II SA/OP 254/22

II SA/Op 254/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska
Elżbieta Kmiecik
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 545/23 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b, art. 27 ust. 5,
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 lipca 2022 r., nr SKO.40.911.2022.śr w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. J. (dalej również jako "skarżąca" bądź "strona") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 lipca 2022 r., nr SKO.40.911.2022.śr, mocą której organ ten uchylił w całości decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 4 lutego 2022 r., nr WS.5212.447.2021, odmawiajacą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na niepełnosprawną matką - i orzekając co do istoty sprawy - odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. oraz przyznał skarżącej ww. świadczenia na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. w wysokości 1.971,00 zł i od dnia 1 stycznia 2022 r. bezterminowo w wysokości 2.119,00 zł.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 24 września 2021 r. A. J., reprezentowana przez pełnomocnika adw. M. Ż., złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Głuchołazach (dalej w skrócie: OPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad matką – H. B. oraz przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego na okoliczność sprawowania opieki. Do powyższego wniosku załączyła: 1) pełnomocnictwo udzielone adw. M. Ż.; 2) oświadczenie własne z dnia 16 września 2021 r., z którego wynika, że jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, nie uzyskuje dochodów podlegających opodatkowaniu, nie jest zarejestrowana w PUP a ostatni okres zatrudnienia zakończył się w 2010 r. W załączeniu do ww. oświadczenia przedstawiła dokument, z którego wynika zakres oraz częstotliwość wykonywanych czynności opiekuńczych nad niepełnosprawną matką: 3) kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. z dnia 26 stycznia 2011 r., nr [...], o zaliczeniu H. B. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 1990 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 23 listopada 2009 r.; 4) karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 31 sierpnia 2018 r. i z dnia 1 września 2021 r.; 5) zaświadczenie lekarskie z dnia 16 grudnia 2009 r.
Następnie pismem z dnia 29 września 2021 r. Kierownik Wydziału Spraw Społecznych OPS w Głuchołazach zwrócił się do wnioskodawczyni za pośrednictwem pełnomocnika o: 1) złożenie oświadczenia, że A. J. została poinformowana o konieczności rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz o konieczności podjęcia przez wnioskodawczynię decyzji, czy zamierza pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne; 2) złożenie oświadczenia, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszej kolejności z H. B. zobowiązane do sprawowania opieki, a jeżeli tak to czy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i do przedłożenia tych orzeczeń.
W dniu 5 października 2021 r. organ przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w takcie którego ustalono, że sytuacja zdrowotna H. B. jest bardzo trudna, leczy się [...], chorobami towarzyszącymi są [...], przewlekła [...], [...], [...], problemy z [...]. Wskazano też, że ww. wymaga stałej i bezpośredniej opieki drugiej osoby, którą zapewnia jej córka A. J.
W dniu 6 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do OPS w Głuchołazach z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 11 października 2021 r., organ zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie, które następnie podjął na wniosek strony postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r.
W tym czasie, ustosunkowując się do wezwania organu z dnia 29 września 2021 r., skarżąca pismem z dnia 18 października 2021 r. wyjaśniła, że do wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie, w którym rezygnuje z należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała też, że nie zrezygnuje z należnego świadczenia do momentu uzyskania potwierdzenia, że spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Dodała, że jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawną matką, w obowiązku alimentacyjnym pozostaje jeszcze jej siostra, która od lat nie utrzymuje kontaktu z rodziną i nie zna miejsca jej zamieszkania, stanu zdrowia, czy sytuacji materialnej.
Następnie pismem z dnia 9 listopada 2021 r., organ ponownie zwrócił się do pełnomocnika strony o złożenie przez skarżącą oświadczenia, że została poinformowana o konieczności rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz o podjęciu przez nią decyzji, czy zamierza pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne.
W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżąca w piśmie z dnia 18 stycznia 2022 r. złożyła oświadczenie, w którym ponownie poinformowała, że do wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie, w którym rezygnuje z należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej wskazała, że nie zrezygnuje z należnego świadczenia do momentu uzyskania potwierdzenia, że spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.
W tak ustalonym stanie faktycznym, działający z upoważnienia Burmistrza Głuchołaz Kierownik Wydziału Spraw Społecznych Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach, decyzją z dnia 4 lutego 2022 r., nr WS.5212.447.2021, odmówił przyznania skarżącej żądnego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5, ust. 16 pkt 1 i 2, art. 23, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. - zwanej dalej u.ś.r.) w związku z art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 - zwanej dalej K.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2011 r., nr [...], wynika, że niepełnosprawność matki skarżącej istnieje od 1990 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 23 listopada 2009 r. Dodał też, że w wyniku weryfikacji złożonego wniosku ustalono, że w związku z opieką nad matką – H. B. skarżącej zostało przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że w sprawie występują dwie przeszkody uniemożlwiające przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia. Po pierwsze, niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od dnia 23 listopada 2009 r., wobec czego nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Po drugie, wnioskodawczyni ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowi przeszkodę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. J., reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
2) błędne zastosowanie art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r., polegające na pominięciu celów wyrażonych w ww. ustawie i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1297 ze zm.) stanowią negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
3) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ww. ustawy.
W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W toku postępowania odwoławczego, ustosunkowując się do wezwania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 maja 2022 r., A. J., w piśmie z dnia 26 maja 2022 r. przekazała Kolegium oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, które złożyła w dniu 26 maja 2022 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w Głuchołazach. W oświadczeniu tym podała, że "zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia tub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną - matką H. B., rezygnuję z przyznanego mi prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego decyzją nr [...] z dnia 29.09.2020 r., wraz z decyzją nr [...] z dnia 21.10.2021 r., od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego".
W dniu 15 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji przekazał Kolegium skan decyzji Kierownika Wydziału Spraw Społecznych w OPS w Głuchołazach z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...], mocą której organ ten uchylił w całości decyzję własną z dnia 21 października 2021 r., nr [...]. Z przedmiotowej decyzji wynikało, że A. J. od dnia 1 listopada 2021 r. nie posiada prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 19 lipca 2022 r., nr SKO.40.911.2022.śr, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - odmówiło przyznania A. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – H. B. od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. oraz przyznało skarżącej ww. świadczenie na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. w wysokości 1.971,00 zł oraz od dnia 1 stycznia 2022 r. bezterminowo w wysokości 2.119,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów art. 17 ust.1, art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 3-3c i art. 17 ust. 5 u.ś.r. Podkreślił, że bezspornym jest, iż A. J. jest osobą, na której, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki. Zgodnie bowiem z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) ciąży, w szczególności na: krewnych w linii prostej (zstępnych, czyli dzieciach, wnukach, prawnukach oraz wstępnych, czyli rodzicach, dziadkach - art. 128). Dodał też, że z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, iż sytuacja zdrowotna H. B. jest bardzo trudna, leczy się [...], chorobami towarzyszącymi są [...], przewlekła [...], [...], [...], problemy z [...]. Ponadto, ww. wymaga stałej i bezpośredniej opieki drugiej osoby, którą zapewnia jej córka A. J. Dalej organ podał, że ze złożonego przez córkę H. B. oświadczenia wynika, że wykonuje ona czynności opiekuńcze, tj.: dba o higienę, prowadzi do toalety, przebiera/przygotowuje ubrania, prowadzi rehabilitację oddechową, mierzy ciśnienie, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, pierze i prasuje, prowadzi na wizyty lekarskie, robi zakupy, prowadzi na spacery, w okresie jesienno-zimowym opala mieszkanie, ćwiczy rozwijanie mowy, czytanie, pisanie, myślenie, układa do snu, masuje i oklepuje, a także czuwa podczas snu. Uwzględniając powyższe Kolegium wskazało, że nie podziela prezentowanego przez organ pierwszej instancji poglądu, co od braku spełnia przez stronę warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Kolegium zauważyło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jeżeli zatem ustrojodawca dopuścił wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją RP, to znaczy, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał uznał dany przepis za niezgodny z Konstytucją RP. Powyższe oznacza, że nie jest zasadna odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia ze wskazaniem, że nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że w oświadczeniach z dnia 18 października 2021 r. oraz 18 stycznia 2022 r. skarżąca podała, że do wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie, w którym rezygnuje z należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że nie zrezygnuje z należnego świadczenia do momentu uzyskania potwierdzenia, iż spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast przy wniosku brak jest oświadczenia, o którym wspominała strona w swoich odpowiedziach do organu pierwszej instancji, stąd Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu pismem z dnia 13 maja 2022 r., działając na podstawie art. 79a K.p.a., poinformowało A. J., za pośrednictwem pełnomocnika, że okoliczność, iż strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, może stanowić wyłączny powód wydania decyzji niezgodnej z żądaniem zawartym w odwołaniu, wobec czego, jeśli zamierza uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, winna uprzednio zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz przedłożyć w Kolegium stosowną decyzję organu pierwszej instancji potwierdzającą, że ustało prawo do pobieranego świadczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie A. J. przekazała do Kolegium oświadczenie złożone w OPS w Głuchołazach, z którego wynika, że rezygnuje z przyznanego decyzją z dnia 29 września 2020 r., nr [...], oraz decyzją z dnia 21 października 2021 r., nr [...], prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie do Kolegium wpłynęła kopia decyzji uchylającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia 1 listopada 2021 r., przyznanego decyzją z dnia 21 października 2021 r., nr [...]. Odnosząc się do kwestii uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od września 2021 r. - Kolegium zauważyło - że organ pierwszej instancji przekazał swoje stanowisko w sprawie w formie pisma, które skierował do A. J. za pośrednictwem jej pełnomocnika. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 29 września 2020 r., nr [...], ze względu na brak podstaw prawnych nie zostanie zmieniona lub uchylona z mocą wsteczną, ponieważ upłynął już okres, na jaki ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez osobę uprawnioną świadczenia pielęgnacyjnego, gdy specjalny zasiłek opiekuńczy jest już przyznany wcześniejszą decyzją. Rolą organu jest w pierwszej kolejności wyjaśnienie, czy strona spełnia przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformowanie, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji skorzystania przez stronę z prawa wyboru, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji mógł uchylić decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Ostatecznie na skutek złożonego oświadczenia przez stronę w dniu 26 maja 2022 r. odnośnie do rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, tj. września 2021 r. organ pierwszej instancji uchylił skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od listopada 2021 r. Kolegium zauważyło, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r., w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. - od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Kolegium dodało też, że skarżąca dopiero w dniu 26 maja 2022 r. złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia, które zamierza pobierać, o czym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mianowicie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. września 2021 r. Wcześniej organ pierwszej instancji bezskutecznie wzywał stronę do złożenia oświadczenia, o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona udzielała jedynie informacji, że stosowne oświadczenie złożyła do wniosku. Natomiast w aktach sprawy brak jest jednak dokumentu potwierdzającego ten fakt, wobec czego do dnia 26 maja 2022 r. organ pierwszej instancji nie posiadał dowodu o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Reasumując Kolegium stwierdziło, że po uchyleniu przez organ pierwszej instancji decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy od dnia 1 listopada 2021 r., nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec czego uznano, że spełnia ona warunki uprawniające do nabycia prawa do ww. świadczenia, a tym samym należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie, a od dnia 1 stycznia 2022 r. bezterminowo w wysokości 2.119,00 zł miesięcznie. Kolegium podkreśliło, że początkowy termin ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, z kolei końcowy termin z art. 24 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Z uwagi natomiast na brak uchylenia przez organ pierwszej instancji prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r., zasadnym było odmówić ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia w tym przedziale czasowym.
Nie godząc się z treścią powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do tut. Sądu, zaskarżając decyzję w części, w jakiej nie przyznano jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, i gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2021 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnioskowała również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W motywach skargi skarżąca podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia - a zatem dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Podkreśliła, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Dodała też, że już w dacie złożenia wniosku dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego, dlatego nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko oraz wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Dodać jeszcze należy, iż zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie uwzględniając stanowisko organu i strony w zakresie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowiły przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - nadal zwanej "u.ś.r.". Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie.
W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Matka skarżącej H. B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W stanie faktycznym sprawy jest nadto bezsporne, że skarżąca nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co potwierdza materiał dokumentacyjny sprawy. Skarżąca spełnia zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W ocenie Sadu, za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącej spełniony został warunek ustalony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał ww. przepis za niezgodny z Konstytucją RP, to nie jest zasadna odmowa przyznania wnioskowanego skarżącej świadczenia w oparciu o okoliczności, o których mowa w tym przepisie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych sprawy istniały uzasadnione podstawy do orzeczenia o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. Organ odwoławczy odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na ww. okres uznając, że dopiero od dnia 1 listopada 2021 r. przestała istnieć negatywna przesłanka, wyłączająca prawo do przedmiotowego świadczenia, gdyż decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. organ pierwszej instancji uchylił decyzję własną z dnia 21 października 2021 r. przyznającą skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 października 2022 r.
Zdaniem Sądu, dokonując oceny w powyższym zakresie, zgodzić należy się z Kolegium, że wnioskowane świadczenie powinno być przyznane począwszy od dnia 1 listopada 2021 r., nie zaś od miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek inicjujący postępowanie w sprawie. Podkreślenia wymaga, że do wniosku z dnia 24 września 2021 r. skarżąca nie dołączyła, na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., oświadczenia, iż rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oświadczenie tej treści złożyła dopiero na etapie postępowania odwoławczego, tj. w dniu 26 maja 2022 r.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można jednak traktować jako bezwzględnego nakazu albowiem ww. przepis stanowi normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. K. Małysa-Sulińska (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015). Stwierdzenie, że chodzi o prawidłowo wypełnione dokumenty oznacza jednak, iż chodzi o sytuację, w której nie ma żadnych przeszkód do przyznana świadczenia, spełnione są wszystkie wymagane przesłanki.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się również, że organ prowadzący postępowanie jest uprawniony do podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych skarżąca miała prawo oczekiwać od organu podjęcia działań zamierzających do przyznania wybranego przez nią świadczenia bez oczekiwania na odrębny wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego. Podkreśla się, że co do zasady decyzje podejmowane w trybie art. 32 u.ś.r. wydawane są z mocą ex nunc, ale nie można pominąć, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1004/20, i podane tam orzecznictwo - wszystkie orzeczenia prezentowane w uzasadnieniu dostępną na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niczym to jednak nie zmienia zasadniczej tezy, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uprawnionemu może przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń, co jednocześnie wyklucza możliwość równoczesnego pobierania obu świadczeń za ten sam okres.
W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 29 września 2020 r. skarżącej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r., z kolei decyzją z dnia 21 października 2021 r. ww. świadczenie przyznano na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. Z akt sprawy wynika również, że w toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji kilkukrotnie wzywał skarżącą do złożenia oświadczenia, że została poinformowana o konieczności rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz o podjęciu przez nią decyzji, czy zamierza pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne. Ustosunkowując się do wezwania organu, skarżąca, w oświadczeniu z dnia 18 października 2021 r. oraz 18 stycznia 2022 r., podała, że do wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego załączyła oświadczenie, w którym rezygnuje z należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego z momentem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że nie zrezygnuje z należnego świadczenia do momentu uzyskania potwierdzenia, iż spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem - jak słusznie zauważyło Kolegium - w aktach sprawy - do wniosku inicjującego postępowanie w sprawie oświadczenie takie nie zostało załączone. W związku z powyższym, w toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu pismem z dnia 13 maja 2022 r., działając na podstawie art. 79a K.p.a., poinformowało A. J., za pośrednictwem pełnomocnika, że okoliczność, iż strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, może stanowić wyłączny powód wydania decyzji niezgodnej z żądaniem zawartym w odwołaniu, wobec czego, jeśli zamierza uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, winna uprzednio zrezygnować ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz przedłożyć w Kolegium stosowną decyzję organu pierwszej instancji potwierdzającą, że ustało prawo do pobieranego świadczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, A. J. dopiero w dniu 26 maja 2022 r. złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia, które zamierza pobierać (art. 27 ust. 5 u.ś.r.), a mianowicie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. września 2021 r. Z akt sprawy wynika również, że decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. Burmistrz Głuchołaz - działając na podstawie art. 155 K.p.a. - uchylił decyzję własną z dnia 21 października 2021 r., nr [...], którą przyznano skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 30 października 2022 r. Powyższa decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy nie została przez stronę zakwestionowana i - wobec jej niezaskarżenia - stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta zaś miała w sprawie decydujące znaczenie dla określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, tj. za okres od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r., gdyż w tym okresie skarżącej przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające - jak wyżej wywiedziono - możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto do wniosku z dnia 24 września 2021 r. skarżąca nie dołączyła oświadczenia o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopóty zatem w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie ma możliwości przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 października 2021 r.
Podkreślić jeszcze raz należy, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa wart. 27 ust. 5 u.ś.r. jest brak uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. Aby więc świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1390/21). W zakresie interpretacji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. W takich okolicznościach warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze uchylone (por. wyroki NSA z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1400/21 i 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., gdyż przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r. Organ odwoławczy nie pominął również art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem powołanych przepisów jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania, np. świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku spełnienia pozytywnych przesłanek przyznania tego świadczenia i skorzystania przez osobę wnioskującą z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, z zastrzeżeniem wcześniejszej rezygnacji ze świadczenia dotychczas pobieranego.
Tym samym, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od dnia 1 listopada 2021 r., bowiem dopiero od tego miesiąca brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.