II SA/Op 23/23

II SA/Op 23/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 1358/23 - Wyrok NSA z 2025-11-26
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 § 1, art. 15, art. 7, art. 77, art. 78, art. 80, art. 78 § 1, art. 11, art. 8 § 1, art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133 § 1, art. 106 § 3, art. 145 § 1 lit. c, art. 135, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140 ab ust. 2 w zw. z art. 140aa, art. 64 ust. 1-3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Inspektor sądowy Magdalena Figurniak-Cis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2022 r., nr BP.501.72.2021.2135.OP8.264159 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 grudnia 2020 r., nr WITD.DI.0152.VIII0311/52/20, 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz B. Sp. z o.o. Sp. k. w O. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez B. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w O. (dalej też jako: "skarżąca" lub "Spółka"), decyzją z dnia 8 września 2022 r., nr BP.501.72.2021.2135. OP8.264159, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej również: "GITD") – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej w skrócie: "Kpa", art. 4 pkt 22 lit. o), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 i 2, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.) dalej: "ustawa" lub "utd", oraz lp. 10.2.4, lp. 10.3.2, lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64 ust. 1 pkt 3, art. 64c, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) dalej: "prd", § 2 ust. 1 pkt 5, § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie" – po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również: "OWITD") z dnia 14 grudnia 2020 r., nr WITD.DI.0152.VIII0311/52/201, o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją organu I instancji nałożono na Spółkę karę pieniężną za:
1) dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%,
2) dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona powyżej co najmniej 20%,
3) dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalne szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m.
Powyższe naruszenia zostały stwierdzone w dniu 2 października 2020 r. w miejscowości G., podczas kontroli drogowej 12-osiowego pojazdu członowego, składającego się z 4-osiowego ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz 8-osiowej przyczepy modułowej składającej się z grupy trzech przyczep marki [...] (nr rej.: [...], [...] i [...]). Wskazanym zespołem pojazdów wykonywano przejazd drogowy ładunku niepodzielnego w postaci konstrukcji metalowej z Czech do Polski. Przebieg kontroli funkcjonariusze OWITD utrwalili protokołem kontroli nr [...] z dnia jej przeprowadzenia, czyli 2 października 2020 r.
W konsekwencji ustaleń kontroli, w dniu 7 października 2020 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie. Skarżąca w dniu 22 października 2020 r. wniosła na podstawie art. 75 § 1 Kpa, o pilne zarchiwizowanie nagranych rozmów telefonicznych przeprowadzonych przez GDDKiA Oddział Opole z przedstawicielami Spółki i włączenia ich w poczet materiału dowodowego w sprawie. Spółka wskazywała we wniosku dowodowym, że ich treść będzie mieć istotne znaczenie w sprawie.
Następnie Spółka w piśmie z dnia 1 grudnia 2020 r. opisała przebieg kontroli, akcentując, że w terminie złożyła wniosek o zezwolenie na przejazd pojazdów nienormatywnych i do dnia przewozu była zapewnienia przez pracowników GDDKiA Oddział w Opolu, że zgodę na ten transport otrzyma. Podkreśliła, że podobne zezwolenia uzyskuje regularnie. O tym, że skarżąca może nie otrzymać zgody została poinformowana telefonicznie w dniu 2 października 2020 r. po godzinie 15:00 czyli w dniu transportu, kiedy procedura przewozu na terenie Czech została już rozpoczęta. Z uwagi na skalę przedsięwzięcia jak i liczbę podmiotów zaangażowanych w załadunek przewożonych konstrukcji, nie można było jej wstrzymać. Podniosła również skarżąca, że ponadnormatywny transport nie może został zatrzymany na dowolnym miejscu postojowym, z uwagi na swoje gabaryty. Jednocześnie podniosła swoje wątpliwości co użytego w trakcie kontroli urządzenia [...], domagając się przy tym ponownego dokonania oględzin kompletnego systemu ważenia (platformy, urządzenia sterującego itd.), podkreślając oczywistą – zdaniem skarżącej – niezgodność pomiędzy informacjami wynikającymi z decyzji Głównego Urzędu Miar nr [...] zatwierdzenia typu nr [...], a urządzeniem faktycznie użytym w trakcie kontroli w dniu 2 października 2020 r. przez funkcjonariuszy OWITD.
Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r., organ I instancji nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokość 12 000,00 zł za opisane wyżej naruszenia. Podniósł, że w sprawie wymierzona sankcja została zmniejszona, stosownie do art. 92a ust. 3 utd, bowiem suma naruszeń uzasadniała nałożenie kary w łącznej wysokości 14 000 zł.
OWITD, powołując się na art. 92a ust. 1, ust. 7, ust. 11 utd oraz załącznika nr 3 lp. 10.2.4 podniósł, że kontrolowany zespół pojazdów przekroczył dopuszczalną masę całkowitą powyżej 20%, co wobec powołanych regulacji, skutkuje karą pieniężną w wysokości 10 000 zł. Następnie, powołując art. 92a ust. 1, ust. 7, ust. 11 utd i załącznik nr 3 lp. 10.3.2 stwierdził, że kwestionowany transport naruszył również regulacje dotyczące dopuszczalnej jego długości (powyżej 2% do 20%). Takie naruszenie sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł. Kontynuując uzasadnienie rozstrzygnięcia organ I instancji zaznaczył, powołując art. 92a ust. 1, ust. 7, ust. 11 utd oraz załącznik nr 3 lp. 10.4.2, że skontrolowany w dniu 2 października 2020 r. zespół pojazdów naruszył również regulacje dotyczące dopuszczalnej ich szerokości w wartościach od 2,65 m do mniejszej niż 3,1 m, a to z kolei naruszenie zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółka, która w odwołaniu wniesionym do GITD podkreśliła, że do naruszeń doszło z winy urzędnika Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Opole, który mimo zapewnień, nie wydał stosownego zezwolenia na czas. Podniosła dalej, że wniosek o wydanie zezwolenia kat. VII złożyła miesiąc przed planowanym przejazdem, co dowodzi, iż zadbała o to aby przejazd odbywał się zgodnie z prawem. Zaakcentowała przy tym Spółka, że ze względu na wymogi zlecenia nie mogła przełożyć transportu na inny dzień. Dalej podkreśliła, że podczas wielokrotnych rozmów z urzędnikiem GDDKiA była zapewniania, iż zezwolenie, o które wystąpiła, zostanie jej wydane w terminie. W ocenie strony dokonała ona należytej staranności w przygotowaniu przejazdu. Dodatkowo podniosła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wadliwość decyzji przez oparcie na niepełnym materiale dowodowym. Zdaniem strony błędnie dokonano ważenia pojazdu za pomocą wagi typu [...], gdyż z dokumentów instrukcji obsługi załączonej do dokumentacji wynika, iż waga ta była wyposażona w terminal wagowy "[...]" produkcji włoskiej, zaś ze świadectwa legalizacji pierwotnej wystawionej dla wagi [...] wynika, że do kontroli użyto terminala [...]. W ocenie autora odwołania akta sprawy nie są spójne, instrukcja obsługi dotyczy innego modelu wag, niż świadectwo legalizacji. Jednocześnie wskazał na niedopuszczalność nakładania dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn. Spółka wniosła w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 8 września 2022 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu powołał organ treść art. 189a § 2 Kpa oraz wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 Kpa. Dalej podkreślił, że w zaistniałym stanie faktycznym kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 utd, zaznaczając, że treść art. 92a ust. 1 i 7 w związku z załącznikiem nr 3 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do utd. Przypomniał, że w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W konsekwencji, jak uznał organ odwoławczy, regulacja wynikająca z art. 189d Kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 Kpa, oraz art. 189e oraz art. 189f Kpa określająca przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia, nie mają zastosowania w sprawie. Organ odwoławczy przypomniał także, że kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy , jak również, że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 Kpa daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kpa.
GITD zacytował treść art. 92a, art. 92a ust. 3 i ust. 7, art. 92c ust. 1, art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. l) utd oraz art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64ea prd, po czym odniósł się do stwierdzonych w postępowaniu naruszeń zaczynając od tych wymienionych w lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ wskazał, że powołany punkt załącznika reguluje dopuszczalną długość zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, następnie powołał podstawę prawną wraz z wysokością kary za naruszenie tej regulacji. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów ustalono, że miał on z ładunkiem 20,56 m długości, co stanowi przekroczenie o 1,6 m wyżej wymienionej normy (przekroczenie o 8,56%). Dalej wskazał, że pomiaru długości oraz szerokości dokonano za pomocą "przymiaru wstęgowego BMI o nr [...]", który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania wydanym w dniu 23 marca 2020 r. Zaznaczył przy tym organ drugoinstancyjny, że dokument ten został okazany obecnemu na miejscu kierowcy przed dokonaniem ważenia, który również został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.
Odnosząc się do naruszenia lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym GITD zauważył, że szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3 rozporządzenia, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m. Następnie powołał treść załącznika do ustawy i zaznaczył, że przeprowadzona kontrola wykazała szerokość zespołu pojazdów z ładunkiem 3,00 m, co stanowi przekroczenie o 0,45 m dopuszczalnej normy (przekroczenie o 17,64%). GITD ponownie wskazał oznaczenie urządzenia, za pomocą którego dokonano pomiaru, wraz ze świadectwem homologacji, a następnie przypomniał, że za stwierdzone naruszenie wyżej wymieniony załącznik do ustawy o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną w wysokości 2000 zł.
Z kolei odnosząc się do naruszenia lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym powołał § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia, określający dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, organ podkreślił, że w dniu kontroli pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem konstrukcji stalowych. Następnie przytoczył art. 2 pkt 35 lit. b) prd definiujący pojęcie ładunku niepodzielnego i dokonując subsumpcji powołanych przepisów zaznaczył, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów ustalono, iż ich rzeczywista masa wynosiła 84,9 t, co stanowi przekroczenie o 44,9 t dopuszczalnej normy (przekroczenie o 112,25%).
Następnie wskazał GITD, jakim urządzeniem dokonano pomiarów zespołu pojazdów oraz, że w oparciu o lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd kara pieniężna za wyżej wymienione naruszenie wynosi 10 000 zł. Podkreślił także GITD, że dokonane pomiary zostały przeprowadzone prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń, w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Następnie akcentując, że kierowca był informowany o sposobie dokonywania pomiarów, których w ich trakcie nie kwestionował. Dalej przypomniał organ, że przeprowadzone pomiary i ustalone na ich podstawie wyniki, zostały zaakceptowane przez kierowcę zespołu pojazdów w protokole kontroli.
Jednocześnie wskazał organ, że procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegła prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Następnie podkreślił, że w trakcie kontroli posłużono się wagą, o numerze fabrycznym: [...], która legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej. GITD przypomniał, że instrukcja obsługi wagi nie jest dokumentem, na podstawie którego nakładana jest kara administracyjna.
W konkluzjach podniósł organ odwoławczy, że kierowca brał czynny udział w kontroli i na każdym jej etapie mógł zgłaszać wątpliwości i zastrzeżenia.
Wskazał również organ, że strona poruszając się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Fakt wystąpienia o zezwolenie nie zwalnia przewoźnika od obowiązku posiadania tego zezwolenia przed rozpoczęciem przejazdu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dwukrotnego nałożenia na skarżącą karę za to samo naruszenie organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym. Następnie zauważył, że obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej, bowiem przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 prd. Przypomniał organ, że przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 utd. Podniesioną argumentację poparł orzecznictwem sądowoadministracyjnym.
Odnosząc się z kolei do kwestii możliwości umorzenia postępowania z art. 92c ust. 1 utd, organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie przesłanki określone w powołanym przepisie nie występują. Podkreślił, że zebrany materiał dowodowy świadczy, iż strona miała wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszeń art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa w trakcie prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego, co podnosiła strona skarżąca w odwołaniu.
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r., działając na podstawie art. 93 ust. 2 utd, GITD z urzędu wstrzymał wykonanie swojej decyzji z dnia 8 września 2022 r.
Spółka w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła decyzje w całości i zarzuciła:
1) rażące naruszenie art. 107 § 3 Kpa "poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia",
2) istotne naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 81 Kpa "poprzez uniemożliwienie stronie dostępu do zapoznania się z urządzeniem kontrolno-pomiarowym wykorzystanym w momencie kontroli drogowej bez uzasadnionej przyczyny",
3) naruszenie art. 92a ust. 1 i 3 utd w związku z art. 6 Kpa "poprzez nałożenie na stronę skarżącą kar pieniężnych z przekroczeniem ustawowego limitu",
4) naruszenie treści art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1 Kpa "poprzez brak realizacji obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy",
5) naruszenie art. 8 Kpa "poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej".
Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia, a także poprzedzającej ją decyzji Opolskiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 grudnia 2020 r. i zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Spółka opisała przebieg postępowania, a następnie odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 6 Kpa w związku z art. 92a ust. 1 i ust. 3 utd zauważyła, że w wyniku kontroli drogowej OWITD wszczął dwa odrębne postępowania zakończone – obecnie zaskarżoną – decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r., nakładającą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, oraz postępowanie zakończone decyzją o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł. Spółka podkreśliła, że oba rozstrzygnięcia zostały nałożone na podstawie tych samych ustaleń faktycznych i tej samej kontroli drogowej, ale przy zastosowaniu dwóch odrębnych regulacji, tj. art. 92a utd i art. 140ab prd.
Zdaniem Spółki organ wszczął dwa odrębne postępowania dla ominięcia zakazu, o którym mowa w art. 92a ust. 3 utd, tj. w celu nałożenia kary pieniężnej z tytułu jednej kontroli w wysokości znacznie wyższej, niż przewidział to ustawodawca we wskazanych przepisach. Ponadto, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 92a ust. 3 utd suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Z kolei ust. 1 cytowanego przepisu wskazuje, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Akcentując przy tym, że treść ustawy jednoznacznie wskazuje, że suma kar z jednej kontroli drogowej nie może przekraczać kwoty 12 000 zł, niezależnie od liczby stwierdzonych naruszeń. Zdaniem Spółki wydanie dwóch decyzji z tytułu jednej kontroli drogowej na podstawie dwóch ustaw, stanowi próbę ominięcia ustawowej granicy maksymalnej kary pieniężnej, co jest w sprzeczności z art. 6 Kpa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1 Kpa strona skarżąca podniosła, że źródłem problemów organizacyjnych i główna odpowiedzialność za powyższy stan rzeczy leży po stronie zarządcy drogi, uprawnionego do wydania stosownego zezwolenia, o którym mowa w art. 64 prd, podkreślając ramy czasowe, jakie zarządca drogi ma na jego wydanie. Dalej podkreśliła, że kompletny wniosek, o którym mowa w przywołanej treści ustawy, został złożony w dniu 3 września 2020 r., a termin wydania wspomnianego zezwolenia upływał w dniu 2 października 2020 r. We wskazanym przedziale czasowym GDDKiA nie podnosiła jakichkolwiek informacji o ewentualnych problemach związanych z wydaniem zezwolenia, a ponadto telefonicznie informowano Spółkę o pozytywnych uzgodnieniach po stronie urzędu. Strona skarżąca podkreśliła, że w zaistniałym stanie faktycznym pozostawała w przekonaniu, iż organ terminowo wyda zezwolenie zgodnie z wnioskiem, co dodatkowo poparła zapewnieniami uzyskanymi w dniu 2 października 2020 r. w rozmowie telefonicznej od konkretnego pracownika zarządcy drogi krajowej.
Kontynuując wyjaśniła Spółka, że realizacja transportu międzynarodowego wymaga uzyskania zezwolenia na tożsamy środek transportu na przejazd po stronie czeskiej, które to zezwolenie w terminie uzyskała. Ze względu na uwarunkowania umowne pomiędzy zleceniodawcą przewozu a przewoźnikiem transport musiał być rozpoczęty w dniu 2 października 2020 r. Wyjaśniła również skarżąca, że zaplanowany termin przewozu musi uwzględniać obecność specjalistycznego sprzętu załadunkowego i odpowiedniej załogi, konieczność zapewnienia pilotażu, zapewnienie odpowiedniego sprzętu na miejscu rozładunku i kontynuowanie procesu technologicznego z przewiezioną konstrukcją. Czynności związane z przewozem takich ładunków planuje się od 2 do 4 miesięcy wcześniej. Dowolna zmiana terminów przewozu czy załadunku/rozładunku nie jest możliwa bez poniesienia niezwykle wysokich dodatkowych kosztów. W konkluzjach podkreśliła, że maksymalne terminy na wydanie zezwolenia są istotne nie tylko ze względów instrukcyjnych (po stronie urzędu), ale przede wszystkim z uwagi na procesy organizacyjne w przemieszczaniu tego typu ładunków. Ponadto proces organizacyjny wiąże w ścisły sposób 5 podmiotów (producent konstrukcji, załadowca, przewoźnik, organ, odbiorca). Planowanie przewozu tego typu ładunków musi opierać się na założeniu, że każdy z podmiotów wykona swoje zadanie w określonym terminie. Strona skarżąca podkreśliła, że "w komentowanym przypadku zawiódł jedynie organ wydający zezwolenie", i dodała, że transport odbywał się z miejscowości Z. w Czechach, a pomimo posiadania wiedzy, że zezwolenie nie zostało jeszcze wydane przewoźnik musiał wyruszyć w stronę granicy z uwagi na warunki zlecenia, a z powodu ważnego zezwolenia czeskiego oraz braku możliwości bezpiecznego przebywania na terenie zakładu załadowcy. Zaznaczyła, że procedura załadunku rozpoczęła się w Czechach około godziny 10:00 w wyżej wymienionym dniu, a sama procedura jest skomplikowaną operacją logistyczną wymagającą czynnego uczestnictwa ponad 20 osób. Po godzinie 12:00 tego dnia przedstawiciel Spółki uzyskał informację, że ze względów prywatnych pracownikach GDDKiA oraz absencji w urzędzie wszystkich osób uprawnionych do podpisania zezwolenia nie otrzyma go w dniu rozpoczęcia transportu. Dalej tego dnia ok. godziny 15:00 strona skarżąca otrzymała telefonicznie informację z GDDKiA, że na trasie przewozu znajduje się jeszcze jeden obiekt mostowy (nie uwzględniony we wcześniejszych ustaleniach organu), którym zarządza GDDKiA Oddział we Wrocławiu i że prawdopodobnie nie będzie zgody na przejazd. Z uwagi na fakt, że procedura załadunkowo - transportowa już była rozpoczęta, zaś opóźnienie wydania zezwolenia nastąpiło wyłącznie z winy urzędu, strona była zobowiązana do wyjazdu z terenu załadowcy i rozpoczęcia procedury przewozu.
Spółka zarzuciła, że GDDKiA miało wiedzę o planowanej trasie co najmniej od 18 września 2020 r. a zgodnie z posiadanym materiałem dowodowym jakiekolwiek realne działania zmierzające do ustalenia możliwości wydania zgody na przejazd przez obiekt mostowy znajdujący się nad autostradą [...] w ciągu DW [...] rozpoczęte zostały przez GDDKiA we Wrocławiu w dniu 2 października 2020 r. o godzinie 13:44, czyli w ostatnim dniu na wydanie zezwolenia. Odpowiedź ze strony GDDKiA Oddział we Wrocławiu została przysłana w dniu 2 października 2020 po godzinie 15:00, co zdaniem Spółki oznacza, że wiążąca negatywna informacja o braku możliwości wydania zezwolenia została stronie dostarczona już po rozpoczęciu procedury załadunkowo transportowej po stronie czeskiej, kiedy nie było możliwości odwołania procesu transportowego. Kontynuując uzasadnienie skargi jej autor ponownie podkreślił, że wielokrotnie Spółka była zapewnienia przez pracowników GDDKiA o braku przeszkód do wydania zezwolenia oraz o tym, że zostanie ono wydane w terminie.
W zaistniałym stanie faktycznym, zdaniem strony skarżącej, procedura organizacyjna przewozu ładunku nienormatywnego była przeprowadzona przez Spółkę w sposób prawidłowy, zaś jedynym elementem w całym procesie, który zawiódł było postępowanie zarządcy drogi "przez indolencję i opieszałość, którego strona została narażona na znaczne opóźnienia i wymierne straty finansowe, w tym koszty potencjalnych kar pieniężnych". Kontynuując autor skargi powołał art. 64d ust. 5 Purd i wskazał, że termin wydania rozstrzygnięcia z tego przepisu upływał w dniu 25 września 2020 r., po nim uznaje się trasę za uzgodnioną, powołując treść tego przepisu. W jego ocenie GDDKiA we Wrocławiu nie mógł wydać decyzji negatywnej o uzgodnieniu trasy, ponieważ w dniu 25 września 2020 r. decyzja o uzgodnieniu trasy stała się pozytywna z urzędu w oparciu o wyżej wskazane regulacje. Podkreślił również, że do 2 października 2020 r. GDDKIA w Opolu nie dostarczyła stronie ani decyzji pozytywnej, ani odmownej, co oznacza, że organ ten dopuścił się naruszenia przepisów proceduralnych określonych w przepisach ustawy prawo o ruchu drogowym.
Odnosząc się do kwestionowanego rozstrzygnięcia GITD strona skarżąca podkreśliła, że w jej treści nie odniósł się do powyższych zarzutów. W ocenie Spółki "pozostawiając przywołane wyżej kwestie poza swoimi rozważaniami GITD dał wyraz braku zainteresowania dążeniem do ustalenia prawdy obiektywnej oraz obiektywnym i sprawiedliwym rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego", co stanowi naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kpa.
Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kpa oraz w zakresie wagi [...], Spółka szczegółowo opisała proces legalizacji urządzeń pomiarowych, wraz z odniesieniem się do konkretnego modelu, użytego w trakcie kontroli w dniu 2 października 2020 r. Spółka, posługując się zdjęciami urządzenia podniosła, że wyniki jego oględzin wskazują na odmienny stan faktyczny, niż przyjęty przez GITD. Po pierwsze zwróciła uwagę, że waga użyta do pomiarów nie jest, jak wskazuje świadectwo legalizacji, wyprodukowana przez E., lecz w całości przez D. S.R.L, zaś jedynym elementem dodanym przez E. jest wyłącznie nalepka w języku polskim. Powyższe wynika z oznaczenia zawartego bezpośrednio na urządzeniu pomiarowym: [...] (producent D. S.R.L.). Okoliczność ta według Spółki oznacza, że cała dokumentacja wagi jest niespójna z dokumentacją kontrolną, a to z kolei prowadzi do konkluzji, że procedura kontrolna i decyzja nie spełnia wymogów o których mowa w art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kpa. Wykorzystana do pomiaru waga powinna posiadać dokumentację wystawioną na rzeczywistego producenta wagi, tj. D. S.R.L., [...], [...], M., Włochy, zaś Główny Urząd Miar w Gdańsku (dalej również w skrócie: GUM) powinien był odrzucić wniosek o nadanie zatwierdzenia typu wagom [...] / [...] ze wzglądu na fakt, iż wnioskujący (E.) nie był rzeczywistym producentem urządzeń. Powołując się na fotografie zamieszczone w treści skargi Spółka wskazała, że "producentem wszystkich podzespołów układu ważącego nie jest, jak to wskazano w decyzji nr [...] (oraz wcześniejszej) przedsiębiorstwo E., lecz wyłącznie podmiot włoski. To z kolei prowadzi do konkluzji, że dokumentacja urządzenia pomiarowego wykorzystanego do wykonania spornych pomiarów jest co najmniej wadliwa, jak nie zmanipulowana".
Następnie Spółka zwróciła uwagę na nieścisłość procesu ważenia związaną z użytym terminalem wagowym, podkreślając, że z decyzji [...] miernik (terminal wagowy) dopuszczony przez GUM ma symbol [...] (produkowany przez D. S.R.L., [...], [...], M.), a zastosowany w toku kontroli miernik miał typ [...] zatem inny, niż wskazany w świadectwie zatwierdzenia. Wskazując przy tym na dane zawarte na stronie internetowej producenta Spółka zwróciła uwagę na inny wygląd urządzenia użytego w trakcie kontroli od tego udostępnionego przez producenta na jego oficjalnej stronie. W ocenie strony skarżącej "różnice w wyglądzie prowadzą do konkluzji, że terminal [...] wymagany decyzją GUM a użyty w czasie kontroli terminal [...] to dwa inne urządzenia", co prowadzi do wniosku, że wagi [...] użyte zostały niezgodnie z wydaną decyzją GUM a dowody w sprawie zostały zebrane z naruszeniem art. 75 § 1 Kpa. Wskazała również na wymogi podane w instrukcji obsługi wagi [...] i przypomniał, że organy obu instancji zignorowały dwukrotny wniosek Spółki o dokonanie oględzin kompletnego systemu ważenia, tj. platformy, urządzenia sterującego i pozostałych jej części, użytego do przeprowadzenia pomiaru mas i nacisków osi w sprawie. W ocenie Spółki zasadny jest zarzut niezgodności pomiędzy danymi wynikającymi z decyzji GUM nr [...] zatwierdzenia typu nr [...], a oznaczeniami na urządzeniach.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pełnomocnik organu powtórzył argumentację wskazaną w treści kwestionowanej skargą decyzji.
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2976/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
I. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że akty te zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania uzasadniającym ich uchylenie.
II. Rozważania należy rozpocząć od stwierdzenia, że w każdej sprawie administracyjnej konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organ z urzędu, ewentualnie zawnioskowanych przez strony postępowania, które zmierzać winno do ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie ma prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z treścią art. 80 Kpa, obowiązkiem organu było wnikliwe odniesienie się do zarzutów, wyjaśnień i twierdzeń Spółki. W myśl powołanego przepisu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zauważyć należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 78 i art. 80 Kpa). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 Kpa, przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 Kpa). Z przepisu art. 80 Kpa wynika, że oceniając wiarygodność i moc dowodów, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów mających istotne znaczenie w sprawie. Kolejną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest, aby organ ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. Zgodnie z art. 107 § 1 Kpa istotny element decyzji administracyjnej stanowi powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 4 i 6).
III. Przechodząc do kontroli legalności i zaskarżonych decyzji zdaniem Sądu organy obu instancji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego, w szczególności a priori odrzuciły wnioski dowodowe strony skarżącej, która przez cały czas postępowania była wyjątkowo aktywna składając wyjaśnienia, zgłaszając zarzuty i twierdzenia poparte wnioskami dowodowymi z dokumentów czy oględzin (wniosek z dnia 1 grudnia 2020 r.), a także wnosząc o zabezpieczenie dowodu (wniosek z dnia 22 października 2020 r.).
Organy tak I jak i II instancji nie poddały należytej ocenie okoliczności sprawy, pominęły wyjaśnienia strony i nie przeprowadziły żadnego z wnioskowanych dowodów nie mówiąc już o dowodzie z przesłuchania strony. Przepis art. 86 Kpa stanowi między innymi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia, organ dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W rozpatrywanej sprawie nawet jeśli organ I instancji uznał, że wyczerpał środki dowodowe (dowód z protokołu kontroli i załączone do niego dokumenty) to przy złożonych przez Spółkę pisemnych wyjaśnieniach i zgłoszonych zarzutach winien "oddać głos" stronie. Mamy bowiem w rozpatrywanej sprawie szczególną sytuację faktyczną, w której prowadzone jest/było jednocześnie co najmniej 5 postępowań rozpoczętych 5 protokołami kontroli, sporządzonymi wobec Spółki tego samego dnia (vide: wniosek o zabezpieczenie dowodu z dnia 22 października 2022 r.). Sąd na podstawie akt i znanych z urzędu spraw o sygn. akt II SA/Op 487/21 i II SA/Op 272/22 domyśla się (bo organy wyraźnie w żadnej ze spraw tego nie wyjaśniły), że kontrolą objęto cały przewóz międzynarodowy specyficznej konstrukcji metalowej, o ogromnych rozmiarach, która mimo podzielenia na części, umieszczona została na wielu zespołach pojazdów (ciągnikach siodłowych i zespołach przyczep). Próżno w aktach odnaleźć jakiekolwiek ustalenia faktyczne odnoszące się do tych kwestii, mimo że Spółka starała się zgłoszonymi dowodami wykazać szczególne i wyjątkowe uwarunkowania tej operacji logistycznej, którą przepisy określają przejazdem pojazdu nienormatywnego. Jeżeli protokół kontroli w żadnej części do tego się nie odnosi, to powyższe okoliczności ustalić należało ostatecznie też w drodze dowodu z przesłuchania strony. Tymczasem w sprawie wręcz przeciwnie organy z uporem godnym lepszej sprawy pominęły wszystkie wnioski dowodowe Spółki, wypowiadając się jedynie odnośnie do wniosku o oględziny systemu ważenia (por. postanowienie OWITD z dnia 10 listopada 2020 r., k. 78 akt adm.).
Wnioski dowodowe strony zmierzały do zakwestionowania między innymi tak urządzeń użytych podczas kontroli (nie wyłączając ich legalności), trybu przeprowadzenia kontroli, ale także zawinionej przez inny organ publiczny procedury zezwolenia na wykonanie nienormatywnego przejazdu i zabezpieczenia dowodu na tą okoliczność. Zdaniem Sądu wnioski dowodowe zmierzały do dokonania prawidłowych i pełnych ustaleń faktycznych w sprawie, w tym zakresu kontroli. Z przedłożonych akt wynika, że organy poza kwestią oględzin i opisu rodzaju użytej wagi, nie odniosły się w żaden sposób do tych wniosków. Poza tym o ile organ I instancji omawiając poszczególne naruszenia czyni to w nawiązaniu do protokołu kontroli, o tyle organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych, powołując się na treść zaskarżonej decyzji I instancji i poddając ją analizie jak organ kasatoryjny wbrew dyspozycji art. 15 Kpa.
Podobna sytuacja wystąpiła w sprawach skarżącej Spółki wcześniej rozstrzyganych przez WSA w Opolu pod sygnaturami II SA/Op 487/21, wyrok z dnia 23 listopada 2021 r. i II SA/Op 272/22, wyrok z dnia 20 grudnia 2022 r. Co znamienne i ponownie wymaga podkreślenia tamte sprawy i obecna dotyczą przewozu innych elementów tej samej konstrukcji, wykonywanego 2 października 2020 r. na tożsamej trasie i kontrolowanych w tym samym miejscu. Tymczasem decyzje organów pomijają tą okoliczność faktyczną i oceniają sprawę jakby dotyczyła innego podmiotu, innego ładunku (konstrukcji metalowej), innych zdarzeń.
Dlatego Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu odwołując się do sprawy o sygn. akt II SA/Op 487/21 i II SA/Op 272/22 o podobnych okolicznościach stanu faktycznego w pełni akceptuje tam wyrażoną ocenę prawną naruszeń i przyjmuje tą ocenę za własną.
Sądy poprzednio orzekające zwróciły uwagę, że organy nie poddały należytej ocenie postępowania i wpływu na zdarzenie działań/zaniechań pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Opole, zapewniających o załatwieniu wniosku strony na przejazd i wydaniu stosownego zezwolenia na czas nim objęty. Zwłaszcza, że w toku postępowania ustalono, iż Spółka złożyła wniosek o wydanie zezwolenia odpowiedniej kategorii miesiąc przed planowanym przejazdem. Podobnież organ nie ocenił w aspekcie wymierzenia kary skutków czy też konsekwencji w obrocie prawnym dla Spółki, że ze względu na wymogi zlecenia nie mogła przełożyć transportu na inny dzień.
IV. Zdaniem Sądu rację ma także strona, że nie wyjaśniono dostrzeżonych wątpliwości odnoszących się do ważenia pojazdu za pomocą wag [...]. Wszak z dokumentów instrukcji obsługi załączonej do dokumentacji wynika, iż waga ta była wyposażona w terminal wagowy [...], z kolei ze świadectwa legalizacji pierwotnej wystawionej dla wagi [...], że do kontroli użyto terminala oznaczonego symbolem [...]. Organ powinien nie tylko udokumentować własne twierdzenia, ale dowodowo zwalczyć twierdzenia strony, że instrukcja obsługi dotyczy innego modelu wag, niż świadectwo legalizacji. Dostrzec należy, że strona nie kwestionowała sposobu dokonywania ważenia, a poddała w wątpliwość czy użyte urządzenie jest tym co do którego wystawiono świadectwo legalizacji.
Spółka - posługując się zdjęciami urządzenia - podnosiła, że wyniki oględzin urządzenia wskazują na odmienny stan faktyczny, niż przyjęty przez GITD. Zwróciła przy tym uwagę, że waga użyta do pomiarów nie jest, jak wskazuje świadectwo legalizacji, wyprodukowana przez E., lecz w całości przez D. S.R.L, zaś jedynym elementem dodanym przez E. jest wyłącznie nalepka w języku polskim. Powyższe, jak stwierdziła, wynika z oznaczenia zawartego bezpośrednio na urządzeniu pomiarowym: [...] (producent D. S.R.L.). Wskazała Spółka, że wykorzystana do pomiaru waga powinna posiadać dokumentację wystawioną na rzeczywistego producenta wagi, tj. D. S.R.L., [...], [...], M., Włochy, zaś Główny Urząd Miar w Gdańsku (dalej również w skrócie: GUM) powinien był odrzucić wniosek o nadanie zatwierdzenia typu wagom [...]/[...] ze wzglądu na fakt, iż wnioskujący (E.) nie był rzeczywistym producentem urządzeń. Powołując się na fotografie zamieszone w treści skargi Spółka wskazała, że "producentem wszystkich podzespołów układu ważącego nie jest, jak to wskazano w decyzji nr [...] (oraz wcześniejszej) przedsiębiorstwo E., lecz wyłącznie podmiot włoski" co w jej ocenie powinno zostać wyjaśnione. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ odwoławczy w ogólnie nie odniósł się do podnoszonych przez Spółkę zarzutów dotyczących urządzenia pomiarowego, którym dokonano kontroli pojazdów, zdawkowo wskazując wyłącznie, że waga posiadała odpowiednie świadectwa w dniu kontroli. Pominął całkowicie podnoszone bardzo szczegółowo przez stronę skarżącą, rozbieżności w oznaczenia jak i wyglądzie urządzeń. Kwestie te są o tyle istotne albowiem – na co zwróciła uwagę skarżąca – z decyzji [...] miernika (terminala wagowego) wynika, że dopuszczony przez GUM ma symbol [...] (produkowany przez D. S.R.L., [...], [...], M.), a zastosowany w toku kontroli miernik miał typ [...], zatem inny, niż wskazany w świadectwie zatwierdzenia.
Wskazując przy tym na dane zawarte na stronie internetowej producenta Spółka zwróciła uwagę na inny wygląd urządzenia użytego w trakcie kontroli od tego udostępnionego przez producenta na jego oficjalnej stronie. W ocenie strony skarżącej "różnice w wyglądzie prowadzą do konkluzji, że terminal [...] wymagany decyzją GUM a użyty w czasie kontroli terminal [...] to dwa inne urządzenia", co prowadzi zdaniem autora skargi do wniosku, że wagi [...] użyte zostały niezgodnie z wydaną decyzją GUM względnie, że dowody w sprawie zostały zebrane z naruszeniem art. 75 § 1 Kpa. Brak oceny stanowisk strony skarżącej czyni podnoszony przez Spółkę zarzut uzasadnionym.
V. Należy zważyć, iż zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. ab initio - sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem, przy czym art. 106 § 3 P.p.s.a. stosuje się wyjątkowo, gdy dowody mają być uzupełnione, a nie wówczas gdy należy je przeprowadzić w znacznej części. Sąd nie może zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego (str. 7 decyzji), że "ustawowym założeniem jest iż wiarygodny materiał dowodowy w tak uproszczonym postępowaniu, jakim jest kontrola drogowa pojazdu, można zgromadzić na gorąco w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych, co nakłada na prowadzącego postępowanie dużą odpowiedzialność i obowiązek by w trakcie dość krótkotrwałego postępowania ustalić wszelkie niezbędne okoliczności, mając na uwadze ich niepowtarzalność". Zdaniem Sądu na protokole kontroli nie kończy się postępowanie dowodowe w takiej jak rozpatrywana sprawie. Prowadzenie działalności gospodarczej, w tym przewozowej polega na planowaniu różnych działań np. uzyskania zezwolenia na przejazd. Strona planująca przewóz i składająca wniosek ze stosownym wyprzedzeniem, ma prawo oczekiwać, że właściwy urząd państwowy wykona swoje obowiązki i wyda zezwolenie. Okoliczności te mogą być przez stronę wykazywane dowodowo, a organ Inspekcji Drogowej nie może ich odrzucać a priori. Zwłaszcza, że z okoliczności sprawy wynika, że ten sam przedsiębiorca uzyskał stosowne zezwolenia na ten sam transport po stronie czeskiej. O tym wszystkim zamierzała wyjaśniać i zeznawać strona, lecz organy jej to uniemożliwiły.
Zdaniem Sądu uchybienia w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, stanowią o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem przede wszystkim wymogów określonych w art. 7, art. 77, art.78 i art. 80 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa. Według Sądu przeprowadzona przez organy ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco stanowiska o wystąpieniu przesłanek do nałożenia na skarżącą przedmiotowej kary pieniężnej. Ponadto Sąd uznał, że organ drugiej instancji naruszył wynikającą z art. 15 Kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, na skutek braku ponownego merytorycznego rozpoznania przez sprawy w jej całokształcie. Dokonana ocena w istocie sprowadzała się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i przedstawienia ogólnego stanowiska, i to w wybranym przez organ odwoławczy zakresie. W ocenie Sądu ujawnione naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
VI. Mimo szczególnych okoliczności sprawy organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach pominęły okoliczność, że skontrolowany zespół pojazdu nie był jedynym transportem realizowanym przez spółkę B. w dniu 2 października 2020 r. między Czechami a Polską. Sądowi z urzędu wiadomo o części z nich, z uwagi na wywiedzione przez Spółkę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Pominięcie tej okoliczności faktycznej w decyzjach, w ocenie Sądu stanowi naruszenia art. 107 § 3 Kpa, bowiem podanie ich zobrazowałoby skalę przedsięwzięcia realizowanego przez skarżącą tego dnia. Z zapisów rozstrzygnięć organów obu instancji można wywieść wyłącznie jednostkowy charakter przewozu, objętego kontrolą, a nie całościową operację logistyczną realizowaną pomiędzy dwoma krajami, z uwzględnienie szeregu podmiotów poza Spółką.
Zdaniem Sądu odmowa uwzględnienia przez organ I instancji wniosków dowodowych skarżącej Spółki w sposób oczywisty naruszyła powołane wyżej przepisy Kpa, w tym art. 78 § 1 Kpa. Nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy nie zostało zgłoszone w toku postępowania i dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają znaczenie dla sprawy. Organ jest niekonsekwentny, gdyż z jednej strony w zawiadomieniu z dnia 16 listopada 2020 r. zakreśla stronie termin na zgłaszanie dowodów i przedłuża postępowanie "z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego", a z drugiej pomija wszelką inicjatywę dowodową Spółki.
W rozpoznawanej sprawie należało mieć tymczasem na uwadze, że ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jego szerokości oraz długości wraz z ładunkiem wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu - wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy. W przekonaniu Sądu tylko takie postępowanie pomiarowe, które zostało wykonane sprzętem, który spełnia stosowne wymagania, w tym posiada odpowiednie świadectwo legalizacji, pozwala przyjąć, że uzyskany wynik jest prawidłowy, a więc, że waga pracuje w warunkach pozwalających na wiarygodność pomiaru.
W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że w sytuacji gdy ustawa uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie do prawidłowości ich przeprowadzenia. Okoliczność powyższa skutkuje tym, że postępowanie administracyjne i dokonywane w nim ustalenia faktyczne co do prawidłowości użytych do pomiaru wag winny być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu. Innymi słowy, kiedy wysokość kary pieniężnej jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia, opis sposobu ważenia zgodny z instrukcją użycia wag) są dokumentami mającymi podstawowe znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1449/14 oraz wyrok z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/20 i powołane tam orzecznictwo).
Tymczasem w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące użytej podczas kontroli wagi oraz dokumentacji z nią związanej nie zostały wyjaśnione w toku prowadzonego postępowania w sposób wystarczający, a bez odniesienia się do nich nie była możliwa prawidłowa ocena uzyskanych w toku kontroli wyników pomiarów i tym samym nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy w zakresie przypisanych skarżącej naruszeń opisanych w lp. 10.2.4., 10.3.2. oraz 10.4.2. załącznika nr 3 do ustawy. Przekroczenie dopuszczalnych parametrów wagowych nastąpiło bowiem w wyniku ważenia urządzeniem, którego wiarygodność została zakwestionowana przez skarżącą, a organy nie zweryfikowały w żaden sposób zarzutów Spółki w tym zakresie, odmawiając przy tym dokonania oględzin urządzeń pomiarowych bez wskazania przekonujących przyczyn swojego stanowiska. Poza wszystkim protokół ważenia przewożonej konstrukcji i uzyskany wynik może być też zweryfikowany na podstawie dokumentów przewozowych i dokumentów producenta. Dokumenty te zapewne zawierają wymiary i wagę konstrukcji oraz jej poszczególnych elementów i w tym sensie mogą być ewentualnie pomocne w ustalaniu spornych okoliczności i rozstrzyganiu wątpliwości. Nie jest jednak rzeczą Sądu ustalanie stanu faktycznego sprawy a inicjatywa dowodowa to domena organu i strony postępowania administracyjnego.
VII. Wadliwości polegające na podjęciu aktu z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności. Dlatego nie badał zaskarżonej decyzji w kontekście dalej idących zarzutów skargi, w tym dotyczących naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego, gdyż może to mieć miejsce dopiero wówczas, gdy ustalenia faktyczne dokonane przez organ rozpatrujący sprawę wyczerpują istotę sprawy, a decyzja zostaje podjęta w postępowaniu prowadzonym z zachowaniem wymogów procedury.
Ponadto nieustosunkowanie się przez organy w sposób wystarczający do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla załatwienia sprawy narusza zasadę przekonywania sformułowaną w art. 11 Kpa, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, oraz zasadę wynikającą z art. 8 § 1 Kpa, w myśl której organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny wszystkich aspektów sprawy, podnoszonych również przez strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1758/12).
Natomiast Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej dotyczące naruszenia art. 6 Kpa poprzez wszczęcie wobec Spółki dwóch odrębnych postępowań z tytułu jednej kontroli drogowej. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, wedle którego w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli - przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia norm m.in. w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego, wszczynane są dwa niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy. Niewątpliwie są to dwie sprawy administracyjne, załatwiane odrębnymi decyzjami. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 506/20).
Na podmiot wykonujący przewóz może być nałożona kara pieniężna na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz kara dotycząca naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie. Wówczas nie mamy więc do czynienia z ochroną tego samego dobra, ponieważ inny jest cel obu wymienionych regulacji. Ostatnie uwagi Sąd wyraża tylko na podstawie twierdzeń Spółki o podwójnym ukaraniu oraz wywodu decyzji odwoławczej na tle art. 140aa, art. 140ab i art. 64 ust. 1-3 Prawa o ruchu drogowym. Organy jednak w żaden sposób nie dokumentują wszczęcia i rozstrzygnięcia zapadłego na innej podstawie prawnej niż ustawa o transporcie drogowym. W tej sytuacji Sąd może tylko domniemywać, że takie decyzje też zostały wobec Spółki wydane i doręczone. Te okoliczności także wymagają jednoznacznych ustaleń i wskazania przez organy w ponownie prowadzonym postępowaniu.
VIII. Z tych wszystkich przyczyn i naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. W szczególności obowiązkiem organów będzie przeprowadzenie ponownego postępowania w celu dokonania wnikliwej oceny w zakresie wyjaśnień i zarzutów skarżącej, w tym dotyczących urządzenia kontrolno-pomiarowego oraz procedury zezwolenia na przejazd pojazdów nienormatywnych a następnie rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie na podstawie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego.