II SA/Wr 1762/03

II SA/Wr 1762/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący sprawozdawca/
Józef Kremis
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 1097/05 - Wyrok NSA z 2006-09-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
art. 15  ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia NSA - Józef Kremis Asesor WSA - Anetta Chołuj Protokolant - Adam Sak po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi B. i K. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania R. S. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Wojewoda D. działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Prezydenta Miasta L. Nr [...] z dnia [...]. orzekającej o wymeldowaniu R.S. z pobytu stałego w lokalu położonym w L. przy ul. P. [...]- uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania R. S. z przedmiotowego lokalu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia l0 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwzględnieniem zmiany wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716). Zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy właściwy w sprawach ewidencji ludności obowiązany jest do podjęcia na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby z pobytu stałego w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Taki skutek powinien nastąpić, gdy osoba, wobec której prowadzone jest postępowanie :
- bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo wobec osoby, która:
- bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego,
- nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy,
- nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Jak zauważył dalej organ odwoławczy - obie wskazane hipotezy ustawowe są niezależne od siebie, a spełnienie którejkolwiek z nich umożliwia podjęcie przez organ decyzji o wymeldowaniu. W związku zaś z tym, że miejsce pobytu R. S. jest znane, sprawa rozpatrywana była w aspekcie zaistnienia przesłanki określonej w części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy. Argumentując, iż ustawodawca nie precyzuje pojęcia "opuszczenie lokalu" Wojewoda D. wskazał jednakże, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przez to rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu bez dopełnienia formalności meldunkowych. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że R. S. dobrowolnie opuścił miejsca zameldowania na pobyt stały, gdyż ani z oświadczenia skarżącego, ani z okoliczności sprawy nie wynika, aby z własnej woli przeniósł centrum życiowe w inne miejsce. Z materiału dowodowego sprawy Wojewoda D. wywnioskował, że od [...]w wyniku osadzenia w Zakładzie Karnym skarżący nie przebywa w lokalu przy ul. P. [...]w L. Podkreślił przy tym, iż odbywanie kary pozbawienia wolności przez R. S. nie może być traktowane za zamierzoną zmianę miejsca zamieszkania. Opuszczenie lokalu nie może zostać uznane za równoznaczne z dobrowolnym także w sytuacji, jeżeli jest efektem wyprowadzenia się z przedmiotowego lokalu matki w/wymienionego K. B., która po sprzedaży w dniu [...]lokalu B. i K. K. (akt notarialny Repertorium A nr [...]), zabrała z mieszkania wszystkie rzeczy. Usunięcie z lokalu rzeczy należących również do R. S., nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że R. S. z własnej woli opuścił przedmiotowy lokal.
W świetle przedstawionych wyżej faktów organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki ani pierwszej, ani drugiej części cytowanego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec czego zachodzi brak podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu R. S. z lokalu położonego w L. przy ul. P. [...].
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem B. i K. K. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - Ośrodek zamiejscowy we Wrocławiu - domagając się uchylenia decyzji Wojewody D., podnosząc, iż jest ona dla nich krzywdząca, niesprawiedliwa i niezrozumiała, albowiem nabywając notarialnie sporny lokal od małżonków K. i J. B. w listopadzie 2002r. uzyskali od sprzedających oświadczenie, że z własnej woli opuszczają lokal wraz z dziećmi, a przy przekazywaniu kluczy do mieszkania - zapewnienie o dokonaniu czynności wymeldowania przez wszystkie dotąd zameldowane w tym lokalu osoby.
W odpowiedzi Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 - l50 ustawy).
W ocenie Sądu wniesiona skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Podejmując zaskarżoną decyzję orzekające w sprawie organy administracji przywołały treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest pierwsza norma prawna zawarta w cytowanym przepisie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dokonanie wymeldowania na tej podstawie prawnej jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich stanowi przesłanka utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, przy czym należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku sygn. K 20/01, mocą którego orzeczono , że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem wobec wyeliminowania normy art. 9 ust. 2 z systemu prawnego - nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do badania, czy osoba, która ma zostać wymeldowana nadal posiada uprawnienia do przebywania w lokalu. W stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji jedyną przesłanką do wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia czynności wymeldowania się.
Przy badaniu wystąpienia tej przesłanki organ drugiej instancji dopuścił się jednak naruszenia reguł postępowania opierając rozstrzygnięcie na sprzecznym materiale dowodowym i nie w pełni wyjaśnionym stanie faktycznym. Należyte ustalenie stanu faktycznego ma kluczowe znaczenie w sprawie, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.
Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy przyjął, iż w R. S. od [...] nie przebywa w spornym lokalu z powodu osadzenia go w zakładzie karnym. Podzielając co do zasady argumentację organu w kwestii utrwalonego poglądu znajdującego odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego zameldowania wskutek pobytu w zakładzie karnym nie może być uznane za przesłankę trwałego i dobrowolnego opuszczenia należy wszakże wskazać , iż wprawdzie w niniejszej sprawie fakt osadzenia w zakładzie karnym R. S. jeszcze przed datą sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do przedmiotowego lokalu jest okolicznością bezsporną, ustaloną na podstawie informacji uzyskanych z Centralnego Zarządu Służby Więziennej oraz Aresztu Śledczego w W., jednakże w toku postępowania administracyjnego nie ustalono w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy opuszczenie tego lokalu przez R. S. w sposób trwały i dobrowolny nie miało miejsca wcześniej, to jest przed zatrzymaniem go przez organy ścigania, a to na tle zeznań K. B. K. B. zeznała bowiem w toku postępowania przed pierwszą instancją, w dniu [...]., iż syn R. S. od 5 lat przebywa za granicą, a dokładnego adresu jego pobytu nie zna. Tym samym z jej oświadczenia wynika, że R. S. opuścił dobrowolnie i trwale dotychczasowe miejsce stałego pobytu w spornym lokalu około roku 1998, a zatem jeszcze przed zatrzymaniem w dniu [...]. Organ odwoławczy zupełnie pominął tę istotną okoliczność przy rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy wbrew wymogom ustanowionym treścią art. 80 Kpa, w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie w analizie materiału dowodowego oceny wartości i znaczenia innych dowodów jest sprzeczne z regułami dowodzenia, uchybiając zasadzie swobodnej oceny dowodów - czyniąc ją przez to dowolną. Organ jest zobowiązany do podejmowania działań z urzędu celem usunięcia istniejących rozbieżności w materiale dowodowym i w tym kierunku powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające, do czego jest zobowiązany wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, a rozpatrując sprawę winien wszechstronnie rozważyć zebrane dowody, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, wskazując dlaczego jednym dowodom dał wiarę, a innym odmówił wiarygodności.
Tym samym rozstrzygnięcie decyzji wydanej w drugiej instancji oparte jest na wadliwych ustaleniach stanu faktycznego sprawy co stanowi uchybienie zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś w konsekwencji błędnie poczynionych (z uchybieniem procedury) ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego.
Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała eliminacji z obrotu prawnego na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit.c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie jak w pkt II wyroku znajduje wsparcie w art. 152 tej ustawy.