II SA/Op 187/23

II SA/Op 187/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 235 -1, art. 235 -2 , art. 237 par. 1 pkt 3-6 i par. 1 - 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 1, par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1, ust. 3 pkt 3 i ust. 6, par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 1 i ust. 2,
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Protokolant Inspektor sądowy Magdalena Figurniak-Cis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A S.A. w [...] na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr HP.907.3.2023.MB w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, przez A S.A w [...] (dalej: "skarżąca" "Spółka" lub "pracodawca") jest decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr HP.907.3.2023.MB, utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 4 stycznia 2023 r. r., nr [...], o stwierdzeniu u X. Y. choroby zawodowej.
Skarga została wniesiona w następującym, wynikającym z akt administracyjnych, stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 24 marca 2021 r. X. Y. (dalej: "pracownik", "strona"), zwrócił się do byłego pracodawcy - A S.A w [...] B w [...] o zgłoszenie do właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego podejrzenia wystąpienia u siebie choroby zawodowej. Do powyższego wniosku dołączył dokumentację z badania szpitalnego.
Przy piśmie z dnia 29 marca 2021 r. pracodawca przesłał do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS w [...]", "organ I instancji"), zgłoszenie podejrzenia u X. Y. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych - pylicy krzemowej. W zgłoszeniu, jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wskazano B w [...], jako pracodawcę: A S.A. w [...]. Jako czynnik narażenia zawodowego, stanowiący przyczynę choroby zawodowej, w zgłoszeniu wskazano sposób wykonywania pracy oraz stwierdzono, że pomiary czynników szkodliwych mogących występować na stanowiskach (elektromonter, pomocnik maszynisty urządzeń krusząco sortujących, mistrz, nadgórnik), tj. hałas, zapylenie pyłem kamiennym lub drgań ogólnych nie wykazały przekroczeń norm dopuszczalnych stężeń lub narażeń.
Na podstawie powyższego zgłoszenia PPIS w [...], w dniu 6 kwietnia 2021 r. wszczął na wniosek pracodawcy postępowanie administracyjne w przedmiocie podejrzenia u X. Y. choroby zawodowej - pylicy krzemowej.
Następnie w dniu 30 kwietnia 2021 r. organ I instancji przesłał do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] (dalej: WOMP w [...]) informacje dotyczące rozpoznania stanowiska pracy, a strona została poddana badaniom w tej jednostce, jako w jednostce orzeczniczej I stopnia.
Po przeprowadzeniu badań lekarskich, w dniu 28 listopada 2022 r. WOMP w [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...], stwierdzające rozpoznanie u X. Y. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 pkt 3-6 i § 1 ustawy Kodeks pracy, w postaci pylicy krzemowej płuc. W orzeczeniu tym, jako czynniki narażenia zawodowego stanowiące przyczynę choroby zawodowej, wskazano pyły zawierające krzemionkę krystaliczną. Jako miejsce zatrudnienia (wykonywania pracy), w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, określono A S.A. w [...], stanowisko – zasilacz kruszarki, maszynista pojazdu technologicznego, elektromonter, nadgórnik, maszynista urządzeń krusząco-sortujących. Ustalono też, że okres narażenia zawodowego trwał 23 lata.
Pismem z dnia 13 grudnia 2022 r., pełnomocnik strony skarżącej przedstawił swoje stanowisko wobec zebranego materiału dowodowego zwrócił też uwagę na możliwość istnienia innych czynników, które mogły mieć wpływ na wystąpienie choroby tj., fakt, iż pracownik nurkuje oraz przebył chorobę COVID- 19.
W toku prowadzonego postępowania organ przesłuchał również X. Y. W dniu 28 grudnia 2022 r. X. Y. złożył pisemne oświadczenie, w którym wyjaśnił, że informacja na temat wieloletniego nurkowania jest nieprawdziwa. Podkreślił, że nigdy nie zajmował się intensywnym nurkowaniem głębinowym, a zdjęcia profilowego na platformie społecznościowej [...], zostało wykonane kilkanaście lat temu podczas wakacji w [...], gdzie nurkował rekreacyjnie. Dodał też, że nie chorował na COVID - 19, co zostało udokumentowane podczas wielokrotnych pobytów w szpitalu, a tym samym negatywnych testów na COVID-19.
Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r., nr [...], PPIS w [...], stwierdził u X. Y. chorobę zawodową w postaci pylicy krzemowej płuc, wymienionej w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji, przedstawiając przebieg postępowania organ wskazał, że X. Y. w latach od [...] do [...] pracował jako uczeń zawodu elektromechanik napraw pojazdów samochodowych w C w [...]. Następnie w latach od [...] do [...] był zatrudniony na stanowisku pracownik produkcji w D w [...] Zakład w [...]. Praca ta nie pozostawała w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Następnie od [...] do [...] pracował w B wchodzącej w skład A w [...] S.A. na stanowiskach: od [...] do [...] - zasilacza kruszarki; od [...] do [...] - maszynisty pojazdu technologicznego; od [...] do [...] - zasilacza kruszarki/maszynisty pojazdu technologicznego; od [...] do [...] - zasilacza kruszarki/maszynisty; od [...] do [...] zasilacza kruszarki/elektromonter; od [...] do [...] - nadgórnika, elektromontera, zasilacza kruszarki; od [...] do [...] - nadgórnika, pomocnika maszynisty urządzeń krusząco-sortujących, elektromontera; od [...] do [...] pozostawał na urlopie bezpłatnym; od [...] do [...] - nadgórnika, pomocnika maszynisty urządzeń krusząco-sortujących, elektromontera. Podczas wykonywania czynności zawodowych przez 24 lata na ww. stanowiskach pracownik podlegała oddziaływaniu czynników szkodliwych, w tym pyłów zawijających krzemionkę krystaliczną. Dalej organ podał, że w okresie zatrudnienia wykonywane były pomiary czynników szkodliwych w środowisku pracy. W latach 1999-2000 wyniki pomiarów pyłu całkowitego na stanowisku zasilacza kruszarki wykazały krotność najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłów 1,0, a w pozostałych latach krotność najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłów dla frakcji wdychalnej krzemionki krystalicznej oraz frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej poniżej 1,0. Z kolei na stanowisku maszynisty urządzeń krusząco-sortujących wykazała krotność najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłów frakcji wdychalnej krzemionki krystalicznej w zakresie od 0,18-0,98, a frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej w zakresie <0,098 do 0,99. Od [...] strona prowadzi własną działalność gospodarczą, która polega na montażu automatyki domowej. Obecnie wykonywana praca nie pozostaje w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Kontynuując organ podał, że w trakcie badania w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] X. Y. podał, że w [...] 2020 r. z powodu przedłużającej się infekcji układu oddechowego, z objawami klinicznymi i radiologicznymi obustronnego zapalenia płuc przyjęty został do Oddziału Chorób Płuc Szpitala [...] w [...]. celem leczenia i diagnostyki. W wykonanym w trakcie hospitalizacji CT klatki piersiowej - [...]. W trakcie przeprowadzonego procesu diagnostycznego nie rozpoznano jednoznacznie charakteru zmian w obrębie układu oddechowego, dlatego X. Y. skierowano do Kliniki Chirurgii Klatki piersiowej celem diagnostyki inwazyjnej zmian radiologicznych. W dniu [...] 2021 r. wykonano zabieg uniportal VATS prawego płuca: resekcję klinową [...] oraz biopsję [...]. W badaniu histopatologicznym opisano: [...]. Obraz radiologiczny wskazuje na pylicę krzemową". W [...] 2021 r. ww. był ponownie hospitalizowany w Oddziale Chorób Płuc skąd, z powodu stwierdzonej częściowej niewydolności oddechowej, przekazany został do Oddziału Rehabilitacji Pulmonologicznej celem dalszego leczenia. Biorąc pod uwagę przebieg kliniczny schorzenia, niejasny obraz radiologiczny płuc oraz pracę w warunkach narażenia na pyły zwłókniające pacjenta objęto obserwacją w Poradni Chorób Zawodowych. W dniu [...] 2022 r. X. Y. zgłosił się na kontrolne badanie, poddając, że był ponownie hospitalizowany w Szpitalu [...] w [...], w okresie od [...] 2022 r. do [...] 2022 r., gdzie rozpoznano min.: [...] - podejrzenie pylicy krzemowej. W związku z powyższym zlecono wykonanie rtg klatki piersiowej, które wykazało: [...]. Na podstawie wyżej opisanego radiogramu klatki piersiowej stwierdzono, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo rozpoznania u X. Y. choroby zawodowej - pylicy krzemowej płuc. W dalszej kolejność organ I instancji podał, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Spowodowanie choroby przez czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy oznacza, że czynnik szkodliwy jest zgodny z charakterem pracy lub wykonywaniem określonego zawodu, czynnik jest stale przypisany do tego stanowiska pracy i swoiście z nim związany, jego obecność wynika z procesu technologicznego, czynnik występuje w codziennej pracy w surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach. Uwzględniając wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dostępną dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, PPIS w [...] stwierdził, że z przeważającym prawdopodobieństwem choroba zawodowa X. Y. została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej lub uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w tym skierowania pracownika na badania do specjalistycznego ośrodka medycznego - Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy w [...], celem właściwej, pełnej oceny stanu chorobowego pracownika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2351 oraz art. 2352 Kodeksu pracy poprzez uznanie, że z wysokim prawdopodobieństwem choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy,
2) naruszenie zasad postępowania poprzez dokonanie ustaleń i ocen w sposób dowolny bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności przez:
a) nieuwzględnienie istotnych okoliczność w sprawie - nieprzekroczenia w środowisku pracy wskaźników dopuszczalnych przepisami bezpiecznej i higienicznej pracy- stężeń dot. pyłów krzemowych,
b) niewystępowania w całym dotychczasowym 50-letnim okresie pozyskiwania kruszywa w B w [...] przypadków pylicy krzemowej ani żadnej innej choroby zawodowej,
3) niedokonania przez organ istotnych dla sprawy ustaleń w zakresie ewentualnego wpływu na stan zdrowia stwierdzonych w płucach pracownika złogów pyłu węglowego, ustaleń ew. możliwości istnienia schorzeń układu oddechowego pracownika jego skutku bezobjawowego zakażenia COVID-19, ewentualnie innych przyczyn, co w konsekwencji, zdaniem skarżącej, nie daje podstaw do przyjęcia tezy o wysokim prawdopodobieństwie wywołania choroby szkodliwymi dla zdrowia czynnikami w środowisku pracy.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że wątpliwości wystąpienia wysokiego prawdopodobieństwa wywołania choroby przez czynniki środowiska pracy budzi w tym przypadku fakt, że pylica krzemowa jest chorobą przewlekłą, rozwijającą się latami, dającą objawy w postaci kaszlu, duszności, stanów gorączkowych. Takich objawów X. Y. nie zgłaszał w trakcie badań okresowych, nakierowanych zdaniem Spółki na diagnostykę ewentualnych schorzeń układu oddechowego. Ostatnie badania okresowe ww. przeszedł rok przed zdiagnozowaniem u niego pylicy. Ponadto zakwestionowano orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w [...] z siedzibą w [...]. Zarzucono, że jednostka orzecznicza nie oceniła dynamiki procesu chorobowego, badając X. Y. już [...] 2022 r., podczas gdy lekarz szpitala [...] w [...], gdzie X. Y. był hospitalizowany w okresie od [...] do [...] 2022 r., zalecił przeprowadzenie badań kontrolnych za ok. 6 miesięcy. Zarzucono, że jednostka orzecznicza, a w ślad za nią organ I instancji, pominęli milczeniem stwierdzenie występowania w płucach X. Y. złogów pyłu węglowego i znaczenia tego faktu, jako przyczyny samodzielnej lub współistniejącej dla stanu zdrowia pracownika. Podniesiono, że ze względu na pandemię COVID-19 i powszechnie znane zagrożenia wirusem SARS-CoV 2 należałoby przeprowadzić badania w celu wykluczenia skutków zakażenia tym wirusem u pracownika, który mógł przejść zakażenie bezobjawowo. Zdaniem Spółki ocenie w kontekście choroby zawodowej powinny podlegać również fakty, że strona w okresie od 2007 r. do 2012 r. często chorowała, co mogło mieć wpływ na obecny stan układu oddechowego, a w całej 50 letniej historii B w [...] nie zanotowano przypadku choroby zawodowej - pylicy krzemowej płuc.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr HP.907.3.2023.MB, Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu (dalej: "OPWIS", "organ II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dokonując analizy zebranej w sprawie dokumentacji zauważył, że w dokumentacji PPIS w [...] istnieją rozbieżności co do stanowisk zatrudnienia X. Y. w Spółce ze stanem faktycznym, dlatego w dniu 21 marca 2023 r. przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające przez OPWIS na terenie B w [...], wchodzącej w skład Spółki, co do taktycznego przebiegu zatrudnienia X. Y. w ww. zakładzie i ich wpływu na ocenę narażenia na czynnik sprawczy pylicy płuc. W postępowaniu uczestniczył X. Y., a ze strony Spółki Kierownik B w [...], Prokurent Spółki oraz Specjalista ds. BHP. Ustalono, że X. Y. pracował od [...] do [...] na stanowisku maszynista kruszarki wstępnej E w [...] a od [...] do [...] na stanowisku maszynista urządzeń krusząco-sortujących, elektromonter maszyn i urządzeń, mistrz oraz nadgórnik. Dalej organ II instancji podał, że w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" sporządzonej przez PPIS w [...] wskazano inny następujący przebieg zatrudnienia, co jak wyjaśnił Prokurent, wynikało z faktu, że ustalenia PPIS w [...] dokonane zostały na podstawie zapisów w angażach (przedstawionych przez Spółkę), które nie pokrywały się z faktycznymi stanowiskami zatrudnienia X. Y. (np. w angażu wskazano stanowisko pracy, na którym nigdy nie pracował X. Y., tj. maszynista pojazdu technologicznego). Zaistniała nieścisłość, co do przebieg zatrudnienia nie miała jednak wpływu na dokonaną ocenę narażenia. Opisane przez PPIS w [...] w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" czynności wykonywane na stanowiskach pracy pełnionych przez X. Y. odpowiadają rzeczywistości, są zgodne z tym co faktycznie wykonywał, a zatem oddają charakter narażenia. Opis czynności zawodowych X. Y. na stanowiskach maszynisty kruszarki wstępnej, maszynisty urządzeń krusząco-sortujący elektromontera maszyn i urządzeń, mistrza i nadgórnika jest zgodny z treścią przedstawionej przez Spółkę "Ocenie ryzyka zawodowego na wytypowanych stanowiskach pracy" z dnia 28 lipca 2016 r. sporządzonej przez F w [...]. Na wszystkich tych stanowiskach pracy wymieniono zapylenie jako czynnik zagrożenia i wskazano choroby układu oddechowego jako możliwy skutek oddziaływania tego zagrożenia na pracownika. W tabeli nr 6 stanowiącej integralną część dokumentacji oceny ryzyka zawodowego, zawarta jest informacja o ryzyku zawodowym na stanowisku maszynisty urządzeń krusząco - sortujących, w tabeli nr 9 - elektryka, a w tabeli nr 10 - mistrza. Mając powyższe na uwadze OPWIS stwierdził, że treść dokumentacji zgromadzonej przez PPIS w [...] dowodzi, że X. Y. pracował w kontakcie z pyłem zawierającym wolną krystaliczną krzemionkę przez cały okres zatrudnienia, tj. od [...] do [...]. Przez 17 lat pracował na stanowisku maszynisty kruszarki wstępnej. Przedstawione przez zakład wyniki badań środowiskowych wskazują, że poziom narażenia na pył zawierający od 12,6 do 25,6 % wolnej krystalicznej krzemionki na tym stanowisku chociaż nie przekraczał wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS-u), to był wysoki, albowiem kształtował się na poziomie wartości NDS-u lub był od niego nieznacznie niższy. Stężenie tego pyłu na stanowisku pracy dla pyłu całkowitego kształtowało się na poziomie od 0,7 do 1,0 krotności dopuszczalnego normatywu higienicznego, wynoszącego 4 mg/m3, a dla frakcji respirabilnej pyłu tj. frakcji aerozolu wnikającej do dróg oddechowych, która stwarza zagrożenie dla zdrowia po zdeponowaniu w obszarze wymiany gazowej (definicja określona w Dz. U. 2018 poz. 1286) od 0,67 do 0,99 krotności NDS -u, wynoszącego 1 mg/m3. Przez kolejne 5 lat X. Y. był jednocześnie maszynistą urządzeń krusząco-sortujących, elektromonterem maszyn i urządzeń, mistrzem nadgórnikiem. Wykonywanie pracy w tym okresie nie wiązało się ze stałą obsługą urządzeń produkcyjnych (krusząco-sortujących), albowiem wykonując obowiązki mistrza nadgórnika zajmował się m.in. organizacją pracy, prowadzeniem dokumentacji, a jako elektromonter maszyn i urządzeń wykonywał prace remontowo naprawcze maszyn i urządzeń produkcyjnych. Wykonując te prace miał jednak również kontakt z pyłem zawierającym wolną krystaliczną krzemionkę, gdyż wszystkie te prace odbywały się na terenie B. Na stanowisku pracownika dozoru i elektromontera nie wykonywano pomiarów środowiskowych z zakresu zapylenia. Wykonywano je natomiast w tych latach na stanowisku maszynisty urządzeń krusząco-sortujących. Przedstawione przez Spółkę wyniki pomiarów w latach 2014 i 2016 wykazywały, że stężenie pyłu całkowitego na tym stanowisku pracy kształtowało się na poziomie od 0,45 do 0,47 krotności dopuszczalnego normatywu higienicznego wynoszącego 4 mg/m3, a dla frakcji respirabilnej pyłu od 0,37 do 0,47 krotności NDS wynoszącej 1 mg/m3. Oznaczona zawartość wolnej krystalicznej krzemionki w tym pyle zawierała się w granicach 18,8-20,3%. W latach 2018 i 2019 na tym stanowisku pracy (na stanowisku doraźny obchodowym - maszynisty urządzeń krusząco sterujących) stężenie pyłu krzemionki krystalicznej kształtowało się na poziomie od poniżej 0,098 do 0,62 krotności NDS-u, wynoszącego 0,1 mg/m3 natomiast stężenie frakcji wdychalnej pyłu zawierało się w granicach od 0,18 do 0,2 NDS-u, wynoszącego 10 mg/m3. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że przez 17 lat X. Y. pracował w narażeniu na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę o poziomie bliskim normatywu higienicznego, dla obu mierzonych wtedy frakcji pyłu: całkowitej i respirabilnej. Tak wysokie poziomy stężenia, zwłaszcza frakcji respirabilnej pyłu, tj. pyłu mającego zdolność do wnikania do dolnych dróg oddechowych i deponowania w obszarze wymiany gazowej, stwarzały istotne ryzyko zachorowania na pylicę krzemową płuc. W kolejnych latach poziom narażenia był niższy, w granicach do 0,5 NDS-u lub nieznacznie przekraczający ten próg. Jednakże, w ocenie organu, nawet jeżeli poziom narażenia w ostatnim okresie zatrudnienia był niższy, to biorąc pod uwagę fakt, że zdiagnozowana u pracownika pylica krzemowa jest choroba przewlekłą, rozwijającą się, to należy uznać, że warunki pracy stwarzały ryzyko zachorowania i przyjęcie przeważającego prawdopodobieństwa, że spowodowały powstanie schorzenia u X. Y. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że poza badaniem wstępnym pracownik nie był kierowany na badania specjalistyczne mogące ujawnić takie schorzenie (rtg). Badanie takie wykonano [...] 2022 r., które wykazało istnienie pylicy krzemowej płuc. Odnośnie wpływu na stan zdrowia złogów pyłu węglowego wyjaśnił, że pismem z dnia 7 lutego 2023 r. zwrócono się do WOMP w [...], który w odpowiedzi z dnia 13 lutego 2023 r. poinformował organ, że obecność złogów pyłu węglowego nie ma wpływu na dokonane rozpoznanie pylicy krzemowej płuc a zatem zarzut tej jest bezzasadny. Dokonując analizy treści orzeczenia lekarskiego WOMP w [...] z siedzibą w [...] z dnia 28 listopada 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej i opinii uzupełniającej z dnia 13 lutego 2023 r. organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Podniósł, że orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych. Natomiast rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej na podstawie wyników badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia. Zdaniem organu orzeczenie lekarskie wobec X. Y. zostało wydane w oparciu o dokumentację przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego oraz dokumentację medyczną i wyniki specjalistycznych badań lekarskich, przeprowadzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] jak i przez jednostki, w których był on leczony. OPWIS stwierdził, że po przeanalizowaniu treści orzeczenia i opinii ich treść w sposób jasny logiczny i niebudzący wątpliwości wyjaśnia z jakich względów i na jakiej podstawie została rozpoznana u badanego pylica krzemowa. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej powołano się na wynik badania histopatologicznego materiału pobranego w czasie biopsji płuca X. Y. z dnia [...] 2021 r., w którym stwierdzono [...], wskazujące na pylicę krzemową płuc oraz na wynik badania rtg z dnia [...] 2022 r., które to badania dały podstawę do rozpoznania pylicy krzemowej płuc. W tej sytuacji brak jest podstaw do uzupełnienia materiał dowodowy w trybie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836) poprzez kierowanie żądań i wystąpień do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie o dodatkową konsultację. Jako nieuzasadnione organ uznał również pozostałe zarzuty skargi. Dodał, że rozpoznanie zmian w płucach X. Y. nastąpiło w okresie, kiedy trwała pandemia wirusa SARS- CoV-2 w żaden sposób nie może wpływać na uznanie, że to wirus jest czynnikiem sprawczym choroby. U X. Y. rozpoznano zmiany w płucach typowe dla działania pyłu zwłókniającego na miąższ płucny, na który był narażony przez wiele lat podczas świadczenia pracy w skarżącej Spółce, a dowodem na to są wyniki badań specjalistycznych rtg, wynik badania histopatologicznego, na które powołuje się Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] w opinii z dnia 13 lutego 2023 r. oraz w orzeczeniu o rozpoznaniu choroby zawodowej. Również fakt, że dotychczas nie stwierdzono choroby zawodowej u pracowników B w [...] nie może wykluczać możliwości rozpoznania choroby zawodową u pracownika zakładu, jeżeli zostaną spełnione przesłanki do jej rozpoznania i stwierdzenia, jak to ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. W odniesieniu do zarzutu w sprawie oceny dynamiki procesu chorobowego przez jednostkę orzeczniczą wyjaśnił, że dokonywanie takiej oceny jest rolą lekarzy, którzy zajmują się leczeniem choroby rozpoznanej u X. Y., ustalają dobór leków i oceniają ich skuteczność.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżąca Spółka podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2351 oraz art. 2352 Kodeksu pracy oraz przepisów postępowania, tj. art. 140 w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. Na podstawie tych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, brak krytycznej oceny przez organy opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u X. Y., jej lakoniczność, niespójność i niekonsekwencję, co doprowadziło do wydania prawnie wadliwych decyzji administracyjnych. Podniosła, że treść uzasadnienia decyzji odwoławczej wskazuje, iż ocena materiału dowodowego nie została przeprowadzona w sposób bezstronny, wyważony. Stwierdziła, że chociaż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych organ jest związany wnioskami płynącymi z opinii jednostek orzeczniczych, to nie powinien ich przyjmować bezkrytycznie, a opinia lekarska, aby organ mógł się na niej oprzeć, powinna zawierać klarowne, przekonujące uzasadnienie. Organ powinien zatem rozważyć konieczność zasięgnięcia, w spornej czy niejednoznacznej sytuacji, opinii innej placówki służby zdrowia. Kwestionując treść opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] z dnia 13 lutego 2023 r. uzyskanej w wyniku postępowania odwoławczego podniosła, że skoro stwierdzono w niej, że dodatkowym badaniem, które stosuje się w celu wykluczenia zmian chorobowych nie pyliczych jest biopsja płuca, to biopsja i badanie histopatologiczne mają za zadanie tylko wykluczenie schorzeń nowotworowych. W świetle tego, zdaniem skarżącej, budzi wątpliwości zapis badania histopatologicznego, że "Obraz morfologiczny wskazuje na pylice krzemową". Zdaniem Spółki lekarz patomorfolog nie mógł dokonać rozpoznania pylicy płuc bez zdjęcia RTG klatki piersiowej. Co więcej - w przekonaniu skarżącej - odwołanie się przez patomorfologa do obrazu morfologicznego jako wskazania na pylice krzemową pozwala na stwierdzenie, że przeprowadzone przez niego badanie mikroskopowe pobranej tkanki nie wykazało obecności kryształków (złogów krzemu) mimo, że wykazało inny rodzaj złogów a mianowicie śladowe złogi pyłu węglowego. Skarżąca zarzuciła też, że PPIS nie wyjaśnił, która z cech morfologicznych badanej próbki w obrazie morfologicznym w przeprowadzonym badaniu histopatologicznym wykazuje bezpośrednio na pylicę krzemową płuc X. Y. Ponadto, jednostka orzecznicza nie tylko nie wypowiedziała się w sposób wyczerpujący co do charakteru zmian w płucach X. Y. stwierdzonych w badaniu histopatologicznym, ale również do wyniku badań radiologicznych. Zdaniem skarżącej diagnozując schorzenie X. Y. nie zastosowano standardów diagnozowania pylicy, albowiem nie zasięgnięto opinii innej placówki służby zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu uznał zarzuty skargi są nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że po dokonaniu wnikliwej analizy treści orzeczenia lekarskiego nie znalazł podstaw do kwestionowania jego wiarygodności. Orzeczenie jednostki orzeczniczej, wbrew stanowisku strony skarżącej, zawiera klarowne, przekonujące uzasadnienie dokonanego rozpoznania choroby zawodowej. Treść uzasadnienia wskazuje, że zostało wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej X. Y., dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, spełniając tym samym kryteria określone w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ponadto wyjaśniono, jakie względy zadecydowały o rozpoznaniu choroby zawodowej. Stwierdzono jednoznacznie, że badaniem rozstrzygającym o rozpoznaniu choroby zawodowej, wykonanym przez jednostkę orzeczniczą było w tym przypadku badanie radiologiczne klatki piersiowej z dnia [...] 2022 r. Wbrew stanowisku strony skarżącej opisano szczegółowo wynik tego badania. Na podstawie radiogramu klatki piersiowej stwierdzono, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo rozpoznania u badanego choroby zawodowej - pylicy krzemowej płuc. Ponadto w opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z/s w [...] z dnia 13 lutego 2023 r., stwierdzono: "Podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej w pozycji [...] mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Dodatkowym badaniem, które stosuje się w celu wykluczenia zmian chorobowych nie pyliczych, a które mogłyby być skutecznie leczone, jest biopsja płuca. Rozpoznanie histopatologiczne pylicy musi się opierać na obrazie zmian charakterystycznych dla pylicy, odpowiadających definicji tej choroby. Radiogramy klatki piersiowej X. Y. wykonywane od 2020 r., jak i badanie histopatologiczne materiału pobranego w czasie biopsji płuca, z wysokim prawdopodobieństwem dają podstawę do rozpoznania pylicy krzemowej płuc". Powyższe dowodzi, że wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej u X. Y. poprzedzone było analizą dokumentacji medycznej. Natomiast badaniem, które zadecydowało o rozpoznaniu pylicy krzemowej płuc był obraz radiologiczny charakterystyczny dla tego schorzenia, co po uwzględnieniu danych a narażeniu zawodowym pozwoliło na rozpoznanie choroby zawodowej. X. Y., pomimo pracy w narażeniu na pył mineralny nie był poddawany w trakcie badań okresowych badaniom radiologicznym. Jedyne badanie radiologiczne płuc przeprowadzone zostało podczas badań wstępnych przed podjęciem przez X. Y. pracy w A S.A. z siedzibą w [...]. Nie stwierdzono wtedy przeciwwskazań do zatrudnienia. Ten fakt dowodzi, że przed pojęciem pracy w A SA z siedzibą w [...] nie stwierdzono zmian chorobowych w płucach X. Y., a do ich pojawienia się doszło w trakcie zatrudnienia w narażeniu zawodowym.
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Akcentował, że główne zarzuty strony skarżącej sprowadzają się do zakwestionowania działań organów, które bez należytej oceny, bezkrytycznie odniosły się do opinii ośrodków medycyny pracy, które są lakoniczne, bowiem nie zgłębiają istoty jednostki chorobowej przez nieopiniowanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa materialnego.
W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozważając podstawy prawne podjętego w sprawie rozstrzygnięcia wskazać w pierwszej kolejności trzeba, że zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1510, ze zm.), zwanej dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przepis art. 2352 k.p. stanowi natomiast, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1¹ k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836), zwanego nadal rozporządzeniem, określające wykaz chorób zawodowych, a także okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.
W świetle powyższych regulacji podkreślić należy, że rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych pozwala organowi inspekcji sanitarnej na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Niezbędne jest jednak również ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, a także ustalenie, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w określonym czasie. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Nie można jej zatem stwierdzić zarówno wtedy, gdy choroba wskazana w wykazie nie została spowodowana działaniem narażenia zawodowego, jak i wówczas, gdy udokumentowane objawy tej choroby wystąpiły po upływie okresu ustalonego w rozporządzaniu.
Stosownie do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 2351 k.p., który w ocenie Sądu jest bezzasadny wyjaśnić również należy, że wskazany przepis rozstrzygając kwestię momentu stwierdzenia choroby zawodowej wprost określa, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić albo w okresie zatrudnienia pracownika w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak w tym przypadku pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Nie ogranicza on zatem możliwości stwierdzenia choroby zawodowej do ustalonego w wykazie chorób zawodowych okresu po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z wolą ustawodawcy przyjąć należy, że uznanie określonego schorzenia za chorobę zawodową może nastąpić w okresie zatrudnienia, w którym pracownik pozostaje narażony na szkodliwe oddziaływanie środowiska pracy, a więc także u osoby pracującej. Rozporządzenie określa z kolei okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej w sytuacji wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
W kwestii prowadzonego postępowania wyjaśnić natomiast przyjdzie, że stosownie do § 4 cyt. powyżej rozporządzenia postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej prowadzi właściwy powiatowy inspektor sanitarny, którego właściwość na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydawana jest na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jej wydanie poprzedza zatem postępowanie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej. W zakresie tego postępowania, na zasadzie § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne wskazane w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zatrudniony w jednostce orzeczniczej. Podstawę do wydania tego orzeczenia stanowią wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego. Odpowiednie badania, stanowiące podstawę do wydania orzeczenia, przeprowadza jednostka orzecznicza I stopnia, do której pracownik lub były pracownik jest kierowany przez właściwy organ inspekcji sanitarnej (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).
Na podstawie § 6 ust. 6 rozporządzenia orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi lub byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia. Stosownie zaś do § 7 ust. 1 rozporządzenia, pracownik lub były pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego wydanego po przeprowadzeniu badań, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Na zasadzie § 8 ust. 2 rozporządzenia o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia może zaś wystąpić właściwy państwowy inspektor sanitarny, jeśli uzna, że orzeczenie lekarskie oraz formularz oceny narażenia są niewystarczające do wydania decyzji.
Z treści powyższych przepisów rozporządzenia wynika, że postępowanie w przedmiocie wydania orzeczenia lekarskiego, jakkolwiek mieści się w granicach postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej i stanowi jego niezbędny element, to jednak ma odrębny charakter i różny jest jego zakres przedmiotowy oraz podmiotowy. To w ramach tego postępowania pracownik lub były pracownik poddawany jest badaniom, których wyniki, obok dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, stanowią podstawę do wydania orzeczenia lekarskiego, przez uprawnionego lekarza. Przedmiotem tego orzeczenia jest rozpoznanie choroby zawodowej albo stwierdzenie braku podstaw do jej rozpoznania.
Oznacza to, że kwestia rozpoznania choroby zawodowej nie należy do kompetencji właściwego organu inspekcji sanitarnej, a orzeczenie lekarskie wydane w tym przedmiocie nie musi odpowiadać wymogom decyzji administracyjnej. Opiera się ono na wiadomościach specjalnych lekarza spełniającego określone wymagania kwalifikacyjne i stanowi wiążący dokument urzędowy, co do rozpoznania określonej choroby. Brak jest bowiem podstaw prawnych do oceny przez organy inspekcji sanitarnej dokumentacji medycznej pracownika i prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie rozpoznania i przyczyn choroby zawodowej.
Na podstawie § 6 ust. 6 rozporządzenia przyjąć ponadto należy, że stroną postępowania prowadzonego w jednostce orzeczniczej, służącego rozpoznaniu choroby zawodowej nie jest pracodawca, któremu to przysługuje przymiot strony w postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej. Regulując tryb postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego, przepisy rozporządzenia nie przyznają pracodawcy legitymacji na etapie rozstrzygania w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Z § 7 rozporządzenia wynika, że jedynym podmiotem uprawnionym do podważania oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim i wystąpienia o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia jest pracownik. Uprawnienie takie nie przysługuje nawet organowi, gdyż na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia jest on uprawniony wyłącznie do wystąpienia o dodatkową konsultację w sytuacji, gdy dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika są niewystarczające do wydania decyzji. Skoro jednak skarżąca Spółka, nie przedstawiła poza gołosłowną polemiką, jakichkolwiek dowodów przeciwnych, mogących podważać treść orzeczenia, brak było w niniejszej sprawie podstaw do wystąpienia o dodatkowe konsultacje w jednostce orzeczniczej II stopnia.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dotyczyło rozpoznania i stwierdzenia u pracownika zatrudnionego w zakładzie skarżącej choroby zawodowej – pylicy krzemowej, wymienionej w pozycji 3. 1 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu. Dokonana przez Sąd kontrola legalności wykazała, że spełniało ono wymogi wynikające z wyżej powołanych przepisów prawa, a zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego zebrania materiału dowodowego, braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym zaniechania weryfikacji orzeczenia lekarskiego poprzez dodatkową konsultację z jednostką orzeczniczą II stopnia oraz dokonania niepełnej oceny są bezpodstawne.
Jak wynika z akt administracyjnych przed wydaniem decyzji przeprowadzona została ocena narażenia zawodowego. Jej wyniki przekazane zostały do jednostki orzeczniczej, w której pracownik został poddany badaniom. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie z dnia 28 listopada 2022 r. uwzględniało dokumentację medyczną pracownika, wyniki przeprowadzonych badań, konsultacji lekarskich, przebieg zatrudnienia, ocenę narażenia zawodowego i co istotne, potwierdziło zawodową etiologię rozpoznanego schorzenia. Wskazano w nim, że z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że rozpoznana u X. Y. choroba - Pylica krzemowa związana jest ze sposobem wykonywania pracy. Jednoznacznie jako czynnik narażenia zawodowego stanowiący przyczynę choroby - od [...] do [...], oznaczono sposób wykonywania pracy. Ponadto, opinia uzupełniająca z dnia 13 lutego 2023 r. radiogramy klatki piersiowej wykonywane od 2020 r., jak i badanie histopatologiczne materiału pobranego w czasie biopsji płuca, z wysokim prawdopodobieństwem dają podstawę do rozpoznania pylicy krzemowej płuc.
W tych okolicznościach - zdaniem Sądu - prawidłowo uwzględniając orzeczenie lekarskie oraz wyniki oceny narażenia zawodowego, w zaskarżonej decyzji uznano, że zaistniały podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Wyjaśnić należy, że na podstawie § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, w toku podejmowania decyzji inspektor sanitarny samodzielnie przeprowadza ocenę narażenia zawodowego. Związany jest jednak wydanym w sprawie orzeczeniem lekarskim w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Nie jest również uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich. Analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Bazując wyłącznie na swojej wiedzy, nie mogą również zakwestionować rozpoznania lub nierozpoznania choroby zawodowej przez jednostki orzecznicze, tj. bez uzyskania weryfikujących orzeczeń innych uprawnionych jednostek. Niedopuszczalne jest, aby organ przeciwstawiał własną wiedzę wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy, uzewnętrznionym w treści ich orzeczeń. Orzeczenie lekarskie ma charakter opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a, a ocena tego orzeczenia przez organy inspekcji sanitarnej dokonywana jest w granicach wynikających z art. 80 k.p.a. Sprowadza się wyłącznie do warunków formalnych tzn. ustalenia, czy orzeczenie zostało wydane we właściwej formie, czy zawiera uzasadnienie, czy wydał je uprawniony lekarz, a jeśli uprawniony, to czy dodatkowo zatrudniony w odpowiedniej jednostce organizacyjnej. Jeśli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące, logiczne i prawidłowe uzasadnienie, to niedysponując przeciwdowodami organ nie może samodzielnie go podważać i przyjmować, że stan zdrowia strony kształtuje się odmiennie od wyników badań i ustaleń stanowiących podstawę orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organ inspekcji sanitarnej nie może sam dokonać rozpoznania choroby, bowiem nie posiada wiadomości specjalnych umożliwiających samodzielną ocenę dokumentacji medycznej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej, konieczne jest jej rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę diagnostyczną. Wyrażona w orzeczeniu lekarskim ocena nie podlega natomiast merytorycznej weryfikacji przez organy inspekcji sanitarnej orzekające w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 992/19, wyrok WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 1263/18, wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 925/17, wyrok NSA z 9 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1232/18, wyrok WSA w Białymstoku z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 37/15 i powołane w tych wyrokach orzecznictwo; dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nie posiadając wiedzy medycznej sąd administracyjny, podobnie jak organy inspekcji sanitarnej, również nie może kontrolować merytorycznej treści orzeczeń lekarskich. Nie może tym samym wypowiadać się w kwestii rozpoznawania choroby zawodowej i dokonywać analizy dokumentacji medycznej. Ocena Sądu w tym zakresie sprawdza się wyłącznie do kontroli formalnej. Odnosi się to też do dodatkowej dokumentacji medycznej dostarczonej przez pracownika w toku postępowania, gdyż jej ocena również wymagałaby wiedzy specjalistycznej, której Sąd nie posiada.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że orzeczenie lekarskie wydane w sprawie przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] z dnia 28 listopada 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej - uzupełniona opinią z dnia 13 lutego 2023 r. - spełnia wymogi formalne, a w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczne i jego uzasadnienie nie budzi wątpliwości. Wskazano w nim, że pracownik poddany został diagnostyce i konsultacji medycznej w kierunku ustalenia, czy praca wykonywana w narażeniu na pyły zawierające krzemionkę krystaliczną przez 23 lata stanowi podstawę do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy krzemowej. Ponadto z treści orzeczenia wynika, że dokonując ustaleń przeprowadzono analizę przebiegu zatrudnienia i sposobu wykonywania pracy oraz wzięto pod uwagę dokumentację medyczną pracownika, potwierdzającą, że dolegliwości związane ze schorzeniem rozpoczęły się w już [...] 2020 r. W badaniu CT klatki piersiowej wykonanym w Oddziale Chorób Płuc Szpitala [...] w [...] Poradni Chorób Zawodowych w [...] 2020 r. stwierdzono: [...]. W trakcie przeprowadzonego procesu diagnostycznego nie rozpoznano jednoznacznie charakteru zmian w obrębie układu oddechowego, dlatego X. Y. skierowano do Kliniki Chirurgii Klatki piersiowej celem diagnostyki inwazyjnej zmian radiologicznych. W dniu [...] 2021 r. wykonano zabieg uniportal VATS prawego płuca: resekcję klinową [...] oraz biopsję [...]. W badaniu histopatologicznym opisano: [...]. Obraz radiologiczny wskazuje na pylicę krzemową". W [...] 2021 r. pracownik był ponownie hospitalizowany w Oddziale Chorób Płuc skąd, z powodu stwierdzonej częściowej niewydolności oddechowej, przekazany został do Oddziału Rehabilitacji Pulmonologicznej celem dalszego leczenia. W dniu [...] 2022 r. zlecono wykonanie rtg klatki piersiowej, które wykazało: [...]. Ponadto w opinii uzupełniającej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] z dnia 13 lutego 2023 r., stwierdzono: "Podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej w pozycji [...] mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Dodatkowym badaniem, które stosuje się w celu wykluczenia zmian chorobowych nie pyliczych, a które mogłyby być skutecznie leczone, jest biopsja płuca. Rozpoznanie histopatologiczne pylicy musi się opierać na obrazie zmian charakterystycznych dla pylicy, odpowiadających definicji tej choroby. Radiogramy klatki piersiowej X. Y. wykonywane od 2020 r., jak i badanie histopatologiczne materiału pobranego w czasie biopsji płuca, z wysokim prawdopodobieństwem dają podstawę do rozpoznania pylicy krzemowej płuc". Powyższe dowodzi, że wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej u X. Y. poprzedzone było analizą dokumentacji medycznej. Natomiast badaniem, które zadecydowało o rozpoznaniu pylicy krzemowej płuc był obraz radiologiczny charakterystyczny dla tego schorzenia, co po uwzględnieniu danych a narażeniu zawodowym pozwoliło na rozpoznanie choroby zawodowej.
Nie można zatem stwierdzić, że jednostka orzecznicza nie dysponowała materiałem dowodowym wystarczającym do wydania orzeczenia. Wobec jasnych i jednoznacznych ustaleń wynikających z treści orzeczenia brak jest również podstaw do kwestionowania dokonanej w nim oceny merytorycznej, co do rozpoznania choroby zawodowej w postaci pylicy krzemowej.
W wydanym orzeczeniu ustalono z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo-skutkowy między sposobem wykonywania pracy w zakładzie skarżącej, a rozpoznanym schorzeniem. Dokonana przez organy inspekcji sanitarnej analiza narażenia zawodowego również wykazała, że warunki pracy X. Y. w zakładzie skarżącej stwarzały ryzyko zachorowania na pylicę krzemową płuc. Ze sporządzonej w toku postępowania wyjaśniającego "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" wynika, że praca na zajmowanych stanowiskach: zasilacza kruszarki, zasilacza kruszarki/maszynisty pojazdu technologicznego, zasilacza kruszarki/elektromontera, nadgórnika pracownik narażała go na powstanie choroby zawodowej, tj. stanowią czynnik sprawczy pyły zawierające krzemionkę krystaliczną. Tym samym potwierdzone zostały ustalenia wynikające z orzeczenia lekarskiego, co do związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy środowiskiem pracy, a rozpoznanym u pracownika schorzeniem. Zaznaczyć przy tym należy, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone rzetelnie. Dotyczyło wyłącznie zakładu skarżącej, w którym X. Y. zatrudniony był nieprzerwanie od [...] do [...], a ustalenia zostały dokonane przy uwzględnieniu dokumentów, które dotyczyły badań jakie na przestrzeni lat prowadzone były w zakładzie skarżącej. Zapisów tych dokumentów skarżąca nie podważała, stąd wszelkie jej twierdzenia przeciwko wynikającym z nich okolicznościom, niepoparte żadnymi nowymi dowodami, nie mogły mieć wpływu na ustalenia organów. Samo subiektywne i ogólne przeświadczenie skarżącej o braku podstaw rozpoznania choroby zawodowej nie jest wystarczające do podważania udokumentowanych ustaleń organu.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, brak było w niniejszej sprawie podstaw do kwestionowania przez organy inspekcji sanitarnej orzeczenia lekarskiego i prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Orzeczenia lekarskie wydane zostały w odpowiedniej formie przez uprawnioną do tego jednostkę orzeczniczą, w oparciu o wymagany materiał dowodowy. U X. Y. rozpoznano zmiany w płucach typowe dla działania pyłu zwłókniającego na miąższ płucny, na który był narażony przez wiele lat podczas świadczenia pracy w skarżącej Spółce, a dowodem na to są wyniki badań specjalistycznych rtg, wynik badania histopatologicznego, na które powołuje się Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] w opinii z dnia 13 lutego 2023 r. oraz w orzeczeniu o rozpoznaniu choroby zawodowej. Również fakt, że dotychczas nie stwierdzono choroby zawodowej u pracowników B w [...] nie może wykluczać możliwości rozpoznania choroby zawodowej u pracownika zakładu, jeżeli zostaną spełnione przesłanki do jej rozpoznania. Podstawy do kwestionowania wydanego orzeczenia lekarskiego nie mógł również stanowić brak rozważania pozazakładowych czynników, które mogły wywołać stwierdzoną chorobę, w postaci nurkowania czy też zachorowania na COVID-19. Jak już wcześniej wskazano, organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do analizy dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem etiologii schorzenia i nie dokonują oceny medycznej. W tym zakresie związane są ustaleniami i oceną, dokonanymi przez właściwych lekarzy orzeczników. Nie ma też nic wspólnego ze stwierdzeniem choroby zawodowej u pracownika fakt, że był on na przestrzeni całej aktywności zawodowej dopuszczany do świadczenia pracy przez lekarzy medycyny pracy, którzy nie są uprawnieni do jej rozpoznania. X. Y., pomimo pracy w narażeniu na pył mineralny nie był poddawany w trakcie badań okresowych badaniom radiologicznym. Jedyne badanie radiologiczne płuc przeprowadzone zostało podczas badań wstępnych przed podjęciem przez X. Y. pracy w A S.A. z siedzibą w [...]. Nie stwierdzono wtedy przeciwwskazań do zatrudnienia. Powyższe dowodzi, że przed pojęciem pracy w A SA z siedzibą w [...] nie stwierdzono zmian chorobowych w płucach X. Y., a do ich pojawienia się doszło w trakcie zatrudnienia w narażeniu zawodowym.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdzono u pracownika chorobę zawodową. W ocenie Sądu, organy inspekcji sanitarnej dokonały wszechstronnej i wyczerpującej oceny w tym zakresie, prawidłowo uwzględniając ustalenia przedstawione w karcie oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniu lekarskim wydanym przez właściwy podmiot. W zaskarżonej decyzji rozważono wskazane w orzeczeniu lekarskim okoliczności związane z wystąpieniem u skarżącego objawów chorobowych oraz dokonano analizy w zakresie warunków pracy. Ocena orzeczenia lekarskiego została dokonana w sposób pełny, a organy rozważyły zastrzeżenia pracodawcy. Uwzględniając ustalone okoliczności faktyczne, wobec rozpoznania choroby zawodowej w okresie zatrudnienia pracownika i stwierdzenia z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ta spowodowana została w związku z narażeniem zawodowym prawidłowo organy przyjęły, że zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej.
Kierując się przedstawioną argumentację, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił.