II SA/OP 202/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2022-12-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
nieodpłatna pomoc prawnaorganizacje pozarządowekonkurs ofertuchwałakontrola sądowabrak uzasadnieniasamorząd powiatowyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił uchwałę Zarządu Powiatu w Nysie dotyczącą zatwierdzenia opinii komisji konkursowej w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej z powodu braku uzasadnienia.

Fundacja B. zaskarżyła uchwałę Zarządu Powiatu w Nysie zatwierdzającą opinię komisji konkursowej w sprawie przyznania środków na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w tym nierówne traktowanie i brak precyzyjnych kryteriów oceny ofert. Sąd pierwszej instancji dwukrotnie odrzucił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił te postanowienia, wskazując na potrzebę kontroli tego typu aktów przez sądy administracyjne. Ostatecznie WSA w Opolu uchylił zaskarżoną uchwałę z powodu braku jej uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji B. we W. na uchwałę Zarządu Powiatu w Nysie z dnia 15 listopada 2017 r., która zatwierdzała opinię Komisji Konkursowej rekomendującą organizacje pozarządowe do zawarcia umów na realizację zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Fundacja zarzucała uchwale naruszenie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w tym zasady równego traktowania oraz brak precyzyjnych kryteriów oceny ofert, co miało prowadzić do dyskryminacji i dowolności oceny. Sąd pierwszej instancji dwukrotnie odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak te postanowienia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że rozstrzygnięcia konkursów na realizację zadań publicznych podlegają kontroli sądów administracyjnych. Po wznowieniu postępowania, WSA w Opolu uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną uchwałę. Głównym powodem uchylenia był brak uzasadnienia uchwały, co uniemożliwiło stronie skarżącej oraz sądowi poznanie motywów organu przy wyborze ofert. Sąd podkreślił, że brak uzasadnienia jest wadą uchwały, która uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z interpretacją Trybunału Konstytucyjnego.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 12/20 uznał, że rozstrzygnięcia konkursów na realizację zadań publicznych są sprawami administracyjnymi, a ich wyłączenie spod kognicji sądów administracyjnych narusza konstytucyjne prawo do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obejmuje rozstrzygnięcia organów władzy publicznej w przedmiocie otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych.

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, stwierdza bezskuteczność tej czynności.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p.p.w. art. 15 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p.w. art. 15 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p.w. art. 11 § ust. 4

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p.w. art. 13 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.s.p. art. 87 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

KPP UE art. 41 § ust. 2 lit. c

Karta Praw Podstawowych UE

Obowiązek uzasadniania rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

EKDA art. 18

Europejski Kodeks Dobrej Administracji

Zasada uzasadniania rozstrzygnięć.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co uniemożliwiło poznanie motywów organu i kontrolę sądową.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie stanowiące integralną część każdego aktu jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały Zarządu Powiatu w Nysie oznacza jej wadliwość w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i uchylenie tej uchwały.

Skład orzekający

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący sprawozdawca

Beata Kozicka

członek

Marzena Łozowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podkreślenie znaczenia uzasadnienia aktów administracyjnych, nawet tych niebędących decyzjami, w kontekście kontroli sądowej oraz potwierdzenie kognicji sądów administracyjnych w sprawach konkursów na realizację zadań publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego typu sprawy (konkursy na zadania publiczne) i wadliwości proceduralnej (brak uzasadnienia).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje długą drogę prawną Fundacji do uzyskania kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi, podkreślając znaczenie prawa do sądu i wadliwości proceduralnych.

Długa droga do sądu: Jak brak uzasadnienia uchylił decyzję o podziale środków na pomoc prawną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 202/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 1, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2016 poz 1817
art. 15 ust. 2i
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji B. we W. na uchwałę Zarządu Powiatu w Nysie z dnia 15 listopada 2017 r., Nr 162/425/17 w przedmiocie zatwierdzenia opinii Komisji Konkursowej rekomendującej organizacje pozarządowe do zawarcia umów na realizację zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej 1) uchyla zaskarżoną uchwałę, 2) zasądza od Zarządu Powiatu w Nysie na rzecz Fundacji B. we W. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Fundację B. we W. (dalej jako "skarżąca", "Fundacja" bądź "strona"), jest uchwała Nr 162/425/17 Zarządu Powiatu w Nysie z dnia 15 listopada 2017 r. w przedmiocie zatwierdzenia opinii Komisji Konkursowej rekomendującej organizacje pozarządowe do zawarcia umów na realizację w 2018 r. zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w miejscowościach: Nysa, Głuchołazy, Korfantów i Łambinowice. Uchwała wydana została m.in. na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 2030; obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 945 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenia kosztów postępowania według nrom przepisanych. Kwestionowanej uchwale Fundacja zrzuciła naruszenie:
- art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (na dzień wydania zaskarżonej uchwały: Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1327 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.d.p.p.w., przez przyjęcie identycznej oceny punktowej dla zakresu rzeczowego zadania - kalkulacji kosztów realizacji zadania publicznego zawartej w ofercie C. z N. (zwanego dalej C.), która na wynagrodzenia osób mających udzielać świadczeń nieodpłatnej pomocy prawnej przeznacza kwotę 2.700 zł miesięcznie (tylko 53%), oraz identycznej oceny punktowej dla oferty Fundacji, która przeznacza w tym zakresie dotację w 87%;
- art. 15 ust. 1 pkt 5 u.d.p.p.w. przez przyjęcie maksymalnej oceny punktowej (15 punktów w skali od 0 do 15 pkt) dla zasobu rzeczowego 1.822,94 zł i zasobu osobowego (0 zł) podmiotu wybranego pod nazwą C., a niższą ocenę punktową oferty Fundacji, która zgłosiła w tym zakresie kilkakrotnie wyższą kwotę wynoszącą 9.611 zł);
- zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz art. 11 ust. 4 u.d.p.p.w. przez dokonanie rozstrzygnięcia dyskryminującego profesjonalny zespół adwokacko-radcowski na rzecz faworyzowania zespołu, w którym obecny jest osobowy element nieprofesjonalny;
- art. 13 ust. 2 pkt 6 u.d.p.p.w. przez niedookreślenie w ogłoszeniu konkursowym kryteriów oceny ofert, uniemożliwiające obiektywną weryfikację oceny, a przez to dokonywanie przez organ oceny dowolnej i arbitralnej.
W motywach skargi Fundacja podniosła, że zaskarżony akt został wydany przez organ samorządu terytorialnego w sprawie z zakresu administracji publicznej. Natomiast skarżąca jako uczestnik konkursów, których nie wygrała ma interes prawny w kwestionowaniu uchwały na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 ze zm.). Dalej dowodziła, że w odniesieniu do C. przyjęto wyższą ocenę punktową dla zakresu rzeczowego zadania - kalkulacji kosztów realizacji zadania publicznego, niż wobec Fundacji, która przeznacza w tym zakresie dotację istotnie wyższą, bo na poziomie 87%. Poza tym organ merytorycznie nie wyjaśnił - pomimo żądania uzasadnienia wyboru - czym uzasadnia ocenę punktową, a jedynie operuje frazesem, że "ocena punktowa dokonywana była przez komisję konkursową składającą się z 4 członków w sposób obiektywny". Podobnie, w sposób nieuzasadniony, Fundacja otrzymała niższą ocenę niż C. dla zasobu rzeczowego i osobowego. W takim działaniu organu skarżąca upatruje nierównego traktowania i wydania rozstrzygnięcia dyskryminującego profesjonalny zespół adwokacko-radcowski. Natomiast organ w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu, sformułowanego w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei w kwestii kryteriów stosowanych przy wyborze Fundacja podniosła, że uniemożliwiają one obiektywną weryfikację oceny, a przez to organ dokonał oceny dowolnej i arbitralnej. Dodała też, że na gruncie zamówień publicznych kryteria oceny powinny być precyzyjne i dookreślone, tak aby eliminować arbitralność rozstrzygania. Zdaniem skarżącej, tego warunku nie spełnia żadne ogłoszenie przedmiotowego konkursu.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu w Nysie wniósł o odrzucenie skargi w całości i zwrot kosztów postępowania. Odnotował, że na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2018 r. Zarząd Powiatu rozpatrzył wezwanie skarżącej do usunięcia naruszenia prawa, uznając je za bezpodstawne. Dalej organ dokonał analizy zasad zlecenia realizacji zadań publicznych dotyczących powierzenia prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, które zostały określone w ustawie. W tym zakresie podał, że ogłoszenie wyników konkursu ofert zawiera nazwę oferenta, nazwę zadania publicznego i wysokości przyznanych środków pieniężnych (art. 15 ust. 2h ustawy), zaś przepis art. 15 ust. 4 ustawy obliguje organ do zawarcia bez zbędnej zwłoki, po ogłoszeniu wyników konkursu, umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego lub powierzenia jego realizacji z wyłonionymi w konkursie organizacjami. Zdaniem organu, procedura konkursowa nie jest oparta o przepisy K.p.a., a ogłoszenie wyników tego postępowania nie ma cech decyzji administracyjnej. W ocenie organu, zaskarżona uchwała nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne, w szczególności nie stanowi przejawu działalności administracji publicznej, określonego w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W tej kwestii organ powołał się na utrwaloną już linię orzeczniczą. Ponadto ustawa nie zawiera żadnego przepisu szczególnego, w rozumieniu art. 3 § 3 P.p.s.a, przewidującego sądową kontrolę. Z tych przyczyn, zdaniem organu, skarga winna podlegać odrzuceniu.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 102/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., odrzucił skargę Fundacji.
W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Fundacji, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2314/18, uchylił powyższe postanowienie Sądu. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że Sąd I instancji w swoich rozważaniach pominął analizę zaskarżonej uchwały pod kątem działań wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., w szczególności w zakresie przewidzianym w pkt 6 tej regulacji.
W piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2018 r. Fundacja podtrzymała stanowisko, wedle którego zaskarżona uchwała jest szeroko rozumianym aktem administracyjnym mieszczącym się w kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., a także w oparciu o autonomiczny art. 87 ustawy o samorządzie powiatowym. Powołując się na art. 184, art. 163 w związku z art. 16 ust. 2 Konstytucji, Fundacja wskazała na zapewnienie kontroli orzekania o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego, co ma służyć ochronie przed nielegalnym działaniem tych organów. Skarżąca odwołała się też do konstytucyjnego domniemania właściwości sądu administracyjnego w sprawach kontroli administracji publicznej, która podejmuje działanie stanowiące wykonywanie publicznych zadań. Zdaniem Fundacji, rozstrzygnięcie otwartego konkursu, w którym organ samorządu terytorialnego wyłania organizację pozarządową, nie kreuje stosunku cywilnoprawnego zlecenia, ale stanowi wyznaczenie organu współadministrującego. Tytułem przykładu Fundacja odnotowała, że kontrola sądowa jest zapewniona jeśli chodzi o rozstrzygnięcia konkursów na dyrektorów podmiotów publicznych, wyłanianie przez NFZ podmiotów udzielających świadczenia medyczne, czy też podmiotów do wsparcia środkami unijnymi. Fundacja podkreśliła, że w kwestii prawa do sądu ani milczenie ustawy, ani milczenie u.d.p.p.w. nie oznacza zamknięcia drogi sądowej. Tak samo o prawie do sądu milczy ustawa Karta nauczyciela czy ustawa o systemie oświaty, a podstawą skarg uczestnika konkursu jest art. 87 ustawy o samorządzie powiatowym. Ponadto skarżąca wskazała na podobieństwo niniejszej sprawy do postępowania konkursowego zmierzającego do wyłonienia kandydata na stanowisko zastępcy dyrektora ds. medycznych publicznego zakładu opieki zdrowotnej, które w myśl orzecznictwa jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej w ujęciu art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.
Postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r. , sygn. akt II SA/Op 391/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie odrzucił skargę Fundacji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga jest niedopuszczalna. Kwestionowany akt nie jest bowiem decyzją, postanowieniem, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., ani żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4a, 5 i 7 P.p.s.a., nie można mu również przypisać charakteru aktu z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 6 P.p.s.a. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1284/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na opisane postanowienie Sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 4373/21, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na rozprawie skargi Fundacji o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 10 lipca 2019 r., wznowił postępowanie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1284/19, uchylił postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 1284/19 oraz uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Op 391/18, i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż skarga formalnie oparta została na ustawowej podstawie wznowienia przewidzianej w art. 272 § 1 P.p.s.a., stanowiącej, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. We wskazanym, jako podstawa żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt SK 12/20, TK orzekł, że: "Art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), rozumiany w ten sposób, że nie obejmuje rozstrzygnięcia organu władzy publicznej w przedmiocie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, rozpisanego w trybie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057), jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", oraz że: "Art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumiany w ten sposób, że nie dotyczy bezczynności organu władzy publicznej odnośnie do rozstrzygnięcia w przedmiocie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, rozpisanego w trybie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji". Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego już sama redakcja art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. świadczy o tym, że ustawodawca dążył do objęcia kognicją sądów administracyjnych jak najszerszej kategorii aktów i czynności z zakresu administracji publicznej. Wyjaśnił, że rozstrzygnięcia konkursów, o których mowa w art. 13 ustawy o działalności pożytku publicznego stanowią akty przesądzające w sposób władczy kwestię rozdysponowania środków publicznych na realizację zadań zleconych, a zatem nie są to akty (zdarzenia) prawnie irrelewantne; przeciwnie - dotyczą sfery finansów publicznych, (a więc gospodarowania środkami finansowymi, których źródłem są w szczególności podatki i inne daniny publiczne). Tym samym po stronie oferentów tworzą prawo do skutecznego domagania się (z prawem do sądu włącznie), aby właściwe organy władzy publicznej przeprowadzające postępowanie konkursowe działały zgodnie z prawem (zob. szerzej I. Chojnacka, M. Nowicki, Omówienie wyroku TK z dnia 15 grudnia 2020, SK 12/20, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2021 r., nr 3-4, s. 232-238). W ocenie Trybunału Konstytucyjnego: "postępowanie konkursowe, o którym mowa w art. 13 ustawy z 2003 r., ma charakter »sprawy« w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Tym samym interpretacja (wykładnia) art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wyłączająca kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej, wydanych w następstwie przeprowadzenia konkursu, sprawowaną przez niezależny sąd administracyjny, podważa konstytucyjne prawo do sądu".
W konsekwencji NSA wywiódł, iż skoro Trybunał Konstytucyjny uznał, że od rozstrzygnięć organu władzy publicznej w przedmiocie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, a także w razie bezczynności tego organu po ogłoszeniu konkursu, zainteresowanym podmiotom przysługuje stosowna skarga do sądu administracyjnego, to wadliwe jest stanowisko wyrażone zarówno w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r., jak i w poprzedzającym je postanowieniu Sądu pierwszej instancji, przyjmujące, że w przedmiotowej sprawie należało odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Badana jest wyłącznie legalność działania lub zaniechania organu wykonującego administrację publiczną, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest uchwała Zarządu Powiatu w Nysie z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie zatwierdzenia opinii Komisji Konkursowej rekomendującej organizacje pozarządowe do zawarcia umów na realizację w 2018 r. zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w miejscowościach: Nysa, Głuchołazy, Korfantów i Łambinowice, przy czym uchwała ta ma charakter aktu kwalifikującego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Na taki charakter prawny wskazanej prawnej formy działania organu wykonującego administrację publiczną wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt SK 12/20. Jest to czynność rozstrzygająca sprawę administracyjną - w przedmiocie otwartego konkursu na realizację zadania publicznego w zakresie powierzenia prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzja i postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazane czynności mają szczególny charakter prawny. Po pierwsze, nie są decyzjami ani postanowieniami, stanowią jednak władczą formę działania administracji publicznej, są bowiem podejmowane z zakresu administracji publicznej w ujęciu przedmiotowym oznaczającym taką działalność, której przedmiotem są zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej. Po drugie, mają charakter zewnętrzny, gdyż ich adresatami mogą być wyłącznie indywidualne podmioty niepodporządkowane organizacyjnie ani służbowo organowi podejmującemu czynność. Po trzecie, mają charakter indywidualny, gdyż są skierowane do zindywidualizowanego adresata w konkretnej sytuacji – ich przedmiotem jest zindywidualizowany stosunek administracyjnoprawny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego, i który konkretyzują. Po trzecie, mają charakter materialnoprawny.
Na zasadzie art. 146 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na tego rodzaju czynność organu wykonującego administrację publiczną, stwierdza bezskuteczność czynności. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co istotne, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zaskarżony do Sądu akt (uchwała) Zarządu Powiatu w Nysie z dnia 15 listopada 2017 r. ma tzw. charakter "niedecyzyjny". W ocenie Sądu, skoro zaskarżony akt podlega kontroli sądu administracyjnego, to niezwykle istotne jest prawidłowo sporządzone uzasadnienie do tego aktu (uchwały). Przy czym obowiązek uzasadniania niedecyzyjnych rozstrzygnięć organów wykonujących administrację publiczną wynika wprost z art. 41 ust. 2 lit. c Karty Praw Podstawowych UE z dnia 7 grudnia 2000 r., a także z wykonawczego wobec niej Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z dnia 6 września 2001 r., który zasadę uzasadniania rozstrzygnięć formułuje w art. 18. Zgodnie z zaleceniami Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji Europejskiej zasady procesowe sformułowane w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji powinny być bezpośrednio stosowane w postępowaniach przed organami administracji publicznej państw członkowskich wówczas, gdy dają większe gwarancje procesowe niż prawo krajowe.
Uzasadnienie czynności organu administracji publicznej spełnia zasadniczą rolę w procesie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, umożliwiając poznanie motywów, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie konkursu ofert w sprawie powierzenia organizacji pozarządowej realizacji zadania publicznego. Uzasadnienie stanowiące integralną część każdego aktu jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Zarząd Powiatu w Nysie w ogóle nie sporządził uzasadnienia do zaskarżonej uchwały (aktu). Uniemożliwiło to zarówno stronie skarżącej, jak i Sądowi, poznanie motywów, którymi kierował się organ, powierzając wykonywanie zadania publicznego Stowarzyszeniu O. z O. oraz C. z N., a odmawiając takiego powierzenia pozostałym uczestnikom procedury konkursowej – w tym Fundacji B. we W. W konsekwencji brak uzasadnienia zaskarżonej czynności uniemożliwił Sądowi odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, a dotyczących procedury konkursowej i dokonanej oceny zgłoszonych ofert. Sąd podkreśla również, że obowiązek organu sporządzenia z urzędu uzasadnienia podjętej uchwały (aktu) i zakomunikowania go uczestnikom procedury konkursowej ofert na realizację zadania publicznego jest niezależny od obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 2i powoływanej wyżej ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Stosownie do tego przepisu każdy, w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia wyników otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, może żądać uzasadnienia wyboru lub odrzucenia oferty. Zakres podmiotowy uprawnienia do żądania uzasadnienia obejmuje "każdego". Żądanie takie może zatem złożyć nie tylko uczestnik procedury konkursowej, który takie uzasadnienie powinien otrzymać wraz z informacją o podjętej przez organ czynności, ale przede wszystkim każdy inny podmiot, który nie był uczestnikiem procedury konkursowej ale z takich czy innych względów jest zainteresowany motywami wyboru lub odrzucenia konkretnej oferty.
Brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały Zarządu Powiatu w Nysie oznacza jej wadliwość w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i uchylenie tej uchwały w oparciu o art. 146 § 1 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI