II SA/OP 255/23

II SA/Op 255/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-12-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 616/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-21
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 10 pkt 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 784
§ 1 ust. 2 pkt 1, § 3 ust. 1, § 5, § 6 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz  wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2311
§ 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów  drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant Inspektor sądowy Magdalena Figurniak-Cis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. F. i M. F. na zarządzenie Prezydenta Miasta Opola z dnia 11 kwietnia 2023 r., nr TZR-RZR.7221.1.16.2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu stałej organizacji ruchu oddala skargę.
Uzasadnienie
M. F., zam. ul. [...] w O. oraz M. F., zam. ul. [...] w O., współwłaściciele działek: nr a, nr b, obręb [...], położonych w O. przy ul.[...], reprezentowani przez adw. O. S. wnieśli skargę na zatwierdzenie przez Prezydenta Miasta Opola dnia 11 kwietnia 2023 r. projektu stałej organizacji ruchu na ul. [...] w O. z zakresie zakazu zatrzymywania się na odcinku bez przejazdu (nr TZR-RZR.7221.1.16.2023).
Skarżący, na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej: usg) w zw. z art. 3 § 2 pkt 6, art. 50, art. 53 § 2a i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: ppsa), zaskarżyli powyższy akt organu jednostki samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej zarzucając:
1) naruszenie § 8 ust. 5 pkt 1 i 2 oraz § 8 ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. z 2017 r. poz. 784, dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem) - przez brak odrzucenia projektu i wprowadzenie zakazu zatrzymywania się na odcinku bez przejazdu wyrażonego pionowym znakiem drogowym B-36 wraz z tabliczką T-24, mimo, że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, jest niezgodna z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także niezgodna z potrzebami społeczności lokalnej i nieefektywna;
2) naruszenie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. z 2019 r. poz. 2311 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków) w zw. z punktami 3.1.1. oraz 3.2.37. załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla znaków - przez wprowadzenie zakazu zatrzymywania się na odcinku bez przejazdu, wyrażonego pionowym znakiem drogowym B-36 i tabliczką T-24, mimo, że nie zostały spełnione przesłanki ich wprowadzenia tj. w sposób sprzeczny z następującymi normami prawnymi dotyczącymi wprowadzenia znaków zakazu:
- znaki zakazu jako ograniczające swobodę korzystania z dróg powinny być umieszczone po wnikliwej analizie skutków, jakie powodują dla uczestników ruchu, znak B-36 stosuje się w celu wyeliminowania zatrzymania się na tych odcinkach drogi, na których nawet chwilowe unieruchomienie pojazdu może spowodować pogorszenie płynności ruchu, zmniejszenie przepustowości i wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, oraz w pobliżu obiektów specjalnych (banki, sądy, obiekty MON itp.)
- znak B-36 jako bardzo uciążliwy dla kierujących powinien być umieszczony jedynie w niezbędnych, uzasadnionych warunkami ruchu przypadkach, a zasadą powinien być ograniczony czas obowiązywania znaku
- ograniczenie zatrzymywania się powinno dotyczyć tylko godzin największego natężenia ruchu, powinien być stosowany przede wszystkim w miastach, na ulicach układu podstawowego, prowadzących komunikację zbiorową autobusową lub trolejbusową oraz na wąskich ulicach dwukierunkowych o dużym natężeniu ruchu
- znak z tabliczką T-24 stosuje się w pobliżu obiektów specjalnych (banki, sądy, obiekty MON itp.), a także w miejscach, gdzie ze względu na warunki drogowe pozostawienie samochodu na drodze powoduje znaczne zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że są właścicielami nieruchomości składającej się z działek b i a (poprzednio: c oraz d), objętych księgą wieczystą nr [...], na której znajduje się dom jednorodzinny. Skarżący M. F. wraz z rodziną mieszka przy ul. [...] (stanowiącej gminną drogę publiczną) po prawej stronie, co do której obowiązuje znak z tabliczką. Skarżąca M. F. mieszka przy ul. [...] i często odwiedza swoją rodzinę. Wprowadzenia zakazu zatrzymywania się na odcinku bez przejazdu i związanego z tym oznakowania na drodze dojazdowej do posesji przy ul. [...] dotyczy dojazdu i możliwości zatrzymywania się przed nieruchomością stanowiącą własność skarżących, mają zatem wpływ na sferę ich praw i obowiązków, co prowadzi do przyjęcia, że skarżącym przysługuje legitymacja skargowa. Wprowadzony zakaz utrudnia swobodne korzystanie z przedmiotu własności i dostęp do niej, wyklucza możliwość zatrzymania pojazdu w celu m.in. otwarcia bramy, furtki, wyniesienia zakupów, jakichkolwiek dostaw sprzętu czy mebli, a także wywożenia i załadowywania ciężkim przedmiotów z posesji, odwiedzin przez osoby starsze czy niepełnosprawne z problemami ruchowymi, jak również zatrzymanie się i postój zarówno samych, jak i osób odwiedzających mieszkańców.
Przy tym odcinku ul.[...] , którego dotyczy znak B-36, czyli po prawej jej stronie, znajdują się tylko dwa domy jednorodzinne: dom na działkach e i f (adres: ul.[...]), który ma dodatkowo zjazd od strony ul. [...] oraz dom przy ul. [...] (na działkach o obecnych numerach b i a), który ma zjazd i jednocześnie jedyny dostęp do działki od ul. [...], zatem wprowadzony zakaz zatrzymywania się skierowana jest bezpośrednio przeciwko ich mieszkańcom, w szczególności przeciwko mieszkańcom domu przy ul.[...]. Żadna inna działka na tym odcinku nie ma zjazdu z ul. [...] . Posesje, które znajdują się po lewej stronie tego odcinka drogi mają bowiem dozwolone zjazdy wyłącznie od ul.[...]. Ponieważ przy ul. [...] na przedmiotowym odcinku znajdują się tylko dwie posesje, potrzeba mijania się pojazdów - przyjmując wcześniejszy legalny stan (o czym niżej) - występowała sporadycznie i to tylko w początkowej części tego odcinka. Zwłaszcza dom skarżących znajduje się na końcu tego zamkniętego odcinka, zatrzymywanie się i postój tam nie powinny zatem nikomu przeszkadzać i z niczym nie kolidują, droga jest bowiem dalej nieprzejezdna.
Skarżący podnieśli, że organ zarządzający ruchem zatwierdza organizację ruchu na podstawie złożonych projektów organizacji ruchu, a podstawą do wprowadzenia organizacji ruchu na nowo wybudowanej drodze lub jej zmiany na drodze istniejącej jest zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ zarządzający ruchem albo podmiot zarządzający drogą wewnętrzną. Zatwierdzenie organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną, gdyż prawodawca wymaga od organu merytorycznej analizy projektu. Organ zarządzający ruchem obligatoryjnie odrzuca projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organ zarządzający ruchem może odrzucić projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami społeczności lokalnej; 2) nieefektywności projektowanej organizacji ruchu. Znaki zakazu jako ograniczające swobodę korzystania z dróg powinny być umieszczone po wnikliwej analizie skutków, jakie powodują dla uczestników ruchu. Znak B-36 oznacza zakaz zatrzymywania się. Stosuje się go w celu wyeliminowania zatrzymania się na tych odcinkach drogi, na których nawet chwilowe unieruchomienie pojazdu może spowodować pogorszenie płynności ruchu, zmniejszenie przepustowości i wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, oraz w pobliżu obiektów specjalnych (np. banki, obiekty MON itp.), których potrzeba oznakowania znakiem B-36 wynika z odrębnych przepisów. Znak B-36 jako bardzo uciążliwy dla kierujących powinien być umieszczony jedynie w niezbędnych, uzasadnionych warunkami ruchu przypadkach. Zasadą powinien być ograniczony czas obowiązywania znaku. Ograniczenie zatrzymywania się powinno dotyczyć tylko godzin największego natężenia ruchu. Znak B-36 powinien być stosowany przede wszystkim w miastach, na ulicach układu podstawowego, prowadzących komunikację zbiorową autobusową lub trolejbusową oraz na wąskich ulicach dwukierunkowych o dużym natężeniu ruchu. Znak z tabliczką T-24 stosuje się w pobliżu obiektów specjalnych (banki, sądy, obiekty MON itp.), a także w miejscach, gdzie ze względu na warunki drogowe pozostawienie samochodu na drodze powoduje znaczne zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dom przy ul. [...] w O. znajduje się na końcu zamkniętego odcinka drogi, zatem w miejscu, w którym ruch drogowy się kończy.
Skarżący argumentowali, że odcinek ul.[...], którego dotyczy znak B-36 wraz z tabliczką T-24 jest drogą zamkniętą o w założeniu bardzo niskim natężeniu ruchu, który zgodnie z prawem powinien służyć jedynie jako droga dojazdowa do posesji przy ul. [...] w O. i ewentualnie do posesji znajdującej się po tej samej stronie przed nią tj. przy ul.[...], choć w praktyce mieszkańcy tego domu jednorodzinnego korzystając z wjazdu do ulicy [...]. Już sama treść "Opisu technicznego" zatwierdzonego projektu stałej organizacji ruchu wskazuje wprost na naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa materialnego przez organ. Mianowicie wskazano tam, że ul. [...] stanowi ciąg drogi gminnej i na rozpatrywanym odcinku jest drogą bez przejazdu o znikomym natężeniu ruchu drogowego, a przedmiotowy znak może stać tylko w miejscach o dużym natężeniu ruchu i tylko, gdy konieczne jest zapewnienie jego płynności. Obecna sytuacja, spowodowana z jednej strony utworzeniem nieprzewidzianych w planie zagospodarowania terenu miejsc postojowych i zjazdu na działce nr g (poprzednio: nr h) w połączeniu z ustawieniem znaku zakazu zatrzymywania się pojazdów uniemożliwiła prawidłowe funkcjonowanie mieszkańcom domu jednorodzinnego przy ul. [...]. Niezależnie w ograniczeń w korzystaniu prawa własności, wskazanych w początkowej części skargi, strony zauważyły, że dojazdy pracowników, klientów, dostawców, odbiorców odpadów z przychodni stomatologicznej powodują, że utrudniony jest wjazd i wyjazd z posesji, a ze względu na obowiązujący znak nie ma możliwości zatrzymania się np. w celu oczekiwania na to, aż dany pojazd wjedzie na miejsca postojowe utworzone naprzeciw albo wyjedzie z tych miejsc. Minięcie się pojazdów na drodze o szerokości 3,4 m jest niemożliwe. W takiej sytuacji mieszkańcy posesji przy ul. [...] w O. i osoby korzystające z miejsc postojowych na działce przychodni stomatologicznej wyjeżdżają i wjeżdżają naprzeciw siebie, co grozi każdorazowo kolizją. Nie jest możliwy wyjazd jeśli jeden z kierujących nie ustąpi, poczeka i nie przepuści drugiego, przy czym samochodów dojeżdżających, czy wyjeżdżających z przychodni stomatologicznej może być kilka na raz.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. W związku ze zgłoszeniami dotyczącymi braku przejazdu oraz blokowania drogi, także przez skarżącego, ze względu na parametry techniczne drogi (3,4 m szerokości jezdni, obustronne pobocze utwardzone z wyniesionym krawężnikiem), podjęta została decyzja dotycząca wprowadzenia znaku "zakazu zatrzymywania się" B-36 z tabliczką T-24 przy ul. [...] w O., na odcinku bez przejazdu. Zmiana organizacji ruchu miała na celu poprawę bezpieczeństwa oraz zapewnienie przejezdności i dostępu do nieruchomości, w tym ich obsługi i odbiór odpadów. W ramach wykonywania obowiązków służbowych, Wydział Transportu i Zarządzania Ruchem Urzędu Miasta Opola, zalecił wykonanie projektu stałej organizacji dla ul. [...] w O. w zakresie ustawienia znaku B-36 "zakaz zatrzymywania się" z tabliczką T-24, która wskazuje, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem, zostanie usunięty z drogi na koszt właściciela. Projekt ten został pozytywnie zaopiniowany przez Komisję ds. Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w dniu 7 kwietnia 2023 r. Natomiast opinie Miejskiego Zarządu Dróg w Opolu i Komendy Miejskiej Policji w Opolu zostały umieszczone na metryce projektu. Następnie projekt został zatwierdzony pod nr TZR-RZR.7221.1.16.2023 w dniu 11 kwietnia 2023 r. przez T. Z. Naczelnika Wydziału Transportu i Zarządzania Ruchem Urzędu Miasta Opola, działającego z up. Prezydenta Miasta Opola. Zdaniem organu, stawiany przez skarżących zarzut naruszenia § 8 ust. 5 pkt 1 i 2 oraz § 8 ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem jest chybiony. Odrzucenie projektu organizacji ruchu możliwe jest w przypadku stwierdzenia, że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organ zarządzający ruchem ocenił, że projektowana zmiana nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa i jest zgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków. Ponadto organ zarządzający ruchem może odrzucić projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami społeczności lokalnej, nieefektywności projektowanej organizacji ruchu. W tym przypadku także organ nie stwierdził by ww. warunki zaistniały. Niesłuszny, zdaniem organu, jest także zarzut naruszenia § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków w zw. z punktami 3.1.1. oraz 3.2.37 załącznika nr 1. W pkt. 3.1.1 określone są funkcje, kształt i wymiary znaków. Wielkość i kształt znaku jest zgodny z ww. rozporządzeniem. Znak zakazu został wprowadzony w celu zapewnienia swobody korzystania z dróg wszystkim użytkownikom. Znak B-36 "zakaz zatrzymywania się" stosuje się w celu wyeliminowania zatrzymania się na tych odcinkach dróg, na których nawet chwilowe unieruchomienie pojazdu może spowodować pogorszenie płynności ruchu, zmniejszenie przepustowości i wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu. W celu wskazania, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony znakiem B-36, zostanie usunięty na koszt właściciela, pod znakiem umieszcza się tabliczkę T-24. Znak z tabliczką T-24 stosuję się w miejscach, gdzie ze względu na warunki drogowe pozostawienie samochody na drodze powoduje znaczne zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Taka sytuacja występuje na odcinku ul. [...] z uwagi na parametry techniczne drogi oraz konieczność zapewnienia dojazdów do wszystkich nieruchomości oraz obsługi nieruchomości przyległych do drogi, nie tylko do budynku skarżących. Wprowadzone oznakowanie drogowe w żaden sposób nie ogranicza korzystania z nieruchomości skarżącego. Wprowadzony zakaz umożliwia zachowanie przejezdności drogi oraz zapewnia dostępność do nieruchomości zlokalizowanych przy niej. Ponadto kontrolę nad zarządzaniem ruchem na drogach sprawują organy określone w art. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej: prd), zgodnie z którym organem sprawującym nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach gminnych jest Wojewoda (art. 10 ust. 2 pkt 3). Organy sprawujące nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach mogą nakazać zmianę organizacji ruchu ze względu na ważny interes ogólnospołeczny lub konieczność zapewnienia ruchu tranzytowego (art. 10 ust. 10 prd).
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że argumentacja organu nie przystaje do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a organizacja ruchu utrudnia dostęp do dwóch nieruchomości. Organ nie działał w interesie publicznym, ale w interesie prywatnym, to jest - przychodni stomatologicznej, sankcjonując w ten sposób nielegalną sytuację. Skarżący M. F. wskazał na utrudnienia związane z dojazdem do jego nieruchomości. Wskazał, że nie można swobodnie podjechać i zatrzymać się pod bramą prowadzącą do jego nieruchomości.
Na rozprawie Sąd dopuścił dowody z dokumentów, zawnioskowane w skardze oraz odpowiedzi na skargę (stanowiące załączniki do tych pism procesowych), gdyż było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ppsa). Dopuszczone dowody obrazują stan faktyczny istniejący na drodze gminnej (ul. [...]) oraz prezentują czynności podejmowane przez skarżących oraz zarządcę drogi w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego i ograniczenia utrudnień w tym ruchu na ul.[...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 5 ppsa, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Zatwierdzenie organizacji ruchu przez organy, o których mowa w art. 10 ust. 4, 5 i 6 prd, na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem, jest podlegającym kognicji sądów administracyjnych aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ppsa (por. uchwała NSA z 26.06.2014 r., I OPS 14/13). Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że skarga w przedmiotowej sprawie, wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 usg, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego - jest dopuszczalna.
W następnej kolejności badaniu podlegała legitymacja skarżących do złożenia przedmiotowej skargi. Powołany art. 101 ust. 1 usg wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Skarga wniesiona w tym trybie nie jest skargą powszechną, a zatem dopiero wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przysługującego stronie skarżącej otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania. Naruszenie to powinno być realne i aktualne. Oznacza to, że skarżący powinien wykazać, że kwestionowany akt, nie tylko narusza prawo, ale jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego skarżący wywodzi swój interes prawny. Natomiast naruszenie tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia, to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony, które następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, względnie, gdy na skarżącego zostanie nałożony nowy obowiązek lub też zmieniony zostanie obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez skarżącego, że na skutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie go uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa.
Z treści wniesionej skargi wynika, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w O., która została objęta kwestionowaną organizacją ruchu. Skarżący wywodzą, że na skutek wprowadzenia organizacji ruchu został utrudniony dojazd i dostęp do ich nieruchomości. Zmiana organizacji ruchu polegała bowiem na wprowadzeniu zakazu zatrzymywania się po tej stronie drogi, przy której znajduje się zabudowana nieruchomość należąca do skarżących. Skutkiem tego nie jest dopuszczalne zatrzymanie pojazdu przed domem w celu otwarcia bramy, wniesienia zakupów, dostaw sprzętu lub mebli, czy wyjścia z pojazdu osób starszych lub niepełnosprawnych.
Zdaniem Sądu skarżący wykazali interes prawny niezbędny do zaskarżenia przedmiotowego aktu. Naruszenie tego interesu przejawia się w ograniczeniu przysługujących im na mocy art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm., dalej: kc) uprawnień w wykonywaniu prawa własności. Stosownie do treści tego przepisu w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zatem właściciel nieruchomości ma legitymację skargową do zaskarżenia do sądu administracyjnego takiej czynności organu gminy, która ogranicza jego ustawową swobodę korzystania i dysponowania swoją nieruchomością.
Stosownie do treści art. 10 pkt 6 prd, prezydent miasta zarządza ruchem na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Elementy składające się na organizację ruchu wymienia § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem, należą do nich mające wpływ na ruch drogowy: geometria drogi i zakres dostępu do drogi, sposób umieszczenia znaków pionowych, poziomych, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu, zasady działania sygnalizacji znaków świetlnych, znaków o zmiennej treści i innych zmiennych elementów. Właściwą organizację ruchu stanowi zatem zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja celu, jakim jest bezpieczny ruch na drodze, zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi właściwemu do jej zatwierdzenia. Kompetencje organu zarządzającego ruchem szczegółowo określa § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że organizację ruchu zatwierdza na podstawie projektu organizacji ruchu organ zarządzający ruchem właściwy dla danej drogi.
Prezydent Miasta Opola zatwierdził projekt stałej organizacji ruchu na ul. [...] w O. Znajdujący się w aktach sprawy projekt stałej organizacji ruchu spełnia wymogi formalne określone w § 5 ww. rozporządzenia. Okoliczności te nie były kwestionowane przez skarżących.
Proces zatwierdzenia stałej organizacji ruchu wymaga wyważenia proporcji pomiędzy interesem osób mieszkających czy też prowadzących działalność gospodarczą przy danej drodze, którym należy zapewnić swobodny i bezpieczny oraz zgodny z przepisami ruchu drogowego, dojazd do ich nieruchomości, a interesem społecznym, który wymaga aby zapewnić bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom ruchu drogowego. Tym samym zatwierdzenie projektu organizacji ruchu musi zawierać uzasadnienie przyjętych rozwiązań w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi warunki umieszczenia danego znaku zakazu na drodze. Uzasadnienie takie powinno w jasny i przekonujący sposób odzwierciedlać prawidłowe wyważenie proporcji pomiędzy interesem osób mieszkających przy danej ulicy, którym należy zapewnić swobodny i bezpieczny, zgodny z przepisami ruchu drogowego dojazd do ich nieruchomości, a interesem społecznym, który wymaga aby zapewnić bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom ruchu drogowego korzystającego z danej ulicy, będącej drogą publiczną. Zatwierdzenie projektu organizacji ruchu nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną. Prawodawca wymaga od organu merytorycznej analizy projektu, a więc oceny jego rzetelnego sporządzenia, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.
W opisie technicznym projektu stałej organizacji ruchu stwierdzono, że ul. [...] stanowi ciąg drogi gminnej. Na rozpatrywanym odcinku jest drogą bez przejazdu. Znajduje się w terenie zabudowanym w strefie ograniczenia prędkości do 30 km/h. Posiada nawierzchnię asfaltową o szerokości jezdni 3,4 m, ograniczoną krawężnikami betonowymi z obustronnymi opaskami z kostki betonowej o szerokości 0,5 m. Obowiązuje zakaz ruchu pojazdów o DMC powyżej 3,5 t. Jest to droga o znikomym natężeniu ruchu drogowego.
Zarówno z opisu technicznego projektu stałej organizacji ruchu, jak i ekspertyzy prywatnej przedłożonej przez skarżących, jednoznacznie wynika, że ul.[...] , w części objętej projektem organizacji ruchu, jest wąska w stopniu znacznie utrudniających wymijanie albo omijanie znajdujących się na niej pojazdów, co w pełni uzasadnia wprowadzenie bardzo restrykcyjnej organizacji ruchu, polegającej na wprowadzeniu zakazu zatrzymywania się wyrażonego znakiem drogowym B-36 wraz z tabliczką T-24. Kwestionowana organizacja ruchu, wbrew argumentacji skarżących, spełnia cel zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz służy interesowi właścicieli nieruchomości, zapewniając swobodny dojazd do gruntu i budynku.
Odnosząc się do sugerowanej w ekspertyzie prywatnej zmiany organizacji ruchu polegającej na wprowadzeniu zakazu ruchu w obu kierunkach Sąd stwierdził, że nie znajduje ona wystarczających podstaw. Otóż, znak B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach" (pkt 3.2.1. załącznika nr 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków) stosuje się w celu zamknięcia odcinka drogi dla ruchu wszelkich pojazdów. Przyczynami zamknięcia ruchu na drodze są w szczególności:
- prowadzenie robót w pasie drogowym,
- zły stan techniczny drogi zagrażający bezpieczeństwu ruchu, np. uszkodzenie jezdni, obiektu mostowego itp.,
- przeznaczenie drogi do innych celów niż ruch pojazdów,
- przeznaczenie drogi do ruchu tylko określonych rodzajów pojazdów, np. autobusów komunikacji miejskiej i taksówek.
Jeżeli dopuszcza się odstępstwa od stosowania się do znaku B-1, to na tabliczce pod znakiem umieszcza się napis "Nie dotyczy" wraz z symbolem pojazdu lub wyrażeniem określającym ten pojazd, np. o treści: "Nie dotyczy" i symbol pojazdu zgodnie z konstrukcją określoną w pkt 9, "Nie dotyczy MPK", "Nie dotyczy TAXI", "Nie dotyczy pojazdów zaopatrzenia", "Nie dotyczy pojazdów służb miejskich" (przez pojazdy służb miejskich należy rozumieć pojazdy straży pożarnej, policji, pogotowia ratunkowego oraz przedsiębiorstw: oczyszczania miasta, utrzymania zieleni i dróg, wodociągowo-kanalizacyjnych, gazowniczych, energetycznych, telekomunikacyjnych itp.), "Nie dotyczy mieszkańców posesji od nr ... do nr ... ulicy ...".
W rozpatrywanej sprawie nie ujawniono okoliczności, których zaistnienie musiałoby skutkować zamknięciem odcinka drogi dla ruchu wszelkich pojazdów. Podkreślić też należy, że w sprawie mamy do czynienia z odcinkiem drogi publicznej, a więc drogi, która z samej swej natury jest i powinna być dostępna dla wszystkich użytkowników. Jak stanowi art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2023 r. poz. 645 ze zm.), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Cechą drogi publicznej jest zatem jej ogólnodostępność. Podstawowym zadaniem sieci drogowej jest zapewnianie funkcji transportowej - umożliwianie przemieszczania się z jednych terenów do innych. Choć z jednej strony spotykamy, szczególnie w miastach, drogi wyłączone z ruchu albo przeznaczone wyłącznie dla komunikacji zbiorowej, to jednak drogi publiczne mają przede wszystkim charakter otwarty dla ruchu powszechnego. Z drugiej strony właśnie możliwość wyłączenia określonych kategorii użytkowników drogi z możliwości korzystania z niej stanowi element definicji, o której mowa w ww. ustawie. Wszelkie ograniczenia w korzystaniu z drogi publicznej muszą wynikać z obowiązujących przepisów prawa; nie zależą od arbitralnej decyzji właściciela terenu. Sąd, rozpatrując niniejszą sprawę, nie znalazł podstawy prawnej, która usprawiedliwiałaby, w stanie faktycznym sprawy, swoistą prywatyzację drogi publicznej, tak by służyłaby ona dojazdowi wyłącznie do jednej albo dwóch nieruchomości zlokalizowanych przy ul. [...] w O.
