II SA/OP 211/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy.
Skarżący E.S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Turawa o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki. Organy uznały, że art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie ma zastosowania, gdy obowiązuje plan miejscowy. Sąd administracyjny uznał tę wykładnię za błędną, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i procesowego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Turawa z dnia 24 lutego 2022 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 15 sierpnia 2021 r. w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działce nr a a.m. [...] obręb T., Gmina T. Wójt Gminy Turawa umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., uznając, że działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co wyklucza zastosowanie art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało to stanowisko. Skarżący zarzucił organom brak oceny stanu faktycznego i prawnego, błędne zastosowanie norm prawnych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Podniósł, że zmiana sposobu zagospodarowania nastąpiła przed uchwaleniem planu miejscowego i że organy nie ustaliły stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając skargę, uznał, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uznając, że przepis ten ma zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu objętego planem miejscowym. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Turawa, zasądzając od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma również odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu objętego planem miejscowym.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że wykładnia celowościowa i systemowa art. 59 ust. 3 ustawy prowadzi do wniosku, że bez względu na to, czy zmiana sposobu zagospodarowania terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie objętym planem, takie zdarzenie prawne należy ocenić jako bezprawne i wymagające przeciwdziałania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 59 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 59 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zastosowanie również do terenów objętych planem miejscowym. Organy naruszyły przepisy postępowania, nie ustalając stanu faktycznego sprawy. Umorzenie postępowania było nieuzasadnione, gdyż istniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej interpretacja przepisu art. 59 ust. 3 w zw. z ust. 2 [...] prowadzi do wniosku, że przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, objętego planem miejscowym zmiana zagospodarowania terenu [...] odwołuje się do funkcjonalnego przekształcenia terenu, a zatem określonych działań faktycznych, podejmowanych samowolnie
Skład orzekający
Daria Sachanbińska
przewodniczący sprawozdawca
Beata Kozicka
sędzia
Krzysztof Sobieralski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście terenów objętych planem miejscowym oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu zagospodarowania terenu i zastosowania przepisów KPA oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących zagospodarowania przestrzennego i samowoli budowlanej, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości i organów administracji.
“Czy zmiana zagospodarowania terenu objętego planem miejscowym jest zawsze legalna? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 211/22 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2022-11-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Beata Kozicka Daria Sachanbińska /przewodniczący sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski Symbol z opisem 6159 Inne o symbolu podstawowym 615 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 503 art. 59 ust. 3 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 czerwca 2022 r., nr SKO.40.964.2022.li w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Turawa z dnia 24 lutego 2022 r., nr BU.6731.2.2021.KB, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego E. S. kwotę 503 (pięćset trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r., nr BU.6731.2.2021.KB, Wójt Gminy Turawa umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek E. S. (zwanego dalej skarżącym) z dnia 15 sierpnia 2021 r. w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działce nr a a.m. [...] obręb T., Gmina T. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741, z późn. zm. [na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2022 r. poz. 503]), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ustalił, że powyższa działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego południowej części obszaru wsi T., uchwalonym uchwałą Nr IX/34/2019 Rady Gminy Turawa z dnia 16 lipca 2019 r. Zdaniem organu wskazany przez wnioskodawcę art. 59 ust. 3 ustawy nie może mieć zatem zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem odnosi się on do sytuacji, gdy na danym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym organ uznał, że należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podniósł, że wskazane przez niego działki użytkowane są nadal niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako zaplecze parkingowo-magazynowe [...] usytuowanego po przeciwnej stronie ulicy [...], na działce nr b w T. Ponadto decyzja jest niezgodna ze stanem prawnym i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3469/18. Skarżący za niezrozumiałe uznał też rozstrzygnięcie jednej sprawy dwoma odrębnymi decyzjami. Ponownie zwrócił uwagę na konieczność wyłączenia z postępowania Wójta Gminy Turawa, ponieważ [...] oraz zaplecze [...] prowadzone są przez radnego Gminy T. i [...] Zastępcy Wójta. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (zwane dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 23 czerwca 2022 r., nr SKO.40.964.2022.li, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i wskazało na treść art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 59 ust. 1 i ust. 3 ustawy. Następnie podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że norma art. 59 ust. 3 ustawy ma zastosowanie tylko w przypadku braku planu miejscowego, z czym nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jako że wskazana we wniosku skarżącego działka objęta jest ustaleniami planu miejscowego z 2019 r. Dlatego - wedle Kolegium - zasadnie organ pierwszej instancji umorzył wnioskowane postępowanie w całości. SKO podniosło także, że organ po otrzymaniu wniosku skarżącego winien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 K.p.a., jednak w sytuacji, gdy doszło już do formalnego wszczęcia postępowania, należało umorzyć postępowanie. W ocenie Kolegium na wynik sprawy nie ma również wpływu fakt, że organ pierwszej instancji "podzielił" jeden wniosek "na dwa" i wydał dwie odrębne decyzje, tj. dotyczące działek nr c i nr d (pierwsza decyzja) oraz działki nr a, co do której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu opolskiego zadeklarował podjęcie działań nadzorczych z powodu prowadzenia robót budowlanych "na budynku gospodarczym, usytuowanym na tej działce". W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił organowi brak oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, nadużycie lub błędne zastosowanie norm prawnych, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, przepisów miejscowych oraz procedury administracyjnej. Według skarżącego do naruszenia art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. doszło poprzez zaniechanie oceny stanu faktycznego i prawnego dotyczącego działki nr a k.m. [...] oraz działek nr c, d, obręb T., w zakresie dotyczącym: - sposobu zagospodarowania działek przed 2018 r., tj. przed rozpoczęciem zmian zagospodarowania nieruchomości, - rozmiaru i terminu dokonanych zmiany zagospodarowania działek, - obecnego zagospodarowania i użytkowania działek związanego z urządzeniem magazynu części [...] oraz dużego parkingu, stanowiących część [...] i będących źródłem emisji zanieczyszczeń i hałasu, - legalności dokonanych zmian, - zgodności sposobu zagospodarowania i użytkowania działek z ustaleniami miejscowego planu przyjętego 16 lipca 2019 r. Skarżący akcentował, że pomimo braku jakichkolwiek ustaleń rozstrzygnięcie oparto na domniemaniu, że zmiana sposobu zagospodarowania działek nastąpiła po uchwaleniu miejscowego planu, tj. po 16 lipca 2019 r., choć zgodnie ze stanem faktycznym działki nr c i nr d użytkowane były jako parking [...] już od 2018 roku. W dalszej części uzasadnienia skargi podniósł, że niezgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. i wnioskiem postępowanie podzielono na dwie części, zakończone dwiema decyzjami. Nie uwzględniono tego, że wniosek dotyczył samowoli urbanistycznej w zakresie trzech sąsiadujących działek o numerach: c , d i a a.m. [...] w T. Dodatkowo wskazał na błędną wykładnię art. 59 ust. 3 ustawy i uznanie, że przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku zmiany sposobu zagospodarowania dokonanej przed uchwaleniem miejscowego planu. Zdaniem skarżącego stanowisko to jest sprzeczne ze wskazanym w skardze orzecznictwem sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. SKO stwierdziło, że nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w przywołanych przez skarżącego wyrokach. Na rozprawie skarżący podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze. Przedłożył również plik dokumentów, które - jego zdaniem - obrazują stan faktyczny spornych działek. Akcentował, że z przedstawionej dokumentacji wynika stan zagospodarowania działki sprzed i po uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślił raz jeszcze, że stan faktyczny w sprawie nie został prawidłowo ustalony. Według skarżącego zmiany sposobu użytkowania dokonano już w 2015 r. Zwrócił uwagę, że [...] właściciela działki jest zastępcą Wójta. Wskazał nadto na szereg uciążliwości, które wiążą się z obecnym sposobem zagospodarowania działki, w tym zablokowanie wąskiej drogi. Podniósł, że wszyscy sąsiedzi są zgodni co do tego, iż jest to stan niepożądany, ale jednocześnie są informowani przez właściciela działki, że "może on robić na swojej działce co chce". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Natomiast stwierdzone naruszenie przepisów niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia 23 czerwca 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Turawa z dnia 24 lutego 2022 r. umarzającą w całości - na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. - postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działce nr a a.m. [...] obręb T., Gmina T. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wyjaśnienia wymaga, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2016 r., 14 wydanie, s. 492-493). Podkreślić też trzeba, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej. Zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. oraz narusza interes strony skarżącej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 967/09). Celem postępowania administracyjnego jest bowiem załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty i temu powinna służyć działalność orzecznicza organów administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy wadliwie uznały, że zachodzą podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 105 § K.p.a., co było wynikiem błędnej wykładni art. 59 ust. 3 ustawy. W związku z tym wyjaśnić trzeba, że wedle art. 59 ust. 1 ustawy zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86 tej ustawy, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 59 ust. 2 ustawy przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku. Stosownie zaś do art. 59 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie i piśmiennictwie, że interpretacja przepisu art. 59 ust. 3 w zw. z ust. 2, przy uwzględnieniu konstytucyjnych zasad państwa prawnego (art. 2) i równości wobec prawa (art. 31 ust. 1), prowadzi do wniosku, że przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, objętego planem miejscowym. W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że wykładnia celowościowa i systemowa art. 59 ust. 3 ustawy prowadzi do wniosku, że bez względu na to, czy niezgodna z przepisami zmiana sposobu zagospodarowania terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie, dla którego uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to takie zdarzenie prawne należy ocenić jako bezprawne, wymagające odpowiednia przeciwdziałania ze strony powołanych do tego organów państwa w celu doprowadzenia terenu do stanu zgodnego z prawem (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2478/20; z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II OSK 3170/18; z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2882/15 oraz Alicja Plucińska-Filipowicz (red.), Marek Wierzbowski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, teza 6, opublikowany: LEX/el. 2021). Stosownie do powyższego Sąd nie podzielił odmiennego w omawianej kwestii stanowiska organów, że art. 59 ust. 3 ustawy stosuje się tylko w przypadku braku planu miejscowego. W kontrolowanej sprawie doszło zatem do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 3 ustawy, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji uznanie przez organy, że przepis ten nie ma zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, ponieważ działka wskazana przez skarżącego objęta jest ustaleniami planu miejscowego z 2019 r. Już tylko stwierdzenie naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przesądziło o konieczności uchylenia decyzji organów obu instancji. Oceniając dalej kwestionowane decyzje, dostrzec również trzeba, że zmiana zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 59 ust. 3 ustawy, jest pojęciem, które nie zostało wprawdzie ustawowo zdefiniowane, niemniej mając charakter urbanistyczny, odwołuje się do funkcjonalnego przekształcenia terenu, a zatem określonych działań faktycznych, podejmowanych samowolnie, które przekształcają w przestrzeni dany teren, zmieniając jego dotychczasową prawem przewidzianą funkcję bądź poprzez nadanie jej nowego przeznaczenia, bądź poprzez pozbawienie jej cech pozwalających wykorzystywać ją zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami przewidzianymi w planie miejscowym. Z tego powodu objęte hipotezą art. 59 ust. 3 ustawy będzie przykładowo znaczące zwiększenie realizowanej już działalności wytwórczej lub usługowej, wprowadzenie nowych form tej działalności, zwiększenie obszaru zajętego pod nią, a wreszcie zintensyfikowanie niekorzystnych dla otoczenia skutków, które prowadzona działalność na terenie nieruchomości o innym przeznaczeniu powoduje w sferze m.in. bezpieczeństwa pożarowego, stosunków wodnych, pracy, zdrowotnego, higieniczno-sanitarnego, ochrony środowiska i przyrody (tak: NSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 397/17). W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że zmianą zagospodarowania terenu mogą być również takie czynności jak: utwardzenie działki, rozpoczęcie jej wykorzystywania jako miejsca parkowania pojazdów mechanicznych służących wykonywaniu działalności gospodarczej, nagromadzenie hałd ziemi oraz urządzenie na nieruchomości składowiska, miejsc postojowych lub bazy transportowej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 87/19 i powołane tam orzecznictwo). Kluczowym zagadnieniem w toku postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 59 ust. 3 ustawy jest zatem niebudzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie przez właściwy organ, czy na terenie konkretnej nieruchomości doszło, czy też nie doszło, do zmiany sposobu zagospodarowania terenu (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1224/18). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych w powyższym zakresie i nie dokonały oceny, czy doszło do ewentualnej zmiany sposobu zagospodarowania działki nr a. Takie działanie organu niewątpliwe świadczy o naruszeniu przepisów regulujących kwestie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to przepisy zobowiązują do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie faktów i udowodnionych okoliczności, poddanych następnie wszechstronnej analizie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, a w dalszej kolejności do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dopiero dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i z odniesieniem się do zarzutów strony postępowania, umożliwia prawidłowe zastosowanie przez organ administracji normy prawa materialnego. Tak się jednak nie stało w kontrolowanej sprawie, co czyni zasadnym zarzut skargi o naruszeniu przez organy przepisów prawa procesowego poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo dostrzec przyjdzie, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu skarżącego w kwestii ewentualnego wyłączenia Wójta Gminy Turawa. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że organy przede wszystkim dokonały wadliwej wykładni art. 59 ust. 3 ustawy, co w rezultacie skutkowało także naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie. Organy naruszyły też normy prawa procesowego, ponieważ przeprowadzone postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia oraz jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu stwierdzone naruszenie przepisów spowodowało konieczność uchylenia - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. - wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz uiszczona opłata kancelaryjna w kwocie 3 zł za wydruk skargi, który należało doręczyć uczestnikom postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do dokonania przez organ ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z uwzględnieniem takiej wykładni przepisów, jaką przyjął Sąd, a także do odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI