II SA/Op 188/19

II SA/Op 188/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-07-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Ewa Janowska
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 1263/19 - Wyrok NSA z 2023-04-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 października 2018 r., nr [...], Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, wymierzył A. K. (zwanemu dalej skarżącym) karę pieniężną w kwocie 5.000 zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w zgłoszeniu o numerze [...].
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.) zwanej dalej o.p., art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708) zwanej dalej ustawą oraz art. 14 ustawy z dnia 10 maja 20108 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw.
Ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie protokołu z kontroli przeprowadzonej 14 marca 2018 r., nr [...], wraz z załącznikami oraz wydruków z systemu SENT dla podglądu zgłoszenia nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że 14 marca 2018 r. o godz. 8:10, na drodze [...] w [...], funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, w ramach kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ustawy, zatrzymali do kontroli środek transportu, którym A. K. dokonywał przewozu towaru o kodzie CN 3824 w ilości 2008 kg, o nazwie handlowej [...]. Przewóz wykonywany był z [...] na terytorium kraju i jako podlegający systemowi monitorowania drogowego przewozu towarów został zgłoszony do rejestru pod numerem [...]. W trakcie kontroli ustalono, że w zgłoszeniu wskazano dane niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzonym w trakcie kontroli, tj. jako przewoźnika wskazano podmiot A (NIP [...]), ul. [...],[...] [...], nieprawidłowo wskazano nr zezwolenia drogowego (licencji) - kierowca okazał do kontroli drogowej wypis z licencji nr [...], podczas gdy ze zgłoszenia wynikał nr [...].
Stwierdzono również rozbieżności w podanym numerze dokumentu przewozowego i źródłowego, tj. kontrolującym okazano dokument dostawy [...] dla zamówienia nr [...], a w zgłoszeniu wskazano list przewozowy nr [...]. W ocenie organu, niezgodności te związane były z nieprawidłowym wykonaniem obowiązków przewoźnika w zakresie uzupełnienia zgłoszenia o dane zgodne ze stanem faktycznym, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy i powodowały, że skarżący podlegał karze pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy, w wysokości 5.000 zł. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego złożonych w toku postępowania organ wskazał, że nie budzi wątpliwości klasyfikacja taryfowa towaru będącego przedmiotem przewozu do pozycji CN 3824, którą potwierdził podmiot odbierający B Sp. z o.o., odpowiedzialny za przesłanie do rejestru zgłoszenia zawierającego dane o towarze oraz [...] władze celne w wystawionej, Wiążącej Informacji Taryfowej. Taki sam kod wskazano również na fakturach dokumentujących sprzedaż towaru. Załączona do wyjaśnień skarżącego karta charakterystyki produktu, chociaż jest istotnym opisem jego właściwości, nie jest natomiast kluczowa z punktu widzenia klasyfikacji towarowej. Wskazując, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli, wszystkie towary objęte pozycją CN 3824, jeżeli tylko ich waga przekraczała 500 kg lub objętość 500 litrów, podlegały obowiązkowi zgłoszenia, bez rozróżnienia czy były to wyroby akcyzowe czy też nie. Organ zaznaczył, nadto że przepis art. 3 ust. 2a ustawy wszedł w życie dopiero 14 czerwca 2018 r. Do tego czasu przewóz podlegał zgłoszeniu, a przewoźnicy mieli obowiązek uzupełnić zgłoszenie przewozu takiego towaru. Skarżący był przewoźnikiem i to na nim ciążył obowiązek uzupełnienia danych w zgłoszeniu. Jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zorganizować swoją działalność w taki sposób aby możliwym było zadośćuczynienie obowiązującym przepisom. Argumentacja wskazująca na winę pracownicy innego podmiotu nie znajduje natomiast oparcia w obowiązujących przepisach. Jako pozbawiony podstaw organ uznał wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w związku z naruszeniem art. 187 § 1 o.p. Wskazał, że kontrola przewozu z 14 marca 2018 r. został przeprowadzona prawidłowo, na podstawie uprawnienia wynikającego z art. 13 ust. 3 ustawy. Funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę sporządzili z niej wymagany protokół, w którym odzwierciedlono stwierdzony stan faktyczny. W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym został zebrany i oceniony materiał dowodowy, a skarżący miał możliwość wypowiedzenia się i przedstawienia wyjaśnień. Dopiero też po przeprowadzeniu szeregu czynności dowodowych i ocenie zgromadzonych dowodów, wydano w sprawie niniejsze rozstrzygnięcie.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania wskazaując na:
- bezpodstawne nałożenie kary pieniężnej w kwocie 5000 zł i naruszenie tym samym przepisów art. 6 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie;
- naruszenie art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 124 o.p., tj. kategoryzację dowodów poprzez stwierdzenie ważności pisma firmy zlecającej przewóz towaru i zaniechaniu ustaleń na gruncie prawa polskiego z uwzględnieniem wyjaśnień strony, co do kwalifikacji przewożonego towaru;
- naruszenie konstytucyjnych zasad praworządności i pogwałcenie praw przedsiębiorcy poprzez napominanie i pretensjonalne uwagi na temat prowadzenia działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że transportowany towar nie podlegał zgłoszeniu, a organ zaniechał całościowego rozpatrzenia problemu. Opierając swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu firmy zlecającej, która powołała się na ustalenia [...] urzędu celnego, zbagatelizował wyjaśnienia strony. Pomimo obszernej decyzji nie zdołał też przytoczyć argumentów potwierdzających nałożenie kary. W decyzji wysunął wyłącznie dowody na swoją korzyść pomijając ważny interes przedsiębiorcy, co narusza art. 10 ust. 2 ustawy - Prawo przedsiębiorcy (Dz. U. 2018 poz. 646). Ponadto starał się dyscyplinować przedsiębiorcę, pomimo braku norm prawnych uprawniających do takiego działania.
Decyzją z 15 marca 2019 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując przepisy art. 1 ustawy, art. 2 pkt 8, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1 i ust. 3 ustawy (w brzmieniu obowiązującym 14 marca 2018 r.) oraz wskazując na art. 13 ustawy jako podstawę prawną kontroli przewozu towarów, nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów art. 6 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy. Uwzględniając ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji uznał, że skarżący przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, nie dopełnił obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia nr [...] o dane zgodne ze stanem faktycznym, w związku z czym naruszył art. 6 ust. 3 ustawy. Stosownie też do art. 22 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 13 czerwca 2018 r. należało na niego nałożyć karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (obecnie kara ta wynosi 10.000 zł - dla naruszeń przepisu ustawy mających miejsce po dniu 13 czerwca 2018 r.). Przepis ten ma bowiem zastosowanie dla przypadków sankcjonowania po 14 czerwca 2018 r. naruszeń obowiązków przewoźnika, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, mających miejsce przed dniem wejścia w życie nowelizacji z 10 maja 2018 r. (Dz. U., poz. 1039).
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy. Wyjaśniając pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", którymi ustawodawca posłużył się w tym przepisie jako materialnoprawnymi przesłankami przedmiotowego odstąpienia stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności spełniające te przesłanki. Dostrzegł, że w postanowieniu wszczynającym postępowanie, z 13 czerwca 2018 r., skarżący został poinformowany o brzmieniu art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy oraz o możliwości wskazania i udokumentowania okoliczności zaistnienia szczególnych powodów lub wyjątkowych okoliczności, które mogłyby być zakwalifikowane do przesłanek jego ważnego interesu lub interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary. Pomimo tego, skarżący nie wskazał na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń przedsiębiorstwa. W takiej zaś sytuacji, gdy ukarany nie powołał konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej, brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu. Trudno także wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącego, jest brak zawinienia. Dalej, jako niezasadny organ odwoławczy uznał także zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 124 o.p. Stwierdził, że wydając decyzję organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, a klasyfikacja towaru będącego przedmiotem przewozu do pozycji CN 3824, nie budzi wątpliwości. W wyniku podjętych czynności dowodowych została ona potwierdzona przez spółkę B, występującą w zgłoszeniu jako podmiot odbierający. Spółka ta wyjaśniła, że przedmiotowy towar klasyfikowany jest do pozycji CN 3824. Taka kwalifikacja została potwierdzona dodatkowo wystawioną przez [...] władze celne Wiążącą Informacją Taryfową, która jest ważna na całym obszarze celnym UE, co czyniło zbędnym dodatkowe występowanie do [...] organów celnych w tej kwestii. Ponadto, sam producent przedmiotowego towaru posługuje się tym kodem CN, co wynika z treści faktury sprzedaży nr [...] z 13 marca 2018 r. Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia konstytucyjnych zasad praworządności i pogwałcenia praw przedsiębiorcy poprzez napominanie i uwagi na temat prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, organ wskazał na zasadę informowania sformułowaną w art. 121 § 2 o.p. i wyjaśnił, że organ pierwszej instancji kierując się tą zasadą, poprzez zawarte w wydanej decyzji uwagi, poinformował skarżącego jakie obowiązki, zgodnie z treścią ustawy, ciążą na nim w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym, nie miał na celu dyscyplinowania przedsiębiorcy, a wyłącznie zwiększenie jego świadomości o poziomie wymagań, jakie są kierowane do podmiotu prowadzonego profesjonalną działalność gospodarczą.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję A. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania i wstrzymania przez organ wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 120, art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. poprzez niewyjaśnienie do jakiej podpozycji, w ramach pozycji 3824, należy przewożony towar, a także jaką ma nazwę wyrobu lub grupy - w rozumieniu załącznika nr 1 do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym w wersji obowiązującej w 2018 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organy nie ustaliły prawidłowo czy przewożony towar w ogóle podlega ustawie, a prawidłowe wyjaśnienie tej kwestii mogłoby stanowić podstawę do umorzenia postępowania;
- art. 3 ust. 2a ustawy w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. j ustawy oraz załącznikiem nr 1 do ustawy o podatku akcyzowym (w wersjach obowiązujących w 2018 r. oraz 2019 r.), a także art. 189a-189c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej zwanej k.p.a.) poprzez niezastosowanie tych przepisów mimo, że są nowe i jednocześnie względniejsze dla strony, a jednocześnie wskazane przepisy k.p.a. są zasadami prawa materialnego;
- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wobec tego przyjęcie, że sytuacja strony jest zróżnicowana tylko z uwagi na rodzaj procedury przewidzianej dla wymiaru kary pieniężnej;
- art. 26 ust. 5 ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiednie stosowanie Ordynacji podatkowej wyłącza zastosowanie zasad ogólnych prawa materialnego uregulowanych w Dziale IVa k.p.a.;
- art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez niezastosowanie ustawy względniejszej dla strony.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że faktycznie nie dopełnił pewnych obowiązków, jednak nie celowo, a wskutek zwykłego ludzkiego zaniedbania. Sam przewóz faktycznie został zgłoszony, choć przez inny podmiot. Nie poskutkowało to żadnymi negatywnymi konsekwencjami w postaci uszczuplenia w podatku akcyzowym lub w podatku od towarów i usług. Podniósł, że organy nie zastosowały art. 189a, art. 189b i art. 189c k.p.a. i w następstwie tego nie zastosowały ustawy względniejszej w chwili orzekania, co prowadziłoby do umorzenia postępowania, albowiem przewożony towar przestał być objęty obowiązkami przewidzianymi w stosowanej ustawie. Skarżący wywodził, że w dniu naruszenia przewożony towar był objęty ustawą, jednak przestał nią być objęty wskutek nowelizacji dokonanej ustawą o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw z dnia 10 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1039), której przepisy weszły w życie w czerwcu 2018 r. Nowelizacja wprowadziła ust. 2a do art. 3 ustawy, a na dzień jej wejścia w życie w załączniku nr 1 do ustawy o podatku akcyzowym z pozycji 3824 zostały wymienione jedynie dwie podpozycje o kodzie: ex 3824 90 91 (pozycja 40 załącznika) i ex 3824 90 97 (pozycja 41 załącznika). Organ pierwszej instancji zaniechał jednak ustalenia czy przewożony towar był objęty jedną z tych podpozycji. Z dniem 1 stycznia 2019 r. zostały one z kolei usunięte z załącznika co powodowało, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji przewożony towar w ogóle nie był już objęty systemem monitorowania przewozu. Wskazując, że przepisy Działu IVA k.p.a. stanowią regulacje prawa materialnego skarżący wyjaśnił również, że procedura podatkowa, do której odsyła art. 26 ust. 5 ustawy, nie zawiera przepisów ogólnych, regulujących zasady wymierzania kar w Ordynacji, tj. przepisów wprowadzających szczególną karę pieniężną, penalizującą niewykonanie poszczególnych obowiązków. Ustawodawca przewidział natomiast zastosowanie właśnie Działu IVA k.p.a. (art. 86m oraz art. 119zzk o.p.), de facto samemu przesądzając, że stosowanie Ordynacji podatkowej nie jest uprawnione nawet do kar pieniężnych wprowadzonych Ordynacją, albowiem kompleksowa oraz ukierunkowana na ten przedmiot regulacja jest zawarta w k.p.a. Zdaniem skarżącego, odpowiednie stosowanie jednej ustawy nie wyklucza stosowania innych ustaw dla ustalenia treści normy prawnej. Nie ma też przeszkód do stosowania przepisu prawa materialnego tylko dlatego, że ustawa szczególna nie odsyła wprost do jego stosowania. Zasadniczo kwestia dotycząca wymierzonej kary pieniężnej nie jest uregulowana w Ordynacji podatkowej. Przepisy Działu IVA k.p.a. mają natomiast w założeniu ujednolicić nakładanie wszystkich kar pieniężnych przewidzianych w ustawach szczególnych.
Postanowieniem z 14 maja 2019 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego nietrafny jest zarzut naruszenia art. 120, art. 122 i art. 187 § 1 o.p., a wobec dokonanych ustaleń w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli. Powołując się na zasadę lex retro non agit wskazał, że zgodnie z art. 14 ustawy nowelizującej z dnia 10 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039) organy prawidłowo działały na podstawie przepisów obowiązujących do 13 czerwca 2018 r., a przewożony towar, klasyfikowany do kodu CN 3824 zgodnie z art 3 ust. 2 pkt 1 lit b ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, podlegał systemowi monitorowania drogowego. W konsekwencji, zarzut dotyczący niezastosowania w sprawie przepisu art. 3 ust. 2a ustawy obowiązującego od 13 czerwca 2018 r. był nieuzasadniony. Dostrzegając, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy przedmiotowe postępowanie jest prowadzone na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a nie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jako bezpodstawny organ uznał zarzut naruszenia art. 189a, 189b oraz 189c k.p.a. Dalej wskazał, że w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji, a przyjęcie na podstawie art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowiska, że w sprawie mogą mieć zastosowanie przepisy względniejsze, tj. w brzmieniu nadanym nowelizacją z 10 maja 2018 r. prowadziłoby do oczywistego naruszenia zasady nie działania prawa wstecz (lex retro non agit).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z póżn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym trybie i według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w przepisach prawa materialnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. poz. 708, z późn. zm.) zwanej dalej ustawą.
Na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039) ustawa ta została zmieniona z dniem 14 czerwca 2018 r. Zmianie uległy zarówno regulacje prawne, jak również tytuł ustawy, który obecnie brzmi "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. W niniejszej sprawie wskazana ustawa znajduje jednak zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, a to w związku z tym, że wobec braku wyraźnego odesłania do stosowania nowych uregulowań, sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. Zgodnie też z art. 14 ustawy nowelizującej do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
W konsekwencji w sprawie nie znajdował zastosowania wskazany w skardze przepis art. 3 ust. 2a ustawy, dodany na mocy ww. nowelizacji. W szczególności nie można podzielić stanowiska skarżącego, że powinien on znajdować zastosowanie na podstawie przepisów Działu IVA ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a. Przepisy k.p.a. nie miały bowiem zastosowania w niniejszej sprawie, co zostanie wyjaśnione w dalszej części rozważań.
Uwzględniając zatem przepisy ustawy w ich brzmieniu sprzed nowelizacji, wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 1 ustawy, jej uregulowania określają zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, zwanego dalej "systemem monitorowania drogowego" oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu. Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej "rejestrem".
W zakresie obowiązków poszczególnych podmiotów - związanych z przemieszczaniem towaru będącego przedmiotem przewozu objętego systemem monitorowania, w art. 6 ust. 3 ustawy określono obowiązek przewoźnika wykonującego przewóz towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, w zakresie uzupełnienia zgłoszenia przesłanego do rejestru o określone w tym przepisie dane. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że obowiązek ten należy zrealizować przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju. Stanowi on, że w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o określone dane, w tym m.in., zgodnie z pkt 1 dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby, zgodnie z pkt 6 numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, a zgodnie z pkt 7 także numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
W myśl art. 2 pkt 16 ustawy, zgłoszenie rozumiane jest jako zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu.
Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy przewozem towarów jest przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Przewoźnikiem, w myśl definicji z art. 2 pkt 8 ustawy jest natomiast osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
Stosownie do wskazanych przepisów, w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że skarżący był przewoźnikiem w rozumieniu ustawy i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, 14 marca 2018 r. dokonywał przewozu towaru objętego systemem monitorowania drogowego.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza bowiem, że przedmiotem przewozu wykonywanego przez skarżącego z terytorium państwa członkowskiego ([...]) na teren kraju, był towar objęty klasyfikacją CN: 3824.
Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy systemowi monitorowania drogowego podlega przewóz towarów objętych pozycjami CN: 2207 nieoznaczonych znakami akcyzy, 2707, 2710, 2905, 2917, 3403, 3811, 3814 zawierających alkohol etylowy, 3820 zawierających alkohol etylowy, 3824 oraz 3826, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów;
Z protokołu kontroli przewozu wykonywanego przez skarżącego oraz danych w rejestrze zgłoszeń wynika, że przewóz wykonywany przez skarżącego został zgłoszony do rejestru pod numerem [...], gdzie w informacji o towarze podano kod CN: 3824, jako rodzaj towaru wskazano [...] – okludowy węglan wapnia, a wagę towaru określono na 2007 kg. W celu wyjaśnienia zgłoszonych przez skarżącego wątpliwości, co do kwalifikacji towaru jako objętego ww. kodem, organ pierwszej instancji podjął czynności wyjaśniające, w wyniku których podmiot odbierający B Sp. z o.o., odpowiedzialny za przesłanie zgłoszenia oraz [...] władze celne w wystawionej, Wiążącej Informacji Taryfowej potwierdziły wskazany kod towaru. Przyjęta kwalifikacja towarowa została także potwierdzona na fakturach dotyczących sprzedaży przedmiotowego towaru. W tych okolicznościach nie mogło być żadnych wątpliwości co do tego, że przewożony przez skarżącego towar podlegał systemowi monitorowania drogowego, jako objęty kodem CN: 3824. Żadnego znaczenia nie mogło mieć przy tym to, że przewożony towar nie był produktem akcyzowym i na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie był już wymieniony w załączniku nr 1 do ustawy z dnia z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1144).
Wprawdzie rację ma skarżący wywodząc, że na podstawie art. 3 ust. 2a ustawy w jej aktualnym brzmieniu (dodanym na mocy ww. ustawy nowelizującej z dnia 10 maja 2018 r.), obecnie przewóz towaru objętego pozycją CN: 3824 podlega systemowi monitorowania przewozu, o ile towary te są wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o podatku akcyzowym, jednak jak już wskazano na wstępie, w niniejszej sprawie przepis ten nie miał zastosowania. Z uwagi na uregulowanie zawarte w art. 14 ustawy nowelizującej, w niniejszej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy ustawy sprzed nowelizacji. Wobec tego, organy nie były też zobowiązane do szczegółowego ustalania, czy towar objęty przewozem jest wyrobem akcyzowym. Dla stwierdzenia, że jego przewóz podlega systemowi monitorowania wystarczające było ustalenie, że objęty jest pozycją CN: 3824. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 2 ustawy, w jego brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli, wszystkie towary objęte pozycją CN 3824, jeżeli tylko ich waga przekraczała 500 kg lub objętość 500 litrów, podlegały obowiązkowi zgłoszenia. W tym zakresie ustawodawca nie wprowadzał kryterium zaliczenia towarów do wyrobów akcyzowych.
W konsekwencji, na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy, skarżący miał obowiązek dokonać uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane. Podkreślić przy tym trzeba, że wskazany obowiązek sformułowany został jednoznaczne i nie ma wątpliwości co do jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego.
Tymczasem, jak wynika z jednoznacznych ustaleń organów, ujawnione w zgłoszeniu dane przewoźnika, numer zezwolenia oraz numer dokumentu przewozowego były niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzonym podczas kontroli. Oznacza to, że skarżący nie uzupełnił zgłoszenia o właściwe dane, co w ocenie Sądu, prawidłowo zostało uznane za naruszenie obowiązku przewoźnika z art. 6 ust. 3 ustawy.
Podkreślić należy, że powyższe naruszenie jest bezsporne i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a dla jego stwierdzenia nie ma znaczenia to, że mogło ono wynikać z niezawinionego zaniechania. Skarżący, jako przewoźnik zobowiązany jest do przestrzegania porządku prawnego i winien mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Powinien także liczyć się z konsekwencjami swoich działań lub zaniedbań, które prowadzą do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Skoro w dniu wykonywania spornego przewozu dopuścił się naruszenia obowiązku wynikającego z obowiązującego wówczas porządku prawnego, tj. art. 6 ust. 3 ustawy, podlegał przewidzianej ówcześnie odpowiedzialności.
Wobec zaistniałego naruszenia, zasadnie tym samym stwierdzono podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że naruszenie polegające na nieuzupełnieniu zgłoszenia o wymagane dane, stanowi jedyną, wystarczająca i uzasadnioną przesłankę nałożenia kary. Zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu.
Przepis art. 22 ust. 2 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący i ustala odpowiedzialność za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków, określona w art. 22 ust. 2 ustawy jest obligatoryjna, a wysokość nakładanej kary pieniężnej jest niezależna od winy przewoźnika. Nakładając karę, organ nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie uzupełnił wymaganych danych do zgłoszenia i nie ustala samodzielnie wysokości kary. Ta ustalona została w ustawie w sposób jednoznaczny w określonej kwocie i jest niezależna od przyczyn naruszenia sankcjonowanego obowiązku. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązki związane z systemem monitorowania przewozu są też na tyle jednoznaczne, że wykluczają możliwość ich swobodnej interpretacji przez organy prowadzące postępowanie. Z tego powodu, wskazywana przez skarżącego okoliczność braku wpływu zaistniałego zaniechania na "uszczuplenie w podatku akcyzowym lub w podatku od towarów i usług", nie mogła w niniejszej sprawie doprowadzić do wyłączenia jego odpowiedzialności.
W ocenie Sądu, prawidłowa była również ocena organu co do braku zaistnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem skarżącego lub interesem publicznym. Odesłanie do art. 26 ust. 3 ustawy powoduje, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej istnieje, gdy odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych. Z treści art. 22 ust. 3 ustawy wynika też, że odstąpienie od nałożenia kary może nastąpić wyłącznie z uwagi na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny". Oparte jest ono na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że w przypadku wystąpienia wskazanych przesłanek organ może, ale nie musi odstąpić od nałożenia kary.
Rozpoznając niniejszą sprawę organy obu instancji dokonały oceny co do zaistnienia przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy i na podstawie ujawnionego stanu faktycznego trafnie stwierdziły, że skarżący nie wskazał nadzwyczajnych okoliczności, do których odwołuje się wskazany przepis.
Zdaniem Sądu, prawidłowo w sprawie uznano, że ujawnione okoliczności nie wskazywały na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", który przemawiałby za odstąpieniem od nałożenia kary. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, co do rozumienia pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego". Zgadza się z tym, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie. Decydować o tym powinny bowiem kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Rację ma zatem organ twierdząc, że odstąpienie od nałożenia kary mogą uzasadniać, choć nie tylko, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Ważny interes powinien być postrzegany, jako sytuacja nadzwyczajna, przypadek losowy. Natomiast dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego" jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to, jak słusznie dostrzeżono, powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Wskazane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają w żaden sposób jego ważnego interesu, a także interesu publicznego. Skarżący nie ujawnił żadnych innych okoliczności, które mogłyby wskazywać jaki ważny i obiektywny interes mógłby uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary. Zaznaczyć przyjdzie, że jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą natomiast stanowić okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.
Podsumowując powyższe, w świetle opisanej restrykcyjnej regulacji odpowiedzialności przewoźników za naruszenia przepisów ustawy, nie można w niniejszej sprawie stwierdzić nieprawidłowości w działaniu organów, co do ustalenia przesłanek nałożenia kary. Organy nie przekroczyły również granic uznania dokonując oceny co do braku podstaw odstąpienia od jej nałożenia.
Co za tym idzie prawidłowo w niniejszej sprawie orzekły o nałożeniu na skarżącego kary pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane.
Zdaniem Sądu, nietrafna jest argumentacja skarżącego wskazująca, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy Działu IVA k.p.a. regulujące nakładanie kar pieniężnych, w tym art. 189c k.p.a., jako przepis stanowiący podstawę do zastosowania aktualnie obowiązującego art. 3 ust. 2a ustawy, jako regulacji względniejszej dla skarżącego.
W tej kwestii dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy, do kar pieniężnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie odpowiednio stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn zm). To oznacza, że jakkolwiek postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, to ustawodawca nie przewidział stosowania do niego przepisów k.p.a. i odsyła w tym zakresie bezpośrednio do Ordynacji podatkowej. Z kolei Ordynacja podatkowa, jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, jest aktem prawnym kompleksowym i autonomicznym względem k.p.a. Nie zawiera też generalnego odesłania do k.p.a. oraz nie odsyła do tej ustawy w przepisach o ulgach i zwolnieniach. Przyjąć tym samym należy, że w zakresie procedury, w kwestiach nieuregulowanych w ustawie, do kar pieniężnych znajdują odpowiednie zastosowanie wyłącznie przepisy Ordynacji podatkowej.
Dostrzec ponadto trzeba, że stosowana w niniejszej sprawie ustawa określa m.in. przesłanki nakładania kar pieniężnych na przewoźnika za naruszenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia (art. 22 ust. 2 ustawy) oraz warunki odstąpienia od nałożenia tej kary (art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 189a § 2 pkt 1 i 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej oraz odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia nie stosuje się przepisów Działu IVA (Administracyjne kary pieniężne) w tym zakresie. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w odniesieniu do nałożonej w niniejszej sprawie kary pieniężnej, wyczerpująco uregulowanej w cytowanych wyżej przepisach ustawy. Dlatego, także z tego powodu przepisy Działu IVA k.p.a. nie mogły mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
W odniesieniu do art. 189c k.p.a. zauważyć również można, że uregulowana w nim zasada stosowania ustawy względniejszej dla strony, jakkolwiek ma charakter ogólny to w niniejszej sprawie i tak nie mogłaby znaleźć zastosowania również z tego powodu, że kwestia intertemporalna obejmująca m.in. art. 6 ust. 3 i art. 22 ust. 2 ustawy w sposób szczegółowy uregulowana została w art. 14 powołanej wcześniej ustawy nowelizującej. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że do naruszeń obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy w brzmieniu dotychczasowym. W takiej sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, na podstawie art. 14 ustawy nowelizującej, należało zatem stosować przepisy dotychczasowe. To oznacza natomiast, że zastosowania w niniejszej sprawie nie znajdował przepis art. 3 ust. 2a ustawy w jej aktualnym brzmieniu. Podkreślić trzeba, że zgodnie z konstytucyjną zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie prawa i nie mogą odstąpić od stosowania obowiązujących przepisów ustawy.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 120, art. 122 i art. 187 § 1 o.p. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 26 ust. 5 ustawy i art. 189a – 189c k.p.a. w związku z brakiem uwzględnienia art. 3 ust. 2a ustawy w jej aktualnym brzmieniu.
W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu prawidłowo zastosował przepisy ustawy w jej brzmieniu na dzień popełnienia naruszenia, tj. sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 10 maja 2018 r. Uwzględniając właściwie ustalony i bezsporny stan faktyczny, na podstawie art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy, dokonał poprawnej oceny co do zaistnienia podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Prawidłowo też rozważył okoliczności faktyczne w kontekście przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy i stwierdził brak przesłanek do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
3