II SA/Op 245/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił sprzeciw strony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania podobnego świadczenia na Ukrainie.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. M. z powodu sprawowania opieki nad synem, który pobierał podobne świadczenie na Ukrainie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję odmowną organu pierwszej instancji, uznając, że nie można było oprzeć się wyłącznie na oświadczeniu strony i konieczne jest ustalenie charakteru świadczenia z Ukrainy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił sprzeciw strony od decyzji Kolegium, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniały naruszenia przepisów postępowania, a zakres sprawy wymagał dalszego wyjaśnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprzeciw I. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Opola odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje, jeżeli nad osobą wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczeń na pokrycie wydatków związanych z opieką. Podstawą tej decyzji było oświadczenie skarżącej, że pobiera na Ukrainie świadczenie o podobnym charakterze. Kolegium zakwestionowało to rozstrzygnięcie, wskazując, że organ pierwszej instancji nie ustalił charakteru świadczenia z Ukrainy i błędnie zastosował art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy, sugerując, że zastosowanie może mieć art. 17 ust. 5 pkt 5 tej ustawy, jeśli skarżąca pobiera podobne świadczenie. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, stwierdzając, że Kolegium prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. Sąd podkreślił, że kontrola decyzji kasacyjnej ma charakter formalny i ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania. W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał na naruszenia przepisów postępowania i istotny wpływ koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd odniósł się również do argumentacji skarżącej dotyczącej możliwości pobierania świadczeń w dwóch państwach, wskazując, że taka interpretacja jest sprzeczna z celem specustawy ukraińskiej i orzecznictwem sądów administracyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pobieranie podobnego świadczenia za granicą może stanowić przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 lub 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreślił, że taka interpretacja jest zgodna z celem specustawy ukraińskiej i orzecznictwem sądów administracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ konieczne było dalsze wyjaśnienie charakteru świadczenia pobieranego na Ukrainie. Sąd podkreślił, że celem specustawy ukraińskiej była doraźna pomoc, a nie przyznanie dodatkowych uprawnień, które pozwoliłyby na kumulację świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
specustawa ukraińska art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Obywatelowi Ukrainy przebywającemu legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych na zasadach i w trybie określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniały naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a zakres sprawy wymagał dalszego wyjaśnienia. Pobieranie podobnego świadczenia za granicą może stanowić przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w Polsce.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ nie było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Przepisy nie wykluczają możliwości pobierania świadczeń podobnych w dwóch państwach jednocześnie.
Godne uwagi sformułowania
kontrola decyzji kasacyjnej ma charakter formalny i ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania celem specustawy ukraińskiej była doraźna pomoc, a nie przyznanie dodatkowych uprawnień nie można zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, jakoby ustawodawca dopuszczał możliwość pobierania świadczeń o podobnym charakterze tylko dlatego, że art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. oraz art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej, nie przewiduje wprost zakazu pobierania podobnego świadczenia w dwóch państwach jednocześnie.
Skład orzekający
Beata Kozicka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych dla obywateli Ukrainy, w szczególności w kontekście pobierania świadczeń zagranicznych oraz stosowania art. 138 § 2 K.p.a. w sprawach decyzji kasacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy przebywających w Polsce na podstawie specustawy i pobierających świadczenia zagraniczne. Interpretacja art. 138 § 2 K.p.a. ma zastosowanie do wszystkich decyzji kasacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń dla obywateli Ukrainy w Polsce i ich potencjalnej kolizji ze świadczeniami zagranicznymi, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy Ukraińcy mogą pobierać dwa świadczenia opiekuńcze? Sąd rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 245/23 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2023-08-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 3087/23 - Wyrok NSA z 2024-02-06 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono sprzeciw Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 138 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2023 poz 103 art. 26 ust. 1 Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.) Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 5 i pkt 6 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151a § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu I. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 czerwca 2023 r., nr SKO.40.995.2023.śr w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw. Uzasadnienie Zaskarżoną przez I. M. (dalej również jako skarżąca lub strona), reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: Kolegium lub SKO) z dnia 15 czerwca 2023 r., nr SKO.40.995.2023.śr, działającego na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: Kpa, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Opola (dalej również jako: Prezydent) z dnia 3 stycznia 2023 r., nr SSR.4023.00225.2022.ESŁ, orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną – V. M., urodzonym [...] 2006 r., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - uchylono w całości decyzje pierwszoinstancyjną i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wywiedzenie sprzeciwu i wydanie zaskarżonego nim rozstrzygnięcia poprzedził następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia 12 października 2022 r. strona zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem V. M., urodzonym [...] 2006 r. Do wniosku dołączyła m.in.: orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia 7 października 2022 r. o zaliczeniu syna do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do dnia 31 października 2025 r. oraz stwierdzające, że jego niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 września 2022 r. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie złożone przez T. M. (k. 28 akt organu I instancji), umocowaną przed organem I instancji do reprezentowania skarżącej, z którego wynika, że strona nie podejmuje zatrudnienia lub nie podejmuje innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad małoletnim synem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. W treści tego oświadczenia wskazano również, że strona nigdy nie pracowała na Ukrainie i nie podjęła pracy w Polsce, bowiem opiekuje się niepełnosprawnym synem, który ze względu na stan zdrowia nie uczy się zdalnie na Ukrainie, ani też nie poszedł do szkoły w Polsce. W aktach organu I instancji znajdują się również wydruki ze zbioru PESEL I. M. i V. M., z których wynika, że numery zostały im nadane na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) dalej jako: "specustawa ukraińska", w oparciu o wnioski złożone w dniu 2 czerwca 2022 r. W toku prowadzonego postępowania, po wezwaniu organu I instancji, skarżąca oświadczyła w piśmie z dnia 9 grudnia 2022 r., że pobiera na Ukrainie "świadczenie o podobnym charakterze, w związku z opieką nad synem" (k. 21 akt organu I instancji). Decyzją z dnia 3 stycznia 2023 r. organ I instancji orzekł o odmowie przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną – V. M. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołał mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) dalej jako: ustawa lub "u.ś.r.", w tym art. 17 ust. 5 pkt 6 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli nad osobą wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczeń na pokrycie wydatków związanych z opieką chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Następnie organ powołując się na oświadczenie strony z dnia 9 grudnia 2022 r., w którym przyznała, że na Ukrainie pobiera świadczenie "o podobnym charakterze w związku z opieką nad synem V. M.", uznał, że ziściła się przesłanka do odmowy przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. W wyniku wniesionego odwołania SKO przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania, a następnie powołało art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej, art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. i wskazało, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem V. M., uznając, że "pobiera ona w kraju swojego pochodzenia świadczenie związane ze sprawowaną opieką nad synem i jest to świadczenie podobne do wnioskowanego w Polsce świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem w sprawie zaistniała przesłanka negatywna do przyznania tego świadczenia wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy". SKO zakwestionowało stanowisko organu I instancji, wskazując, że "ustawodawca wyraźnie zaznaczył bowiem, że przez < >, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy rozumieć należy innego członka rodziny, tj. ani wnioskodawcę świadczenia, ani też osobę, na którą świadczenie to ma być pobierane". Zdaniem organu II instancji taką interpretację potwierdza "relacja ust. 5 do ust. 1 art. 17 ustawy. Skoro w ust. 1 wyraźnie zaznaczono komu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, trudno osoby te włączyć do zakresu podmiotowego poszczególnych punktów ust. 5. W art. 17 ust. 5 pkt 1-6 ustawy określono sytuacje, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Pkt 1 tego ustępu odniesiono do osoby sprawującej opiekę (wnioskodawcy), a dalszą część regulacji odniesiono do osoby wymagającej opieki". Z tych względów organ odwoławczy stanął na stanowisku, że do kręgu "innych osób" nie można włączyć ani wnioskodawcy, ani też osoby wymagającej opieki, bowiem ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał, co poparł stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Kontynuując uzasadnienie Kolegium wyeksponowało, że art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazuje kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Przypomniało, że wprowadzenie negatywnych przesłanek w art. 17 ust. 5 pkt 1-6 tej ustawy ma na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. SKO wyeksponowało, że przy interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 specustawy ukraińskiej zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej "zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych". W ocenie organu odwoławczego "niewłaściwym byłoby zatem dopuszczenie do sytuacji nieuzasadnionego ich uprzywilejowania względem obywateli RP, w której mogliby oni pobierać jednocześnie dwa niezależne świadczenia na tę samą osobę wymagającą opieki". Kolegium wskazało, że organ I instancji nie ustalił charakteru pobieranego przez odwołującą świadczenia z Ukrainy, a w szczególności "czy świadczenie to przysługuje jej w zamian za opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem w związku z niemożliwością świadczenia pracy", uznał, że oparcie się wyłącznie o oświadczenie skarżącej jest niewystarczające. W ocenie organu odwoławczego, dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie charakteru pobieranego świadczenia na Ukrainie. Zaznaczyło przy tym Kolegium, że w sytuacji, gdy skarżąca miała przyznane podobne świadczenie w innym państwie i nie zrezygnowała z jego pobierania, to w sprawie zastosowanie znajdzie art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., a nie art. 17 ust. 5 pkt 6 tej ustawy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W sprzeciwie wywiedzionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor wskazał, że w pełni podziela stanowisko Kolegium w odniesieniu do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. i stanowiska tego nie kwestionuje. Niemniej uznał, że przedstawiona przez organ odwoławczy interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. "nie zasługuje na uwzględnienie". W ocenie strony skarżącej przysługujące jej uprawnienie do świadczenia podobnego zostało jej przyznane "na podstawie przepisów prawa zagranicznego", a tym samym "nie dochodzi do spełnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., a dokonana przez organ odwoławczy rozszerzająca wykładnia tego przepisu jest błędna". Zdaniem autora sprzeciwu organ II instancji nie wskazał żadnych innych wymagających wyjaśnienia zagadnień, zatem zaskarżona decyzja nie spełnia warunków określonych w art. 138 § 2 K.p.a., przytaczając przesłanki do zastosowania powołanej regulacji, wraz ze stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Następnie przytoczył art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. podkreślając, że przepis ten "w sposób zupełny, w ramach zamkniętego katalogu świadczeń reguluje, jakich świadczeń nie można pobierać równolegle ze świadczeniem pielęgnacyjnym". W ocenie strony skarżącej katalog ten nie podlega żadnym wątpliwościom interpretacyjnym, jest jednoznaczny i klarowny, a tym samym "mając na uwadze jedną z zasad wykładni prawa zgodnie z którą wyjątków (w tym przypadku negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego) nie należy interpretować rozszerzająco". Podkreślił również autor sprzeciwu, że mając na względzie racjonalność ustawodawcy oraz konfrontując powołany przepis z pozostałymi regulacjami wynikającymi z ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjęte przez SKO stanowisko dotyczące możliwości ziszczenia się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. uznać należy za błędne. Dalej przytoczył treść art. 1, art. 2 pkt 2 u.ś.r. akcentując, że prawodawca dopuścił możliwość przyznania świadczeń rodzinnych cudzoziemcom, jeśli spełnią oni pewne konkretnie określone warunki w odniesieniu do podstaw prawnych ich pobytu na terenie Rzeczypospolitej. W ocenie strony skarżącej ustawodawca nie tylko brał pod uwagę dwie grupy podmiotów, które mogą pobierać świadczenie pielęgnacyjne, tj. obywateli RP i cudzoziemców, ale "brał również pod uwagę charakter pobieranych przez obie te kategorie podmiotów innych świadczeń aniżeli te przyznane na podstawie prawa polskiego (bowiem zarówno cudzoziemiec może być uprawniony do innych świadczeń socjalnych i podobnych jak i obywatel RP może pobierać inne świadczenia, których podstawą przyznania są obce systemy prawne, które nie mają bezpośredniego zastosowania na terytorium Rzeczypospolitej)". Autor sprzeciwu wyraził stanowisko, że "ta zapobiegliwość ustawodawcy w odniesieniu do pobierania świadczeń przyznanych na podstawie prawa obcego i ich ewentualnego zbiegu ze świadczeniami rodzinnymi uwypukla się w wielu przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych". Dla przykładu przytoczył przepisy, w których ustawodawca odwołał się do zbiegów świadczeń przyznanych na podstawie prawa obcego ze świadczeniami rodzinnymi przyznawanymi w Polsce, akcentując, że są to sytuacje, gdy "przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym nie stanowią inaczej". Dalej powołał również inne rodzaje świadczeń, gdzie wprost zaznaczono, że dana pomoc finansowa nie przysługuje, w sytuacji gdy jest pobierane podobne świadczenie przez członka rodziny zagranicą. W ocenie autora sprzeciwu zestawienie treści regulacji dotyczących innych świadczeń z art. 17 ust. 5 u.ś.r. pozwala przyjąć, że "ustawodawca celowo odmiennie uregulował sytuację prawną podmiotów uprawnionych do świadczeń podobnych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie prawa obcego". Uznając przy tym, że skoro w odniesieniu do innych świadczeń jednoznacznie nie dopuszczono możliwości pobierania zagranicznych świadczeń przez wnioskodawcę, a z żadnej jednostki redakcyjnej art. 17 u.ś.r.d nie wynika norma do nich analogiczna, to "stwierdzić należy, iż możliwe jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego równolegle z podobnym świadczeniem przyznanym na podstawie prawa obcego, gdyż takie brzmienie przepisów, biorąc pod uwagę racjonalność ustawodawcy, jest zabiegiem celowym a nie przypadkowym". Przytaczając w tym zakresie również pozostałe normy z art. 17 u.ś.r., które mają podobną konstrukcję redakcyjną co użyta w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Następnie powołał art. 26 ust. 1 pkt 1 specustawy ukraińskiej, wskazał, że "ustawodawca również jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości dopuścił osoby legalnie przebywające na terytorium RP na podstawie tej ustawy do pobierania świadczeń rodzinnych na takich samych zasadach jak obywatele RP i cudzoziemcy, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją < >". W ocenie strony skarżącej w przepisie powyższym został uregulowany dostęp obywateli Ukrainy do świadczeń rodzinnych i równocześnie "nie zostały ustanowione żadne wyjątki ani przepisy szczególne regulujące zbieg świadczeń pobieranych przez wnioskodawcę na Ukrainie z ewentualnie przyznanym świadczeniem pielęgnacyjnym". Z tych względów autor sprzeciwu uznał, że świadczenie przyznane wnioskodawcy na podstawie prawa obcego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną nie wchodzi w zakres żadnej przesłanki określonej w art. 17 u.ś.r. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało argumentację zawartą w swoim rozstrzygnięciu z dnia 15 czerwca 2023 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej w skrócie: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. W przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego zakres rozpoznania sprawy przez sąd oraz zakres stosowanych środków jest ograniczony. Z kolei na podstawie art. 64a p.p.s.a. od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanego Kpa, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 Kpa uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju. Jego zakres przedmiotowy jest bowiem ograniczony do kontroli tylko jednej kategorii ostatecznych decyzji organu odwoławczego. Stosownie do treści art. 64e p.p.s.a. kontrola ta obejmuje tylko ocenę zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151 a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw uruchamia postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej, ale jej przedmiotem jest sprawa administracyjna procesowa, a właściwie nierozstrzygnięta sprawa indywidualna, w której doszło jedynie do wyczerpania toku instancji w rozumieniu procesowym. Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 Kpa nie kształtuje bowiem stosunku materialnoprawnego, stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie przed sądem administracyjnym postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza w istocie konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 Kpa, a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 Kpa, sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, CBOSA). Mając to na uwadze powtórzenia wymaga, że poddanej kontroli sądowej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowiła wydana na podstawie art. 138 § 2 Kpa decyzja kasatoryjna organu drugoinstancyjnego, która – mocą art. 64a p.p.s.a. – została zaskarżona w drodze sprzeciwu. Sprzeciw ten na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a., podlegał rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, a w myśl art. 64b § 1 p.p.s.a. odpowiednie zastosowanie znajdował do niego przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Zakres kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie wynikał natomiast z art. 64e p.p.s.a, zgodnie z którym sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa. Przepis ten został przytoczony przez autora sprzeciwu jako naruszony przez organ odwoławczy, stanowiąc zarazem uczyniony temu organowi zarzut. Wskazania zatem wymaga, że sprzeciw jest środkiem prawnym służącym wyłącznie skontrolowaniu, czy uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania znajduje uzasadnienie w treści art. 138 § 2 Kpa. Kontrola decyzji objętej sprzeciwem, dokonywana przez sąd administracyjny, ma charakter formalny i w porównaniu z zakresem kontroli w odniesieniu do decyzji objętej skargą jest ograniczona jedynie do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej. Zasadniczo Sąd, co pominął autor sprzeciwu, nie weryfikuje prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, w ramach których organ odwoławczy stwierdził potrzebę wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa, ocenia jedynie, czy zaistniały przesłanki uprawniające do wydania tej decyzji. Niemniej jednak, jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. Tym samym w ramach niniejszej sprawy sąd może badać decyzję odwoławczą tylko przez pryzmat zasadności uchylenia drugiej decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 Kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw (art. 151a § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dla zastosowania przywołanego przepisu niezbędne jest zatem kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek, bowiem wydanie tego rodzaju decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy warunkowane jest ustaleniem, że: po pierwsze – zaskarżona (w odwołaniu) decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto po drugie – konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie odkodował te przesłanki wskazując tak na wadliwości w postępowaniu dowodowym mające wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, jak i wykazując, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy jest znaczny, wymagający zgodnie z zasadą dwuinstancyjności procedowania organu pierwszoinstancyjnego we wskazanym przez ten organ zakresie. Sąd podkreśla przy tym, że art. 138 § 2 Kpa winien być wykładany łącznie z art. 136 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przy czym zakres ten nie może naruszać zasady dwuinstancyjności. Wydanie zatem w sprawie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 Kpa uzasadnione jest wówczas, gdy do jej rozstrzygnięcia nie jest wystarczające przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 Kpa. Mając na względzie powyższe, w ramach niniejszej sprawy administracyjnej Sąd mógł badać decyzję drugoinstancyjną wyłącznie przez pryzmat zasadności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Wobec wskazanych ram badania zasadności sprzeciwu należy stwierdzić, że ustalenia organu odwoławczego, co do wystąpienia przesłanek do wydania decyzji o charakterze kasatoryjnym są trafne. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 specustawy ukraińskiej obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na mocy art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. nie przysługuje również, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Poza sporem w niniejszej postępowaniu jest okoliczność, że skarżąca jest matką dziecka legitymującego się orzeczeniem z dnia 7 października 2022 r. o niepełnosprawności, którego stan zdrowia wypełnia wskazania, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, sprawuje nad nim opiekę i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak również bezsporne jest, iż strona w dniu 9 grudnia 2022 r. złożyła oświadczenie, że w związku z opieką nad synem na Ukrainie pobiera świadczenie o podobnym charakterze, co objęte wnioskiem z dnia 12 października 2022 r. Okoliczności tej nie zakwestionował również działający w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik. W zaistniałej sprawie Kolegium prawidłowo wskazało na błędną podstawę prawną decyzji I instancji z dnia 3 stycznia 2023 r., bowiem ustalony przez ten organ stan faktyczny nie pozwalał na przyjęcie, że ziściła się przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. Dalej również zgodzić się należy z organem odwoławczym, że dla wydania rozstrzygnięcia z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie jaki charakter ma świadczenie pobierane przez skarżącą na Ukrainie, ewentualnie przedłożenie dokumentów potwierdzających rezygnację z jego pobierania, w przypadku gdyby ziściła się w sprawie przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Sąd podziela argumentację organu II instancji przedstawioną w rozstrzygnięciu z dnia 15 czerwca 2023 r., przyjmując ją jako własną. Mając na względzie, że została obszernie przytoczona powyżej, to nie ma potrzeby jej ponownego przytaczania. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 138 § 2 Kpa, postawiony w sprzeciwie jest oczywiście niezasadny. Odnosząc się do kwestii wskazanej w sprzeciwie, dotyczącej braku w treści art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. oraz a rt. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej wyraźnego zastrzeżenia, wykluczającego możliwość pobierania świadczeń podobnych w innym kraju, wskazać należy co następuje. O ile rację ma autor sprzeciwu, że racjonalny prawodawca dopuścił możliwość pobierania świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych tak przez obywateli Rzeczpospolitej Polski (dalej w skrócie: RP) jak i przez cudzoziemców, to niemniej w swoim wywodzie pominął aspekt, który w sprawie ma istotne znaczenie, mianowicie, że cudzoziemiec może ubiegać się o przyznanie świadczeń w ściśle określonych sytuacjach, które reguluje ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. 2023 r., poz. 519 ze zm.). Bez względu na podstawę włączenia obcokrajowca do systemu świadczeń, umożliwiających korzystanie również ze świadczeń rodzinnych, czy to z art. 127, art. 186 czy też art. 139a z ustawy o cudzoziemcach (lub innych podstaw prawnych w tym akcie powołanych), jednym z warunków legalnego pobytu obcokrajowca w Polsce jest umiejscowienie przez niego centrum swojej aktywności życiowej - nawet czasowej na terytorium RP. Niezależnie czy poprzez zamieszkanie czy tylko na czas swojej aktywności zawodowej w Polsce. Ustawodawca zawarł wymóg zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polski (dalej również w skrócie: RP) również wprost w art. 2 ust. 2 u.ś.r. z zastrzeżeniem o ile "przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej". W zaistniałej sprawie skarżąca nie posiada uprawnienia do korzystania z polskich świadczeń społecznych w oparciu o regulacje zawarte w ustawie o cudzoziemcach, co jest bezsporne, bowiem takiej treści oświadczenie złożyła przed organem I instancji (k. 32 akt organu I instancji). Tym samym podstawą jej wniosku o udzielenie świadczenia pielęgnacyjnego, z powodu opieki nad synem, jest cytowany już powyżej art. 26 ust. 1 pkt 1 specustawy ukraińskiej. Z treści uzasadnienia projektu wyżej wskazanej ustawy z dnia 12 marca 2022 r. (druk nr 2069, dostępny na stronie: sejm.gov.pl) wynika, iż celem ustawodawcy było "stworzenie szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia i wjechali, posiadając stosowne uprawnienie wjazdowe, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". W powołanym dokumencie wyeksponowano również, że projektowana ustawa "ma być ustawą szczególną, istniejącą obok obowiązujących aktów prawnych w obszarze migracji i azylu". Przypomnienia wymaga, że ustawa z dnia 12 marca 2022 r. zawiera ograniczenie czasowe, w których obywatelom Ukrainy przysługują uprawnienia wynikające z treści tego aktu normatywnego. Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 2 ust. 1 specustawy ukraińskiej jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Tym samym włączenie obywateli Ukrainy do systemu świadczeń rodzinnych jest czasowe i stanowi wyjątek od zasad obowiązujących z ustawy o cudzoziemcach. Ustawodawca przewidział, że ten mechanizm pomocy jest doraźny o ile osoby uprawnione zdecydują się pozostać na terytorium RP, bowiem wyjazd z terytorium Polski powyżej 30 dni skutkuje utratą uprawnień wynikających z art. 2 ust. 1 specustawy ukraińskiej. W konsekwencji przyjąć należy, że prawodawca przewidział również, że obywatele Ukrainy będą zmieniać kraje swojego pobytu, wraz ze zmianą sytuacji w swoim kraju lub innych okoliczności. Mając na uwadze powołane powyżej regulacje nie można zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, jakoby ustawodawca dopuszczał możliwość pobierania świadczeń o podobnym charakterze tylko dlatego, że art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. oraz art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej, nie przewiduje wprost zakazu pobierania podobnego świadczenia w dwóch państwach jednocześnie. Art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej jest przepisem szczególnym, który został wprowadzony w sytuacji nadzwyczajnej, wynikającej ze wzmożonej migracji obywateli Ukrainy do Polski, w związku z konfliktem zbrojnym na ich terenie. Nie można zgodzić się z autorem sprzeciwu, że zastosowanie wykładni systemowej art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. i art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej, pozwala przyjąć, że możliwe jest równoległe pobieranie świadczeń w dwóch państwach. Takie uprzywilejowanie obywateli Ukrainy, którzy przebywają legalnie w Polsce wyłącznie w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2022 r. jest sprzeczne z celem specustawy ukraińskiej. Mając na względzie powołany fragment uzasadnienia projektu tej ustawy, intencją prawodawcy była doraźna pomoc, a nie nadanie dodatkowych uprawnień względem innych cudzoziemców przebywających w Polsce legalnie przed 24 lutego 2022 r., również tych będących obywatelami Ukrainy. Taką interpretację potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym akcentuje się niedopuszczalność pobierania jednocześnie dwóch niezależnych świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki, czyli zarówno w Ukrainie, jak i w Polsce, w trybie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 490/23, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Polska wraz z Ukrainą w dniu 18 maja 2012r. w Kijowie zawarły umowę o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1373). Zgodnie z jej treścią ma ona zastosowanie w odniesieniu do ustawodawstwa o powszechnym państwowym ubezpieczeniu społecznym, które dotyczy choroby (czasowej niezdolności do pracy), ciąży oraz porodu (macierzyństwa), wypadków przy pracy, chorób zawodowych, oraz/lub śmierci z tych przyczyn, bezrobocia, emerytur oraz rent z tytułu: inwalidztwa, utraty żywiciela, wysługi lat zgodnie z ustawodawstwem o powszechnym państwowym ubezpieczeniu emerytalnym, zasiłku pogrzebowego. Zakresem tej umowy nie zostały objęte świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, do których wyłączne zastosowanie znajdują regulacje zawarte w przepisach u.ś.r., zważywszy na treść art. 26 ust. 1 specustawy ukraińskiej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2023r., sygn. akt II SA/Gl 438/23, CBOSA). Mając te względy na uwadze, a zwłaszcza charakter oraz rodzaj zaskarżonego rozstrzygnięcia zaakcentowania wymaga także, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej (obiektywnej), co oznacza, że jego celem jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kpa). Właściwa realizacja zasady prawdy obiektywnej zawsze zależy od przestrzegania gwarancji zawartych w przepisach procedury administracyjnej, regulujących postępowanie dowodowe. Zasada prawdy obiektywnej wytycza cel postępowania dowodowego, a postulat bezpośredniości – jego metodę. Zasada bezpośredniości odnosi się do sposobu przeprowadzania dowodów, dotyczy formy, w jakiej podejmowane są czynności postępowania dowodowego a konkretniej, dotyczy sposobu zetknięcia się organu orzekającego z materiałem dowodowym. Postulat bezpośredniości oznacza nakaz, skierowany do organu orzekającego w sprawie, zobowiązujący go do tego, aby opierał ustalenia faktyczne na dowodach pierwotnych. Z nakazu takiego wynika powinność organu do zapoznawania się z materiałem dowodowym w taki sposób, aby wyeliminować nadmierną liczbę ogniw pośredniczących w łańcuchu informacji. Przy konstrukcji bezpośredniości w postępowaniu dowodowym, pierwszeństwo mają dowody bezpośrednie (oryginalne, pierwotne), przeprowadzone bezpośrednio przed organem rozpoznającym sprawę, tak aby ten organ zapoznał się z całym materiałem dowodowym w sprawie – jednocześnie i w bezpośrednim kontakcie – tak też: WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 649/07. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z którym utożsamia się Sąd meritii, wskazuje się, że antycypująca ocena materialnoprawna sprawy nierozstrzygniętej ostatecznie co do istoty przez organy administracji publicznej oraz wkraczanie w sferę ocen prawnych, które nie zostały jeszcze sformułowane przez organ odwoławczy, są niedopuszczalne w procesie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasatoryjnych (zob. wyrok NSA z 1 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 219/13). W wyroku tym wyrażono pogląd, że granice sprawy sądowoadministracyjnej ze skargi na decyzję kasacyjną wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kpa, są węższe niż granice sprawy administracyjnej, w ramach której podjęto decyzję kasacyjną. Sąd pierwszej instancji kontrolując taką decyzję nie ma podstaw do wyrażania oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 Kpa. W przeciwnym przypadku narusza art. 134 § 1 p.p.s.a. Z uwag tych wynika zatem, że oceniając legalność decyzji kasatoryjnej, wydanej na podstawie art. 138 § 2 Kpa, sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji organu pierwszej instancji jedynie przez pryzmat naruszeń prawa procesowego zarzuconych organowi pierwszej instancji przez organ odwoławczy oraz ich związku z istotą sprawy (por. w tym zakresie wyrok NSA z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2156/13). Jednocześnie powtórzenia wymaga, że z kolei z art. 138 § 2 Kpa wynika, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Decyzja kasacyjna, co należy zaakcentować, nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie wskazuje jakie okoliczności sprawy wynikłe w toku postępowania administracyjnego powinny zostać wyjaśnione, przy uwzględnieniu m.in. zasady prawdy obiektywnej, słusznego interesu obywatela (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2569/12). Tym samym – w ocenie Sądu – zasadnie przyjął, że ujawnione braki dowodowe i wadliwości procedowania uniemożliwiają mu merytoryczne załatwienie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 Kpa. Postępowanie odwoławcze jest bowiem postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony, ale jedynie w niezbędnym zakresie – art. 136 Kpa i bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W żadnym natomiast razie, co pominęła strona skarżąca, organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności uzupełnienia i gromadzenia nowego materiału dowodowego, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Art. 138 § 2 Kpa znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 Kpa winna tym samym być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 Kpa, określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Przeprowadzenie bowiem przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 Kpa stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 Kpa). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję kasatoryjną nie naruszył przesłanek ustawowych z art. 138 § 2 Kpa. Po pierwsze, organ ten wskazał, na konieczne do ustalenia okoliczności. Po drugie, w sposób może nie idealny ale dostateczny wykazał, że istota sprawy w najważniejszym zakresie nie została wyjaśniona. Po trzecie, nie przesądził w żaden sposób o treści ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy zauważając braki dowodowe, nie dające się do konwalidowania na etapie odwoławczym bez naruszenia prawa strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy przez dwie instancje. W związku z powyższym za prawidłowe, w ocenie Sądu, uznać należało podjęcie zaskarżonej decyzji odwoławczej na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Trafne są również wytyczne organu odwoławczego – szeroko opisane w objętej skargą decyzji, o czym szerzej powyżej. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wobec faktu, że podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji było naruszenie przepisów postępowania, w związku z czym zaskarżona decyzja nie ma charakteru materialnego i dlatego brak jest podstaw do dokonania przez Sąd oceny merytorycznej, co do okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, a podnoszonych przez stronę skarżącą. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, zasadnie organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wobec tego, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to tym samym organ drugiej instancji był zobligowany do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI