022.EJ, w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 30 marca 2022 r. (data wpływu do organu 31 maja 2022 r.) skarżący zwrócił się do Starosty Głubczyckiego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B i C. Podniósł, że wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w G., [...] Wydział Karny, orzekł wobec niego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A na okres 3 lat, co nie dotyczyło innych kategorii pojazdów. Skarżący podkreślił, że organ wykonując ten wyrok nie ma możliwości rozszerzania ani zawężania zakazu orzeczonego przez sąd. Dalej, odwołując się do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że całkowite pozbawienie kierowcy uprawnień w zakresie prawa jazdy przez organ administracji, działający jako organ wykonawczy orzeczenia sądu karnego, w szerszym zakresie niż orzekł sąd karny poprzez konkretny zakaz prowadzenia ściśle określonych pojazdów, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w przepisach art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto, wprowadzona przepisami art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami, zasada dotycząca odmowy zwrotu dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, a sprowadzająca się do obligatoryjnego rozszerzenia zakresu dolegliwości poza granice określone prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego narusza zasadę zakazującą ponownego karania obywatela za ten sam czyn, za jaki wymierzona mu została już uprzednio kara przez sąd powszechny (to jest zasadę ne bis in idem). Decyzją z dnia 9 czerwca 2022 r., nr KM.5430.1.51.2022.EJ, Starosta Głubczycki odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B, C. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt [...], którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. A oraz motorowerów na okres 3 lat za kierowanie motocyklem w stanie nietrzeźwości, tj. od dnia 22 sierpnia 2022 r. do dnia 22 sierpnia 2024 r. włącznie. Dalej organ zacytował przepisy stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji i stwierdził, że z literalnego brzmienia tych norm wynika, iż wskutek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów kategorii A, należy odpowiednio stosować przepis dotyczący odmowy wydania prawa jazdy dla pojazdów kategorii B1 lub B. Starosta wskazał też na poglądy orzecznictwa, wedle których zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Za taką interpretacją przepisów przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Organ stwierdził, że ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, iż zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. W rezultacie powyższego, w ocenie organu, należy uznać, że osoba, wobec której orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii, tj. kategorii A nie jest uprawniona do zwrotu prawa jazdy w zakresie pozostałych kategorii, wynikających z art. 12 ust. 2 ustawy. W konsekwencji prawo jazdy obejmujące uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C, C+E, D oraz D+E nie powinno zostać zwrócone kierowcy. Inaczej sytuacja kształtuje się wobec kategorii T, ponieważ nie została ona wyszczególniona w art. 12 ust. 2 pkt 1 ani w treści art. 11 ust. 4 ustawy, wobec czego w orzecznictwie dopuszczalny jest zwrot. Stosownie do powyższego Starosta uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A musi skutkować odmową wydania skarżącemu prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz odmową zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ze wskazaną w złożonym wniosku kategorią. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: - art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z powodu odmowy zwrotu prawa jazdy kat. B i C pomimo prawomocnego wyroku sądu karnego, na mocy którego skarżący nie został pozbawiony prawa jazdy ani nie orzeczono wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, lecz na podstawie art. 42 § 2 K.k. Sąd Rejonowy w G. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A prawa jazdy i motorowerów na okres 3 lat, natomiast nie orzekł w stosunku do skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych pozostałych kategorii prawa jazdy; - art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy przez odmowę zwrotu prawa jazdy kat. C w sytuacji, gdy pomimo prawomocnego wyroku sądu karnego, na mocy którego skarżący nie został pozbawiony prawa jazdy ani nie orzeczono wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych a z treści ww. przepisu wynika wprost, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, czym organ pierwszej instancji dopuścił się niedopuszczalnej w polskim systemie prawnym wykładni rozszerzającej przepisów karnoadministracyjnych. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. - dopisek Sądu), zwanej dalej w skrócie K.p.a., przez nieuwzględnienie jego słusznego interesu i art. 8 § 1 K.p.a. przez wydanie decyzji podważającej zaufanie do organów państwowych, polegające na odmowie zwrotu prawa jazdy pomimo wykazania w toku prowadzonego postępowania niekonstytucyjności przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy z uwagi na fakt, że przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. narusza w sposób oczywisty art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, w szczególności z uwagi na fakt, że wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2021 r. NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 264/12 w sposób jednoznaczny potwierdził, że całkowite pozbawianie kierowcy uprawnień w zakresie prawa jazdy przez organ administracji, działający jako organ wykonawczy orzeczenia sądu karnego, w szerszym zakresie niż to orzekł sąd karny poprzez konkretny zakaz prowadzenia ściśle określonych pojazdów pozostaje w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi wyrażonymi w przepisach art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o zamianę zaskarżonej decyzji i zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kategorii B i C, względnie uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z zobowiązaniem organu do pominięcia niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy i zobowiązanie Starosty Głubczyckiego do zwrotu prawa jazdy w zakresie wymienionych wyżej kategorii. W wyniku rozpatrzenia odwołania SKO decyzją z dnia 26 września 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania i przytoczyło treść art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. Organ za okoliczność bezsporną uznał to, że zarówno w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji, jak i aktualnie wobec skarżącego obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A, orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt [...]. Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że powyższe przepisy prawa wykluczają możliwość zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji gdy obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów przez skarżącego. Nie zmienia tego również okoliczność, że wniosek skarżącego dotyczył kat. B i C, a sądowy zakaz prowadzenia pojazdów odnosił się do motocykli i motorowerów (kat. A), co wynika z treści art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. Kolegium podzieliło też stanowisko Starosty, że o ile ww. przepisy literalnie wprost nie wskazują na brak możliwości wydania prawa jazdy kat. C w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów kat. A, to jednak tenże brak możliwości można wyprowadzić z intencji ustawodawcy, którą sugeruje sposób sformułowania przepisów. Jeśli ustawodawca wyklucza możliwość wydania prawa jazdy kat. B dla osoby, która otrzymała zakaz prowadzenia pojazdów kat. A, to znaczy, że mamy do czynienia z jednoznacznym, ustawowym zakazem prowadzenia pojazdów kat. B, tym samym brak jest możliwości wydania również prawa jazdy kat. C, w myśl art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy. Rozwiązanie to jawi się jako właściwe, gdyż nieracjonalnym byłoby pozbawienie kogoś możliwości prowadzenia pojazdów osobowych, przy jednoczesnym umożliwieniu mu prowadzenia pojazdów ciężarowych, mając na uwadze bezpieczeństwo w ruchu drogowym, które ma tutaj naczelne znaczenie. Końcowo SKO podkreśliło, że zgodnie z treścią art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, które na tę chwilę obowiązują i nie można odstąpić od ich stosowania, nawet jeśli - w ocenie strony - jawią się one jako niesłuszne czy niekonstytucyjne. W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, w całości ponowił zarzuty podniesione w odwołaniu i na ich podstawie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B i C, względnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze zobowiązaniem organu do pominięcia niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy i zobowiązanie Starosty do zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W motywach skargi skarżący szeroko omówił niekonstytucyjność przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanych decyzji i stwierdził, że za oczywiście sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego należy uznać takie stanowienie prawa, gdy ustawodawca z jednej strony w przepisach Kodeksu karnego wprost wskazuje, że dolegliwość środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych może być ograniczona do pojazdów określonego rodzaju, a z drugiej w przepisach prawa administracyjnego wprowadza obligatoryjne i niedopuszczające jakichkolwiek wyjątków pozbawianie faktycznych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na drogach publicznych i położonych w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu. Poprzez takie stanowienie prawa ustawodawca de facto pozbawia obywateli możliwości podejmowania przemyślanych, racjonalnych decyzji procesowych mających wpływ na ich sytuację prawną. Ponadto art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy w odniesieniu do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii uprzednio posiadanych, a nieobjętych orzeczonym środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, czyni iluzorycznym prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), albowiem z jednej strony faktycznie mechanicznie i bezrefleksyjnie zaostrza dolegliwość środka karnego wymierzanego przez sąd powszechny, a jednocześnie wyłącza to zaostrzenie spod jakiejkolwiek realnej kontroli sądowej, w tym kontroli sądu administracyjnego w zakresie proporcjonalności obostrzenia i co za tym idzie sprawiedliwości rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę skarżącego na wyżej opisaną decyzję SKO z dnia 26 września 2022 r., sygn. akt SKO.40.1959.2022.dr. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 28 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia 1 września 2023 r., złożonym osobiście w Biurze Podawczym WSA w Opolu w dniu 5 września 2023 r., skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r. Jako podstawę prawną skargi skarżący powołał art. 272 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Skarżący wniósł, na podstawie art. 279 P.p.s.a., o zmianę wyroku WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r. poprzez zmianę decyzji SKO w Opolu z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.40.1959.2022.dr i zwrot skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B i C. Alternatywnie skarżący domagał się uchylenia wyroku WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy Staroście Głubczyckiemu do ponownego rozpoznania z zobowiązaniem organu pierwszej instancji do pominięcia niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy i zobowiązanie Starosty do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B i C. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania prowadzonego przed Sądem I instancji pod sygn. akt II SA/Op 331/22, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz zwrotu kosztów postępowania ze skargi na wznowienie postępowania według norm prawem przepisanych oraz kwoty 2400 zł z tytułu ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Jednocześnie na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935]), zwanego dalej rozporządzeniem, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że stronę obciążają koszty w wysokości 2.400 zł z tytułu ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na wyrok z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, którym Trybunał Konstytucyjny (dalej zwany również w skrócie: TK) orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego skoro zakwestionowane przez Trybunał przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę wydanych decyzji to zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje art. 272 § 1 P.p.s.a., na podstawie którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżący zwrócił uwagę, że skutkiem zakresowego charakteru ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. W konsekwencji organ administracji nie może pozbawić osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. Wyrok ten, w przekonaniu skarżącego, stanowi podstawę do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 272 § 1 P.p.s.a. Dalej skarżący dowodził, że dochował terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, ponieważ orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw w dniu 10 lipca 2023 r., a skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie wyroku. W zakresie wniosku o zwrot całości kosztów postępowania skarżący stwierdził, że żądanie zasądzenia kosztów zastępstwa we wskazanej wysokości uzasadnia brzmienie § 16 rozporządzenia, który stanowi, iż wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. Tylko w przypadku braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że Sąd jest związany oświadczeniem o poniesionych przez stronę rzeczywistych kosztach wynagrodzenia pełnomocnika w granicach wyznaczonych rozporządzeniem, a więc gdy umówione wynagrodzenie nie przekracza sześciokrotności stawki minimalnej (§ 15 ust. 3 rozporządzenia). Wszelkie rozważania dotyczące oceny przez Sąd charakteru sprawy, jej zawiłości i nakładu pracy pełnomocnika aktualizują się jedynie w sprawach, gdy strona żądając zwrotu kosztów nie powołuje się na zawartą umowę z pełnomocnikiem, a jedynie wykazuje, iż nakład pracy i charakter sprawy uzasadniają przyznanie wynagrodzenie w stawce wyższej niż minimalna. W niniejszej sprawie wysokość umówionego wynagrodzenia nie przekracza sześciokrotności stawki minimalnej zawartej w rozporządzeniu. Tym samym uznać należy, że skarżącemu należne są koszty zgodne z oświadczeniem zawartym w skardze. W odpowiedzi na skargę Kolegium przyznało, że powołany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego może uzasadniać wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22. Jednocześnie podniosło, że rozstrzygnięcie SKO zapadło w stanie prawnym sprzed wydania wyroku Trybunału, aktualnym na dzień rozstrzygnięcia. Kolegium wniosło też, na podstawie art. 206 P.p.s.a., o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze. Akcentował, że wniosek SKO o odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie albowiem w świetle orzecznictwa NSA trudno zgodzić się z twierdzeniami tego organu, że rozstrzygnięcie Kolegium zapadło w stanie prawnym sprzed wyroku TK. Podkreślił, że w orzecznictwie NSA prezentowane było stanowisko dotyczące wykładni art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy zbieżne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. W związku z powyższym, stosownie do złożonego oświadczenia wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sadowego, w tym zastępstwa procesowego w kwocie 2.400 zł oraz wniesionych opłat oraz kosztów postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 272 § 1 cyt. już wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej w skrócie P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W takiej sytuacji wedle art. 272 § 2 zd. pierwsze P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W niniejszej sprawie skarżący, odwołując się do art. 272 § 1 P.p.s.a., jako podstawę żądania wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22 wskazał na wyrok z dnia 4 lipca 2023 r. w sprawie sygn. akt SK 23/21, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 10 lipca 2023 r. pod poz. 1312. Ocenę zasadności złożonej skargi o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności poprzedzić muszą rozważania dotyczące dopuszczalności złożenia tego środka prawnego, z punktu widzenia ustalonych przez ustawodawcę warunków formalnych wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu skarżący zachował wynikający z art. 272 § 2 P.p.s.a. trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie, ponieważ powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 23/21 wszedł w życie w dniu 10 lipca 2023 r., a skarga o wznowienie postępowania została wniesiona do Sądu w dniu 5 września 2023 r. Nie budzi również wątpliwości, że uznany za niezgodny z Konstytucją przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy stanowił materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu 26 września 2022 r., w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22, oceniając legalność zaskarżonej decyzji i oddalając skargę, wyrokował na podstawie tego przepisu. Tym samym została też spełniona podstawa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 272 § 1 P.p.s.a. Stosownie do powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowe zakończone wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Wznowienie postępowania skutkuje natomiast tym, że zgodnie z art. 282 § 2 P.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W związku z tym przypomnienia wymaga, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była możliwość zwrotu skarżącemu dokumentu prawa jazdy kategorii B i C w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem sądu karnego orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 w zw. z ust. 2 art. 12 cyt. wcześniej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, nadal zwanej ustawą. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane bądź zwrócone osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy wskazuje, że powyższy przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: - B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A (pkt 1); - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przytoczone przepisy stanowiły podstawę odmowy zwrotu skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii B i C, a jak już wyżej wyjaśniono, zostały one uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. W uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lipca 2023 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał odnośnie do kwestii zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z zasadą ne bis in idem, wynikającą z art. 2 Konstytucji, że zasada ta jest fundamentalną zasadą prawa karnego i elementem zasady państwa prawnego, stanowiąc jednocześnie jeden z elementów prawa do sądu przejawiający się w zapewnieniu rzetelnej i sprawiedliwej procedury sądowej. Trybunał stwierdził, że zasada ne bis in idem ma dwa aspekty. Pierwszy - proceduralny, który wyraża się w zakazie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Drugi aspekt polega na zakazie podwójnego (wielokrotnego) karania w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Wielokrotne karanie tej samej osoby za to samo zachowanie stanowi bowiem naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Dalej argumentował TK, że funkcją zasady ne bis in idem jest z jednej strony ochrona praw osoby przed nadużywaniem przez państwo ius puniendi, tj. ochrona osoby prawomocnie osądzonej w postępowaniu karnym przed ponownym postawieniem jej w stan oskarżenia w sprawie o ten sam czyn, z drugiej zaś ochrona powagi i trwałości prawomocnych orzeczeń sądowych. Z reguły zasada ne bis in idem ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne wszczyna się postępowanie dotyczące tego samego czynu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje szerokie rozumienie zasady ne bis in idem obejmującej zakaz podwójnego karania tej samej osoby za ten sam czyn nie tylko w odniesieniu do wymierzania kar za przestępstwo, lecz także w związku ze stosowaniem innych środków represyjnych, w tym sankcji administracyjnych, przy czym ocena, czy dany instrument prawny ma charakter sankcji, należy do Trybunału. W ocenie Trybunału procedura weryfikacji, czy określone przepisy naruszają zasadę ne bis in idem z punktu widzenia zakazu dwukrotnego (wielokrotnego) pociągania do odpowiedzialności karnej za to samo zachowanie, powinna przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze, należy ustalić, czy określone środki przewidziane przez ustawodawcę jako reakcja na określone zachowanie jednostki mają charakter sankcji. Po drugie, jeżeli dwa środki lub więcej środków mają taki charakter, konieczna jest weryfikacja, czy realizują one te same, czy odmienne cele. Realizacja identycznych celów przez różne środki o charakterze sankcji winna co do zasady prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady ne bis in idem, wynikającej z art. 2 Konstytucji". Natomiast stwierdzenie naruszenia zasady ne bis in idem wymaga zatem ustalenia, czy za ten sam czyn dwukrotnie nakładana jest sankcja będąca w istocie sankcją karną. Odnosząc przedstawione ustalenia do rozpatrywanej sprawy, w szczególności charakterystykę sankcji w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy i sankcji zakazu prowadzenia pojazdu, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy są niezgodne z wynikającą z zasady państwa prawnego zasadą ne bis in idem. Trybunał w wyroku podniósł, że skarżący za ten sam czyn zabroniony, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, został ukarany dwukrotnie: przez Sąd środkiem karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, oraz przez starostę na podstawie zaskarżonych przepisów odmową wydania prawa jazdy odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. Jak wskazał, formalnie sankcje te przynależne są do dwóch różnych reżimów prawnych - środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest sankcją karną, odmowa wydania prawa jazdy określonych kategorii jest sankcją administracyjną. W istocie jednak obie te sankcje charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną. W istocie sankcje te są tożsame, ponieważ odmowa wydania prawa jazdy albo zwrotu zatrzymanego prawa jazdy prowadzi do takiego samego skutku jak zakaz prowadzenia pojazdu, czyli pozbawienia możliwości legalnego kierowania określonymi pojazdami. Odnośnie zaś do kwestii zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowiącym, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd, Trybunał stwierdził, że ustanawiając art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, ustawodawca w istocie rozszerzył orzekany przez Sąd powszechny zakaz prowadzenia pojazdów, których dotyczy prawo jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D na prawo jazdy innych kategorii określonych w tej regulacji. W konsekwencji dochodzi do zaostrzenia wymierzonej przez Sąd powszechny sankcji karnej, jaką jest środek karny zakazu prowadzenia pojazdów. Zaskarżone przepisy prowadzą zatem do sytuacji, w której niezależnie od treści orzeczenia sądu powszechnego wymierzającego sprawcy przestępstwa albo wykroczenia środek karny zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, sprawca ten z mocy zaskarżonych przepisów pozbawiony będzie możliwości legalnego kierowania również innymi pojazdami. Stanowi to, zdaniem Trybunału, ingerencję w prawomocne orzeczenie Sądu powszechnego, będącą rezultatem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy. Trybunał wyjaśnił też, że ze względu na zakresowy charakter wyroku jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. W konsekwencji organ administracji nie może pozbawić osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. Końcowo TK podkreślił, że wyrok stanowi dla podmiotów będących w tej samej sytuacji, jak skarżący, podstawę do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 272 § 1 P.p.s.a. W tym miejscu zwrócić należy jeszcze uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie do skutków opisanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wyrażono trafny pogląd, że w przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego. Trybunał Konstytucyjny, wydając wyrok zakresowy, nie orzeka o niezgodności z Konstytucją całej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez Trybunał Konstytucyjny jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się we wskazanym w orzeczeniu zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne. Jak słusznie stwierdził NSA w sytuacji, gdy w danej sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa, co do których TK orzekł o ich niekonstytucyjności, to bez względu na charakter tego orzeczenia obowiązkiem tak organów, jak i Sądów, jest konieczność jego uwzględnienia i na jego podstawie zrekonstruowania normy prawnej, której treść będzie odpowiadać zgodności z Konstytucją RP. Niedopuszczalne jest niejako założenie z góry (przed podjęciem jakiejkolwiek próby odkodowania normy w jej brzmieniu konstytucyjnym), że wyroki TK określonego rodzaju, na przykład zakresowe, nie podlegają wykonaniu przez sądy do momentu uchwalenia przez ustawodawcę brakującej części regulacji. Przy czym wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy. Jeśli ustawodawca tego obowiązku nie realizuje, to ciężar wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przenosi się na Sądy i inne organy stosujące prawo. Sytuacja prawna jednostki, która była adresatem niekonstytucyjnej regulacji nie może być bowiem uzależniona od woli i sprawności parlamentu w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Brak reakcji ustawodawcy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że stan niekonstytucyjności przestaje istnieć. Wprost przeciwnie, to wówczas na Sądach spoczywa powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem rozumianym całościowo, a zatem z uwzględnieniem aktów stojących na szczycie hierarchii źródeł prawa, do których z pewnością należy Konstytucja RP (por. wyroki NSA: z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1909/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1369/20 i powołane tam piśmiennictwo, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia jeszcze wymaga, że z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Powinny więc być respektowane przez wszystkich adresatów, a źródła takiego obowiązku należy poszukiwać nie tylko we wskazanym przepisie, ale również w innych normach konstytucyjnych, tj. art. 2 (zasada państwa prawnego), art. 7 (zasada legalizmu) i art. 8 ust. 1 (zasada nadrzędności Konstytucji RP). Zgodnie zaś z ust. 4 art. 190 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Dodać również należy, że derogując w powołanym wyżej zakresie przepis 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty jego mocy obowiązującej. Stosownie do powyższego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy obu instancji, a następnie Sąd oddalając skargę wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r., oparły się na przepisach, których konstytucyjność została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny w takim zakresie, w jakim zostały one zastosowane w odniesieniu do skarżącego, któremu odmówiono zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B i C, a więc kategorii, których nie dotyczył orzeczony środek karny. Z tego względu zarówno w postępowaniu administracyjnym zwykłym, jak w postępowaniu sądowym, w świetle treści komentowanego orzeczenia TK, wadliwie zastosowano wobec skarżącego przepis prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy, zaś naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok zmienił bowiem sytuację prawną skarżącego, który nie musi czekać na nowe rozwiązania ustawowe, bo skutkiem tego wyroku jest obowiązek zbadania przez organy, czy spełnia on warunki do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie tych kategorii prawa jazdy, co do których nie orzeczono wobec niego środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że również z uwagi na spoczywający na organach administracji publicznej obowiązek podejmowania działań na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), należało w kontrolowanej sprawie uwzględnić stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu w przedmiotowym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił prawomocny wyrok WSA w Opolu z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 331/22 (pkt 2 sentencji wyroku) i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 9 czerwca 2022 r. Zgodnie bowiem z art. 282 § 2 P.p.s.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 4 sentencji wyroku, uzasadnia art. 276 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w kwocie 480 zł w sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22 oraz wpis od skargi o wznowienie postępowania sądowego w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego zgodnie ze złożonym, na podstawie § 16 ww. rozporządzenia, oświadczeniem o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego w kwocie 2.400 zł oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Odnosząc się natomiast do wniosku organu Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpił uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 206 P.p.s.a. pozwalający na ograniczenie kwoty zwrotu kosztów postępowania należnych skarżącemu. Zdaniem Sądu kwota zasądzona tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego nie jest wygórowana w stosunku do zawiłości sprawy oraz podjętych przez pełnomocnika czynności, które spowodowały uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania. Natomiast o zwrocie nadpłaconego wpisu w kwocie 100 zł, Sąd orzekł w pkt 5 sentencji wyroku, na podstawie art. 225 P.p.s.a., zgodnie z którym opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) wpis od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. W sprawie o sygn. akt II SA/Op 331/22 wpis od skargi został uiszczony przez skarżącego w kwocie 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 ww. rozporządzenia. W świetle powyższych przepisów nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wpis od skargi o wznowienie postępowania wynosi 100 zł. Skarżący wpłacił natomiast kwotę 200 zł, a więc dokonał nadpłaty wpisu w wysokości 100 zł. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do uwzględnienia przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego stanu prawnego ukształtowanego ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI