II SA/Op 208/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która uniemożliwiała właścicielce zabudowę działki ze względu na wyznaczoną "obowiązującą linię zabudowy" w sąsiedztwie lasu.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej jej działki, zarzucając, że wyznaczona "obowiązująca linia zabudowy" w połączeniu z sąsiedztwem lasu uniemożliwia zabudowę działki, naruszając jej prawo własności. Sąd uznał, że takie ograniczenie jest nadmierną ingerencją w prawo własności i stanowi naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stwierdzając nieważność uchwały w zaskarżonej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę R. C. na uchwałę Rady Miejskiej w Ozimku z 2009 r. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca zarzuciła, że uchwała w części dotyczącej jej działki nr a, poprzez wyznaczenie "obowiązującej linii zabudowy" w sąsiedztwie terenu leśnego, uniemożliwia jej realizację zabudowy mieszkaniowej, co stanowi naruszenie jej prawa własności. Sąd analizując przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Konstytucji RP oraz Kodeksu cywilnego, stwierdził, że wyznaczona linia zabudowy, w połączeniu z wymogami przepisów technicznych dotyczącymi odległości od lasu, faktycznie uniemożliwia racjonalne zagospodarowanie działki. Sąd uznał, że takie ograniczenie prawa własności jest nadmierne i nieproporcjonalne, naruszając tym samym istotę prawa własności oraz zasady konstytucyjne. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki skarżącej, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wyznaczenie "obowiązującej linii zabudowy" w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, które w połączeniu z innymi przepisami (np. dotyczącymi odległości od lasu) uniemożliwia racjonalne zagospodarowanie nieruchomości, stanowi istotne naruszenie prawa własności i może być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały w tej części.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy nie jest nieograniczone i musi uwzględniać prawo własności. Wyznaczenie "obowiązującej linii zabudowy" na działce sąsiadującej z lasem, która uniemożliwia zabudowę zgodnie z przepisami technicznymi, stanowi nadmierną ingerencję w prawo własności i przekracza granice władztwa planistycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania, lub naruszenie właściwości organów, skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Należy brać pod uwagę interes indywidualny, walory ekonomiczne przestrzeni oraz potrzeby interesu publicznego.
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ochrona prawa własności.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
warunki techniczne art. 271 § 8
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa własności poprzez wyznaczenie "obowiązującej linii zabudowy" na działce nr a, która w połączeniu z sąsiedztwem lasu uniemożliwia zabudowę. Naruszenie zasady proporcjonalności i konstytucyjnych praw właściciela (art. 64, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) przez nadmierną ingerencję w prawo własności. Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego (art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Godne uwagi sformułowania
obowiązująca linia zabudowy nieprzekraczalna linia zabudowy nadmierna ingerencja w prawo własności władztwo planistyczne nie ma charakteru nieograniczonego zasada proporcjonalności uchwała w części dotyczącej działki nr a jest niemożliwa do wykonania i brak tej wykonalności ma charakter trwały
Skład orzekający
Beata Kozicka
sprawozdawca
Daria Sachanbińska
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia prawa własności w planowaniu przestrzennym, zasada proporcjonalności, obowiązek uwzględniania interesu indywidualnego przez gminy, interpretacja \"obowiązującej linii zabudowy\" w kontekście sąsiedztwa lasu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyznaczenia "obowiązującej linii zabudowy" w planie miejscowym w sąsiedztwie terenu leśnego, która uniemożliwia zabudowę zgodnie z przepisami technicznymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a planowaniem przestrzennym, ilustrując, jak wadliwe zapisy planu mogą uniemożliwić realizację podstawowych uprawnień właściciela. Jest to praktyczny przykład dla właścicieli nieruchomości i prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Plan miejscowy uniemożliwił budowę domu – sąd stanął po stronie właściciela.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 208/22 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2023-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Beata Kozicka /sprawozdawca/ Daria Sachanbińska /przewodniczący/ Krzysztof Sobieralski Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 40 art. 101 ust. 1, Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 147 § 1, art. 200, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 § 271 ust. 8 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz.U. 2022 poz 503 art. 1 ust. 2 pkt 6 i pkt 7, art. 6 ust. 2 pkt 2, art. 28 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. C. na uchwałę Rady Miejskiej w Ozimku z dnia 27 lutego 2009 r., Nr XXXI/289/09 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej odnośnie do działki nr a, karta mapy [...], obręb ewidencyjny S. w jednostce ewidencyjnej obszar – O., 2) zasądza od Gminy Ozimek na rzecz skarżącej R. C. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismem z dnia 20 czerwca 2022 r. R. C. (dalej: skarżąca, strona), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXXI/289/09 Rady Miejskiej w Ozimku z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi S. i P. (część obrębu [...] oraz część obrębu [...]) (Dz. Urz. Woj. Opolsk. z dnia 10 kwietnia 2009 r., poz. 446), dalej jako: "uchwał, plan" – podjętej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 40), dalej także: "u.s.g.", oraz art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.), dalej jako: "ustawa o planowaniu", lub "u.p.z.p." – w części dotyczącej działki nr a obręb ewidencyjny [...], w jednostce ewidencyjnej obszar-O. Zgodnie z treścią przyjętej uchwały wyżej wymieniona nieruchomość, stanowiąca własność skarżącej, znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 28 MN. Zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały planu podstawowym przeznaczeniem obszaru oznaczonego tym symbolem jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna z nieuciążliwymi usługami jako funkcja uzupełniająca. W załączniku graficznym teren ten ma wyznaczone obowiązujące linie zabudowy i stanowi obszar pomiędzy drogami oznaczonymi symbolami: 37 KDW, 11 KDD1/2, 12 KDD1/2 i 35 KDW. Treść § 6 ust. 2 pkt 15 lit. g uchwały planu określa, że dla terenu 28 MN wyznaczono odległości sytuowania obiektów budowlanych od linii rozgraniczającej tereny o różnym przeznaczeniu na: 4,5m, 5,5m, 8m, 10m. Pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. (nadanym poprzez operatora pocztowego dnia 8 czerwca 2022 r.) pełnomocnik skarżącej wezwała Radę Gminy Ozimek i Burmistrza Miasta Ozimek do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały planu w zakresie dotyczącym linii zabudowy na działce nr a, obręb [...], w ten sposób, aby skarżąca mogła "wybudować dom", zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U z 2020 r., poz. 1225 ze zm.), dalej jako: "warunki techniczne". W ocenie autorki wniosku stan prawny ustanowiony w kwestionowanej uchwale planu "nie pozwala na realizowanie prawa właściciela w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia albo zapisów planu zagospodarowania przestrzennego albo treści rozporządzenia w sprawie warunków technicznych". Dalej podniosła, że "uchwała w części dotyczącej działki nr a (...) jest niemożliwa do wykonania i brak tej wykonalności ma charakter trwały". Zdaniem pełnomocnika skarżącej wskazana przesłanka uzasadnia konieczność dokonania zmian w zapisach planu, bądź po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w ustawie, podstawę do wystąpienia na drogę postępowania sądowego. W reakcji na to wezwanie, w piśmie z dnia 23 czerwca 2022 r. adresowanym do Przewodniczącej Rady Miejskiej w Ozimku, Burmistrz Ozimka wskazał, że działka nr a znajduje się na terenie, dla którego wyrysowano w załączniku graficznym do uchwały obowiązująca linię zabudowy, tj. "linie wzdłuż, której należy sytuować budynki o funkcji podstawowej terenu". Następnie podkreślił, że działka sąsiednia jest przeznaczona jako użytek leśny, co skutkuje obowiązkiem sytuowania budynku mieszkalnego w odległości odpowiednio 12 lub 16m od linii lasu w zależności od materiałów, z których wykonane są ściany budynku oraz pokrycie dachu. W konkluzjach potwierdził organ, że w zaistniałym stanie prawnym sytuowanie obiektu jest niemożliwe z uwagi na wyrysowaną obowiązującą linię zabudowy oraz użytek leśny, graniczący z działką skarżącej. Zdaniem Burmistrza rozwiązaniem, w zaistniałej sprawie, byłoby wyłącznie "zmiana linii zabudowy z obwiązującej na nieprzekraczalną, która umożliwiałaby odsunięcie budynku mieszkalnego od lasu i ulokowanie go w głębi działki". Jednocześnie organ wykonawczy gminy Ozimek w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie skierowanym do Przewodniczącej Rady Miejskiej w Ozimku stwierdził, że "zarzuty stawiane w piśmie z 3 czerwca 2022 r. o błędnych ustaleniach zapisów w miejscowym plamie zagospodarowania przestrzennego wsi S. dotyczące możliwości budowy domu jednorodzinnego na działce o szerokości 15 m są w części zasadne". Na zakończenie oświadczył Burmistrz Ozimka, że wszczęcie procedury aktualizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości S. jest planowane na przełom 2023-2024. W skardze z dnia 20 czerwca 2022 r. (data nadania poprzez operatora pocztowego 5 lipca 2022 r.), wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pełnomocnik R. C. zaskarżył wyżej wymienioną uchwałę w części dotyczącej działki strony, zarzucając jej naruszenie: 1) "art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa własności Skarżącego do jego nieruchomości na skutek uchwalenia zaskarżonej Uchwały, na której teren działki nr a, obręb ewidencyjny [...], w jednostce ewidencyjnej Obszar-O., przeznaczony został na tereny lasu, przez co Skarżąca pozbawiona została możliwości dotychczasowego wykorzystania działki (zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem, w tym na cele budowlane)", 2) "art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu "poprzez niewłaściwe określenie linii zabudowy na działce nr a, obręb ewidencyjny [...], w jednostce ewidencyjnej Obszar-O.", 3) "art. 28 ust. 1 ustawy "poprzez istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego w zakresie ustalenia linii zabudowy w jakim uchwała dopuszcza do realizacji budynków na terenie oznaczonym symbolem RM w odległości mniejszej niż 12 m od granicy terenu lasu, znajdującego się w granicach działki oznaczonej numerem ewidencyjnym a obręb ewidencyjny [...], w jednostce ewidencyjnej obszar-O.". Podnosząc te zarzuty wniosła skarżąca – jak wskazano na wstępie – o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr a, obręb ewidencyjny [...], w jednostce ewidencyjnej Obszar-O. oraz o wstrzymanie wykonalności uchwały do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. W uzasadnieniu skargi jej autorka opisała stan faktyczny sprawy oraz odniósł się do zapisów obowiązującej uchwały planu wobec działki należącej do skarżącej, akcentując uprawnienie strony do zaskarżenia aktu prawa miejscowego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., powołując przy tym stosowne orzecznictwo. Następnie odniosła się pełnomocnik skarżącej się do kompetencji prawodawczych organów gminy w zakresie uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz powołała treść art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu, akcentując, że zasady kształtowania zabudowy oraz linie zabudowy stanowią obligatoryjny element planu miejscowego. W dalszych motywach z kolei odniosła się do przepisów przeciwpożarowych z § 271 warunków technicznych, wskazując, że ich treść determinuje minimalną odległość sytuowania budynku, od lasu ustaloną na 12 m. Dalej podkreśliła, że od 1 stycznia 2018 r. ustawodawca wprowadził odstępstwo od tych wymagań, przytaczając treść § 271 ust. 8a warunków technicznych. Kontynuując wskazała autor skargi, że opisany wyjątek nie może mieć zastosowania wobec kształtowania zabudowy na działce nr a, bowiem zastosowanie się do wskazanej regulacji z warunków technicznych, skutkowałoby naruszeniem zapisów obowiązujących w uchwale planu miejscowego w zakresie wyrysowanej obowiązującej linii zabudowy. W jej ocenie w zaistniałej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu, które winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności w części dotyczącej działki nr a, bowiem nieprawidłowy zapis linii zabudowy nie uwzględnia linii lasu na działce sąsiedniej. Dalej przytoczył autor skargi, iż regulacje dotyczące sytuowania budynków od granicy lasu przewidują, że odległość zabudowy od linii lasu powinna wynosić 12m, gdy dom ma ściany i przekrycie dachu nierozprzestrzeniające ognia lub 16m, gdy dom ma ściany lub przekrycie dachu rozprzestrzeniające ogień. Zdaniem skarżącej wskazane wyżej rażące naruszenia prawa prowadzi do konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego treści skarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr a w zakresie dotyczącym linii zabudowy na tej działce, bowiem strona nie może zrealizować swojego prawa własności nie naruszając przy tym obowiązujących warunków technicznych. Wskazany stan prawny dotyczący zabudowy na działce nr a skutkuje – w ocenie pełnomocnika – naruszeniem art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), dalej: K.c, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, ponownie akcentując, że skarżąca nie może realizować uprawnień właścicielskich wobec gruntu w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia albo zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, albo treści rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że pozostawia rozstrzygnięcie w sprawie pod rozwagę Sądu. W uzasadnieniu przedstawił podstawę materialnoprawną podjętej uchwały, a następnie wskazał, że dla działki nr a została wyrysowana obowiązująca linia zabudowy, następnie odniósł się do treści § 271 ust. 8 