II SA/OP 270/23

II SA/Op 270/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 957
art. 14 ust. 2, art. 16
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2021 poz 2328
art. 14 pkt 2, art. 17 ust. 1 zd. 1 i ust. 5, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 20, art. 23 pkt 3
Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2007 nr 137 poz 968
zał. Nr 4, tab. Nr 1, lp. 68 i 69
Rozporzadzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z  dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 czerwca 2023 r., nr SKO.40.1311.2023.dr w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
N. P. (dalej jako: "strona", "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył, wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej jako: "Kolegium"), decyzję z dnia 20 czerwca 2023 r., nr SKO.40.1311.2023.dr, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu Oleskiego (dalej jako: "Starosta") z dnia 26 stycznia 2023 r., nr KT.5430.23.2023, w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy.
Decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym.
Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Opolu zwrócił się do Starosty o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, w stosunku do strony, wobec otrzymania przez nią 28 punktów karnych z tytułu, szczegółowo opisanych we wniosku Komendanta, wielokrotnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, popełnionych w okresie od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r.
Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. Starosta, działając na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. poz. 238, z późn. zm. – dalej jako: "ustawa zmieniająca z 2021 r.") i art. 49 ust. 1 pkt 2 oraz art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm. – dalej jako: "u.k.p.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej jako: "k.p.a."), skierował stronę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B, C, CE, D i DE. Starosta w uzasadnieniu decyzji zrelacjonował przebieg postępowania. Wskazał, iż procedował w oparciu o wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu. Za wnioskiem Komendanta przywołał naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przez stronę w okresie od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r. [w tym powtarzające się naruszenia obowiązku używania hełmu ochronnego przez kierującego czterokołowcem (quadem) i pasażera, za które strona otrzymała 22 punkty karne] oraz wynikające z tego ustalenie co do otrzymania łącznie 28 punktów karnych. Przytoczył powołane w podstawie prawnej decyzji przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, w tym obowiązek wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów karnych.
Od powyższej decyzji strona, działając za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła odwołanie. Zarzuty odwołania koncentrowały się na kwestionowaniu zasadności wpisania do rejestru punktów karnych za naruszenie, wynikającego z art. 40 ust. 1 p.r.d., obowiązku używania kasków ochronnych. W jego ocenie "mechanicznie" przypisano stronie ilość punktów z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu dokonując "arytmetycznego działania". Nie dokonano natomiast samodzielnie własnych ustaleń m.in. jakim pojazdem strona poruszała się w datach wskazanych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu. Pełnomocnik przyznał, że choć strona kierowała pojazdem marki [...], nr rej.[...], to nie miał do niej zastosowania art. 40 ust. 1 p.r.d. ("Kierujący motocyklem, czterokołowcem lub motorowerem oraz osoba przewożona takimi pojazdami są obowiązani używać w czasie jazdy kasków ochronnych odpowiadających właściwym warunkom technicznym"). Pojazd ten był bowiem pojazdem zarejestrowanym przez Starostę jako "samochodowy inny". Na dowód czego przedłożył do odwołania jego dowód rejestracyjny. Pojazd "samochodowy inny" – twierdził dalej - nie został wymieniony w art. 40 ust. 1 p.r.d. Zatem strona w czasie jazdy pojazdem nie miała obowiązku używania kasku ochronnego. W konsekwencji brak było podstawy prawnej do nałożenia na stronę 22 punków karnych i ich wpisania do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium, przytoczoną we wstępie decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. Organ odwoławczy podzielił jego ustalenia faktyczne i prawne. W tym zakresie przytoczył istotne elementy treści wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu inicjującego przedmiotowe postępowanie administracyjne, w tym ustalenia o popełnionych przez stronę, w okresie od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r., naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które otrzymała łącznie 28 punktów karnych. Kolegium obszernie przytoczyło i omówiło obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego nakazujące wydanie decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów karnych. Kolegium odniosło się także do zarzutów odwołania.
W skardze na decyzję Kolegium, pełnomocnika strony zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 18 pkt 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie: że organ musiał wydać decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów; że organ jest związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu; że na organie nie ciążył obowiązek sprawdzenia poprawności naliczenia punktów karnych przypisanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dowodu rejestracyjnego na okoliczność jego treści, a przede wszystkim ustalenia zapisów dotyczących rodzaju pojazdu, którym kierował skarżący. Powtórzył zarzuty z odwołania dotyczące braku ustalenia przez Kolegium m.in.: rodzaju pojazdu jakim kierował skarżący; marki pojazdu; braku ustalenia czy kierowanie pojazdem zarejestrowanym jako "pojazd samochodowy inny" powoduje obowiązek używania kasku ochronnego zgodnie z art. 40 ust. 1 p.r.d.; czy przepis ten miał zastosowanie do jazdy "pojazdem samochodowym innym", a tym samym; czy zasadnie naliczono punkty karne w ilościach wskazanych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu. W jego ocenie skarżący nie miał obowiązku posiadania kasku ochronnego bo nie był to: "motocykl, quad lub czterokołowiec", zatem "brak było podstaw do nałożenia na skarżącego (...) 22 punktów karnych, a skoro tak to nie przekroczyłby on (limitu) 24 punktów karnych i nie powinna być wydana decyzja (...) o sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona w ramach sądowego wymiaru sprawiedliwości kontrola zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") wykazała, że skarga jest niezasadna.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania administracyjnego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tylko w takim przypadku możliwe jest bowiem prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. W pierwszej kolejności podlegają zatem rozpoznaniu przez Sąd zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Analiza zarzutów procesowych skargi wskazuje, że istota sporu sprowadza się do braku - w ocenie skarżącego – samodzielnego ustalenia i zweryfikowania przez Kolegium tego, czy liczba punktów karnych za popełnione wykroczenia została nałożona na skarżącego prawidłowo w kontekście rodzaju pojazdu jakim kierował skarżący. Skarżący zarzucił Kolegium brak ustalenia tego, czy w czasie jazdy pojazdem marki [...], zarejestrowanym jako "pojazd samochodowy inny", miał obowiązek używania kasku ochronnego na podstawie art. 40 ust. 1 p.r.d. W ocenie skarżącego nie. Jak twierdzi nie powinno być zatem nałożonych na niego 22 punkty karne, a skoro tak to nie przekroczyłby on limitu 24 punktów i w konsekwencji nie powinna być wydana zaskarżona do Sądu decyzja.
Przeciwne stanowisko zajęło Kolegium. Kolegium w zaskarżonej decyzji wyjaśniło m.in., że w przypadku złożenia stosownego wniosku przez komendanta Policji, organ nie jest uprawniony do odstąpienia (na zasadzie uznania administracyjnego) od wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Podkreśliło, iż organ nie prowadzi żadnych własnych ustaleń co do naruszenia przepisów o ruchu drogowym, a jedynie opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zarzuty te mogą być rozważane wyłącznie w postępowaniu przed organami Policji, a następnie przed sądem administracyjnym w skardze na czynność lub ewentualnie bezczynność w przedmiocie wpisu do ewidencji.
Sąd podziela stanowisko Kolegium.
Podstawę prawną wydanej w sprawie decyzji stanowiły, przywołane w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji Kolegium przepisy ustawy zmieniającej z 2021 r. Sąd dla porządku zwraca uwagę, że ustawa ta zawiera w art. 20 regulacje międzyczasową ("Do postępowań w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami, a także do szkoleń kierowców, o którym mowa odpowiednio w art. 114 ust. 1 pkt 1, art. 130 ust. 3 i art. 140 ust. 1 pkt 3, 3a i pkt 4 lit. a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe."). Ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 2022 r. (por. art. 23 ab initio ustawy zmieniającej z 2021 r.). Mając na uwadze treść przepisów temporalnych stwierdzić należy, że skoro postępowanie w sprawie zostało wszczęte w styczniu 2023 r. w wyniku doręczenia skarżącemu zawiadomienia Starosty z dnia 3 stycznia 2023 r. o wszczęciu postępowania z urzędu (k. 99 – 100 akt admin.), czyli po wejściu w życie ww. ustawy, to zastosowanie znajduje nowe prawo w brzmieniu nadanym właśnie ustawą zmieniającą z 2021 r.
Zgodnie z jej art. 18 ust. 1 pkt 1 do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Stosownie do art. 17 ust. 1 zd. 1 ustawy zmieniającej z 2021 r. do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, Policja prowadzi ewidencję kierujących pojazdami silnikowymi, motorowerami oraz tramwajami naruszających przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957 – dalej jako: "ustawa zmieniająca z 2018 r.") minister właściwy do spraw informatyzacji w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Dotąd nie został ogłoszony komunikat, o którym mowa w cytowanych powyżej przepisach, tj. komunikat określający termin wdrożenia wymienionych rozwiązań technicznych. Z tego wynika, że starosta był właściwy do wydania spornej decyzji (na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2021 r.), a Policja była uprawniona do prowadzenia ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi naruszających przepisy ruchu drogowego (na podstawie art. 17 ust. 1 zd. 1 ustawy zmieniającej z 2021 r.).
Dalej Sąd zauważa, że według art. 17 ust. 5 ustawy zmieniającej z 2021 r. ewidencja, o której mowa w ust. 1, obejmuje także naruszenia przepisów ruchu drogowego, o których mowa w art. 130 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, popełnione przed dniem wejścia w życie art. 14 pkt 2 niniejszej ustawy. Do tych naruszeń w zakresie liczby przypisanych punktów oraz ich usuwania stosuje się przepisy dotychczasowe.
Według przepisów temporalnych zmiany wprowadzone przez art. 14 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2021 r. weszły w życie z dniem 17 września 2022 r., o czym stanowi jej art. 23 pkt 3. Skoro popełnione przez skarżącego naruszenia przepisów ruchu drogowego miały miejsce przed dniem 17 września 2022 r. (bo w dniach od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r.), to do naruszeń tych, w zakresie liczby przypisanych punktów oraz ich usuwania, zgodnie z powyżej cytowanym art. 17 ust. 5 ustawy zmieniającej z 2021 r., znajdą zastosowanie "przepisy dotychczasowe".
Przypomnieć należy, art. 14 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2021 r. uchylił art. 16 ustawa zmieniającej z 2018 r. Z kolei na mocy art. 16 ustawy zmieniającej z 2018 r. dalej obowiązywał "przepis dotychczasowy" art. 130 p.r.d., uchylony art. 125 pkt 10 lit. g ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. poz. 151). Przepis art. 130 p.r.d., do którego odsyła art. 17 ust. 5 ustawy zmieniającej z 2021 r., w brzmieniu dotychczasowym, w zakresie liczby przypisanych punktów oraz ich usuwania stanowił kolejno, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Według ust. 3 kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, podnieść należy, iż bezsporną okolicznością jest, że Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, w ramach posiadanych uprawnień, zwrócił się do Starosty z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w związku z uzyskaniem, w okresie od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r., łącznie 28 punktów karnych z tytułu wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego (k. 98 akt administracyjnych). Kolegium prawidłowo, za wnioskiem Komendanta, przytoczyło naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przez skarżącego, które spowodowały uzyskanie wymienionej liczby punktów karnych, w tym naruszenia wymienione w pkt. 2 - 5 wniosku Komendanta, popełnione czterokołowcem/quadem, w ewidencji oznaczone kodem "H12" tj.: "Naruszenie obowiązku używania hełmu ochronnego (...)" i "J02", tj.: "Przewożenie pasażerów niezgodnie z przepisami (...) o używaniu hełmów ochronnych". Dały one łącznie sporną w sprawie liczbę 22 punktów karnych kwestionowanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i w skardze do Sądu.
W ocenie Sądu rację ma Kolegium, że w takich okolicznościach organ pierwszej instancji miał obowiązek zawiadomić o wszczęciu postępowania w sprawie, po czym wydać kwestionowaną przez stronę decyzję, którą w pełni zaaprobowało Kolegium, wyjaśniając – jak wskazano powyżej – motywy rozstrzygnięcia, które Sąd uznaje za słuszne i trafne.
Z uwagi na stanowisko strony skarżącej podkreślenia wymaga prawidłowość argumentacji Kolegium, że z art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2021 r. wynika, że organ orzekający o skierowaniu na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy nie ma kompetencji do badania, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy (w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny), ani też, czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano właściwą liczbę punktów. To ostatnie uprawnienie przysługuje bowiem komendantowi wojewódzkiemu Policji, którego działanie może być poddane jedynie kontroli sądu administracyjnego w drodze wniesienia skargi na czynności tego organu. Prawidłowo zwrócił na to uwagę organ odwoławczy jednakże strona konsekwentnie w postępowaniu formułowała zarzuty odnoszące się z znacznej mierze właśnie do czynności związanych ze sposobem przypisania i zapisania punktów w ewidencji przez Policję, które – jak wskazano powyżej – nie odnoszą się do przedmiotu stanowiącego zakres i wyznaczającego granice działania organu w sprawie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy. Kompetencja Kolegium w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem, czego nie dostrzega skarżący, jedynie do sprawdzenia, w oparciu o wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, czy wpisy wskazane we wniosku są wpisami ostatecznymi i czy liczba punktów przekracza 24.
Jak wykazano w toku postępowania, co wynika z treści wniosku – i co nie zostało skutecznie prawnie w odpowiednim trybie zakwestionowane, a zatem stanowi o działaniu organów w warunkach związania nim – skarżący w okresie w okresie od 11 marca 2019 r. do 6 września 2019 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co otrzymał w sumie 28 punktów karnych. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, iż w odpowiednim trybie zakwestionował prawidłowości wpisów zawartych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu. W konsekwencji, organ administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek zobligowany był zastosować wobec niego instytucję przewidzianą w art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2021 r., to jest skierować go na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdami.
Oceniając legalność wydanej decyzji Kolegium powtórzenia za jej uzasadnieniem wymaga także, że przypisywanie punktów karnych w ewidencji prowadzonej na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. należy do organów Policji. Organy orzekające o skierowaniu nie są uprawnione do weryfikacji prawidłowości ich naliczenia. Starosta ani Kolegium, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy, ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Rozpatrujący wniosek organu Policji organy obu instancji były bowiem związane danymi zawartymi w ewidencji (por. np. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1743/19; wyrok WSA w Poznaniu z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1649/21; wyrok WSA w Krakowie z 13 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 175/22).
Ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d. jest rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko ten organ ma kompetencje do usuwania punktów karnych, przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy. W sytuacji bowiem, gdy danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, przy braku odmiennych postanowień w tym zakresie, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów.
Kolegium, wbrew zarzutom skargi, nie twierdziło, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji jest decyzją administracyjną. Twierdziło i słusznie, że wpis ten stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Będzie to jednak inna sprawa sądowoadministracyjna niż sprawa dotycząca skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy. Z tego powodu, w postępowaniu o skierowanie na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy ani organ administracji publicznej, ani Sąd nie mają kompetencji do ustalania ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę, ani też weryfikowania prawidłowości ich wyliczenia przez organ prowadzący rejestr.
Kolegium postąpiło prawidłowo, w związku z charakterem podnoszonych przez skarżącego zarzutów, nie weryfikując i nie kwalifikując tego, czy kierowanie przez skarżącego pojazdem marki [...], nr rej.[...], obiektywnie zarejestrowanym jako "pojazd samochodowy inny", wymagało używania przez kierującego i jego pasażera, w czasie jazdy, kasku ochronnego na podstawie art. 40 ust. 1 p.r.d. Są to bowiem kwestie, których ustalenie wykracza poza granice sprawy administracyjnej załatwionej zaskarżoną decyzją. W tej sytuacji wskazane we wniosku naliczenie punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego było wiążące dla Starosty jak i Kolegium. Z tego powodu Sąd uznał, że Kolegium musiało wydać decyzję o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy, jak to też uczyniło. Organy administracji, wydając decyzję o skierowaniu na egzamin kontrolny działają jak organ wykonawczy, na wniosek Policji i są związane wpisem w ewidencji kierowców, zatem liczbą punktów podanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, który z wnioskiem występuje.
Próba kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów może być podejmowana tylko w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi – jak trafnie podniosło Kolegium - czynność materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, czego – co wymaga podkreślenia – strona nie uczyniła.
W judykaturze ugruntowany jest pogląd, z którym utożsamia się skład orzekający w sprawie, że przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji, lecz następuje to w odrębnym postępowaniu (por. wyroki NSA: z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2358/15; z 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12; z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13; z 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i sygn. akt I OSK 1306/11; z 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11; z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11; z 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10; z 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09; z 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1451/09). Zagadnienie to nie może zatem być rozpatrywane, jak zdaje się oczekuje tego strona skarżąca, ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia (np. w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji), ani też w postępowaniu sądowym prowadzonym ze skargi na decyzje wydane w takich sprawach (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 731/15).
Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie - wbrew zarzutom skargi - przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane w sprawie, co uprawniało je do orzeczenia o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii kat. A, B, C, CE, D i DE. Sąd miał również na uwadze to, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, Kolegium prawidłowo też odniosło się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
Na marginesie należy zauważyć, że skoro art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2021 r. stanowił podstawę dla wydania decyzji w niniejszej sprawie, to błędem było dodatkowe przywołanie przez Starostę w decyzji pierwszoinstacyjnej art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. ("Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji"), który nie znajdował zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Pozostaje to jednak bez wpływu na prawidłowość kontrolowanej decyzji Kolegium, które przywołało w decyzji własnej prawidłowe przepisy.
Równocześnie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. ab initio - sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Za niezasługujący na zaakceptowanie i nieuzasadniony, Sąd uznał wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – dowodu rejestracyjnego. Materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia, bo dokument ten znajduje się w aktach administracyjnych. Został on przedłożony Kolegium, przez skarżącego, przy odwołaniu i jest częścią akt administracyjnych (k. 103 – 104 akt admin.).
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że dowód ten tylko potwierdza prawidłowość rozstrzygnięcia Kolegium. Opisany w przedłożonym dowodzie rejestracyjnym pojazd jest pojazdem marki [...], nr rej.[...], model: [...], zarejestrowanym po raz pierwszy w dniu 28 lipca 2008 r., o dopuszczalnej masie całkowitej 330 kg (k. 103 – 104 akt admin.) Jest faktem powszechnie znanym, że ten model pojazdu spod znaku [...] jest pojazdem czterokołowym - popularnie nazywanym quadem. W znaczenie normatywnym quady ("czterokołowiec" lub "czterokołowiec lekki") to "pojazdy samochodowe" (por. art. 6 pkt 42b i 42c p.r.d.). Zgodnie z obowiązującą w dacie rejestracji pojazdu klasyfikacją określoną w poz. lp. 68 i 69, Tabela Nr 4, załącznik Nr 4 do rozporządzenia z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2007 r. Nr. 137 poz. 968, z późn. zm.) są zaliczane do rodzaju pojazdów "samochodowe inne". Zatem ww. dowód rejestracyjny potwierdza, że pojazd jakim kierował skarżący był czterokołowcem (quadem) w rozumieniu art. 40 p.r.d. i dlatego też był zarejestrowany jako pojazd "samochodowy inny".
Mając powyższe na uwadze, zdaniem składu orzekającego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Kolegium podjęło wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrało niezbędny materiał dowodowy, a następnie prawidłowo zastosowało przepisy prawa materialnego, co tym samym zarzuty skargi czyni nieuzasadnionymi i niezasługującymi na zaakceptowanie. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, charakter oraz tryb postępowania w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy nie pozwalają na badanie i ewentualne uwzględnienie takich okoliczności, jakie wskazuje i podnosi skarżący w tej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.