II SA/OP 253/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Kędzierzyna-Koźla odmawiającą udostępnienia wglądu do akt sprawy z 1979 r. Postępowanie z 1979 r. dotyczyło przekazania gospodarstwa rolnego rodziców skarżącej na rzecz Skarbu Państwa w zamian za uprawnienia emerytalne. Skarżąca, jako spadkobierczyni rodziców, wnioskowała o wgląd do tych akt, twierdząc, że jest to niezbędne dla jej obecnej sprawy dotyczącej nieodpłatnego przeniesienia na jej rzecz własności działki wchodzącej w skład tego gospodarstwa. Organy administracji odmówiły, wskazując, że skarżąca nie była stroną postępowania z 1979 r., a jej status spadkobiercy nie nadaje jej prawa do wglądu do akt sprawy, która dotyczyła osobistych uprawnień jej rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie o udostępnienie akt ma charakter incydentalny i jest zależne od postępowania głównego. Krąg stron ustala się na potrzeby postępowania głównego, a prawo do wglądu do akt przysługuje wyłącznie stronom tego postępowania. Sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała swojego statusu strony w postępowaniu z 1979 r., a jej interes prawny w obecnej sprawie dotyczącej własności działki nie przekłada się na prawo do wglądu do akt dawnego postępowania emerytalnego. Sąd zaznaczył również, że kwestie związane z nabyciem spadku i ewentualnymi wadami pierwotnej decyzji wykraczają poza zakres kontroli w niniejszej sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie zasady, że prawo do wglądu do akt administracyjnych jest ograniczone do stron postępowania, a status spadkobiercy nie otwiera automatycznie dostępu do akt spraw zakończonych przed laty, w których spadkodawca nie był stroną.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawodawstwem dotyczącym rolników i ich świadczeń emerytalnych z lat 70. XX wieku, ale ogólna zasada dotycząca dostępu do akt jest uniwersalna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spadkobierca osoby, która była stroną postępowania administracyjnego zakończonego kilkadziesiąt lat temu, ma prawo do wglądu do akt tej sprawy, jeśli nie był stroną pierwotnego postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do wglądu do akt sprawy przysługuje wyłącznie stronom postępowania administracyjnego, a status spadkobiercy nie nadaje automatycznie takiego prawa do akt spraw zakończonych przed laty, w których skarżący nie brał udziału.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił incydentalny charakter postępowania o udostępnienie akt, które jest zależne od postępowania głównego. Krąg stron ustala się na potrzeby postępowania głównego, a prawo do wglądu do akt przysługuje wyłącznie stronom tego postępowania. Skarżąca nie wykazała swojego statusu strony w postępowaniu z 1979 r., a jej interes prawny w obecnej sprawie dotyczącej własności działki nie przekłada się na prawo do wglądu do akt dawnego postępowania emerytalnego.
Czy posiadanie interesu prawnego w obecnej sprawie (np. dotyczącej własności działki) uzasadnia prawo do wglądu do akt dawnego postępowania administracyjnego (np. dotyczącego przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę), w którym skarżący nie był stroną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie interesu prawnego w innej, odrębnej sprawie nie oznacza automatycznie posiadania interesu prawnego w dawnej sprawie, do której akt skarżący żąda wglądu, jeśli nie był jej stroną.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił interes prawny skarżącej w obecnej sprawie o uzyskanie własności działki od interesu prawnego w dawnej sprawie o przyznanie świadczenia emerytalnego rodzicom. Stwierdził, że te interesy nie są tożsame i nie można wywodzić prawa do wglądu do akt dawnej sprawy na podstawie interesu w sprawie odrębnej.
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 73 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, również po zakończeniu postępowania. Prawo to przysługuje jednak tylko stronom postępowania.
k.p.a. art. 74 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Sąd interpretuje to w powiązaniu z art. 73 § 1, ograniczając prawo do stron postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania, kluczowa dla ustalenia kręgu osób uprawnionych do wglądu w akta.
k.p.a. art. 30 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wstąpienia strony w miejsce strony zmarłej, co było podnoszone przez skarżącą, ale sąd uznał, że uprawnienie emerytalne nie wchodzi w masę spadkową i nie można było wstąpić do postępowania.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 1
Reguluje kwestie zaopatrzenia emerytalnego rolników.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 2 § 1
Określa warunki nabycia uprawnień emerytalnych, w tym przekazanie gospodarstwa rolnego.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 45
Dotyczy przejmowania gospodarstwa rolnego przez Państwo.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin art. 51
Dotyczy decyzji naczelnika gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 118
Wspomniana w kontekście obecnych uprawnień skarżącej do uzyskania własności działki.
Ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym art. 6
Wspomniana w kontekście obecnych uprawnień skarżącej do uzyskania własności działki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie była stroną postępowania z 1979 r., a jej status spadkobiercy nie nadaje jej prawa do wglądu do akt. • Prawo do wglądu do akt przysługuje wyłącznie stronom postępowania głównego. • Interes prawny w obecnej sprawie nie przekłada się na prawo do wglądu do akt dawnej sprawy, jeśli skarżąca nie była jej stroną.
Odrzucone argumenty
Skarżąca, jako spadkobierczyni, ma prawo do wglądu do akt sprawy dotyczącej jej rodziców. • Doręczenie decyzji w dniu śmierci matki było niemożliwe, co powinno być zweryfikowane. • Posiadanie interesu prawnego w obecnej sprawie o własność działki uzasadnia prawo do wglądu do akt dawnego postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Zakres jawności akt sprawy w postępowaniu administracyjnym jest zatem ograniczony podmiotowo. • Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". • Wgląd do akt sprawy mają tylko podmioty uznane przez organ za stronę postępowania, a nie podmioty, które uważają, że im także status strony przysługuje. • Uprawnienie emerytalne zmarłego rodzica, jako osobiste, nie wchodziło w skład masy spadkowej.
Skład orzekający
Krzysztof Bogusz
przewodniczący
Tomasz Judecki
sprawozdawca
Beata Kozicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że prawo do wglądu do akt administracyjnych jest ograniczone do stron postępowania, a status spadkobiercy nie otwiera automatycznie dostępu do akt spraw zakończonych przed laty, w których spadkodawca nie był stroną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawodawstwem dotyczącym rolników i ich świadczeń emerytalnych z lat 70. XX wieku, ale ogólna zasada dotycząca dostępu do akt jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawa administracyjnego dotyczącą dostępu do akt, co jest istotne dla praktyków. Choć stan faktyczny jest specyficzny, problem prawny jest powszechny.
“Czy możesz dostać się do starych akt, jeśli nie byłeś stroną sprawy? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.