warunków technicznych, z uwzględnieniem nowelizacji z roku 2018 wprowadzającej § 271 ust. 8a warunków technicznych. Dalej pełnomocnik organu potwierdził, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym usytuowanie budynku mieszkalnego na działce skarżącej jest niemożliwe. W piśmie z dnia 10 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącej doprecyzowała, że naruszenia prawa własności upatruje w nieprawidłowym ustaleniu linii zabudowy na działce nr a, poprzez wyrysowanie w załączniku graficznym dla tej nieruchomości obowiązującej linii zabudowy, a nie nieprzekraczalnej linii zabudowy. W ocenie strony skarżącej zapis planu wyklucza wykonanie zabudowy mieszkaniowej na wyżej wymienionej działce, z uwagi na graniczenie jej z użytkiem leśnym, a wyłącznie usunięcie z obrotu wadliwego zapisu uchwały umożliwi wykonanie posiadanego prawa własności poprzez możliwość realizacji zabudowy. Natomiast organ w piśmie z 21 listopada 2022 r., wyjaśnił, że "prawdopodobnie obowiązująca linia zabudowy została narysowana w celu odsunięcia się od ściany lasu ze względu na możliwość przewrócenia się drzew w przypadku silnych wiatrów". Zaznaczył Burmistrz Ozimka, że wprowadzenie takiej linii ma też na celu wprowadzenie ładu przestrzennego dla danego terenu i ujednolicenie linii zabudowy dla danej ulicy. Podkreślił, że w omawianym przypadku jest możliwość lokowania budynku w odległości mniejszej niż 12m od lasu (od działki nr 249) z racji możliwości ubiegania się o zgodę na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych. Zwrócił przy tym uwagę, że działka ma niekorzystne parametry zabudowy (szerokość działki ok. 15,7m). Przy założeniu odsunięcia się od granic działki 4m po obu stronach ścianami z oknami na budowę ściany frontowej zostanie ok. 7,7m. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), dalej: p.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Mocą § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. – nawiązującym w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji RP – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Z brzmienia art. 3 § 2 pkt 5 i 6 wynika zatem, że sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a, sąd stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 tej ustawy, stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą organu gminy oznacza jej nieważność, (por. T. Woś [w:] T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 761-762). Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, tak samo jak i pojęcie "sprzeczność z prawem". W literaturze przedmiotu wypracowano pogląd, aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego (w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny), Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). Równocześnie zaznaczenia wymaga, że mocą art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 09 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10). Przyjąć należy, zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę Sąd zauważa nadto, że na gruncie art. 147 § 1 p.p.s.a., judykatura przyjmuje pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustaw samorządowych, w których mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. W piśmiennictwie i orzecznictwie, z którymi utożsamia się skład orzekający, do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97; z 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, które nie straciły na swej aktualności, co do wyrażonych tam poglądów, wszystkie przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.), dalej: Kpa. Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia prawa, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przypomnieć trzeba, że uznanie, iż dany akt władztwa organu administracji publicznej został wydany bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, możliwe jest wyłącznie, gdy ziszczony jest szereg obiektywnych czynników. Bogate w tej materii orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny jednoznacznie przyjmuje, że dla ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa musi dojść do oczywistości naruszenia prawa, polegającego na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Następnie muszą wystąpić skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, ponieważ odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. wyroki: NSA z 9 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 3503/18, z 11 października 2022 r. sygn. akt III OSK 1339/21 czy WSA w Krakowie z 11 lipca 2022 r., sygn. akt III Sa/Kr 350/22, CBOSA). Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie uchwałę w zakresie wskazanej w skardze działki strony skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. Sformułowane w niej zarzuty mają bowiem oparcie tak w obowiązującym prawie, jak i w okolicznościach faktycznych w zakresie nieruchomości, będącej własnością skarżącej i wywodzonego z tego prawa ich interesu prawnego w sprawie, co w konsekwencji skutkuje przy tym uznaniem, że została wniesiona przez legitymowany podmiot. Zgodnie z treścią Księgi Wieczystej nr [...], działka nr a, obręb [...], w gminie O. stanowi własność R. C. Z kolei zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten determinuje legitymację skargową, a także - zwłaszcza w przypadku kontroli aktów prawa miejscowego takich jak uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – zakres rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Warunkiem wniesienia skargi jest po pierwsze wykazanie interesu prawnego przez skarżącego, a po wtóre wykazanie, że podjęty akt prawa miejscowego narusza ów interes prawny. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności części planu miejscowego dotyczącym uregulowań działki, której jest właścicielem wymienionej w żądaniu skargi. Oznacza to, że jedynie w części planu obejmującego przedmiot własności ma interes prawny, aby żądać kontroli legalności planu. Przy czym nie wykazała, aby z racji przysługującego jej prawa własności uprawnienia te oddziaływały na pozostałe (tj. nie dotyczące własności) zarówno postanowienia planu, jak i jego zakres terytorialny. Jeżeli zatem strona wywodzi interes prawny z prawa własności, to stwierdzenie nieważności planu powinno nastąpić co do zasady tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej nieruchomości strony. Takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 117/13, z 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 301/16). Tym samym kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu mającemu tytuł prawny do oznaczonej nieruchomości objętej planem; w konsekwencji ewentualne uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego. Także potencjalne naruszenia procedury planistycznej mogą być brane pod uwagę tylko wtedy, gdy pozostają w związku z interesem prawnym skarżącego (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/17, oraz powołane tam orzecznictwo). W tym kontekście trzeba też dostrzegać różnicę między naruszeniem interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego, stanowiącym podstawę legitymacji skargowej, a podstawą do uwzględnienia skargi, w szczególności zaś stwierdzenia nieważności uchwały – ta podstawa zależy jeszcze od czegoś więcej, mianowicie od naruszenia obiektywnego porządku prawnego. Innymi słowy, naruszenie interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego przesądza o skutecznym uruchomieniu kontroli sądowej, ale samo przez się nie implikuje jeszcze uwzględnienia skargi. Stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może nastąpić – jak stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu – tylko w razie stwierdzenia określonych, stypizowanych naruszeń prawa (istotnego naruszenia zasad sporządzania planu, istotnego naruszenia trybu jego sporządzania, a także w razie naruszenia właściwości organów). Wstęp powyższy, zawierający syntetyczne ujęcie istoty kontroli sądu administracyjnego w przypadku skargi na akt prawa miejscowego, w ocenie Sądu, pozwala przejść do nakreślenia istotnych aspektów faktycznych sprawy. Zatem skarżąca jako właścicielka działki wskazanej w skardze, co jest poza sporem, ma interes prawny do jej wniesienia, w zakresie naruszenia zapisami planu jej prawa własności. Prawo to oczywiście nie jest prawem absolutnym, to niemniej jednak, korzysta z ochrony prawnej sprzężona z nią triada uprawnień właściciela: uprawnienie do posiadania rzeczy (ius possidendi), uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą (ius disponendi). Ingerencja w prawo własności jest – jak wskazano powyżej – dopuszczalna wyłącznie w prawem określonych granicach. Odnosząc się do kwestii formalnych, wskazać należy, że strona skarżąca dochowała ciążącego na niej obowiązku wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wywiedzeniem skargi do WSA w Opolu. Przypomnieć należy, że strona przed wniesieniem skargi wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa z racji tego, że zaskarżona uchwała została podjęta przed zmianą dokonaną ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Dopiero bowiem od 1 czerwca 2017 r. w stanie prawnym nie jest konieczne do wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na plan miejscowy, skierowanie do rady gminy, która uchwaliła ten plan lub następcy tej gminy, wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Posiłkując się tezą wyrażoną w wyroku NSA z 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1624/18, Sąd stwierdza, że przepisy art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzemieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. stosuje się nadal do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych przed tym dniem. Oznacza to, że zaskarżenie uchwały podjętej przed 1 czerwca 2017 r. wymagało uprzedniego wyczerpania trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z przytoczonej regulacji intertemporalnej wynika wprost, że w sprawach dotyczących aktów organów gminy (w tym uchwał), nowa regulacja art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. znajduje zastosowanie tylko w stosunku do takich aktów, które zostały podjęte po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z roku 2017. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd wskazuje, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów, jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Sąd w pełni uznaje za zasadne stanowisko skarżącej prezentowane w sprawie, którego – co do zasady – nie neguje także organ. Kluczowym dla sprawy jest ocena postanowień zawartych w uchwale nr XXXI/289/09 Rady Miejskiej w Ozimku z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego wsi S. i P. (część obrębu [...] oraz część obrębu [...]) odnoszących się do działki nr a, k.m. [...], obręb [...], gmina O. Zwłaszcza w aspekcie naruszenia nimi uprawnień właścicielskich korzystania z niej i przeznaczenia jej przez właściciela na cele jednorodzinnej zabudowy mieszkaniowej. Wskazana nieruchomość, zgodnie z załącznikiem graficznym do uchwały planu, ma wyrysowaną obowiązującą linię zabudowy. Zgodnie z Polską Normą PN-B-01027:2002, jak i definicją przyjętą w urbanistyce jest to linia, na której musi stanąć frontowa ściana budynku lub innej budowli naziemnej lub innej, nie będącej linią napowietrzną lub siecią uzbrojenia terenu (Saternus P., Leksykon urbanistyki i planowania przestrzennego, Wydanie I, Warszawa 2013 r. str. 240). Oznacza to, że linia ta stanowi wydłużenie linii istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich, co jednoznacznie potwierdza rysunek graficzny planu załączony do uchwały. Tym różni się obowiązująca linia zabudowy od nieprzekraczalnej linii zabudowy, że ta druga określa wyłącznie granicę obszaru, w którym możliwa jest zabudowa. W takiej sytuacji inwestor może dowolnie zabudować nieruchomość pod warunkiem, że nie przekroczy wskazanej w planie granicy. Natomiast obowiązując linia, jak już wskazano, determinuje usytuowanie ściany frontowej budynku, a konsekwencji określa usytuowanie budynku na działce. Jak wynika z rysunku planu, oraz dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącej w toku prowadzonego postępowania, działka należąca do R. C. jest niezabudowana, a lokalny prawodawca zakreślając na jej nieruchomości obowiązującą linię zabudowy, dostosowaną do istniejącej w chwili sporządzania planu linii zabudowy na działkach sąsiednich wzdłuż drogi oznaczonej w uchwale planu symbolem 37 KDW (ul. [...]), wykluczył możliwość sytuowania obiektów w głębi działki. Całkowicie jednak pominął lokalny prawodawca, iż z działką nr a graniczy użytek leśny, określony w planie symbolem 6ZL (teren lasu), który już ogranicza korzystanie z niej. Zgodnie z § 16 uchwały dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami od 1ZL do 39ZL ustala się przeznaczenie pod lasy (ust. 1). Na terenach wymienionych w ust. 1 zasady zagospodarowania i ochrony należy prowadzić według planu urządzenia lasu zgodnie z ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach (ust. 2). W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że teren ten stanowi las, a tym samym dla realizacji zabudowy na działce nr a będzie mieć zastosowanie § 271 ust. 8 warunków technicznych (w brzmieniu z 2002 r. Dz. U. nr 75, poz. 690), który stanowił, że odległość budynku ZL od działki leśnej winna wynosić 12m w przypadku, gdy budynek posiada ścianę nierozprzestrzeniającą ogień lub 16m w przypadku ściany budynku rozprzestrzeniającej ogień, a 12m w przypadku ściany nierozprzestrzeniającej ognia. Żądanie takiej odległości podyktowane jest przede wszystkim zapewnieniem bezpiecznej lokalizacji budynku mieszkalnego od granicy lasu, która skutecznie uniemożliwi, bądź też ograniczy do minimum ewentualne rozprzestrzenienie się pożaru pomiędzy lasem a takim budynkiem. W zaistniałym stanie faktycznym możliwość zabudowy działki należącej do skarżącej jest obwarowana dostosowaniem zabudowy do regulacji z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz – wobec graniczenia z działką o przeznaczeniu jako użytek leśnym – wyżej wymienionych warunków technicznych. Tym samym, mając na względzie treść obu aktów, uznać należy, że zapisy uchwały planu w dacie jej podjęcia wykluczyły możliwość zabudowy działki nr a. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że każda próba sytuowania budynku na wskazanej nieruchomości skutkowałaby albo naruszeniem zapisów planu w zakresie obowiązującej linii zabudowy (w sytuacji dostosowania się do linii lasu) albo naruszeniem warunków technicznych (w sytuacji lokalizacji zabudowy zgodnie zapisami planu miejscowego). Podkreślenia wymaga, że władztwo planistyczne nie ma charakteru nieograniczonego i powinno uwzględniać m.in. prawo własności Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży bowiem każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ma kształtować i kształtuje sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a jego postanowienia mogą prowadzić do ograniczeń prawa własności, ale nie do takich, które prowadziłyby de facto do naruszenia jego istoty. Władztwo planistyczne gminy nie jest – jak wskazano powyżej – władztwem absolutnym, ma granice wynikające m.in. z art. 64 ust. 3 oraz z art. 31 ust. 3 Konstytucji, statuującego zasadę proporcjonalności, na którą zasadnie powołała się skarżąca. Na uwagę zasługuje stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 307/12, w którym Sąd kasatoryjny nawiązując do Konstytucji RP wskazał, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może kształtować i kształtuje sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Jego postanowienia mogą prowadzić do ograniczeń prawa własności ale nie do takich, które prowadziłyby de facto do naruszenia jego istoty. Władztwo planistyczne gminy nie jest władztwem absolutnym, ma granice wynikające m. in. z przepisu art. 64 ust. 3 oraz z art. 31 ust. 3 Konstytucji, statuującego zasadę proporcjonalności. Ustalenia planu miejscowego, ograniczające prawo własności, podlegają ocenie z punktu widzenia zachowania konstytucyjnej zasady równości, w tym istnienia uzasadnionych kryteriów zróżnicowania sytuacji prawnej poszczególnych adresatów norm prawnych. Na gruncie planowania przestrzennego konieczne jest takie wyważenie interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, ale jednocześnie, w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Ograniczenie właścicieli w ich prawie własności w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uzasadnia tylko cel publiczny, ale tylko wówczas, gdy innego rozwiązania, choć go szukano, nie można było znaleźć. Nieprzestrzeganie tego powoduje, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu zagospodarowania może zostać nadużyte, a ustalenia planu, które będą wynikiem tego nadużycia, mogą okazać się prawnie wadliwe. Skoro ingerencja planistyczna gminy jest wyjątkiem od zasady nienaruszalności własności gruntu przez władze publiczne, więc każde wyznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dodatkowych ograniczeń wykonywania prawa własności musi być adekwatnie szczegółowo umotywowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w procedurze kształtowania polityki przestrzennej, interes jednostki, wskazany w art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu nie może zostać pominięty, a więc należy brać pod uwagę nie tylko walory ekonomiczne przestrzeni (art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy) czy potrzeby interesu publicznego, ale i kwestie ochrony prawa własności. Tak też nakazuje interpretować władztwo planistyczne m.in. art. 6 ustawy o planowaniu, który chroni interes indywidualny (wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 710/12). Władztwo planistyczne nie może być wobec tego traktowane jako niczym nieuzasadniona ingerencja gminy w prawa właścicielskie. Ingerencja ta jest możliwa, jedynie przy uwzględnieniu proporcjonalnie wyważonego interesu publicznego z uprawnieniami właścicielskimi. Dopuszczalna jest zmiana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dotychczasowego przeznaczenia całości bądź części danego gruntu, jednakże taka ingerencja w prawo własności musi być uzasadniona i proporcjonalna w stosunku do celów, których osiągnięciu ma służyć. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki (wyrok NSA z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1348/13). Z uwagi na zapisy planu jest oczywiste, że działka skarżącej pozbawiona została jakiejkolwiek możliwości racjonalnego zagospodarowania. Ocenę taką wyraził poniekąd także organ wykonawczy, dostrzegając to i stwierdzając w piśmie z 23 czerwca 2022 r., że: po pierwsze – zarzuty stawiane przez stronę w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa o błędnych ustaleniach zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi S. dotyczące możliwości budowy domu jednorodzinnego na działce skarżącej są zasadne, po drugie – lokowanie budynku na działce a jest niemożliwe ze względu na las oraz obowiązująca linię zabudowy. Nadto w piśmie z 21 listopada 2022 r. podniósł, że działka ma niekorzystne parametry zabudowy. Tym samym należy stwierdzić, że przy uchwalaniu planu nie poddano ani analizie, ani też nie zważono interesu strony i interesu publiczny, nie uwzględniono przy planowaniu na działce strony skarżącej obowiązującej linii zabudowy posadowienia działki jej kształtu i sąsiedztwa lasu. Ocena ta nabiera szczególnego wzmocnienia, jeśli weźmie się pod uwagę okoliczność, że uchwalony przez Gminę Ozimek plan miejscowy wprowadził faktyczny zakaz zabudowy działki skarżącej, co też dostrzegają organy gminy. Konkluzja ta wynika jednoznacznie ze skonfrontowania § 6 ust. 2 pkt 15 lit. g uchwały planu z obowiązującym wówczas brzmieniu § 271 ust. 8 warunków technicznych. Regulacje dotyczące sytuowania budynków od granicy lasów (ustawa zmieniająca: Dz. U. z 2017 r., poz. 2285) uległy w roku 2018 korzystnej dla skarżącej zmianie, niemniej nadal zapis uchwały wyklucza możliwość uzyskania pozwolenia na budowę, z uwagi na wyrysowaną obowiązująca linię zabudowy na działce nr a. Skarżąca mogłaby zabudować nieruchomość, gdyby lokalny prawodawca wyznaczył na jej terenie nieprzekraczalna linię zabudowy, wówczas dostosowując się do obowiązujących warunków technicznych, mogłaby usytuować budynek w głębi działki, co wielokrotnie podnosiła w toku postępowania pełnomocnik skarżącej. Wyznaczenie obowiązującej linii zabudowy, w zaistniałym stanie faktycznym, stanowi zatem nadmierną ingerencję w prawo własności. Zaskarżona uchwała w tym zakresie prowadzi do przekroczenia władztwa planistycznego, co niewątpliwie stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. Tym samym jako zasadny, Sąd uznał zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 140 K.c. w stosunku do działki skarżącej. Rację ma skarżąca twierdząc, że jej uprawnienia jako właściciela nieruchomości zostały przez organ naruszone, albowiem uchwalony plan miejscowy uniemożliwia dotychczasowe jej wykorzystanie i realizowanie legalnej na niej zabudowy. Tymczasem nie sposób poddać kontroli co zadecydowało o takim kształcie uchwały odnośnie do działki skarżącej. W tym zakresie Sąd uznaje za własne stanowisko wyrażone przez NSA, że w takiej sytuacji uchwała zawierająca plan miejscowy powinna zawierać uzasadnienie takiej regulacji, w przeciwnym razie nie można przeprowadzić oceny racji, które prowadziły do przyjęcia określonego ustalenia planu (tak: NSA w wyroku z 13 września 2017 r., sygn. akt II OSK 81/16). Tym samym punktem wyjścia dla oceny tych zarzutów stało się zdefiniowanie zasad wykonywania przez gminę publicznoprawnego uprawnienia do kształtowania zasad zagospodarowania przestrzeni i odniesienie ich do norm konstytucyjnych oraz norm prawa międzynarodowego. Zgodnie z art. 3 u.p.z.p. gmina dysponuje zespołem uprawnień, doktrynalnie określonym władztwem planistycznym. Gmina sprawując władztwo planistyczne, musi mieć jednak na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzeba interesu publicznego. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. Rolą organu planistycznego jest zatem wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych tak, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, w jak najmniejszym zaś naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Tymczasem mając na uwadze kształt działki skarżącej, jej położenie i wielkość uchwalono dla niej obowiązującą linię zabudowy, która uniemożliwia jej zabudowę. Warto przy tym wskazać, że lokalny prawodawca określił w otoczeniu działki skarżącej odległości zabudowy mniejsze, np.: dla obszaru 2 MN, 3 MN,4 MN, 19 MN, 22 MN. Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, że powody tak drastycznej ingerencji kwestionowanymi zapisami planu miejscowego w jej prawo własności, z jaką mamy do czynienia w sprawie, dotykającej istoty tego prawa poprzez pozbawienie jej jako właścicielki możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, w ocenie Sądu, nie odpowiadają realizacji zasady proporcjonalności. Tym samym, zdaniem Sądu, Gmina przekroczyła granice przysługującego jej uprawnienia i w sposób dowolny ograniczyła przysługujące skarżącej prawo własności. Na zakończenie odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania uchwały, wskazać należy, że pełnomocnik nie podał w skardze przesłanek uzasadniających to żądanie. Nie mniej jednak mając na względzie specyfikę postępowania, jego ekonomikę oraz konieczność uzupełnienia w toku postępowania sądowoadministracyjnego licznych okoliczności faktycznych niezbędnych do jednoznacznego ustalenia stan faktycznego, Sąd odstąpił od wydawania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie samego wniosku. Z powyższych przyczyn orzeczono o stwierdzeniu nieważności zapisów części tekstowej i graficznej uchwały, odnośnie do działki nr a k.m. [...] obręb [...], w jednostce ewidencyjnej obszar – O., stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI