II SA/Op 185/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia, stwierdzając naruszenie przepisów prawa przez organy nadzoru budowlanego w zakresie postępowania dowodowego i stosowania przepisów intertemporalnych.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części ogrodzenia samowolnie wybudowanego na gruncie gminnym, które częściowo przegradzało chodnik. Skarżący, obecni właściciele nieruchomości, twierdzili, że nie byli inwestorami ani właścicielami spornej części ogrodzenia, które zostało wybudowane przez poprzedniego właściciela. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając samowolę budowlaną. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, wskazując na istotne naruszenia przepisów prawa, w tym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i nieprawidłowe zastosowanie przepisów intertemporalnych dotyczących prawa budowlanego.
Przedmiotem skargi była decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazującą rozbiórkę części ogrodzenia samowolnie wybudowanego na gruncie stanowiącym własność Gminy, które przegradzało część chodnika. Skarżący, Z. i R. C., którzy nabyli nieruchomość w 1995 r., kwestionowali swoją odpowiedzialność, wskazując, że nie byli inwestorami ani właścicielami spornej części ogrodzenia, które zostało wybudowane przez poprzedniego właściciela ("B") w latach 70. XX wieku. Organy nadzoru budowlanego uznały ogrodzenie za samowolę budowlaną i nałożyły obowiązek rozbiórki na obecnych właścicieli jako następców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się istotnych naruszeń przepisów prawa. Przede wszystkim, nie zebrały one w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, poprzestając na oświadczeniach obecnego właściciela i nie wyjaśniając rozbieżności dotyczących daty budowy ogrodzenia oraz jego kwalifikacji prawnej. Ponadto, sąd wskazał na nieprawidłowe zastosowanie przepisów intertemporalnych ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w szczególności art. 103 ust. 2, który wyłącza stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie nowej ustawy. Sąd podkreślił, że organy powinny były dokładnie ustalić datę budowy ogrodzenia i ocenić je według przepisów obowiązujących w dacie jego powstania, rozważając możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. Sąd uchylił również decyzje organów w części dotyczącej kosztów postępowania, zasądzając je od organu na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Obecni właściciele, jako następcy prawni, mogą ponosić konsekwencje prawne naruszeń przepisów dotyczących procesu inwestycyjnego, jednakże organy nadzoru budowlanego nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie ustalić ich odpowiedzialność i zastosować właściwe przepisy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, czy skarżący nabyli sporne ogrodzenie i czy ponoszą za nie odpowiedzialność. Podkreślono potrzebę dokładnego ustalenia daty budowy i kwalifikacji prawnej ogrodzenia oraz zastosowania przepisów intertemporalnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 "c"
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji organu administracji w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
u.p.b. art. 103 § ust. 1
Ustawa – Prawo budowlane
Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy.
u.p.b. art. 103 § ust. 2
Ustawa – Prawo budowlane
Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.p.b. art. 48
Ustawa – Prawo budowlane
Podstawa do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej.
u.p.b. art. 50
Ustawa – Prawo budowlane
Dotyczy samowoli budowlanej w przypadku obiektów, do których stosuje się przepisy o pozwoleniu na budowę.
u.p.b. art. 51
Ustawa – Prawo budowlane
Dotyczy samowoli budowlanej w przypadku obiektów, do których stosuje się przepisy o pozwoleniu na budowę.
u.p.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa – Prawo budowlane
Roboty budowlane mogą być rozpoczęte jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę.
u.p.b. art. 3 § pkt 9
Ustawa – Prawo budowlane
Definicja urządzenia budowlanego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego przez organ.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Część większej całości, jaką jest budynek (urządzenie) należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska art. 19 § ust. 1 pkt 3
Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę dla urządzeń budowlanych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organy nieprawidłowo zastosowały przepisy intertemporalne ustawy Prawo budowlane. Należy rozważyć możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu, a nie od razu nakazywać rozbiórkę. Skarżący nie byli inwestorami ani właścicielami spornej części ogrodzenia w momencie jego budowy.
Odrzucone argumenty
Ogrodzenie stanowiło samowolę budowlaną, a obecni właściciele jako następcy prawni ponoszą odpowiedzialność. Nakaz rozbiórki jest uzasadniony ze względu na naruszenie przepisów prawa budowlanego i bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa nie zbierając w sposób wyczerpujący materiału dowodowego przepis art. 48 nie mógł być w sprawie zastosowany rozważyć możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu
Skład orzekający
Elżbieta Kmiecik
przewodniczący sprawozdawca
Daria Sachanbińska
sędzia
Elżbieta Naumowicz
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak kluczowe mogą być przepisy intertemporalne w sprawach budowlanych. Pokazuje również, że nawet po latach można kwestionować decyzje dotyczące samowoli budowlanej.
“Samowola budowlana sprzed lat: czy nowy właściciel zapłaci za błędy poprzednika?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 185/07 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2007-07-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-04-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Daria Sachanbińska Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Naumowicz Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007r. sprawy ze skargi Z. C. i R. C. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących Z. C. i R. C. solidarnie kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Z. i R. C. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia [...], nr [...], nakazującą Z. i R. C. rozbiórkę samowolnie wybudowanego ogrodzenia w części wychodzącego poza granicę posesji nr A, przegradzającego część chodnika przy ulicy [...] w P. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że ogrodzenie posesji nr A od strony ulicy [...] w P. jest cofnięte o około 0,95 m w stosunku do ogrodzeń sąsiednich znajdujących się przy ulicy [...]. Ogrodzenie na odcinku wyjazdu do garażu wykonywane jest na gruncie stanowiącym własność Gminy [...] i zagraża ono bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Istniejący chodnik przy ulicy [...] w P. jest węższy do 0,45 m na odcinku wjazdu do garażu usytuowanego w podziemiu budynku mieszkalnego nr A. Chodnik ma szerokość 1,40 m. Przedmiotowe ogrodzenie wybudowane zostało przed 1995 r. na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę. Organ uznał zatem, że w/w ogrodzenie stanowiło samowolę budowlaną zarówno w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo budowlane z 24 października 1974 r., jak i przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. Ogrodzenie, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 9 ustawy z 1994 r., jest urządzeniem budowlanym związanym z budynkiem znajdującym się ma działce nr a i stąd też w sprawie ogrodzenia wykonywanego w warunkach samowoli budowlanej zastosowanie mają przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., czego skutkiem jest nieobjęcie przedmiotowego ogrodzenia intertemporalnymi przypisami art. 103 ust. 2 ustawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim wyjaśnił nadto, że inwestorem ogrodzenia były "B" w P. Zgodnie z aktem notarialnym Państwo R. i Z. C. stali się 27 marca 1995 r. właścicielami budynków oraz związanych z nimi urządzeń. Organ przywołując treść art. 52 Prawa budowlanego z 1994 r. uznał, iż podmiotem zobowiązanym do wykonania nakazu rozbiórki ogrodzenia jest właściciel nieruchomości. Pojęcie inwestora ma bowiem znaczenie i funkcjonuje wyłącznie na etapie procesu budowlanego. W związku z argumentami Państwa C., iż nigdy nie byli inwestorami spornego ogrodzenia w części wychodzącej poza granicę posesji nr A, usytuowanego na działce stanowiącej własność Gminy [...], organ pierwszej instancji – cytując Komentarz do kodeksu cywilnego, pod redakcją Stanisława Rudnickiego, str. 91 - wyjaśnił, że zgodnie z art. 48 K.c. część większej całości, jaką jest budynek (urządzenie) należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część. Państwo C. są następcami prawnymi poprzedniego właściciela nieruchomości i z chwilą zawarcia umowy sprzedaży na podstawie aktu notarialnego, przenoszącej na nich prawo własności budynków i urządzeń położonych w P. przy ulicy [...] A stali się podmiotami praw i obowiązków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim stwierdził nadto, że w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 50 i 51 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. Niemożliwe jest jednak doprowadzenie części ogrodzenia wychodzącego poza granicę posesji w P. przy ulicy [...] A do stanu zgodnego z prawem, gdyż urządzenie to zostało wykonane na obszarze, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewidziany jest jako teren przeznaczony pod budowę drogi. Z treścią decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia [...] nie zgodzili się Z. i R. C., wnosząc w złożonym odwołaniu o uchylenie decyzji w całości i umorzenie wobec nich postępowania. Odwołujący podnieśli, że zaskarżoną decyzją nakazano im dokonanie rozbiórki ogrodzenia samowolnie wybudowanego przez "B" na gruncie stanowiącym własność Gminy [...], w sytuacji gdy nie byli inwestorami oraz nie są właścicielami tego ogrodzenia. W latach siedemdziesiątych "B" w P. wybudowały przedmiotowe ogrodzenie na gruncie stanowiącym własność Gminy [...], a właściciel gruntu (gmina) w trakcie budowy nie sprzeciwiał się zajęciu na ten cel jej terenu. W dalszej części odwołania skarżący, przywołując przepis art. 48 K.c. dowodzili, że nigdy nie stali się właścicielami spornej części ogrodzenia, gdyż w dniu 14 października 1998 r. stali się właścicielami wyłącznie nieruchomości w granicach geodezyjnych działki nr a o pow. 0,0863 ha zapisanej w księdze wieczystej KW [...]. Zdaniem odwołujących organ I instancji w toku prowadzonego postępowania z urzędu wadliwie wyłączył z prowadzonego postępowania jako strony Gminę [...] oraz Przedsiębiorstwo "C" z siedzibą w P., jako podmiotu praw i obowiązków przekształconych "B" pomimo, że materiał dowodowy postępowania wskazuje wyraźnie na obowiązek prawny tychże podmiotów w zakresie rozbiórki samowolnie wybudowanego ogrodzenia. Decyzją z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie Państwa C. nie może być uwzględnione, gdyż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie w sprawie jednoznacznie wskazuje, że istniejące ogrodzenie działki nr a od ulicy [...] wykonane zostało w warunkach samowoli budowlanej. Istniejący wjazd na posesję tj. brama wjazdowa do garażu Państwa C. jest wysunięta o 190 cm w kierunku ulicy [...]. Na w/w odcinku wjazdu do garażu chodnik jest zwężony do 45 cm. Właściciel nie posiada żadnej dokumentacji związanej z budową budynku i zagospodarowaniem posesji. Ogrodzenie posesji nr A od strony ulicy [...] w P., wybudowane zostało bez pozwolenia w latach siedemdziesiątych XX wieku przez "B" w P. Argumentował nadto organ, w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, że z zapisów aktu notarialnego Nr rep. [...] z 27 marca 1995 r. wynika, iż odwołujący nabyli budynek mieszkalny i urządzenia. Odwołujący nie wykazali, że nabyli tylko część urządzeń, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że nie nabyli spornej części ogrodzenia zrealizowanego od ulicy [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. i R. C. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazali na naruszenie przepisów postępowania, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący domagali się nadto zasądzenia od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. w Opolu na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący nie godzili się z ustaleniami stanu faktycznego poczynionego przez organy nadzoru budowlanego i dowodzili, że nie są właścicielami spornej części ogrodzenia, prezentowali stanowisko, iż nabyli prawo własności nieruchomości i gruntu w granicach geodezyjnych działki, w pozostałym zakresie właścicielem gruntu jest nadal Gmina [...] i to do niej powinien być kierowany nakaz rozbiórki. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. skarżący poparli skargę i jej wywody. Dodatkowo zauważyli, iż 14 października 1998 r. przekształcili użytkowanie wieczyste gruntu w prawo własności i również wówczas Gmina [...] nie kwestionowała prawidłowości posadowienia ogrodzenia. Skarżący oświadczyli także, iż ogrodzenie było budowane łącznie z budynkiem jako całość, a także, iż użytkują grunt na całej długości, bowiem wjeżdżają i wyjeżdżają z garażu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Zauważyć należy także, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była decyzja nakazująca rozbiórkę części samowolnie wybudowanego ogrodzenia w części wychodzącej poza granicę posesji Nr A, przegradzającego część chodnika przy ulicy [...] w P. Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym bezsprzecznie wynika, iż ogrodzenie, którego dotyczy nakaz rozbiórki, wybudowane zostało przed dniem 1 stycznia 1995 r. Okoliczność ta potwierdzona została przede wszystkim podczas oględzin przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym, w dniu 7 grudnia 2005 r., a także z oświadczeń obecnego właściciela nieruchomości. Art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) stanowi, iż do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Ustęp zaś 2 tejże ustawy przewiduje, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Regułą zatem wynikającą z art. 103 ust. 1 ustawy jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy to zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte, a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy – Prawo budowlane, a więc przed dniem 1 stycznia 1995 r. Przepisy prawa budowlanego z 1994r. mają zastosowanie do samowoli budowlanych, z tym jednak zastrzeżeniem, że wyłączono możliwość stosowania art. 48 tej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie nowego prawa budowlanego oraz do obiektów w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym za datę wszczęcia postępowania z urzędu, a takim postępowaniem jest postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, należy przyjąć pierwszą czynność podjętą przez organ wobec strony w tej konkretnej sprawie (por. wyrok NSA syg. akt IV SA 1364/97 – LEX 47892). Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało pod rządami nowego prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim pismem z dnia 8 listopada 2005 r. zawiadomił właścicieli nieruchomości położonej przy ulicy [...] A w P. o przeprowadzeniu kontroli w przedmiocie legalności wykonania ogrodzenia, przesyłając nadto zawiadomienie datowane na dzień 24 maja 2006r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowolnie wykonanego ogrodzenia w części wychodzącej poza granice posesji Nr A przy ulicy [...] w P. Organy obu instancji przyjęły, iż sporna część ogrodzenia stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu przepisów zarówno Prawa budowlanego z 1974 r., jak i obecnie obowiązujących. Z lektury akt administracyjnych wynika, że organy obu instancji w zakresie ustalenia tej istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii poprzestały na oświadczeniu obecnego właściciela nieruchomości, który do protokołu kontroli z dnia 7 grudnia 2005 r. oświadczył, iż poprzedni właściciel nie przekazał mu żadnej dokumentacji związanej z budową budynku i ogrodzenia, pomimo jego żądań, piśmie Burmistrza [...] z dnia 30 stycznia 2006r. informującym, że nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej zajęcia pasa drogi gminnej – części chodnika przy ulicy [...]. Zgodnie z art. 77 §1 K.p.a. organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004 r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04. 2002 r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002r., syg. V SA 115/01). Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie, w rozpoznawanej sprawie. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Zatem w przedmiotowej sprawie niezbędnym było ustalenie w sposób jednoznaczny, daty budowy ogrodzenia oraz czy przedmiotowe ogrodzenie stanowi część obiektu budowlanego na budowę, którego uzyskano stosowne pozwolenie, czy też samoistne urządzenie budowlane, czy jest ono wzniesione na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przeznaczony był pod tego rodzaju zabudowę. Przesłanką sine qua non jest ustalenie w toku postępowania administracyjnego faktu samowolnej budowy obiektu budowlanego lub jego części. Okoliczność, że obecny właściciel nieruchomości położonej przy ulicy [...] A w P. nie otrzymał od poprzedniego właściciela nieruchomości żadnej dokumentacji związanej z budową budynku mieszkalnego oraz ogrodzenia, nie zwalnia organu z obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia czynności zmierzających do ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia faktów. Odnotować bowiem należy, iż skarżący nie byli inwestorami w procesie budowlanym, ani też w chwili budowy nie byli właścicielami nieruchomości, na której wybudowano budynek oraz ogrodzenie. Nabyli oni istniejące obiekty, wraz z nieruchomością, w drodze czynności cywilnoprawnej, na podstawie umowy kupna – sprzedaży, po zakończeniu budowy. W wyniku tej czynności stali się jednak następcą prawnym inwestora. Przeniesienie prawa własności spowodowało bowiem przeniesienie na skarżących zbywalnych uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych związanych z prawem własności, m.in. części spornego ogrodzenia. Dlatego też, uznać trzeba, że jako następcy prawni mogą oni ponosić konsekwencje prawne wynikające z naruszenia przepisów regulujących proces inwestycyjny, w tym niewykonania obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przed przystąpieniem do robót budowlanych. Zauważyć należy także, iż stosownie do przepisów Prawa budowlanego z 24 października 1974r. (Dz. U. z 1974r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) istniał obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, przed przystąpieniem do budowy, Artykuł 28 ust. 1 ustawy z 1974 r. stanowił, iż roboty budowlane mogą być rozpoczęte jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Powołany przepis ustanawiał zatem ogólną zasadę uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych. W myśl art. 2 ust. 3 ustawy przez roboty budowlane rozumieć należy roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 budowa oznaczała między innymi wykonanie obiektu budowlanego. Stosownie do powołanych regulacji w odniesieniu do niniejszej sprawy przyjąć zatem należy, iż roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia od strony ulicy wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, także w świetle brzmienia § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wydanego w dniu 20 lutego 1975 r. przez Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.). Skoro zatem organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, iż budowa ogrodzenia od strony ulicy [...] wymagała uzyskania pozwolenia na budowę winny następnie ustalić, czy takim pozwoleniem na budowę legitymował się inwestor. Z pisma Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "D" w P. z dnia 12 grudnia 2006r. wynika, że w okresie w którym właścicielem budynku zakładowego położonego w P. przy ulicy [...] A były "B" nie były wykonywane żadne prace powodujące zajęcie chodnika. Oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem obecnego właściciela, że ogrodzenie wybudowane zostało w latach 70-tych XX wieku, łącznie z budynkiem. Organy winny tę rozbieżność wyjaśnić w toku prowadzonego postępowania i odnieść się do takich twierdzeń, żądając chociażby jednoznacznego oświadczenia od Spółki, co do dysponowania lub nie, stosownym pozwoleniem w zakresie budowy ogrodzenia oraz faktycznej daty jego budowy. Konsekwencją ustalenia, że sporne ogrodzenie wykonano bez wymaganego prawem pozwolenia z naruszeniem art. 28 Prawa budowlanego będzie podjęcie działań zmierzających do ustalenia, czy możliwe jest usunięcie skutków samowolnej budowy. Konsekwencje budowy obiektu i wykonania robót budowlanych niezgodnie z przepisami prawa zostały przez ustawodawcę zróżnicowane, zwłaszcza jeśli się zważy na przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Rolą organu będzie też opowiedzenie się, co do sposobu kwalifikacji prawnej spornego ogrodzenia, jako części obiektu budowlanego, objętego pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego, czy też jako obiektu nie związanego funkcjonalnie z budynkiem mieszkalnym i wykonanego w innym okresie niż jego budowa. Ustalenie powyższego warunkuje zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego. Zauważyć przy tym należy, wskazując na wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 marca 1998 r., syg. akt IV SA 639/96 - LEX nr 43342, iż jeżeli sporne ogrodzenie zostało rzeczywiście wzniesione (zakończone) przed 1 stycznia 1995r., to w myśl art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepis art. 48 tego Prawa, stanowiący podstawę podjętego rozstrzygnięcia, nie mógł być w sprawie zastosowany, a stwierdzona samowola budowlana winna była być oceniona według przepisów ustawy z 1974 r. Te zaś dawały możliwość, a jednocześnie w myśl utrwalonego orzecznictwa NSA zobowiązywały do rozważenia możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu i dopiero gdy taka legalizacja nie byłaby możliwa - do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ponadto legalność zabudowy wzniesionej przed 1 stycznia 1975 r. należy oceniać według przepisów ustawy z 1961 r., stosując przesłanki i środki przewidziane w art. 37 i następnych, ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., natomiast właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w art. 103 ust. 1 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, określić należy na podstawie przepisów tej ustawy (por wyrok WSA w Warszawie 12.09. 2005 r., syg. akt VII SA/Wa 509/05 - LEX nr 194704). W postępowaniu wyjaśniającym organy zobowiązane były nadto ustalić przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania terenu obowiązującym w chwili budowy. Ustaleń co do zgodności z planem samowoli budowlanej dokonywać należy w dacie jej popełnienia. Bez znaczenia w tym zakresie pozostają natomiast postanowienia planu uchwalonego później (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt IV SA 5058/03, System Informacji Prawnej LEX nr 189051, podobnie wyrok NSA z 19.05.1999r. IV Sa 196/96 – LEX nr 47287). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z niniejszych rozważań. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 "c" powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu (...), orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 205 w zw. z art. 200 w/w ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI