II SA/Op 22/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej na decyzję o utracie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego po przejściu na emeryturę.
Skarżący, funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej, kwestionował decyzję o utracie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego po zwolnieniu ze służby i przejściu na emeryturę. Argumentował, że przepis art. 78 ust. 2 ustawy o PSP nie wymienia zwolnienia ze służby jako przyczyny utraty tego prawa. Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym wyroku i przepisach prawa materialnego, uznał, że prawo do równoważnika jest ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby, nawet w związku z przejściem na emeryturę. Oddalono skargę.
Sprawa dotyczyła skargi J. M. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego o stwierdzeniu utraty przez skarżącego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z dniem 19 lutego 2008 r. oraz o wygaśnięciu decyzji przyznającej ten równoważnik. Skarżący podnosił, że zwolnienie ze służby nie jest wymienione w ustawie jako przyczyna utraty prawa do równoważnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po wcześniejszym uchyleniu decyzji odwoławczej z powodu braków formalnych, ponownie rozpoznał sprawę. Sąd, odwołując się do zasady związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku, stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podkreślono, że prawo do równoważnika pieniężnego jest ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby, nawet w związku z przejściem na emeryturę. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przewiduje prawo do lokalu mieszkalnego lub pomocy w budownictwie mieszkaniowym dla emerytów, ale nie prawo do wypłaty równoważnika. Sąd uznał również za prawidłowe stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej równoważnik na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. z powodu bezprzedmiotowości decyzji (zarówno podmiotowej, jak i przedmiotowej), co leży w interesie społecznym i zapewnia pewność prawną. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do równoważnika pieniężnego jest ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby, nawet w związku z przejściem na emeryturę.
Uzasadnienie
Prawo do równoważnika jest świadczeniem związanym z aktywną służbą. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przewiduje inne formy wsparcia mieszkaniowego dla emerytów, ale nie równoważnik pieniężny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.s.p. art. 78 § ust. 1
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej
Równoważnik pieniężny przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe, który nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Znajduje zastosowanie jedynie do strażaków pozostających w służbie.
u.z.e.f. art. 2 § pkt 2 lit. c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Strażakowi pozostającemu na emeryturze przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego albo pomocy w budownictwie mieszkaniowym, ale nie prawo do równoważnika pieniężnego.
k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie to nakazuje przepis prawa, leży w interesie społecznym lub strony.
Pomocnicze
u.p.s.p. art. 75
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej
u.p.s.p. art. 74
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej
u.z.e.f. art. 29 § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Strażak uprawniony do emerytury ma prawo do lokalu mieszkalnego w rozmiarze przysługującym mu w dniu zwolnienia ze służby, z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących lokali dla funkcjonariuszy.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s.p. art. 43 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do równoważnika pieniężnego jest ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie przewiduje prawa emeryta do wypłaty równoważnika pieniężnego. Decyzja przyznająca równoważnik stała się bezprzedmiotowa po zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, co uzasadnia jej wygaśnięcie.
Odrzucone argumenty
Zwolnienie ze służby nie jest wymienione w art. 78 ust. 2 ustawy o PSP jako przyczyna utraty prawa do równoważnika. Organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich aspektów odwołania i nie przedstawił nowych argumentów.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do przedmiotowego równoważnika jest bowiem ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby. Bezprzedmiotowość zachodzi gdy przestaje istnieć któryś z elementów materialnego stosunku prawnego skonkretyzowanego w drodze decyzji. Stwierdzenie jej wygaśnięcia, z uwagi na materialny charakter uprawnienia, leżało przy tym w interesie społecznym, a to z uwagi na zaufanie publiczne do zgodnego z prawem funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej i przestrzegania w jej strukturach zasad sprawiedliwości społecznej, co do dysponowania środkami publicznymi.
Skład orzekający
Elżbieta Kmiecik
sprawozdawca
Ewa Janowska
członek
Krzysztof Bogusz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej po przejściu na emeryturę oraz kwestia wygaśnięcia decyzji administracyjnej z powodu bezprzedmiotowości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy PSP i ich uprawnień mieszkaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego dla funkcjonariuszy prawa do świadczeń mieszkaniowych po zakończeniu służby, co może być interesujące dla tej grupy zawodowej i ich rodzin.
“Emerytura w PSP: Czy tracisz prawo do równoważnika za brak mieszkania?”
Sektor
służby mundurowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 22/09 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2009-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-01-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/ Ewa Janowska Krzysztof Bogusz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego Hasła tematyczne Straż pożarna Skarżony organ Komendant Państwowej Straży Pożarnej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 96 poz 667 art. 78 ust. 1, art. 75, art.74, Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jedn. Dz.U. 2004 nr 8 poz 67 art. 2 pkt 2 lit. c, art 29 ust.1 Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin( - tekst jednolity. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 162 par 1 pkt 1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...], Nr [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Prudniku na podstawie art. 104 oraz art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. w związku z art. 78 ust. 3 oraz art. 83 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 o Państwowej Straży Pożarnej (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.), w sprawie utraty przez J. M. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego stwierdził w punkcie pierwszym utratę uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z dniem 19 lutego 2008 r., natomiast w drugim wygaśnięcie decyzji własnej Nr [...] z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Prudniku z dnia 21 stycznia 2008 r. J. M. został z dniem 19 lutego 2008 r. zwolniony ze służby w Państwowej Straży Pożarnej w trybie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i stąd też okoliczność ta stanowi podstawę do stwierdzenia utraty uprawnienia do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. M. podnosząc, że przepis art. 78 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej określa enumeratywnie i precyzyjnie przypadki, w których następuje utrata prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zarzucił, że żadna z tych przyczyn nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a wskazany przez organ przepis art. 43 ust. 5 pkt 3 ustawy dotyczy zwolnienia strażaka ze służby i nie został wymieniony jako przesłanka utraty prawa do świadczenia. W związku z tym w decyzji nie wskazano rzeczywistego powodu wygaśnięcia decyzji z dnia 23 lipca 2003r., a tym samym, przepis art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. nie został skonsumowany, gdyż nie wskazano nakazu prawa upoważniającego do wygaszenia decyzji, ani nie wskazano jaki ważny interes publiczny został naruszony. Z tego względu zarzucił organowi, że przytoczone podstawy prawne nie spełniają wymogu uzasadnienia faktycznego decyzji, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Opolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Opolu utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Prudniku. W wyniku złożonej przez J. M. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu decyzja Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu została uchylona wyrokiem z dnia 16 września 2008r., sygn. akt II SA/Op 166/08. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż decyzja Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu nie odpowiada kryterium legalności, z uwagi na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w znacznej części, przez co narusza art. 8, art. 11, art. 107 § 3 i art. 138 K.p.a. W ocenie sądu, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, organ odwoławczy zawęził uzasadnienie wyłącznie do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 decyzji organu pierwszej instancji, tj. utraty uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Brak motywów w pozostałym zakresie, tj. brak oceny stanowiska organu pierwszej instancji dotyczącego wygaśnięcia decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego, prowadził tym samym do przyjęcia, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie było w ogóle przedmiotem oceny organu odwoławczego, który w istocie uchylił się od ciążącego nań obowiązku rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Uchylając decyzję odwoławczą z uwagi na zaistniałe uchybienia, uznane za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd wskazał przy tym, iż rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu odwoławczego będzie pełna realizacja przysługujących mu uprawnień kontrolnych, poprzez ponowne rozpoznanie odwołania strony w drodze postępowania zgodnego z wymogami procedury administracyjnej, przy uwzględnieniu aspektów wskazanych w wyroku, a następnie wydanie decyzji wraz z prawidłowym jej uzasadnieniem, spełniającym warunki określone w art. 107 § 3 K.p.a.. Ponadto, rozpoznając sprawę organ rozważy też, czy zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzji przyznającej skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Po ponownym rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], Opolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Opolu utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Prudniku z dnia [...], Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż zarzuty odwołania nie przeczą dowodom zgromadzonym w postępowaniu. Jednocześnie też nie nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego. Organ wyjaśnił, iż z chwilą zwolnienia ze służby, funkcjonariuszowi Straży Pożarnej, który nabył prawa do emerytury, przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego albo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służb Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.). Przepisy tej ustawy nie przewidują jednak prawa emeryta do wypłaty równoważnika pieniężnego w razie braku lokalu mieszkalnego, a jedynie zastrzegają, że do posiadanych już mieszkań stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Zgodnie zaś z art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej równoważnik pieniężny przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe. Funkcjonariusz zwolniony ze służby i stający się emerytem, przestaje ją natomiast czynnie pełnić, co jest tożsame z zaprzestaniem bycia czynnym strażakiem, a tym samym powoduje utratę uprawnień wynikających z tej funkcji, w tym wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Prawo do przedmiotowego równoważnika jest bowiem ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia ze służby. Odnosząc się do zapisu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, iż w momencie przejścia odwołującego na emeryturę spełnione zostały przesłanki następczej bezprzedmiotowości podmiotowej i przedmiotowej decyzji. Odpadł bowiem element przedmiotowy i podmiotowy stosunku prawnego skonkretyzowanego w drodze ostatecznej decyzji, przy czym przedmiotem stosunku prawnego, który przestał istnieć w momencie zwolnienia strażaka ze służby stałej jest tu uprawnienie do pobierania równoważnika za brak lokalu, zaś podmiotem osoba go pobierająca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu J. M. wniósł o uchylenie w całości decyzji odwoławczej podnosząc, iż wydana w sposób pobieżny i nierzetelny nie odnosi się do wszystkich aspektów odwołania, uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej jako wydanej bezpodstawnie i wykonanej z rażącym naruszeniem postępowania administracyjnego, a także żądał zobowiązania organu pierwszej instancji do zrealizowania decyzji nr [...] jako nieuchylonej w sposób skuteczny, co najmniej do dnia 14 listopada 2008 r., polegającego na wypłaceniu należnego mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Przedstawiając przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, a także kwestionując wcześniejsze, uchylone wyrokiem sądu, rozstrzygnięcie organu odwoławczego, skarżący powołał zarzuty dotyczące wcześniejszego rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art., 107 § 3 K.p.a. na skutek nieodniesienia się do faktu wykonania nieprawomocnej decyzji przez organ pierwszej instancji, a także nieuwzględnienie wskazań Sądu w zakresie konieczności przedstawienia "toku myślenia" i powtórzenie jedynie stwierdzeń z poprzedniej decyzji bez wskazania nowych argumentów. Zdaniem skarżącego przedstawiony w decyzji wywód, jako nazbyt ogólny, pozostaje niezrozumiały i utrudnia polemikę ze stanowiskiem organu. Powołany zaś art. 78 ust. 1 ustawy nie wskazuje, że funkcjonariusz po przeniesieniu na zaopatrzenie emerytalne traci status funkcjonariusza mianowanego, a jedynie określa kiedy obywatel otrzymuje status funkcjonariusza. Jednocześnie mianowanie zdaniem skarżącego ma charakter dożywotni, o czym jak wskazał może świadczyć tytuł ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), fakt że strażak zwolniony ze służby ma prawo do używania nabytego stopnia strażackiego z przedrostkiem "w stanie spoczynku), a także prawo powrotu do służby i honorowanie uzyskanych wcześniej w służbie tytułów i uprawnień. W podsumowaniu skarżący postawił tezę, że: organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 8 oraz wskazany wcześniej art., 107 § 3 K.p.a., nie wykazał w uzasadnianiu rzeczywistych przyczyn utrzymania w mocy decyzji pierwszej instancji, poprzez powołanie przepisów jednoznacznie potwierdzających utratę prawa do równoważnika przez funkcjonariuszy przechodzących na zaopatrzenie emerytalne, a ponadto nieodnosząc się do kwestii podnoszonych przez skarżącego nie podważył przedstawionego przez niego toku myślenia. W odpowiedzi na skargę Opolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Opolu wniósł o oddalenie skargi. Powołując stan faktyczny sprawy, w odniesieniu do zarzutów skargi organ wskazał, iż utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją - decyzja pierwszoinstancyjna, miała jedynie charakter deklaratoryjny. Z chwilą zwolnienia skarżącego ze służby (które nastąpiło na podstawie wcześniejszej decyzji) na mocy samego prawa przestał on bowiem być funkcjonariuszem, a zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), z tym samym dniem przysługiwały mu jedynie świadczenia wymienione w tej ustawie. Taki sam charakter miało również stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej mu jako strażakowi w służbie czynnej prawo do wypłaty równoważnika za brak mieszkania. Z dniem zwolnienia ze służby decyzja o wypłacie równoważnika stała się bezprzedmiotowa. W odniesieniu do uprawnień strażaka do przedmiotowego równoważnika organ, powołując orzecznictwo sądu podał, iż po przejściu na emeryturę strażak nie może realizować prawa w tym zakresie. Jak wyjaśnił zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt U 4/08, równoważnik przysługuje bowiem tylko funkcjonariuszom w służbie czynnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Jednocześnie też, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji dostrzec przede wszystkim trzeba, iż sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w wyroku z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II SA/Op 166/08. Stosownie też do tego wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem postępowania. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, iż ocena prawna dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie. Mając zatem na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 września 2008 r., w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd i czyni zadość wskazaniom zawartym w powołanym wyroku. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną dokonał bowiem ponownej oceny i podjął rozważania w odniesieniu do obydwu kwestii stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia. W szczególności zaś rozważył na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. zaistnienie w sprawie przesłanek uzasadniających orzeczenie o wygaśnięciu decyzji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Stwierdzić przy tym przyjdzie, iż jakkolwiek uzasadnienie decyzji w tym zakresie, a także w odniesieniu do kwestii stwierdzenia utraty przez skarżącego uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego, pozostaje lakoniczne i dość ogólnikowe, czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Stanowi ono wyraz dokonanej przez organ odwoławczy oceny, a z przedstawionych w nim rozważań wywieść można kryteria tej oceny ustalone w oparciu o powołaną podstawę prawną, jak również ustalić okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Uwzględniając ponadto ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy, zdaniem sądu w pełni zaakceptować należy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się w tym zakresie do materialnej podstawy prawnej w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżący z chwilą przejścia na emeryturę bezsprzecznie utracił uprawnienie do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Okoliczność przejścia na emeryturę stanowiła przy tym bezpośrednią przyczynę utraty wskazanego uprawnienia, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, zawarte w decyzji, jako deklaratoryjne, potwierdzało jedynie zaistniały skutek tj. utratę uprawnienia. Odnotować przyjdzie, iż stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.), w brzmieniu na dzień podjęcia zaskarżonej decyzji, równoważnik za brak lokalu mieszkalnego przysługuje mianowanemu na stałe strażakowi, jeżeli on sam lub wskazani w art. 75 członkowie jego rodziny, nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienie służby albo w miejscowości pobliskiej. Jako jedna z przewidzianych przez ustawodawcę obok, wynikającego z art. 74 ustawy, prawa do lokalu mieszkalnego, forma służąca zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy straży pożarnej, znajduje ona zatem zastosowanie jedynie do strażaków pozostających w służbie. Ustawodawca wyraźnie bowiem wskazuje, że równoważnik pieniężny przysługuje strażakowi, który nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Tym samym też równoważnik ten, nie może przysługiwać strażakowi zwolnionemu ze służby w związku z przejściem na emeryturę. Stosownie do art. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), regulującej zasady przyznawania świadczeń emerytalnym strażakom, strażakowi pozostającemu na emeryturze przysługuje bowiem jedynie prawo do lokalu mieszkalnego albo pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Na mocy natomiast art. 29 ust. 1 tej ustawy, określającego zasady realizacji praw w tym przedmiocie, strażak uprawniony do emerytury ma prawo do lokalu mieszkalnego w rozmiarze przysługującym mu w dniu zwolnienia ze służby, przy czym do mieszkań tych przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy (tj. strażaków w służbie stałej), znajdują odpowiednie zastosowanie. Oznacza to, że strażak zwolniony ze służby, a uprawniony do emerytury zachowuje prawo do lokalu mieszkalnego. Jednocześnie jednak, jak słusznie dostrzeżono w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy nie przewidują prawa emeryta do wypłaty równoważnika w razie braku lokalu mieszkalnego, a jedynie zastrzegają odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących lokali mieszkalnych dla strażaków w służbie stałej. Odpowiednie stosowanie oznacza z kolei, że przepisy te mogą być stosowane nie wprost, lecz z uwzględnieniem odmienności jakie powoduje przejście strażaka na zaopatrzenie emerytalne. Tym samym, nie wszystkie uprawnienia związane z lokalem mieszkalnym jakie przysługują strażakom w służbie stałej, będą przysługiwały także strażakom pozostającym na emeryturze. Podzielić przy tym należy pogląd organu, znajdujący potwierdzenie w orzecznictwie, że prawem, którego nie może realizować strażak po przejściu na emeryturę jest prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wynika to z tego, że jest ono ściśle związane z pełnieniem służby stałej i wygasa z chwilą zwolnienia z tej służby, także w związku z przejściem na emeryturę (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 644/99, System Informacji Prawnej LEX nr 55285). Wobec powyższych rozważań, skoro decyzją z dnia 21 stycznia 2008 r., skarżący, z dniem 19 lutego 2008 r., zwolniony został ze służby w trybie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a to w związku z nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jako prawidłowe uznać należało orzeczenie w niniejszej sprawie o stwierdzeniu utraty przez niego, z dniem 19 lutego 2008 r., uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W tym zakresie przytoczyć można pogląd wyrażony przez NSA w Warszawie w wyroku z dnia 30 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 600/00 (System Informacji Prawnej LEX nr 54544), że utrata uprawnień przez strażaka do pobierania omawianego świadczenia nie powoduje automatycznie z mocy prawa wstrzymania tego świadczenia. Okoliczność czy strażak posiada nadal uprawnienia do pobierania równoważnika, czy też je utracił jest przedmiotem badania organu decydującego w sprawach równoważnika w postępowaniu administracyjnym i zostaje skonkretyzowana w decyzji kończącej to postępowanie, która potwierdza (lub nie) utratę uprawnień. Decyzja zatem jest tym aktem, który stwierdza, że strażak utracił uprawnienia do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego i nie może go otrzymywać. O ile więc organ orzekający w sprawie ustali w sposób nie budzący wątpliwości, że strażak utracił uprawnienia do dalszego pobierania równoważnika to winien w rozstrzygnięciu decyzji dać temu wyraz i jednocześnie orzec o wstrzymaniu wypłaty równoważnika za brak lokalu mieszkalnego przyznanego wcześniejszą decyzją. W niniejszej sprawie wypłata równoważnika wstrzymana została na skutek orzeczenia decyzją, także o wygaśnięciu decyzji na mocy której równoważnik został skarżącemu przyznany. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej, rozstrzygnięcie o wygaśnięciu podjęte zostało na skutek bezprzedmiotowości decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie. Mając w tym względzie na uwadze rozważania organu, a także zakres regulacji art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowiącego podstawę orzeczenia, w ocenie Sądu uznać należało, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii również jest prawidłowe i pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezprzedmiotowość zachodzi gdy przestaje istnieć któryś z elementów materialnego stosunku prawnego skonkretyzowanego w drodze decyzji. Może się ona odnosić zarówno do elementu przedmiotowego, jak i podmiotowego. W niniejszej sprawie, na skutek utraty przez skarżącego statusu strażaka w służbie stałej, w związku ze zwolnieniem go ze służby decyzją z dnia 21 stycznia 208 r., uznać bezsprzecznie należało, że zaistniała bezprzedmiotowość podmiotowa. Jednocześnie też utrata uprawnienia do równoważnika pieniężnego, na skutkiem zwolnienia ze służby, skutkowała bezprzedmiotowością przedmiotową decyzji. Przestał bowiem istnieć jej przedmiot tj. uprawnienie do równoważnika pieniężnego. Stosownie do art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. bezprzedmiotowość decyzji nie jest jednak jedyną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Koniecznym jest również istnienie przepisu prawa nakazującego stwierdzenie wygaśnięcia, bądź też aby stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leżało w interesie społecznym lub interesie strony tj. istnienie związku pomiędzy wygaśnięciem, a wskazanym interesem. W niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekając o wygaśnięciu decyzji przyznającej skarżącemu równoważnik pieniężny, pomimo braku przepisu nakazującego podjęcie takiego rozstrzygnięcia, nie wykazał wprost, że leży ono w interesie społecznym, lub w interesie strony. Niemniej jednak w stanie faktycznym w którym podjęto zaskarżoną decyzję, w ocenie Sądu nie można było uznać, iż brak uzasadnienia w tej kwestii narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzec wszak przyjdzie, że jak wykazano powyżej w sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości (podmiotowej i przedmiotowej) decyzji przyznającej skarżącemu uprawnienie do świadczenia w postaci równoważnika. Stwierdzenie jej wygaśnięcia, z uwagi na materialny charakter uprawnienia, leżało przy tym w interesie społecznym, a to z uwagi na zaufanie publiczne do zgodnego z prawem funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej i przestrzegania w jej strukturach zasad sprawiedliwości społecznej, co do dysponowania środkami publicznymi. Ponadto też uznać przyjdzie, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości jest zawsze niezbędne z punktu widzenia interesu społecznego. Decyzja bezprzedmiotowa nie może bowiem służyć realizacji zadań stojących przed organami administracji. Stwierdzenia jej wygaśnięcia wymaga przy tym postulat pewności prawnej, koniecznej w państwie prawnym (patrz: T. Woś, "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej", Pip 1992, nr 7, s.49, cyt. w: P. Przybysz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2004r., s. 349). Reasumując, w świetle powyższych rozważań jeszcze raz stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd we wcześniejszym wyroku i czyni zadość zawartym w nim wskazaniom. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy dokonał przy tym całościowej oceny i wydał decyzję nie naruszając przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, wobec bezzasadności zarzutów skargi i braku podstaw do jej uwzględnienia, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI