II SA/Op 28/21

II SA/Op 28/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1605/21 - Wyrok NSA z 2024-09-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3. ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi E. D. i K. D. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. D. i K. D. (zwanych dalej też skarżącymi) jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (zwanego dalej w skrócie: OWINB) z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (zwanego dalej w skrócie: PINB) z dnia 26 października 2020 r., nr [...] , w przedmiocie wstrzymania budowy.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 1 października 2020 r. PINB przeprowadził kontrolę budowy realizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta Opola z dnia 20 listopada 2018 r., nr a, na działce nr b, k.m. [...], obręb [...] [...] , położonej w [...] przy ul. [...]. Podczas kontroli przedłożono dokumentację budowy, w tym dziennik budowy nr [...] z 29 lipca 2020 r., zatwierdzony projekt budowlany i plan BIOZ sporządzony przez kierownika budowy w dniu 30 lipca 2020 r. W ramach kontroli organ ustalił, że przy budynku mieszkalnym - w bezpośrednim sąsiedztwie - znajduje się obiekt budowlany z dachem dwuspadowym, krytym dachówką. Ściany zewnętrzne murowane wykonano z pustaków ceramicznych A o grubości 25 cm i ocieplono styropianem. Obiekt posiada bramę stalową o wymiarach: szerokość 5 m i wysokość 2,26 m oraz dwoje drzwi, którymi można wyjść na zewnątrz i przez które realizowane jest wejście z budynku gospodarczego do budynku mieszkalnego. Obiekt posiada wymiary: długość 6,39 m, szerokość 6,44 m i wysokość 4,80 m. Ściana frontowa obiektu znajduje się w jednej linii ze ścianą fontową budynku mieszkalnego. Według oświadczenia kierownika budowy obiekt posadowiony jest na osobnym fundamencie i przylega do budynku mieszkalnego własną ścianą oddylatowaną od ściany budynku mieszkalnego. Natomiast posadzkę w obiekcie stanowi utwardzenie z kostki betonowej. Zdaniem kierownika budowy obiekt pełni funkcję rekreacyjną. Organ stwierdził również, że usytuowanie obiektu od ogrodzenia z sąsiednią posesją wynosi jednym końcem 37 cm, drugim około 470 cm (ściana posiada otwór drzwiowy). Podczas kontroli nie przedłożono dokumentacji związanej z tym obiektem.
Następnie postanowieniem z dnia 26 października 2020 r., nr [...], PINB - działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym - postanowił o wstrzymaniu budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] (dz. nr b k.m. [...] , obręb [...]), realizowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na brak zagrożenia organ odstąpił od wydania nakazu, o którym mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia zostały przedstawione ustalenia dokonane podczas kontroli, które przesądziły o wszczęciu postępowania. PINB uznał, że powstały obiekt, który został zrealizowany w miejscu, gdzie uprzednio skarżący zgłaszali do organu zamiar wykonania wiaty, jest budynkiem gospodarczym zgodnie z § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. O takiej kwalifikacji obiektu, w ocenie organu, świadczą jego wymiary i zastosowane materiały, w tym zamontowanie bramy garażowej. PINB stwierdził również, że obiekt nie będzie pełnić funkcji rekreacyjnej. Ponadto przedmiotowy obiekt budowlany mieści się w definicji budynku zawartej w art. 3 Prawa budowlanego, ponieważ posiada odrębne fundamenty, ściany, dach oraz jest ocieplony i posiada bramę stalową, a także dwoje drzwi. Intencją skarżących było zatem z całą pewnością oddzielenie wydzielonego pomieszczenia od wpływów atmosferycznych, w tym izolacja termiczna. Podkreślił także organ, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że za wiatę uznaje się samodzielną, lekką budowlę, posiadającą dach i nieobudowaną ze wszystkich stron ścianami lub nawet w ogóle tych ścian pozbawioną. Dlatego spornego obiektu nie można uznać za wiatę. Dalej wywiódł, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (w treści obowiązującej w dacie rozpoczęcia budowy, tj. przed dniem 19 września 2020 r., kiedy w życie weszły przepisy znowelizowanego Prawa budowlanego) wykonanie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy około 41,15 m² wymagało w dacie rozpoczęcia robót budowlanych uprzedniego uzyskania przez skarżących pozwolenia na budowę. W postanowieniu poinformował też skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. Zaznaczył, że wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f Prawa budowlanego, z tym że stawka podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Opłata stanowi natomiast iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł. Kategoria obiektu budowlanego (k) wynosi 1 dla kategorii III - inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie. Współczynnik obiektu budowlanego (w) wynosi 1. Poza tym wyjaśnił, w jakich przypadkach będzie zobligowany do wydania decyzji o rozbiórce.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zdaniem skarżących PINB całkowicie dobrowolnie ustalił przeznaczenie wykonanego obiektu i uznał go za budynek gospodarczy, a nie wiatę. Powyższej kwalifikacji dokonano niezgodnie z istniejącą dokumentacją oraz wbrew wyjaśnieniom i twierdzeniom stron. Skarżący zarzucili również, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie przeznaczenia wiaty. Podnieśli, że wiata została wzniesiona zgodnie z projektem oraz zgłoszeniem robót niewymagających pozwolenia na budowę z dnia 11 marca 2020 r. Wymiary zewnętrzne, według projektu, to 550 cm x 594 cm. Podczas realizacji budowy wykonano obiekt o wymiarach 650 cm x 569 cm plus ocieplenie gr. 20 cm. Dokonane zmiany są nieznaczne i nie wpływają w żaden sposób na funkcję wiaty. Wymiary te nie przekraczają dopuszczalnych powierzchni, zaś obiekt został wybudowany dokładnie w tej samej technologii i dokładnie według projektu. Tym samym nowe wymiary obiektu nie mogły w żaden sposób wpłynąć na zmianę przeznaczenia wiaty. Ponadto po zakończeniu prac przedmiotowa brama zostanie niezwłocznie zdemontowana. Dlatego, zdaniem skarżących, istnienie tymczasowej bramy nie ma wpływu na zmianę docelowego przeznaczenia wiaty. W końcowej części uzasadnienia skarżący przytoczyli poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczące budowy wiat.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, OWINB postanowieniem z dnia 8 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu postanowienia opisał dotychczasowy przebieg postępowania i za udowodnione uznał to, że skarżący w [...] przy ul. [...] na dz. Nr b , k.m. [...], obręb [...] wykonali sporny obiekt budowlany poza uprzednio uzyskanym pozwoleniem na budowę. Zdaniem organu opisane w protokole z kontroli parametry obiektu, a także wykonane podczas kontroli zdjęcia niezaprzeczalnie wskazują, że przedmiotowy obiekt nie jest wiatą. Obiekt posiada ściany zewnętrzne murowane z pustaków ceramicznych A o grubości 25 cm, ocieplone styropianem oraz bramę stalową o wymiarach: szerokość 5,00 m i wysokość 2,26 m, a także dwoje drzwi, przez które realizowane jest wejście na zewnątrz oraz z budynku gospodarczego do budynku mieszkalnego. Obiekt posiada własne fundamenty i dach oraz jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ściana budynku mieszkalnego jednocześnie wydziela budynek gospodarczy z przestrzeni). W ocenie organu sugerowane w zażaleniu czasowe umiejscowienie bramy na okres trwania budowy wydaje się wielce nieprawdopodobne. Takie bowiem gotowe i wykonane na wymiar bramy umieszcza się w obiektach gospodarczych lub garażach, a nie tylko na czas trwania robót. Mało prawdopodobna wydaje się również wersja, że obiekt pełni lub też będzie pełnić funkcję rekreacyjną, chociażby przez to, że nie posiada on okien, a jedynie bramę garażową i drzwi. Poza tym nie można nie zauważyć, że zatwierdzony projekt budowlany na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie przewidywał wykonania w tym budynku garażu, wobec czego dobudowany budynek gospodarczy przystosowany został do pełnienia funkcji garażowej. Świadczy o tym chociażby jego wyposażenie w instalację elektryczną, zamontowanie bramy garażowej oraz wykonanie wentylacji wywiewnej w postaci otworów wentylacyjnych, umieszczonych w ścianie bocznej (co jest widoczne na zdjęciach fotograficznych stanowiących załącznik do protokołu z kontroli), czy też zapewnienie dojazdu do budynku. Takie wymagania dla garaży przewidują bowiem przepisy rozporządzenia. W przekonaniu organu odwoławczego słusznie zatem uznał PINB, że posadowienie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy około 41,15 m² wymagało w dacie rozpoczęcia robót budowlanych uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Dalej, odnosząc się do zarzutów odwołania, OWINB wyjaśnił, że w Prawie budowalnym brak jest definicji "wiaty". Pojęcie to pojawia się w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (treść obowiązująca w dacie budowy), wedle którego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę dla wolnostojących parterowych budynków, gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² (powierzchni działki). Zwrócił uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę to posiadanie wsparcia na gruncie, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach. Wiatę od budynku odróżnia przede wszystkim to, że jest ona pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych oraz najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich albo z większości stron. Również w języku ogólnym (potocznym) "wiata" to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym. Również w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316, z późn. zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która "stanowi pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Nie bez znaczenia jest i to, że ustawodawca w art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego odróżnia "wiaty" od "parterowych budynków gospodarczych" - art. 29 ust. 1 pkt 2. Wiaty nie można traktować jako synonimu budynku gospodarczego, a więc obiektu zamkniętego. Organ odwoławczy, analizując charakter spornego obiektu z perspektywy przepisów Prawa budowlanego, opisanych wytycznych, jak i poglądów prezentowanych przez sądy administracyjne, zgodził się ze stanowiskiem organu powiatowego, że zrealizowany przez skarżących obiekt budowlany stanowi budynek gospodarczy. Jego konstrukcja i wykonanie oraz funkcja świadczą o prawidłowej kwalifikacji dokonanej przez PINB. Dlatego uznał, że w sprawie doszło do budowy budynku gospodarczego. Dlatego słusznie wszczęto - postanowieniem nr [...] - postępowanie, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ zadaniem organów nadzoru budowlanego jest m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów Prawa budowlanego, w tym zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska, zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a i c Prawa budowlanego). Kontroli takiej podlega legalność wykonywania wszelkich robót budowlanych. Ujawnione w toku kontroli nieprawidłowości stanowią zawsze podstawę do władczej ingerencji organów w prawnie chronione dobra (własność) inwestorów, w zakresie, w jakim naruszają one powszechnie obowiązujące przepisy. Nie ma też znaczenia to, w jakim czasie po zakończeniu robót budowlanych organ nadzoru budowlanego powziął informację o występujących nieprawidłowościach, gdyż sprawy legalności i zgodności z prawem budowy obiektu budowlanego nie podlegają przedawnieniu. Poza tym organ powiatowy w postanowieniu o wstrzymaniu budowy zawarł wszystkie konieczne elementy oraz prawidłowo uzasadnił kwalifikację realizowanego samowolnie obiektu, który jest budynkiem gospodarczym.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie następujących przepisów:
- art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (treść obowiązująca w dacie budowy) poprzez jego wadliwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że kontrolowany obiekt jest budynkiem gospodarczym i przekracza dopuszczalny metraż 35 m² przewidziany w tym przepisie, podczas gdy zastosowany winien być przepis art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego (treść obowiązująca w dacie budowy), który dopuszczał budowę wiaty o powierzchni do 50 m² zabudowy, bez pozwolenia na budowę;
- art. 77 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w wystarczającym zakresie, a w konsekwencji wydanie arbitralnego rozstrzygnięcia opartego nie na dowodach, lecz wyłącznie na przekonaniach pracownika organu.
Skarżący zarzucili również błędne ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności:
- nieprawidłowe ustalenie, że kontrolowany obiekt nie spełnia wymogów definicji wiaty, podczas gdy w przepisach prawa budowlanego taka definicja nie istnieje i przyjmuje się, że wiatą jest obiekt, który nie jest obudowany ścianami ze wszystkich stron;
- nieprawidłowe i dowolne ustalenie, że brama zamontowana na obiekcie ma charakter stały, podczas gdy z dokumentacji oraz oświadczeń stron i kierownika budowy wynika, że miała ona charakter tymczasowy, zabezpieczający budynek na czas budowy, zwłaszcza że to od decyzji inwestorów zależało kiedy przedmiotowa brama zostanie zdemontowana, co zresztą stało się jeszcze przed złożeniem niniejszej skargi;
- nieprawidłowe i arbitralne ustalenie przez organ, że przeznaczenie wiaty nie jest rekreacyjne jak wynika z twierdzeń stron oraz kierownika budowy. lecz ma charakter gospodarczy, podczas gdy o przeznaczeniu i sposobie wykorzystania obiektu decydować mogą wyłącznie strony.
W uzasadnieniu skarżący ponowili argumentację podniesioną w zażaleniu i dodatkowo wskazali, że obiekt nie posiada ścian ze wszystkich stron. Z jednej ze stron jest otwarty. Bramę garażową zamontowano na wiacie jedynie na czas trwania budowy po to, by ograniczyć dostęp osób trzecich na teren budowy, a obecnie została zdemontowana. Tym samym istnienie przez pewien czas tymczasowej bramy nie miało wpływu na zmianę docelowego przeznaczenia wiaty i nie może stanowić podstawy do uznania wiaty za budynek gospodarczy. Ponadto, dzięki zastosowaniu dylatacji, wiata jest całkowicie niezależna od budynku mieszkalnego. Nie posiada też wylewki ani innej podłogi stosowanej w budynkach gospodarczych. Posadzka wyłożona jest kostką brukową, co jest powszechnym rozwiązaniem stosowanym w wypadku budowy wiat, a nie budynków. Skarżący podkreślili, że wiata nie spełnia funkcji budynku, bowiem w ostatecznym kształcie jest otwarta. Funkcja wiaty jest rekreacyjna, ponieważ ma zapewniać możliwość spędzania czasu na wolnym powietrzu przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony przez warunkami atmosferycznymi. Podali też, że obecnie trwa proces instalowania tam urządzeń do siłowni na wolnym powietrzu oraz symulatora do gry w golfa. Poza tym zgodnie z obowiązującymi w dacie budowy przepisami, pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m² , sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Natomiast to inwestor decyduje o sposobie korzystania z wiaty. Z kolei organ nie może w trakcie budowy arbitralnie stwierdzać, że inwestor, wbrew projektowi budowlanemu i deklarowanemu przeznaczeniu, będzie wykorzystywał przedmiotową wiatę do celów innych niż rekreacyjne i w konsekwencji dowolnie kwalifikować wiaty jako budynku lub nie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji nie wykazała, by akty te naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dlatego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W przekonaniu Sądu ustalony przez organy stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 cyt. wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r., tj. po nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. - Dz. U. poz. 471), nadal zwanej w skrócie Prawem budowlanym.
Z materiału dokumentacyjnego sprawy, w szczególności z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 1 października 2020 r., wynika, że skarżący na działce nr b, k.m. [...] , obręb [...] , położonej w [...] wykonali obiekt budowlany znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie przy budynku mieszkalnym. Ściany zewnętrzne murowane tego obiektu wykonano z pustaków ceramicznych A o grubości 25 cm i ocieplono styropianem. Posiada on dwuspadowy dach kryty dachówką. Obiekt wyposażony jest w bramę stalową o szerokości 5 m i wysokości 2,26 m oraz dwoje drzwi. Przez jedne z drzwi realizowane jest wejście z budynku gospodarczego do budynku mieszkalnego. Wymiary obiektu to: długość 6,39 m, szerokość 6,44 m i wysokość 4,80 m. Ściana frontowa obiektu znajduje się w jednej linii ze ścianą fontową budynku mieszkalnego. Na podstawie oświadczeń kierownika budowy organ ustalił również, że obiekt posadowiony jest na osobnym fundamencie i przylega do budynku mieszkalnego własną ścianą oddylatowaną od ściany budynku mieszkalnego. Usytuowanie obiektu od ogrodzenia z sąsiednią posesją wynosi jednym końcem 37 cm, drugim około 470 cm (ściana posiada otwór drzwiowy). Powierzchnia zabudowy obiektu wynosi około 41,15 m². Tak ustalony stan faktyczny sprawy wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów i nie jest kwestionowany przez skarżących.
Spór w niniejszej sprawie, jak również zarzuty skargi, koncentrują się na ocenie prawidłowości zakwalifikowania przez organy zrealizowanego obiektu budowlanego jako budynku gospodarczego, którego wykonanie powinno zostać poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący decyzji takiej nie posiadają.
Sąd zgodził się z organami nadzoru budowlanego, że sporny obiekt stanowi budynek gospodarczy, a nie - jak oczekują tego skarżący - wiatę. Słusznie zauważono w kwestionowanych postanowieniach oraz w skardze, przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia "wiata", aczkolwiek ustawodawca posługuje się nim np. w art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego. Natomiast w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Ponadto w orzecznictwie posiłkowo przywołuje się definicję pojęcia "wiata" zawartą w punkcie 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r., Nr 112, poz. 1316, z późn. zm.), wedle którego jest to: "pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Dodatkowo w związku z brakiem ustawowej definicji wiaty orzecznictwo odwołuje się do określenia tego obiektu zamieszczonego w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (red. S. Dubisz, t. 4, Warszawa 2003, s. 404), gdzie za wiatę uznaje się lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesioną np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym, autobusowym (por. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1973/20; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do powyższego nie sposób uznać, że zrealizowany przez skarżacych obiekt stanowi wiatę. Posiada natomiast wszystkie cechy, które w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego pozwalają go uznać za budynek. Zgodnie z tym przepisem przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W niniejszej sprawie, jak wynika z ustaleń organów, sporny obiekt posiada 3 ściany murowane wykonane z pustaków ceramicznych, natomiast czwarta ściana to stalowa, podnoszona brama segmentowa. Obiekt ten ma dach oraz fundament wiążący go trwale z gruntem w sposób zapewniający stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Zrealizowany obiekt posiada też przegrody ze wszystkich stron, co powoduje, że bryła budynku jest wydzielona z przestrzeni. W ocenie Sądu organy zasadnie zatem uznały, że obiekt ten nie jest wiatą, o czym świadczy jego konstrukcja, rodzaj materiałów użytych do realizacji, sposób związania z gruntem oraz brak ścian, które w całości lub w przeważającej części miałyby charakter otwarty. Jak słusznie dostrzegły organy, wyposażenie budynku w instalację elektryczną, zamontowanie bramy garażowej, wykonanie wentylacji wywiewnej w postaci otworów wentylacyjnych umieszczonych w ścianie bocznej, wykonanie drzwi zabezpieczających kontakt z budynkiem mieszkalnym czy w końcu zapewnienie dojazdu do budynku (utwardzenie terenu przed bramą oraz pozostawienie w ogrodzeniu, na wprost bramy, miejsca na wjazd na posesję) pozwala na przyjęcie, że został on dostosowany do pełnienia funkcji garażowej. Przypomnienia wymaga, że skarżący wskazywali na tymczasowy charakter bramy garażowej, która miała służyć tylko zabezpieczeniu budowy, a także przekonywali o realizacji obiektu otwartego, który nie jest obudowany ścianami ze wszystkich stron i który spełnia funkcję rekreacyjną przez zapewnienie możliwości spędzania czasu na wolnym powietrzu. Argumentacja ta nie jest jednak przekonująca, gdy zważyć, że sporny obiekt posiada wentylację i został ocieplony, zapewniając tym samym jego izolację termiczną, zaś zamontowana stalowa brama segmentowa - wyposażona w mechanizm napędowy elektryczny - jest specjalnie przeznaczona do garażu (ewentualnie innego budynku gospodarczego).
W świetle powiedzianego dotąd słusznie w kwestionowanych postanowieniach przyjęto, że stanowisko skarżących o wybudowaniu wiaty jest niezasadne. Natomiast z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przedmiotowy budynek został wykonany bez pozwolenia na budowę. Tymczasem przepis art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoczęcia budowy) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Powierzchnia zabudowy zrealizowanego przez skarżących budynku wynosi około 41,15 m², czyli przekracza 35m², co oznacza, że na skarżących spoczywał obwiązek uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych decyzji o pozwoleniu na budowę. Dlatego orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wedle którego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Po myśli art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Według Sądu postanowienie PINB z dnia 26 października 2020 r., utrzymane w mocy rozstrzygnięciem organu drugiej instancji, zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
W tym miejscu podkreślić również należy, odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii dokonania w dniu 11 marca 2020 r. zgłoszenia zamiaru wykonania budowy wiaty, że skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, iż w przypadku, gdy obiekt budowlany po dokonaniu przez inwestora zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1-5 Prawa budowlanego ma w istocie cechy obiektu, na wzniesienie którego wymagane jest pozwolenie na budowę, dochodzi do opisanej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego sytuacji, gdy obiekt wybudowano bez wymaganego pozwolenia na budowę. Niedopuszczalnym obchodzeniem prawa byłoby uznanie za skuteczne zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego, w stosunku do inwestycji, którą wbrew zgłoszeniu wzniesiono w taki sposób, że według obowiązujących przepisów prawa wymagałaby pozwolenia na budowę. Przeciwne stanowisko doprowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego usankcjonowania praktyki obchodzenia przepisów nakładających na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla określonych robót budowlanych, przez dopuszczenie dokonywania zgłoszeń w trybie art. 30 Prawa budowlanego i faktyczną realizację inwestycji wykraczającą poza zakres objęty przepisem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2088/17 i powołane tam orzecznictwo). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z innych obiektem, o zupełnie innym przeznaczeniu i powierzchni zabudowy niż obiekt zgłoszony, a tym samym nie doszło do naruszenia przez organy art. 48 Prawa budowlanego, który został prawidłowo zastosowany w stanie faktycznym sprawy.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz właściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie znajdując przy tym podstaw do wskazanego przez skarżących umorzenia postępowania, a także stosując się do zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Ponadto organy dokonały prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod powołane przepisy, a ustalenia oraz ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniach kontrolowanych postanowień, spełniających wymogi z art. 124 § 2 K.p.a. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego uznać należało za bezzasadne. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.