W kwestii, akcentowanych w ekspertyzie prywatnej, okoliczności takich jak zajęcie pasa drogowego przez właściciela nieruchomości na której znajduje się przychodnia stomatologiczna oraz zagospodarowania tej nieruchomości niezgodnie z projektem, Sąd stwierdził, że w tym zakresie - jeśliby argumenty skarżących były trafne - powinien w pierwszej kolejności wypowiedzieć się właściwy organ, a nie Sąd badający zasadność skargi na zatwierdzenie organizacji ruchu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 8 ust. 5 pkt 1 i 2 oraz § 8 ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem, zgodnie z którymi: organ zarządzający ruchem odrzuca projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego; 2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego; organ zarządzający ruchem może odrzucić projekt organizacji ruchu w przypadku stwierdzenia: 1) niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami społeczności lokalnej; 2) nieefektywności projektowanej organizacji ruchu; Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniały podstawy do odrzucenia projektu organizacji ruchu. Przypomnieć należy, że analizowany odcinek drogi cechuje się znikomym natężeniem ruchu drogowego i jest drogą bez przejazdu. Istotę problemu stanowi zbyt mała szerokość drogi, znacznie utrudniająca wyminięcie się pojazdów albo ominięcie zatrzymanego pojazdu. Wskazany problem rozwiązuje właśnie wprowadzenie zakazu zatrzymywania się.
W zakresie zarzutu naruszenia § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków w zw. z punktami 3.1.1. oraz 3.2.37. załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla znaków, zgodnie z którymi: znaki zakazu stanowią podstawową kategorię znaków, którymi są wyrażane ustalenia dotyczące organizacji ruchu; za ich pomocą można między innymi zamknąć lub ograniczyć wjazd pojazdów, zabronić wykonywania określonych manewrów, a także ograniczyć lub zabronić zatrzymywania lub postoju pojazdów. Znaki zakazu jako ograniczające swobodę korzystania z dróg powinny być umieszczone po wnikliwej analizie skutków, jakie powodują dla uczestników ruchu. Znak B-36 "zakaz zatrzymywania się" stosuje się w celu wyeliminowania zatrzymania się na tych odcinkach drogi, na których nawet chwilowe unieruchomienie pojazdu może spowodować pogorszenie płynności ruchu, zmniejszenie przepustowości i wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, oraz w pobliżu obiektów specjalnych, których potrzeba oznakowania znakiem B-36 wynika z odrębnych przepisów. Znak B-36 jako bardzo uciążliwy dla kierujących powinien być umieszczony jedynie w niezbędnych, uzasadnionych warunkami ruchu przypadkach. Zasadą powinien być ograniczony czas obowiązywania znaku. Ograniczenie zatrzymywania się powinno dotyczyć tylko godzin największego natężenia ruchu. Znak B-36 powinien być stosowany przede wszystkim w miastach, na ulicach układu podstawowego, prowadzących komunikację zbiorową autobusową lub trolejbusową oraz na wąskich ulicach dwukierunkowych o dużym natężeniu ruchu.
W ocenie Sądu, w sprawie słusznie Prezydent Miasta Opola stwierdził, że uzasadnione jest zastosowanie znaku B-36, gdyż na ulicy [...] zaistniała potrzeba wyeliminowania dopuszczalności zatrzymania się na tym odcinku drogi, ponieważ nawet chwilowe unieruchomienie pojazdu powoduje tam zatamowanie ruchu drogowego i wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu. Jak już wielokrotnie w tym uzasadnieniu wskazywano, jezdnia drogi oraz chodniki są wąskie, a wymijanie albo omijanie innego pojazdu stwarza ryzyko kolizji, a także ryzyko potrącenia pieszego.
Przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych zostały udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W opisanym stanie faktycznym i prawnym sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w całości.