II SA/Op 165/23

II SA/Op 165/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Daria Sachanbińska
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 89 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1, art. 98 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2230
art. 59 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Kietrz na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 30 marca 2023 r., nr PN.III.4131.1.56.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie likwidacji szkoły podstawowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez Gminę Kietrz rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 30 marca 2023 r., nr PN.III.4131.1.56.2023, Wojewoda Opolski (dalej także: Wojewoda) – działając na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.), dalej także: ustawa o samorządzie lub u.s.g. stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r. Nr LVIlI/595/2023 w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w Nowej Cerekwi – z powodu istotnego naruszenia prawa.
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że dniu 13 lutego 2023 r. Rada Miejska w Kietrzu (dalej także: Rada) powołując się art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h u.s.g. oraz art. 89 ust. 1 i 3 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 z późn. zm.), zwanej dalej: ustawa lub prawem oświatowym, podjęła przytoczoną na wstępie uchwałę Nr LVIll/595/2023 w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Nowej Cerekwi (zwaną dalej także: uchwałą). Przedmiotowa uchwała wpłynęła do organu nadzoru w dniu 14 marca 2023 r. Wojewoda zauważył, że w kwestionowanym akcie w § 1 Rada postanowiła, że z dniem 31 sierpnia 2023 r. dokona likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w Nowej Cerekwi, (zwanej dalej także: Szkołą), stanowiąc jednocześnie w jej § 2, iż uczniom zapewnia się dowóz i kontynuację nauki w Publicznej Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Zespole Szkół w Kietrzu. Następnie w § 3 uchwały ustanowiono, że majątek zlikwidowanej Szkoły przejmuje Gmina Kietrz. Dokumentację zlikwidowanej jednostki, zgodnie z § 4 uchwały, miał przejąć Burmistrz Kietrza za wyjątkiem dokumentacji przebiegu nauczania, którą postanowiono przekazać Opolskiemu Kuratorowi Oświaty. Wykonanie uchwały mocą § 5 powierzono Burmistrzowi Kietrza, a w § 6 uchwały stwierdzono, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia.
Równocześnie wskazał organ nadzoru, że w podstawie prawnej kwestionowanej uchwały podano art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h u.s.g., zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek. Zgodnie natomiast z art. 89 ust. 1 prawa oświatowego szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Nadto przepis art. 89 ust. 3 ww. ustawy nakłada na organ prowadzący dodatkowy obowiązek w postaci uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty o zamiarze dokonania likwidacji.
Podniósł organ nadzoru, że do dnia 1 września 2017 r. procedurę likwidacyjną dotyczącą szkół i placówek publicznych regulował art. 59 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r., poz. 2230 ze zm.), dalej: ustawa o systemie oświaty lub u.o.s.o. Obecnie – jak zauważył Wojewoda – zapisy te regulowane są przez art. 89 ustawy prawo oświatowe. Mocą art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa oświatowego w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego określone m.in. w art. 89 ust. 1 wykonuje rada gminy. Ponadto wskazał Wojewoda, że uchwała o zamiarze likwidacji szkoły lub uchwała o jej likwidacji, podjęte na podstawie art. 89 ust. 1 prawa oświatowego są aktami podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego, stosownie do przepisu art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 854 ze zm.).
Następnie wyjaśnił Wojewoda, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przy likwidacji Szkoły nie spełniono jednego określonych prawem wymogów, określonych w art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, tj. nie poinformowano w ustawowo określonym terminie 6 miesięcy przed dniem likwidacji Szkoły o takim zamiarze wszystkich rodziców uczniów tej szkoły. Wskazał Wojewoda, że w korespondencji prowadzonej z Przewodniczącym Rady, w piśmie z dnia 16 marca 2023 r., zapewniano organ nadzoru, że ww. wymogi ustawowe zostały spełnione i Gmina Kietrz dysponuje stosownymi dokumentami i materiałami poświadczającymi te fakty. Jednakże w związku z wpływającymi w tym czasie sygnałami, pochodzącymi od rodziców uczniów uczęszczających do Szkoły, w których wskazują, że nie zostali oni właściwie poinformowani o jej likwidacji, organ nadzoru nadal prowadził postępowanie wyjaśniające. Dlatego też wystąpił do Przewodniczącego Rady jeszcze trzykrotnie z prośbą o udzielenie wyczerpujących wyjaśnień a także o przesłanie kompletu dokumentów zebranych w sprawie.
Zdaniem Wojewody z odpowiedzi udzielonej pismami z dnia 23 marca 2023 r. o numerach: [...] i [...] wynika, że Gmina nie zawiadomiła prawidłowo w ustawowo określonym terminie wszystkich rodziców uczniów.
Zaakcentował organ nadzoru, że w procedurze likwidacji szkoły ustawa prawo oświatowe wyraźnie przewiduje udział rodziców uczniów wyznaczając bardzo precyzyjnie granice ich udziału w tym postępowaniu stanowiąc, że mają oni zostać odpowiednio wcześniej skutecznie poinformowani o zamiarze likwidacji. Dostrzegł przy tym Wojewoda, że o ile art. 89 ust. 1 prawa oświatowego stanowi o obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze dokonania likwidacji Szkoły, to nie zawiera regulacji formy w jakiej to zawiadomienie powinno nastąpić. Zaznaczył także, że kwestia ta została wyjaśniona w judykaturze. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 374/09, którą organ nadzoru w pełni podzielił, "nie do przyjęcia jest domniemanie zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły na podstawie czynności przeprowadzonych przez organ. Informacja o tym powinna, po pierwsze, zostać imiennie skierowana do każdego rodzica, a po drugie musi do niego skutecznie dotrzeć, zaś sama forma nie ma istotnego znaczenia. Ważnym natomiast i bezwzględnym jest, aby owa informacja faktycznie miała miejsce". Podobne stanowisko – na co także zwrócił uwagę organ nadzoru – zawarł również Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 12 października 2022 r., sygn. akt. III OSK 6372/21, w którym przykuto, że "informacja o zamiarze likwidacji szkoły powinna zostać imiennie skierowana do każdego z rodziców i musi do niego dotrzeć, przy czym ustawa nie określa formy powiadomienia, ważne jest aby faktycznie miało ono miejsce. Rodzice (opiekunowie prawni) uczniów jako sprawujący władzę rodzicielską (bądź pieczę) nad dzieckiem, mają interes prawny aby dostatecznie wcześnie otrzymać informację o zamierzonej likwidacji szkoły publicznej".
Jego zdaniem zaakceptować należy także stanowisko zawarte w wyroku NSA z 26 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1007/17, że zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w tym przepisie. Akcentując, że liczy się jednak realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji szkoły. Samo zawiadomienie stanowi tzw. czynność materialno-techniczną, która pośrednio wywołuje skutki prawne, gdyż warunkuje prawidłowość procedury likwidacyjnej. Zawiadomienie rodziców i opiekunów prawnych dzieci będących uczniami likwidowanej szkoły jest o tyle istotne, że osoby te mają największy interes w tym, aby odpowiednio wcześnie powziąć wiedzę o likwidacji placówki. Stąd – jak za NSA – dalej wyjaśnił Wojewoda istotne jest, aby zawiadomienia były indywidualnie skierowane do poszczególnych rodziców. Nie wystarczy ogólne zawiadomienie. Należy też mieć na uwadze, że rodzice dzieci pozostają ze sobą w różnych relacjach i nie zawsze współpracują w wykonaniu obowiązków związanych w rodzicielstwem. Dlatego też organ prowadzący szkołę powinien w miarę posiadanych możliwości podjąć próbę zawiadomienia wszystkich rodziców dzieci uczęszczających do likwidowanych szkół oddzielenie.
W ocenie organu nadzoru niewystarczające jest wysłanie jednego listu, zaadresowanego na oboje rodziców. W takim przypadku nie ma możliwości zweryfikowania, czy dany rodzic (nieodbierający korespondencji) miał faktyczną możliwość zapoznania się z treścią zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, a - jak wskazano w powoływanym wyżej orzecznictwie - faktu tego nie można domniemywać. Przenosząc to na grunt przedmiotowej sprawy podniósł Wojewoda, że z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, iż Burmistrz Kietrza zawiadomił rodziców uczniów o zamiarze likwidacji Szkoły pismami, które zostały wysłane listownie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jednakże z zawiadomień tych wynika, że pisma i listy, w 29 przypadkach na 34 uczniów zgodnie z listą, były zaadresowane na obojga rodziców, tj. na: K. i Ł. Z. (odbiór potwierdziła K. Z.), E. i B. W. (przesyłka była awizowana i ostatecznie nie została podjęta w terminie), G. i G. T.1 (odbiór potwierdziła G. T.), S. B. i Ł. S. (odbiór potwierdziła S. B.), R. i Z. P. (odbiór potwierdziła R. P.), U. i G. L. (odbiór potwierdziła U. L.), T. i W. K. (odbiór potwierdził S. K. - dorosły domownik), S. K. i W. J. (odbiór potwierdził W. J.), M. i I. Z. (odbiór potwierdziła M. Z.), M. i K. W. (odbiór potwierdziła M. M. - dorosły domownik), T. i M. P. (odbiór potwierdziła T. P.), W. i M. P. (odbiór potwierdził dorosły domownik), B. L. i A. P. (odbiór potwierdziła B. P.), A. i R. M. (odbiór potwierdził S. M. - dorosły domownik), A. i M. K. (odbiór potwierdziła A. K.), E. i D. K. (odbiór potwierdził D. K. - dorosły domownik), E. i . Ż. (odbiór potwierdziła E. Ż.), K. i P. P. (odbiór potwierdził P. P.), A. i A. B.1 (odbiór potwierdził A. B.1), A. i M. Z. (odbiór potwierdziła A. Z.), M. i T. T. (odbiór potwierdziła M. T.), K. i K. B.1 (odbiór potwierdziła K. B.), B. i A. B. (brak potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). W jednym przypadku list był awizowany i nie podjęto go w terminie, w 5 przypadkach przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika a w jednym przypadku organ prowadzący nie udowodnił doręczenia przesyłki. W dodatku – jak zaznaczył wojewoda – z przesłanych mu oświadczeń dwóch rodziców: Ł. S.i J. K. wynika, że nie zostali oni poinformowani o likwidacji placówki i nie mieszkają pod wspólnym adresem z matką dziecka.
Dokonana przez organ nadzoru analiza przedmiotowej uchwały i załączonej do niej dokumentacji, a także złożonych wyjaśnień, wykazała – zdaniem Wojewody –naruszenie 89 ust. 1 prawa oświatowego.
Motywując podał Wojewoda, że jego zdaniem nie można przyjąć, że doszło do prawidłowego doręczenia zawiadomień w ustawowo określonym terminie sześciu miesięcy wszystkim rodzicom uczniów. Zgodnie z udzielonymi w sprawie wyjaśnieniami i zebraną dokumentacją nie można również uznać, że rodzice zostali powiadomieni o zamiarze likwidacji Szkoły na zebraniu, na sesji Rady czy w jakikolwiek inny sposób. Nie kwestionując faktu, że podjęto szereg działań zmierzających do skutecznego dokonania likwidacji placówki, to jednak organ prowadzący nie wykazał, że wszyscy rodzice uczniów zostali prawidłowo poinformowani o zamiarze likwidacji Szkoły, a okoliczności tej v nie można domniemywać. Dostrzegł wreszcie Wojewoda oceniając legalność uchwały, że zyskano wymaganą opinię Opolskiego Kuratora Oświaty, zwrócono się o wydanie opinii w niniejszej sprawie do związków zawodowych a także podjęto uchwałę z dnia 27 października 2022 r. w sprawie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w Nowej Cerekwi. Jednakże, co powtórzył, pomimo wszystkich tych działań, organ prowadzący nie wykazał, że wszyscy rodzice uczniów zostali prawidłowo poinformowani o zamiarze likwidacji Szkoły, a okoliczności tej nie można domniemywać. Organ prowadzący dostatecznie nie udowodnił, że prawidłowo zawiadomił: Ł. Z., E. i B. W., G. T., Ł. S., Z. P., G. L., T. i W. K., S. K., I. Z., M. i K. W., M. P., W. i M. P., B. L. i A. P., A. i R. M., M. K., E. i D. K., M. Ż., K. P., A. B., M. Z., T. T., K. B., B. i A. B. a także J. K.
Mając to na uwadze Wojewoda stwierdził, że wobec braku jednej z przesłanek warunkujących prawidłowe przeprowadzenie procesu likwidacji szkoły przedmiotowa uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa tj. przepisu art. 89 ust. 1 prawa oświatowego. Dostrzegł nadto Wojewoda, że zgodnie z art. 91 ust. 7 prawa oświatowego, organ prowadzący zespół szkół lub placówek albo szkół i placówek może wyłączyć z zespołu szkołę lub placówkę, włączyć do zespołu szkołę lub placówkę, a także może rozwiązać zespół. Następnie zacytował Wojewoda wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1778/14, że "(...)Nie można zlikwidować szkoły, która nie jest odrębną jednostką organizacyjną, lecz częścią zespołu szkół w tym sensie, że likwidację tę musi poprzedzać wyłączenie szkoły z zespołu. Konieczność ta nie przekreśla odrębności obu procedur, tj. przekształcenia organizacyjnego zespołu szkół oraz likwidacji szkoły wchodzącej w jego skład, i nie umożliwia ich równoległego, niezależnego od siebie biegu, z tym wyjątkiem, że wspomniane przekształcenie musi nastąpić wcześniej, przed podjęciem uchwały o likwidacji szkoły. W przeciwnym razie doszłoby do zmiany struktury organizacyjnej zespołu poprzez faktyczne usunięcie z niej szkoły, która została zlikwidowana, bez formalnego wyłączenia tej szkoły z zespołu".
Ponadto podkreślił Wojewoda, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o samorządzie stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Gmina Kietrz (dalej nadal: Gmina). W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na podstawie art. 98 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zarzuciła mu zarówno naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego, a to:
I. przepisów postępowania, jak:
1) art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 89 ust. 1 prawa oświatowego polegające na wydaniu wobec Uchwały Nr LVIII/595/2023 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w Nowej Cerekwi rozstrzygnięcia nadzorczego z dnia 30 marca 2023 r., nr PN.III.4131.1.56.2023, stwierdzającego w całości nieważność przedmiotowej uchwały, pomimo że w ocenie skarżącej uchwała ta była zgodna z prawem, a organ prowadzący placówkę oświatową w sposób prawidłowy zrealizował procedurę zmierzającą do likwidacji szkoły podstawowej;
2) art. 7, art. 77 § 1 art. 80 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: Kpa w związku z art. 91 ust. 1 i ust. 5 u.s.g., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przejawiające się brakiem uwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę skarżącą w 4 kolejnych pismach skierowanych do Wojewody, w tym zupełnym pominięciu ostatniego z pism Gminy datowanego na dzień 30 marca 2023 r., które wpłynęło do organu nadzoru już po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, oraz błędną oceną zgromadzonych dokumentów, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że organ prowadzący szkołę nie zawiadomił rodziców uczniów zgodnie z dyspozycją przepisu art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, podczas gdy faktycznie organ skarżący wykonał w sposób prawidłowy procedurę likwidacyjną szkoły podstawowej;
3) art. 8 § 1 Kpa w związku z art. 91 ust. 1 i ust. 5 u.s.g., tj. naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie strony do władzy publicznej, przejawiające się:
- wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego już w dniu 30 marca 2023 r., bez wyjaśnienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, pomimo, że termin na wydanie rozstrzygnięcia przypadał dopiero na dzień 13 kwietnia 2023 r.;
- stwierdzeniem w dniu 30 marca 2023 r. nieważności Uchwały Nr LVIII/595/2023 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r., zanim skarżąca zdołała złożyć kolejne wyjaśnienia w sprawie, pomimo że w dniu 27 marca 2023 r. organ nadzoru skierował do Gminy w ramach postępowania wyjaśniającego czwarte z kolei wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie, zakreślając termin jedynie 2 dni, upływający w dniu 29 marca 2023 r., zaś pracownik Urzędu Miejskiego w Kietrzu w dniu 28 marca 2023 r. wiadomością za pośrednictwem ePUAP poinformował organ nadzoru, że ze względu na konieczność sięgnięcia do materiałów źródłowych odpowiedź zostanie udzielona najpóźniej w dniu 30 marca 2023 r. Porównanie dat urzędowych potwierdzeń wpływu korespondencji potwierdza zarzut skarżącej, że rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane przed udzieleniem kolejnych wyjaśnień;
- niewłaściwą formą podania do publicznej wiadomości treści rozstrzygnięcia nadzorczego tj. przekazania informacji o stwierdzeniu nieważności Uchwały Nr LVIII/595/2023 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno- Przedszkolnym w Nowej Cerekwi, i najważniejszych motywach tego rozstrzygnięcia na spotkaniu zorganizowanym w Nowej Cerekwi w dniu 30 marca 2023 r., w którym piastun kompetencji organu nadzoru uczestniczył osobiście, a które to spotkanie było transmitowane na żywo za pośrednictwem portalu facebook.com, zaś informacja o tym spotkaniu została podana do wiadomości lokalnej społeczności na kilka dni przed tym terminem, co uzasadnia tezę, że organ nadzoru pomimo formalnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego opowiadał się arbitralnie za wyeliminowaniem z obrotu prawnego niepopularnej społecznie decyzji organu prowadzącego szkołę o likwidacji szkoły podstawowej, pomimo że za likwidacją przemawiały obiektywne okoliczności;
- prowadzeniem postępowania wyjaśniającego poprzez skierowanie pierwszego wezwania do skarżącej już w dniu 14 marca 2023 r., oraz kolejnych, pomimo że w aktach postępowania nadzorczego jako jedyne "sygnały" - cyt. z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego ze str. 3: "w związku z wpływającymi w tym czasie sygnałami, pochodzącymi od rodziców uczniów uczęszczających do Szkoły, w których wskazują, że nie zostali oni właściwie poinformowani o jej likwidacji", znajdują się wyłącznie dwa oświadczenia pochodzące od ojców uczniów, które wpłynęły do organu nadzoru dopiero w dniu 29 marca 2023 r.;
II. prawa materialnego, a to:
1) "art. 89 ust. 1 prawa oświatowego w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez błędną jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z w/w przepisu prawa oświatowego - stanowiącego, że szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu - wynikają m.in. następujące obowiązki organu prowadzącego:
- poinformowanie odrębną korespondencją czy odrębnym zawiadomieniem każdego z rodziców uczniów uczęszczających w danym roku szkolnym do szkoły mającej zostać zlikwidowanej z końcem tego roku szkolnego, choć w ocenie skarżącej wystarczające jest wysłanie pisemnego zawiadomienia skierowanego do obojga rodziców (matki, ojca) jedną przesyłką poleconą za pośrednictwem operatora publicznego, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki;
- skierowanie zawiadomienia na aktualny adres każdego z rodziców, choć w ocenie skarżącej wystarczające jest skierowanie zawiadomienia w jednej przesyłce na ostatni znany szkole adres zamieszkania rodziców uczniów, które to dane pochodzą właśnie od rodziców uczniów;
- zapewnienie rodzicom uczniów realnej możliwości zapoznania się z zamiarem likwidacji szkoły, choć w ocenie skarżącej nie oznacza to obowiązku zapewnienia przez organ prowadzący, aby zawiadomienie skutecznie dotarło do każdego adresata, ponieważ na rodzicach uczniów ciąży obowiązek kontaktu ze szkołą, oraz podania i aktualizowania danych adresowych, zaś organ prowadzący może opierać się na danych adresowych przekazanych przez dyrekcję szkoły, a nie zaś prowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie aktualnych adresów rodziców uczniów";
- zapewnienie odbioru osobiście przez każdego z rodziców uczniów zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, choć w ocenie skarżącej taki obowiązek nie wynika z art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, co w konsekwencji doprowadziło organ nadzoru do wniosku, że skarżąca niewłaściwe zastosowała dyspozycję art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, co w dalszej kolejności rodziło po stronie organu nadzoru obowiązek wydania na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność Uchwały Nr LVIII/595/2023 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w Nowej Cerekwi".
Formułując te zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru oraz zasądzenie od Wojewody Opolskiego na rzecz Gminy Kietrz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniosła skarżąca Gmina, że Burmistrz na co najmniej 6 miesięcy przed planowaną likwidacją, skierował do rodziców uczniów pisemne zawiadomienia o zamiarze likwidacji Szkoły podstawowej, które zostały nadane listami poleconymi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Jednocześnie skarżąca Gmina przyznała, że zawiadomienia były adresowane na obojga rodziców: matkę i ojca poszczególnych uczniów uczęszczających w roku szkolnym 2022/2023 do szkoły podstawowej w Nowej Cerekwi, tj. jedna przesyłka polecona zawierała zawiadomienia dla obu rodziców, i też oboje rodzice byli wskazani na przesyłce pocztowej jako adresaci. W kilku przypadkach, o których mowa w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zawiadomienia zostały wysłane do jednego z rodziców, bowiem organ prowadzący nie posiadał danych o drugim z rodziców uczniów. W każdym z opisanych przypadków, na wykazie przygotowanym przez szkołę figurował tylko jeden z rodziców. Zdaniem skarżącej, nie było rolą organu prowadzącego szczegółowe weryfikowanie podanych przez szkołę adresów, bowiem na potrzeby likwidacji szkoły, organ prowadzący nie powinien ingerować w prywatne sprawy rodziców uczniów, ani ustalać, czy dany rodzic żyje czy zmarł, czy zamieszkuje w kraju czy za granicą, czy posiada prawa rodzicielskie w stosunku do małoletniego ucznia szkoły czy został pozbawiony tych praw, czy w ogóle jest znany jeden z rodziców uczniów. Skarżąca opierała się na wykazie przedstawionym przez Szkołę, co pozwalało przyjąć, że zawiadomienia o zamiarze likwidacji Szkoły zostały skierowane na aktualne adresy. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że to właśnie ze szkołą powinni mieć kontakt rodzice uczniów pobierających naukę w tej szkole, a nie z organem prowadzącym tę szkołę. Niejednokrotnie dane posiadane w zbiorach meldunkowych o adresach zameldowania na pobyt stały, czy czasowy, nie odpowiadają aktualnym adresom zamieszkania osób podlegających obowiązkowi meldunkowemu. Kolejnym argumentem przemawiającym za przyjęciem, że wykaz danych adresowych rodziców uczniów jest aktualny, jest fakt, że rodzice uczniów mają obowiązek współpracować ze szkołą, podać dane kontaktowane na wypadek wypadku ucznia w szkole, bądź innego nagłego zdarzenia z udziałem ucznia itd. Jeśli rodzic danego ucznia w sposób prawidłowy wykonuje swoje obowiązki rodzicielskie, w sposób prawidłowy wykonuje władzę rodzicielską, a także wykazuje zainteresowanie szeroko pojętymi sprawami szkolnymi swojego dziecka - ucznia danej szkoły, to należy przyjąć, że szkoła znajduje się w posiadaniu aktualnych danych adresowych rodziców uczniów.
W przedmiotowej sprawie, na co zwrócił uwagę autor skargi, organ prowadzący wyszedł właśnie z takiego wyżej zaprezentowanego stanowiska, stąd zawiadomienia zostały skierowane do wszystkich z rodziców ujętych w wykazie przekazanym przez szkołę, na adresy tych rodziców figurujące w tym wykazie. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu nadzoru, że niewystarczające jest wysłanie jednego listu, zaadresowanego na oboje rodziców, albowiem zaznaczyła, że z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek zapewnienia przez organ prowadzący (który zamierza zlikwidować szkołę), aby każdy z rodziców osobiście bądź przez umocowanego pełnomocnika pocztowego odebrał zawiadomienie, bądź odebrał je bezpośrednio i osobiście w innej formie zastosowanej przez organ do celów poinformowania o zamiarze likwidacji. Nawet – jak podniosła Gmina – jeśli zawiadomienia zostałyby wysłane odrębnymi listami na każdego z rodziców, mieszkających pod tym samym adresem, to z praktyki życia codziennego wynika, że doręczający przesyłkę listonosz odbiera pokwitowanie doręczenia od tej samej osoby (domownika), która w tej sytuacji obiera bezpośrednio przesyłkę zaadresowaną na własne nazwisko, oraz jako żona/mąż/dorosły domownik kwituje odbiór przesyłki zaadresowanej dla drugiego z rodziców uczniów.
Ponadto autor skargi zauważył, że listy w 29 przypadkach na 34 uczniów zostały zaadresowane na obojga rodziców. W zakresie tych przesyłek zostały one odebrane przez jednego z rodziców, albo dorosłego domownika (5 przypadków), a jednym przypadku list został dwukrotnie awizowany i nie został podjęty w terminie. Nie można w jego ocenie zgodzić się z organem nadzoru, że w jednym przypadku organ prowadzący nie doręczył przesyłki. Skarżąca przyznaje, że w toku skanowania zawiadomień i potwierdzeń, została pominięta 1 korespondencja, jednak przed wydaniem rozstrzygnięcia organ nadzoru nie zwrócił się w tej kwestii o wyjaśnienia. Faktem jest, że skarżąca omyłkowo nie załączyła 1 potwierdzenia, ale było to następstwem błędu skanowania wielu plików dokumentów przez urządzenia techniczne. Ta kwestia zaistniała dopiero na etapie wydania rozstrzygnięcia nadzorczego i nie była przedmiotem żądań ze strony organu nadzoru. Faktycznie w omawianym przypadku organ nadzoru dysponował potwierdzeniem doręczenia zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły.
Równocześnie wskazała skarżąca Gmina, że w 5 przypadkach zawiadomienie zostało skierowane tylko do jednego z rodziców, bowiem tylko jeden z rodziców został wykazany przez szkołę. W tym zakresie skarżąca powołuje się na fakty ujawnione w korespondencji prowadzonej z dyrekcją szkoły. W jednym przypadku ojciec dziecka nie żył (zawiadomienie skierowano do pani G.), w drugim przypadku matka ucznia nie podała danych adresowych drugiego z rodziców, ponieważ przebywał on na stałe zagranicą, w trzecim przypadku - matka ucznia przebywała zagranicą, i do czasu jej powrotu i nawiązania kontaktu ze szkołą, opiekę wg oświadczenia matki sprawowała babcia ucznia, a dane drugiego z rodziców nie zostały szkole zgłoszone (przypadek J. K., który złożył organowi nadzoru oświadczenie z dnia 25 marca 2023 r., data wpływu do organu nadzoru 29 marca 2023 r.).
Na marginesie skarżąca zaznaczyła, że w tym przypadku ojciec dziecka był zainteresowany złożeniem danych wojewodzie opolskiemu, zaś nie podał danych szkole czy organowi prowadzącemu. Jej zdaniem w tej sytuacji nie można czynić jej skutecznego zarzutu niepowiadomienia J. K., bowiem sam zainteresowany nie złożył szkole, do której uczęszcza jego dziecko swoich danych adresowych. Szkoła w Nowej Cerekwi na dzień 8 listopada 2022 r., ani wcześniej, nie dysponowała danymi tego rodzica, zaś z wyjaśnień dyrekcji wynika, że opiekę sprawowała wyłącznie babcia ucznia. W kolejnych dwóch przypadkach zawiadomienie o zamiarze likwidacji szkoły zostało skierowane wyłącznie do matek uczniów. W tym przypadku chodzi o obywateli Ukrainy. Trudno wymagać, aby organ prowadzący miał zawiadamiać ojców uczniów - obywateli Ukrainy, którzy najpewniej nie mogli wyjechać z ogarniętej wojną Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej. W tym kontekście skarżąca zwraca uwagę, że organ nadzoru uznał za skuteczne powiadomienie matek uczniów - obywateli Ukrainy, i nie kwestionował w tym zakresie działania gminy. W jej opinii można wysnuć wniosek - że ze względu na obywatelstwo danego rodzica, w podobnej sytuacji, odmiennie zinterpretowano przepis art. 89 ust. 1 prawa oświatowego.
Kontynuując wskazała skarżąca Gmina, że do organu nadzoru wpłynęło także oświadczenie drugiego ojca – Ł. S. Jak wynika z akt nadzorczych, to oświadczenie także doręczono w dniu 29 marca 2023 r., a więc na dzień przed wydaniem rozstrzygnięcia. W tym przypadku zawiadomienie wysłano listem poleconym na adres obojga rodziców ucznia tj. S. B., oraz Ł. S., podany przez szkołę. Podniósł autor skargi, że gdyby ojciec dziecka podał szkole swój adres inny niż adres matki ucznia, organ prowadzący wysłałby zawiadomienie na wskazany mu nowy adres. Rzecz w tym, że ojciec dziecka nie wypełnił swojego obowiązku podania szkole aktualnego adresu. Skoro przepisy art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego mają niejako chronić interes rodziców uczniów, oraz samego ucznia, to należy przyjąć, że skuteczne powiadomienie już jednego z rodziców, który wykazuje zainteresowanie "sprawami szkolnymi" swojego dziecka, i pozwala na podjęcie właściwych działań i przygotowanie się do nowej sytuacji zmiany szkoły, celem dalszego kontynuowania nauki przez dziecko. Zaznaczył przy tym autor skargi, że trzeba mieć na względzie, że na rodzicach uczniów ciąży obowiązek współdziałania dla dobra dziecka. Jeśli matka dziecka - np. ze względu na konflikt z ojcem dziecka, nie informuje tegoż ojca o przesyłce skierowanej także do niego na dotychczasowy adres, a dotyczącej wspólnego dziecka, to działa wbrew ciążącym na niej obowiązkom wynikającym z mocy prawa rodzinnego. Z drugiej strony, jeśli ojciec dziecka nie zawiadamia szkoły swojego dziecka, że mieszka pod nowym adresem, to nie można uznać, że w sposób prawidłowy realizuje swojej obowiązki jako rodzic ucznia. Szkoła bowiem powinna mieć możliwość kontaktu z rodzicami uczniów. Jeśli ten kontakt nie jest możliwy ze względu na okoliczności leżące po stronie rodziców, nie można przypisać szkole ucznia, czy jak w tym przypadku - organowi prowadzącemu, który zamierza zlikwidować szkoły, zarzutu braku skutecznego zawiadomienia rodziców uczniów. Należy także na marginesie zauważyć, że oświadczenia dwóch ojców zostały złożone na identycznym druku, zaledwie na dzień przed wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego.
Podsumowując ten wątek autor skargi skonstatował, iż "(...)Skarżąca ubolewa, że zainteresowani nie złożyli wcześniej szkole informacji o swoich adresach do korespondencji".
W ocenie organów gminnych zawiadomienie rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły podstawowej w Nowej Cerekwi funkcjonującej w ramach Zespołu Przedszkolno-Szkolnego w Nowej Cerekwi nastąpiło zgodnie z wymogami ustawowymi z art.89 ust. 1 Prawa oświatowego.
Podsumowując stwierdził autor skargi, że Wojewoda w swoim rozstrzygnięciu nie przedstawił wystarczającej do należytego udowodnienia argumentacji, potwierdzającej przyjęte przez niego stanowisko w przedmiotowej sprawie. Konsekwencje powyższego stanowiska – jak zaznaczył – mają ogromny wpływ na prowadzone obecnie procedury. Faktycznie likwidacja szkoły została zatrzymana, z tego tytułu Gmina poniesie niewspółmierne wydatki na utrzymanie szkoły dla grupy kilkunastu bądź dwudziestu kilku uczniów dalej kształcących się w Nowej Cerekwi.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu ponownie opisał przebieg postępowania, powielając kwestie prawne, które legły u podstaw wydania objętego skargą rozstrzygnięcia.
Wskazał nadto Wojewoda, że materiały przesłane po wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego nie miały wpływu na wynik sprawy. Przesłane po terminie wydania rozstrzygnięcia nadzorczego materiały zawierały listę podpisów rodziców uczniów ze spotkania w sprawie szkoły z dnia 5 i 13 lipca 2022 r.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonego aktu nadzoru przed upływem ustawowego terminu 30 dni wyjaśnił Wojewoda, że jako organ nadzoru bada dany akt prawny już od momentu wpływu uchwały do organu. Ustawodawca w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zawarł, iż organ nadzoru orzeka o nieważności uchwały lub zarządzenia w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jego doręczenia. Z chwilą doręczenia organowi nadzoru uchwały (zarządzenia) rozpoczyna bieg trzydziestodniowy termin, w ciągu którego organ nadzoru może we własnym zakresie stwierdzić nieważność doręczonego mu aktu. Termin ten ma charakter terminu prawa materialnego i prekluzyjnego, po upływie którego wygasa kompetencja organu nadzoru do stwierdzenia nieważności przekazanego mu aktu. Wyznacza on zatem czasokres postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności, przez co wyłącznie w tym okresie organ nadzoru może korzystać z instytucji procesowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego i wstrzymać samodzielnie wykonanie uchwały (zarządzenia). Tym samym tylko w okresie trzydziestu dni następujących po doręczeniu kontrolowanego aktu uzasadnione będzie posługiwanie się pojęciem "postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności". Zaznaczył Wojewoda, że po upływie tego terminu, lub też jeszcze przed rozpoczęciem jego biegu, można mówić co najwyżej o czynnościach nadzorczych (G. Węgrzyn, Stwierdzenie nieważności jako środek nadzoru - zagadnienia procesowe, LEX/el. 2012). Organ nadzoru nie jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak zakreślonej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Dokonując oceny legalności w tym zakresie, sąd bada, czy akt nadzoru, z uwagi na jego formę, treść rozstrzygnięcia, argumentację uzasadnienia i tryb wydania, odpowiada przepisom prawa. Na podstawie art. 148 P.p.s.a., uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, sąd uchyla ten akt.
Przed przystąpieniem do oceny poddanego kontroli sądowej aktu przypomnienia wymaga, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 30 marca 2023 r., nr PN.III.4131.1.56.2023, stwierdzające nieważność Uchwały Nr LVIII/595/2023 Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Nowej Cerekwi, znak PN.III.4131.1.56.2023, doręczone 30 marca 2023 r.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 przywoływanej wielokrotnie powyżej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nadal zwanej w skrócie u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Po upływie tego terminu Wojewoda, mocą art. 93 ust. 1 u.s.g., ma uprawnienie do złożenia skargi na akt poddany jego kontroli, pod kątem legalności. Przepis ten, co wymaga podkreślenia, daje organowi nadzoru legitymację do złożenia skargi do sądu administracyjnego w przypadku, gdy uchwała organu gminy jest sprzeczna z prawem, a organ nadzoru nie stwierdził jej nieważności w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały.
Z kolei stosownie do art. 98 ust. 1 u.s.g. rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Mocą ust. 3 tego przepisu do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Z akt sprawy wynika, że spełnione zostały wymogi dopuszczalności kontroli sądowoadministracyjnej. Skarga dotyczy bowiem aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 7 P.p.s.a. i wniesiona została w przepisanym prawem terminie. Zachowano również wymogi proceduralne wynikające z art. 98 ust. 3 u.s.g., gdyż skarżący przedłożył uchwałę Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr LX/621/2023, wydaną na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym – stanowiącą podstawę do wniesienia skargi.
Przy czym podkreślenia wymaga również, że przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w pierwszej kolejności należało zbadać, czy akt ten został wydany w terminie 30-dniowym, wynikającym z cyt. wyżej art. 91 ust. 1 u.s.g.
W związku z tym ponownie trzeba wskazać, że uchwała Rady Miejskiej w Kietrzu z dnia 13 lutego 2023 r., nr LVIII/595/2023, w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Nowej Cerekwi, została doręczona Wojewodzie w dniu 14 marca 2023 r. Okoliczność ta nie jest przy tym kwestionowana.
Zdaniem organu nadzoru, nie można przyjąć, że doszło do prawidłowego doręczenia zawiadomień w ustawowo określonym terminie sześciu miesięcy wszystkim rodzicom uczniów. Zgodnie z udzielonymi w sprawie wyjaśnieniami i zebraną dokumentacją nie można również uznać, że wszyscy rodzice zostali powiadomieni o zamiarze likwidacji Szkoły. Tym samym w ocenie Wojewody przy likwidacji Szkoły nie spełniono jednego określonych prawem wymogów, określonych w art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, tj. nie poinformowano w ustawowo określonym terminie 6 miesięcy przed dniem likwidacji Szkoły o takim zamiarze wszystkich rodziców uczniów tej szkoły.
W ocenie Gminy, wprost przeciwnie, obowiązek ten został prawidłowo zrealizowany.
Zdaniem Sądu ze stanowiskiem Gminy, że wypełniła ustawowe powinności, nie można się zgodzić, chociaż w ocenie składu orzekającego nie wszystkie też zarzuty organu nadzoru czynione doręczeniom należy podzielić. Nie wszystkie bowiem doręczenia zostały przez organ nadzoru zasadnie zakwestionowane za niewypełniające dyspozycji art. 89 ust. 1 prawa oświatowego. Przy czym ta część z nich, wskazanych poniżej, kwestionująca wypełnienie obowiązku poinformowania w ustawowo określonym terminie 6 miesięcy przed dniem likwidacji Szkoły o takim zamiarze wszystkich rodziców uczniów tej szkoły, uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonym rozstrzygnięciem uchwały poddanej kontroli nadzorczej pod względem legalności. Te skutecznie postawione zarzuty czynią zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze za odpowiadające prawu.
Tym samym podniesienia wymaga, że jeżeli chodzi o samo zawiadomienie, to żeby było skuteczne musi ono dotrzeć do wszystkich osób lub podmiotów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej na sześć miesięcy przed planowanym terminem likwidacji, bowiem liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji, np. poprzez awizowanie przesyłki, a nie to, czy dany adresat (osoba lub podmiot) faktycznie z tej możliwości skorzystał. Tym samym za niewadliwe uznał Sąd zawiadomienia adresowane na obojga rodziców: matkę i ojca poszczególnych uczniów w jednej przesyłce poleconej dla rodziców, wskazanych na przesyłce pocztowej jako adresaci, o ile nie zostało zakwestionowane – jak poniżej – wspólne czy to ich zamieszkiwanie, czy też ich zameldowanie pod wskazanym adresem.
O ile ustawodawca nie określił w ustawie prawo oświatowe formy zawiadomienia, o jakim mowa a art. 89 ust. 1 tej ustawy, to jednak – na co zwraca się uwagę w judykaturze – musi ona umożliwiać rodzicom uczniów zapoznanie się z przekazaną informacją, a nadto powinna ona umożliwiać weryfikację dokonania zawiadomienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 102412). Mając na uwadze regulacje wynikające z art. 89 ust. 1 ustawy, forma zawiadomienia nie powinna być wybierana bez uwzględnienia daty podjęcia uchwały i czasu, który pozostał do rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego terminu. Możliwe jest zatem przyjęcie formy doręczenia za pośrednictwem poczty. Wówczas niepodjęcie przez rodzica ucznia przesyłki w terminie, w warunkach tzw. awizowania, przy zastosowaniu norm stosowanych w polskim systemie prawa (dotyczy to przepisów procedury cywilnej, administracyjnej, czy też sądowoadministracyjnej w powiązaniu z przepisami o warunkach wykonywania usług pocztowych) pozwala na ocenę, że organ wywiązał się z obowiązku zawiadomienia (por. wyrok NSA z 24 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1096/13).
Rację ma organ nadzoru, że w przypadku zawiadamiania B. B. i A. B. brak potwierdzenia odbioru w aktach sprawy uniemożliwia kontrolę spełnienia ustawowej przesłanki, że organ prowadzący, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomił ich, jako rodziców ucznia likwidowanej szkoły, o zamiarze likwidacji szkoły, do której uczęszcza ich dziecko. Jako wadliwość istotną albowiem nie wypełniającą ustawowej przesłanki zawiadomienia rodzica o likwidacji szkoły w terminie 6 m-cy uznaje Sąd za prawidłowo ocenioną przez organ nadzoru sytuację prawną ojców Ł. S. i J. K., albowiem nie zostali oni poinformowani o likwidacji placówki, nie mieszkają pod wspólnym adresem z matką dziecka, co podnieśli w przesłanych organowi nadzoru oświadczeniach. Gmina nie wykazała przy tym w prawem wymagany sposób, że rodziców tych zawiadomiła.
Jednocześnie dostrzec należy, że skarżąca przyznała, iż w toku skanowania zawiadomień i potwierdzeń, została pominięta 1 korespondencja, jednak – jak tłumaczy – przed wydaniem rozstrzygnięcia organ nadzoru nie zwrócił się w tej kwestii o wyjaśnienia. Wyjaśniła, że omyłkowo nie załączyła 1 potwierdzenia, co było następstwem błędu skanowania wielu plików dokumentów przez urządzenia techniczne. Potwierdziła, że "faktycznie w omawianym przypadku organ nadzoru dysponował potwierdzeniem doręczenia zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły".
Tym samym racje ma organ nadzoru, że na dzień wydania rozstrzygnięcia nadzorczego organ prowadzący nie udowodnił, aby doręczył przesyłkę B. i A. B., w związku z czym wskazanie tej kwestii jako uchybienia było uzasadnione. Materiały przesłane po wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego nie miały wpływu na wynik sprawy.
Ponadto potwierdziła skarżąca Gmina, że w 5 przypadkach zawiadomienie zostało skierowane tylko do jednego z rodziców, bowiem tylko jeden z rodziców został wykazany przez szkołę. W tym zakresie skarżąca powołała się na fakty ujawnione w korespondencji prowadzonej z dyrekcją szkoły.
W jednym przypadku ojciec dziecka nie żył, w drugim przypadku matka ucznia nie podała danych adresowych drugiego z rodziców, ponieważ przebywał on na stałe zagranicą, w trzecim przypadku - matka ucznia przebywała zagranicą, i do czasu jej powrotu i nawiązania kontaktu ze szkołą, opiekę wg oświadczenia matki sprawowała babcia ucznia, a dane drugiego z rodziców nie zostały szkole zgłoszone (przypadek J. K., który złożył organowi nadzoru oświadczenie z dnia 25 marca 2023 r., data wpływu do organu nadzoru: 29 marca 2023 r.). W dwóch przypadkach zawiadomienie o zamiarze likwidacji szkoły zostało skierowane wyłącznie do matek uczniów. W tym przypadku chodzi o obywateli Ukrainy. W tym kontekście skarżąca zwrociła uwagę, że organ nadzoru uznał za skuteczne powiadomienie matek uczniów - obywateli Ukrainy, i nie kwestionował w tym zakresie działania Gminy. Z tego Gmina wysnuła wniosek - że ze względu na obywatelstwo danego rodzica, w podobnej sytuacji, odmiennie zinterpretowano przepis art. 89 ust. 1 prawa oświatowego.
Za całkowicie chybione Sąd uznaje argumenty Gminy, że nie można czynić jej skutecznego zarzutu niepowiadomienia J. K. i Ł. S., bowiem sami zainteresowani nie złożyli Szkole, do której uczęszcza ich dziecko swoich danych adresowych.
Sąd nie uznaje za usprawiedliwioną okoliczność niezawiadomienia wskazanego jednego z rodziców faktem, że "Szkoła na dzień 8 listopada 2022 r., ani wcześniej, nie dysponowała danymi tego rodzica, zaś z wyjaśnień dyrekcji wynika, że opiekę sprawowała wyłącznie babcia ucznia". Takie wyjaśnienia są nie do zaakceptowania, albowiem organ prowadzący szkołę nie wiadomo dlaczego nie tylko ograniczył swoje działania do pozyskania danych ze Szkoły, ale w ogóle zdaje się nie ocenił ich, nie poddał weryfikacji w aspekcie realizacji nałożonego na niego ustawą obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów likwidowanej szkoły.
Nadto dostrzec należy, że budzą przy tym poważne wątpliwości co do realizacji powinności Szkoły w sytuacji powzięcia wiedzy poddającej w wątpliwość realizację obowiązków rodzicielskich, czy rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem, czy też nie, a także czy babcia ucznia miała podstawy prawne do kontaktu ze Szkołą.
Okoliczność ta wymaga zauważania albowiem stanowi:
po pierwsze – odpowiedź na zarzut organu nadzoru uczyniony odnośnie do realizacji obowiązku ukształtowanego normą art. 89 ust. 1 prawa oświatowego i skutecznego przez ten organ zanegowania prawidłowości zawiadomienia J. K., ojca ucznia likwidowanej szkoły;
po drugie – argumentację podejmującą zakwestionowanie dokonanej przez organ nadzoru organ oceny prawnej poddanej jego kontroli uchwały w aspekcie niewypełnienia obowiązku ustanowionego w art. 89 ust. 1 prawa oświatowego.
Z odpowiedzi udzielonej organowi nadzoru pismami z dnia 23 marca 2023 r. o nr: [...] i [...] wynika, że Gmina nie zawiadomiła prawidłowo w ustawowo określonym terminie wszystkich rodziców uczniów. Stąd należy uznać, że niezależnie od czasu podjęcia uchwały – albowiem taki zarzut stawia organowi nadzoru Gmina – przesłanka zawiadomienia wszystkich rodziców szkoły nie została spełniona.
Skarżąca Gmina przyznała, że zawiadomienia były adresowane na obojga rodziców tj. matkę i ojca poszczególnych uczniów uczęszczających w roku szkolnym 2022/2023 do szkoły podstawowej w Nowej Cerekwi, tj. jedna przesyłka polecona zawierała zawiadomienia dla obu rodziców, i też oboje rodzice byli wskazani na przesyłce pocztowej jako adresaci. W kilku przypadkach, o których mowa w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zawiadomienia zostały wysłane do jednego z rodziców, bowiem organ prowadzący nie posiadał danych o drugim z rodziców uczniów. W każdym z opisanych przypadków, na wykazie przygotowanym przez szkołę figurował tylko jeden z rodziców. Zdaniem skarżącej, nie było rolą organu prowadzącego szczegółowe weryfikowanie podanych przez szkołę adresów, bowiem na potrzeby likwidacji szkoły, organ prowadzący nie powinien ingerować w prywatne sprawy rodziców uczniów, ani ustalać, czy dany rodzic żyje czy zmarł, czy zamieszkuje w kraju czy za granicą, czy posiada prawa rodzicielskie w stosunku do małoletniego ucznia szkoły czy został pozbawiony tych praw, czy w ogóle jest znany jeden z rodziców uczniów.
Ponadto – co wymaga podkreślenia – skarżąca opierała się zatem wyłącznie na wykazie adresów przedstawionym przez szkołę. Nie widomo dlaczego organ prowadzący szkołę uznał de facto, że:
po pierwsze – ogranicza swoje działania przy ustalaniu adresów rodziców do danych teleadresowych podanych w szkole, skoro przepisy ustawy prawo oświatowe nie stanowią podstawy do korzystania ze zbiorów danych szkoły w procedurze jej likwidacji, a tym samym
po drugie – wystarczającym jest przy ustalaniu adresów rodziców uczniów korzystanie z dokumentów szkoły, które - jakby też pominął organ prowadzący szkołę - podawane są w innym celu, dotyczą innej sytuacji prawnej i nawiązanego stosunku prawnego w relacji szkoła - rodzic.
Takie odczytanie obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów likwidowanej szkoły zdaje się prowadzić do uznania, którego nie można uznać za prawidłowe, że uzyskanie danych teleadresowych rodziców uczniów i wysłanie im na pozyskany ze szkoły adres do korespondencji zwalnia organ prowadzący szkołę od jego weryfikacji w innym postępowaniu aniżeli regulującym kontakt rodzica ucznia ze szkołą. Uwaga ta jest istotna albowiem na etapie kontroli legalności aktu nie jest rolą organu nadzoru realizującego kontrolę poddanego jego weryfikacji nadzorczej uchwały, ustalanie źródeł adresowych, kontrola ta sprowadza się ex lege do zbadania wypełnienia obowiązku ustawowego, czyli zawiadomienia co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, rodziców ucznia likwidowanej szkoły, o zamiarze likwidacji szkoły, do której uczęszcza ich dziecko.
Kontrola organu nadzoru sprowadza się do oceny legalności uchwały a nie – jak oczekuje tego Gmina – do prowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego ustalającego i wyjaśniającego przyczyny nie zrealizowania wymogu sine qua non, koniecznego do uznania ziszczenia się przesłanki warunkującej legalność uchwały podjętej w przedmiocie likwidacji szkoły.
Nie można tracić z pola widzenia, że skoro organ prowadzący szkołę ma ogromne narzędzia prawne możliwe do wykorzystania, to przy działaniach władczych, wyłącznie mu przynależnych, powinien z nich skorzystać, czego w sprawie zabrakło. Rzetelne, sumienne zrealizowanie obowiązków, przy odmiennej ocenie jego wypełnienia, pozwoliłoby nie tylko zrealizować zasadę bezstronności, zaufania do państwa i jego organów oraz stanowionego prawa, ale także uniknąć jakichkolwiek zarzutów czy to merytorycznych, czy pozamerytorycznych. Z kolei nawet wtedy, gdyby pojawiły się, jak ma to miejsce w tej sprawie, to byłyby do obalenia argumentem zrealizowania prawa i wynikających z niego powinności.
Uwaga ta i tym razem jest istotna zwłaszcza, że badany w trybie administracyjnym i sądowoadministracyjnym akt oceniany, kontrolowany jest wyłącznie pod kątem jego legalności. Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Wskazując na kryterium nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, to zarówno Konstytucja RP, jak i samorządowe ustawy ustrojowe przyjmują jako jedyne kryterium legalności (zgodności z prawem). Celem nadzoru staje się powrót do stanu zgodnego z prawem. Organy nadzoru kontrolują zgodność uchwał z prawem, w przypadku stwierdzenia naruszenia organ ocenia czy naruszenie prawa jest istotne czy nieistotne. Istotne naruszenie prawa powoduje zastosowanie dotkliwego represyjnego środka nadzoru, jakim jest stwierdzenie nieważności uchwały przewidziane w art. 91 u.s.g. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że jest to według ustawodawcy podstawowy środek nadzoru. Ustawa o samorządzie gminnym, podobnie jak pozostałe ustawy samorządowe zawierają rozbudowane reguły postępowania w przypadku stosowania tego środka, ale nie określają jakie naruszenie prawa jest istotne, a jakie nie jest. Istotne naruszenie prawa powodujące nieważność uchwały rady gminy nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji administracyjnej.
Jeżeli zaś chodzi o kryteria zgodności uchwał z prawem, jakimi organ nadzoru powinien się kierować, to przede wszystkim musi wziąć pod uwagę aspekt formalny i merytoryczny. Pierwszy obejmuje spełnienie formalnych warunków podjęcia uchwały przez organ jednostki samorządu terytorialnego, drugi natomiast – zgodność postanowień uchwały z treścią obowiązującego prawa. Jedyną przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy (w postępowaniu nadzorczym lub w postępowaniu sądowoadministracyjnym) jest jej sprzeczność z prawem, która może być kwalifikowana jako naruszenie mające lub też nie mające charakteru nieistotnego. Do kategorii istotnych naruszeń prawa orzecznictwo zalicza naruszenia znaczące, jak na przykład naruszenie przepisów kompetencyjnych, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez ich wadliwą wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (zob. np.: wyrok NSA z 29 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4382/18).
Skoro zatem do uznania legalności kontrolowanej uchwały wymagane jest wyłącznie zrealizowanie przez nią jasno określonych w związanej normie prawnej przesłanek koniecznych do uznania wypełnienie określonych w nim obowiązków, to ich niezrealizowanie czyni ją podjętą z naruszeniem – i to istotnym prawa. Nie można tracić z pola widzenia, że skoro też najczęściej aktom takim, jak poddanej kontroli w przedmiotowej sprawie uchwale, towarzyszą emocje osób związanych ze szkołą w różnych z nią relacjach, to organ prowadzący ją powinien dołożyć wszelkiej staranności i wykorzystać przydane mu narzędzia prawne ażeby ocena jego działań sprowadzała się wyłącznie do zrealizowania przesłanek ustawowych. Proces likwidacji szkoły, który nie jest łatwym w realizacji zamierzeniem, powinien być dobrze przygotowanym, i to już na wstępnym jego etapie. Ażeby uniknąć zarzutu nie zawiadomienia rodziców, w ustawowo określonym terminie, zasadnym byłoby pozyskanie potwierdzenia posiadanych danych adresowych rodziców uczniów do wymaganego prawem zawiadomienia ich o zamierzeniu, i to nie tylko ze szkoły ale przede wszystkim także własnych zbiorów i rejestrów, czy też od nich samych, czy organów (dostęp do danych ewidencyjnych, PESEL). Przy niewielkiej liczbie uczniów procedura ta nie jest ani czasochłonna ani pracochłonna. Następnie tak zorganizować proces doręczenia ażeby dowód doręczenia potwierdzał dochowanie ustawowego, co najmniej 6 miesięcznego terminu. Tym samym przy zrealizowaniu tego obowiązku, ale nieskutecznym doręczeniu, można było uznać za trafny argument, że "dane posiadane w zbiorach meldunkowych o adresach zameldowania na pobyt stały, czy czasowy, nie odpowiadają aktualnym adresom zamieszkania osób podlegających obowiązkowi meldunkowemu". Przy czym z danych tych nawet nie skorzystał organ prowadzący Szkołę, na usprawiedliwienie nieskuteczności doręczenia. Poza takim twierdzeniem – nierealizowania obowiązku meldunkowego – organ prowadzący szkołę nie tylko nie wykazał, że zawiadomił na adres pozyskany z innego systemu aniżeli otrzymanego od organów likwidowanej placówki oświatowej, ale konsekwentnie dowodzi, że tak pozyskane tak dane adresowe, czynią jego obowiązek za zrealizowany. Stanowisko to podtrzymuje nawet wówczas, gdy znane jest mu oświadczenie ojców dwóch uczniów o braku takiego zawiadomienia, z jednoczesnym ich oświadczeniem o niezamieszkiwaniu pod adresem wysłanej do nich korespondencji.
Podsumowując Sąd uznaje zarzut organu nadzoru uczyniony w tych przypadkach za zasadny. Przy staranności weryfikacji pozyskanych ze szkoły danych można byłoby obowiązek ustawowy prawidłowo zrealizować adresując zawiadomienie na adres urzędowo potwierdzony przez organ ewidencyjny czyniąc zarzut niezawiadomienia ich za chybiony, co się jednak nie stało. Podobnie jako niemożliwy do przyjęcia za prawidłowe zrealizowanie obowiązku zawiadomienia uznać należy brak potwierdzenia jego doręczenia. Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że brak ten uniemożliwia kontrolę realizacji obowiązku, domniemanie doręczenia czyniłoby iluzoryczną kontrolę legalności tego obowiązku. Czynność zawiadomienia, nie jest czynnością prawną, lecz tzw. czynnością materialno-techniczną, która polega na tym, że ma ona w zasadzie charakter faktyczny, ale pośrednio wywołuje skutki prawne, gdyż warunkuje prawidłowość procedury likwidacyjnej i przekształceniowej. Termin sześciomiesięczny, o którym mowa w tym przepisie, należy uznać nie za termin procesowy, ale materialnoprawny. Skoro powiadomienia organów i osób, o których mowa w art. 89 ust. 1 ustawy stanowią przesłankę ważnej i skutecznej prawnie likwidacji, która dokonuje się w procedurze uchwałodawczej przed organem stanowiącym jednostki samorządu terytorialnego, a nie w procedurze administracyjnej, dlatego zawiadomienie o zamiarze likwidacji (przekształcenia) jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji (przekształceniu), najpóźniej w terminie, o którym mowa w powyższym przepisie, przy czym przyjąć należy, że liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji (przekształcenia), np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy dany adresat - organ lub osoba - faktycznie z tej możliwości skorzystał – tak: WSA w Białymstoku w wyroku z 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 673/13
Mając na uwadze dotychczasowe spostrzeżenia, jawi się konstatacja, że działania organu prowadzącego szkołę przy ustalaniu adresów do doręczenia zawiadomienia sprowadziły się do skorzystania z danych zgromadzonych przez organy Szkoły. Przy czym, jak wskazano powyżej, dane te rodzice, opiekunowie dziecka podają w konkretnym celu dla kontaktu ze szkołą. Zatem, o ile wykorzystana przez organ prowadzący szkolę możliwość pozyskania danych adresowych jest praktykowana, to absolutnie nie usprawiedliwia wadliwej wysyłki i braku doręczenia, gdy danych tych nie potwierdzi, nie zweryfikuje w prawem określony sposób. Nie może organ prowadzący szkołę uprościć procedury pozyskania danych ograniczając się do wykorzystania tych będących w zasobach szkoły, zwłaszcza w sytuacji gdy to nie na organy szkoły a na organ ją prowadzący ustawodawca nałożył skonkretyzowany obowiązek. I to taki, którego prawidłowe uznanie wykonania warunkuje ocenę legalności wypełnienia ustawowych przesłanek. Nie chodzi przy tym o prowadzenie na szeroka skale poszukiwań rodzica nieznanego z pobytu ale wykazanie dochowania minimum staranności przy pozyskiwaniu tych danych, ich wersyfikacji z danych urzędowo dostępnych PESEL.
Norma ustanowiona w art. 89 ust. 1 ustawy nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, jest bowiem jasna, ani w judykaturze, ani w doktrynie, gdzie pomimo zmian nomenklaturowych, legislacyjnych nie zmieniała się ocena, że zawiadomienie o likwidacji publicznej placówki oświaty powinno być skierowane do rodziców dzieci uczęszczających do placówki objętej zamiarem likwidacji. Nie wystarczy takiej informacji podać do wiadomości publicznej, jak to regulują inne ustawy w odniesieniu do likwidacji innych placówek. Ustawa o systemie oświaty wymaga powiadomienia rodziców dzieci uczestniczących w zajęciach w likwidowanej placówce, choć nie określa formy tego zawiadomienia. Nie ulega jednak wątpliwości, iż powinna to być informacja wyraźnie adresowana do tej grupy osób, a nie sama możliwość zapoznania się przez te osoby z daną informacją na podstawie prowadzonej debaty publicznej. Nie może więc być uznana za wystarczającą w tym aspekcie podnoszona w skardze okoliczność, że sprawa likwidacji publicznej placówki oświaty była powszechnie znana, albowiem była przedmiotem obrad Rady Miejskiej, informowały o niej lokalne radio i prasa, każdy mieszkaniec gminy mógł się z tą informacją zapoznać. Naruszenie ustawowego wymogu likwidacji publicznej placówki oświatowej, określonego art. 59 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.o., polegające na niedopełnieniu przez organ prowadzący obowiązku powiadomienia o likwidacji placówki rodziców dzieci w taki sposób, by informacja o likwidacji oraz możliwości kontynuacji zajęć bezpośrednio do nich dotarła, stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu przez organ nadzoru w trybie art. 91 ust. 1 u.s.g. – tak: NSA w wyroku z 19 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA/Sz 149/01. Obowiązek wykazania prawidłowego doręczenia zawiadomienia każdemu z rodziców (opiekunów), właściwemu kuratorowi, organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego właściwego dla prowadzenia szkoły i dopełnienia konsultacji z właściwym organem związków zawodowych, spoczywa na organie samorządu terytorialnego bądź samorządowej jednostce organizacyjnej, której organ stanowiący powierzył wykonanie uchwały intencyjnej w tej części. Żaden z przepisów prawa nie pozwala na przyjęcie założenia, że doręczenie zawiadomienia jednemu z rodziców (opiekunów prawnych) dziecka, czyni skutecznym doręczenie drugiemu z nich (odpowiednio wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1735/00 a także z 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 66/07. Niedopełnienie przez organ prowadzący obowiązku powiadomienia o likwidacji szkoły rodziców dzieci w taki sposób, by informacja dotarła do nich bezpośrednio, może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności uchwały. Zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie, jeśli dotarło do wszystkich osób lub organów, które winny być poinformowane o zamiarze likwidacji, najpóźniej w terminie o którym mowa w art. 59 u.s.o. (wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1435/07). O zamiarze likwidacji szkoły powinien zostać zawiadomiony każdy rodzic i że tej okoliczności nie można domniemywać. Dlatego informacja o zamiarze likwidacji szkoły powinna zostać imiennie skierowana do każdego z rodziców i musi do niego dotrzeć – tak: NSA w wyroku z 27 października 2009 r., sygn. akt I OSK 871/09.
Na zakończenie powtórzenia wymaga, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – jak wskazano powyżej – potwierdził niedopełnienie przez organ prowadzący, określonego w art. 89 ust. 1 prawa oświatowego, obowiązku zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły wszystkich rodziców lub opiekunów prawnych uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Nowej Cerekwi, w taki sposób, by informacja dotarła do nich w sposób skuteczny. Mając na uwadze, że obowiązek ten stanowi warunek sine qua non (konieczny) do uznania legalności procedury likwidacyjnej szkoły, to jego niewypełnienie skutkuje uznaniem, ziszczenia się przesłanki istotnego naruszenia prawa. Brak pełnej realizacji obowiązku ustawowego zawsze stanowi istotne naruszenie prawa – skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały.
Powyższe uchybienia stwierdzone przez organ nadzoru w kontrolowanej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym uchwale należy zaliczyć do kategorii istotnych naruszeń prawa. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Istotne naruszenie prawa w uchwale to takie naruszenie, które powoduje, że akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, sprzeczność ta jest oczywista i bezpośrednia, i wynika wprost z porównania treści przepisu z ocenianą regulacją. Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego.
W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt, czy jego część nie wywołuje skutków prawnych od samego początku (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 2197/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 859/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 693/18, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Mając na uwadze dotychczas wskazane podkreślenia wymaga, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Z tego też względu rozstrzygnięcie wydane w trybie nadzoru wymaga wykazania, że sprzeczność z prawem ocenianej uchwały jest oczywista i bezpośrednia. Zasadność uznania uchwały organu samorządu terytorialnego za sprzeczną z prawem musi być wykazana w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego w sposób nie budzący wątpliwości poprzez wyjaśnienie, w czym się to naruszenie wyraża i na czym polega oraz wyjaśnienie sensu przepisów, które w ocenie organu nadzoru zostały naruszone. Sądowa kontrola legalności aktu nadzoru polega na zbadaniu, czy ten akt, biorąc pod uwagę jego treść, w tym w szczególności argumentację zawartą w uzasadnieniu może pozostać w obrocie prawnym. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia wymóg ten spełnia.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego – do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego – nie wykazała, by zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.