II SA/Op 221/04

II SA/Op 221/04 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Elżbieta Naumowicz /sprawozdawca/
Teresa Cisyk
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Elżbieta Naumowicz - spr. Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że zaskarżona decyzja, nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez A Sp. z o.o. w K., reprezentowanej przez r. pr. M. K., jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...], stwierdzającą u F. P. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem pochodzenia zawodowego, wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).
Z treści zaskarżonej decyzji wynikało, iż decyzja ta została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołań wniesionych przez A sp. z o.o. w K. oraz przez B S.A. w K.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż w okresie 40-letniej pracy zawodowej, trwającej do 15 grudnia 2003 r., F. P. był zatrudniony w obydwu spółkach w warunkach narażenia na działanie hałasu, w związku z czym decyzja, stosownie do przepisu § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., wskazanego jako podstawa prawna, została przesłana obydwu zakładom pracy.
W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie roszczenia, zarzucono, że F. P. był w latach 1964-1998 pracownikiem B S.A. i leczył się od początku zatrudnienia, natomiast w skarżącej Spółce rozpoczął pracę od 1 sierpnia 1998r. i na zajmowanym spokojnym stanowisku mechanika samochodowego nie nabawił się żadnych dolegliwości związanych ze słuchem.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc dodatkowo, że w czasie zatrudnienia w skarżącej Spółce F. P. był także narażony na hałas.
Na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki przedłożył w toku postępowania sądowoadministracyjnego na wezwanie Sądu wypis z rejestru przedsiębiorców, a nadto przedłożony został wypis z rejestru przedsiębiorców B S.A. i upoważnienie dla pełnomocnika Zarządu Dyrektora Technicznego J. P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
w myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 50 ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest przede wszystkim każdy, kto ma w tym interes prawny.
W świetle powyższego sąd administracyjny, przystępując do rozpatrywania skargi, zobligowany jest każdorazowo do dokonania w pierwszym rzędzie jej oceny pod względem podmiotowym, poprzez ustalenie, czy wnoszący skargę ma legitymację do wniesienia skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie po stronie wnoszącego skargę braku przymiotu strony (jeśli osoba ta została przez organ uznana za stronę i wprowadzona do postępowania) powoduje oddalenie skargi przez Sąd, a nie jej odrzucenie (por. wyroki NSA z dnia 20 lipca 1981 r. V SA 1452/81, z dnia 13 października 1987 r. III PAN 1/87 oraz z dnia 7 maja 1998 r. II SA/Wr 456/97 - nie publ.).
W doktrynie ugruntowane zostało stanowisko, z którego wynika, iż "o tym, czy jednostka ma w danej sprawie chroniony interes prawny, przesądza przepis prawa materialnego i od wykazania związku między chronionym interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależniona jest legitymacja do złożenia skargi" (B.Adamiak, K.Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, str. 366). Innymi słowy pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji administracyjnej ustalającej prawo lub obowiązek tego podmiotu lub możliwość podjęcia przez ten organ określonej czynności.
W odniesieniu do Spółki A za taką normę należy uznać przepis § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), statuujący obowiązek państwowego inspektora sanitarnego przesłania decyzji w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Powyższe uregulowanie odnosi się do kwestii doręczeń decyzji adresatowi innemu niż zainteresowany pracownik i ma na celu zapewnienie udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej - poza zainteresowanym pracownikiem - również zakładom pracy, które są zainteresowane wynikiem postępowania sanitarnego.
Na marginesie podkreślić należy, iż na żadnym etapie postępowania administracyjnego o stwierdzenie choroby zawodowej nie dochodzi do rozstrzygnięcia w zakresie odpowiedzialności za skutki związane z tak rozpoznaną chorobą, gdyż ani organy inspekcji sanitarnej ani sąd administracyjny nie są właściwe do orzekania w tym zakresie. Rozstrzygnięcie co do tego, który z pracodawców ponosi cywilnoprawną odpowiedzialność za skutki związane z zaistnieniem u konkretnego pracownika choroby zawodowej w postaci obowiązku wypłaty przewidzianych prawem świadczeń z tytułu choroby zawodowej, należy do kognicji sądów powszechnych.
Jak wynika z lektury akt, zajmowane przez F. P. w czasie zatrudnienia w skarżącej Spółce stanowisko pracy mechanika związane było z narażeniem na działanie czynnika szkodliwego dla zdrowia, gdyż dochodziło do przekroczenia norm hałasu. Prawidłowo zatem do tego pracodawcy została skierowana decyzja dotycząca stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu na skutek hałasu i z tego też względu możliwym było skuteczne wniesienie przez tę Spółkę skargi do sadu administracyjnego.
Rozpatrując wniesioną skargę należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 powołanej już ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy).
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z powyższych względów w pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji, a także postępowania, które ją poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez sąd niezależnie o jakichkolwiek okoliczności (por. Tadeusz Woś (w:) "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r. str. 305-306).
Dokonana pod tym kątem kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta jest obarczona uchybieniami powodującymi nieważność.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, przystępując do rozpoznawania odwołań, wniesionych wprawdzie przez obydwie spółki w ustawowym 14-dniowym terminie, powinien zbadać prawidłowość umocowania do reprezentacji w zakresie oświadczeń woli złożonych wobec organu administracji publicznej zarówno przez Prezesa Zarządu A Sp. z o.o., jak i pełnomocnika Zarządu B S.A. w świetle przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.).
Niewątpliwie odwołanie od decyzji administracyjnej stanowi oświadczenie woli, będące ujawnionym i uzewnętrznionym zamiarem wywołania określonych skutków prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 1964 r., sygn. akt III CR 27/64, OSN 1965, poz. 45). Brak prawidłowego umocowania do działania, jeśli nie zostanie usunięty, uniemożliwia wywołanie zamierzonego skutku prawnego wniesionego odwołania, powodując niemożność jego rozpoznania.
Na zasadzie art. 201 §1 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy Kodeks spółek handlowych, sprawy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzi zarząd, który reprezentuje ją na zewnątrz, natomiast w sytuacji gdy zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Analogiczna zasada została przewidziana w art. 368 § 1 w zw. 373 § 1 tej ustawy w odniesieniu do spółki akcyjnej.
Organ odwoławczy pominął okoliczność, że odwołanie A Sp. z o.o. w K. zostało podpisane wyłącznie przez Prezesa Zarządu Dyrektora Naczelnego - H. S.
Przedłożony wypis z Krajowego Rejestru Sądowego A sp. z o.o. w dziale 2 zawiera zapis dotyczący sposobu reprezentacji spółki, wskazujący jako uprawnionych dwóch członków zarządu łącznie albo członka zarządu łącznie z prokurentem. Organ przed rozpatrzeniem odwołania nie wezwał strony w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Nie wezwał również do złożenia wyjaśnienia na piśmie (art. 50 § 1 K.p.a.). Skutkiem tego doszło do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez spółkę nieprawidłowo reprezentowaną, które nie wywoływało żadnych skutków prawnych.
Analogiczna sytuacja ma miejsce w związku z rozpatrzeniem odwołania wniesionego przez pełnomocnika Zarządu B S.A. - Dyrektora Technicznego J. P. Organ odwoławczy rozpoznał to odwołanie, nie dostrzegając jego braków i nie żądając ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, podczas gdy treści pełnomocnictwa z dnia 28 stycznia 2003r. wynika, iż obejmuje ono upoważnienie dla pełnomocnika do samodzielnego reprezentowania Spółki w sprawach nie będących oświadczeniami woli, a nadto do podpisywania oświadczeń woli łącznie z członkiem zarządu w sprawach z zakresu ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy i prewencji, obrony cywilnej oraz dozoru i kontroli technicznej.
W konkluzji należy uznać, iż J. P. nie był uprawniony do wniesienia odwołania od pierwszoinstancyjnej decyzji organu Inspekcji Sanitarnej, stąd nie mogło dojść do rozpatrzenia tego odwołania przez organ odwoławczy.
Wydanie zaskarżonej decyzji w tych warunkach powoduje, że jest ona dotknięta kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., uzasadniającą obligatoryjne zastosowanie przez Sąd instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stąd orzeczono jak w sentencji.
Stwierdzenie przez Sąd istnienia wady skutkującej nieważnością zaskarżonej decyzji czyni zbędnym ustosunkowywanie się do merytorycznych zarzutów skargi, a tym samym do badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięć organów obydwu instancji.