II SA/Op 165/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący Z.W. wniósł skargę na czynność Starosty Nyskiego z dnia 8 listopada 2011 r., polegającą na odmowie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł, stanowiącej część opłaty uiszczonej w kwocie 1000 zł za kartę pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu przekraczająca 75 zł jest nienależna. Starosta odmówił zwrotu, argumentując, że wyrok TK dotyczy rozporządzenia z 2003 r., a nie rozporządzenia z 2002 r., na podstawie którego pobrano opłatę, oraz podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że opłata pobrana na podstawie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. jest niezgodna z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217) oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5), ponieważ jej wysokość przekracza koszty wytworzenia i wydania karty pojazdu, stanowiąc tym samym daninę publiczną pobieraną bez podstawy ustawowej. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne mają prawo samodzielnie oceniać konstytucyjność przepisów i odmawiać ich stosowania. Sąd uznał również, że kwestia przedawnienia roszczenia nie podlega ocenie sądu administracyjnego w ramach kontroli legalności czynności administracyjnej. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną czynność Starosty w części dotyczącej odmowy zwrotu opłaty i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie samodzielnej kontroli konstytucyjności przepisów przez sądy administracyjne, stosowania przepisów prawa administracyjnego w sprawach zwrotu opłat, a także zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian przepisów finansowych.
Dotyczy specyficznej opłaty za kartę pojazdu i interpretacji przepisów sprzed 2010 r. w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opłata za wydanie karty pojazdu pobrana na podstawie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, przekraczająca kwotę 75 zł, jest zgodna z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata ta jest niezgodna z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217) oraz ustawą Prawo o ruchu drogowym (art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5), ponieważ jej wysokość wykracza poza delegację ustawową i stanowi daninę publiczną pobieraną bez podstawy ustawowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokość opłaty za kartę pojazdu ustalona w rozporządzeniu z 2002 r. przekraczała koszty wytworzenia i wydania karty, stanowiąc tym samym daninę publiczną pobieraną niezgodnie z art. 217 Konstytucji. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne mają prawo samodzielnie oceniać konstytucyjność przepisów.
Czy sąd administracyjny jest właściwy do badania zarzutu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania kwestii przedawnienia, która podlega ocenie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Uzasadnienie
Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola legalności czynności administracyjnej. Na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu można mówić tylko wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie o tym stanowi, a ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje przedawnienia roszczenia o zwrot nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu.
Czy do zwrotu opłaty za kartę pojazdu pobranej przed 1 stycznia 2010 r. mają zastosowanie przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 r. i Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do zwrotu opłaty pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia, nie można stosować przepisów nowej ustawy o finansach publicznych, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz i pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na normę intertemporalną z ustawy wprowadzającej ustawę o finansach publicznych oraz na zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), wskazując, że stosowanie nowych przepisów do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie naruszałoby prawa nabyte i zasadę zaufania do państwa.
Przepisy (27)
Główne
p.r.d. art. 77 § ust. 3
Prawo o ruchu drogowym
Karta pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydawana jest za opłatą przez starostę przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP.
p.r.d. art. 77 § ust. 4 pkt 2
Prawo o ruchu drogowym
Minister właściwy do spraw transportu określa w drodze rozporządzenia wysokość opłaty za kartę pojazdu.
p.r.d. art. 77 § ust. 5
Prawo o ruchu drogowym
Wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna uwzględniać znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów.
rozp. MI z 4.03.2002 art. 1 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Ustalono opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 1000 zł dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia przy pierwszej rejestracji na terytorium RP. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją i ustawą.
Pomocnicze
rozp. MI z 28.07.2003 art. 1 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją i ustawą wyrokiem TK U 6/04.
p.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądu administracyjnego obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądu administracyjnego obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
p.p.s.a. art. 187 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca.
p.p.s.a. art. 52 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, skargę na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 57 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przewodniczący zarządza rozdzielenie skarg, jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia są wydawane na podstawie ustaw i w celu ich wykonania.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją ma skutki dla rozstrzygnięć wydanych na podstawie tego aktu.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków oraz innych danin publicznych może nastąpić tylko w drodze ustawy.
Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1241 art. 115 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych
Do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy o finansach publicznych, stosuje się przepisy dotychczasowe.
u.f.p. art. 60 § pkt 7
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Opłaty za kartę pojazdu stanowią niepodatkowe należności budżetowe.
u.f.p. art. 61
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepisy dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych.
u.f.p. art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Odpowiednie zastosowanie przepisów Działu III Ordynacji podatkowej.
Ord. pod. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Ord. pod. art. 72
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące zwrotu nadpłaty podatku.
Ord. pod. art. 79 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedawnienia zwrotu nadpłaty podatku.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przedawnienia roszczeń majątkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za kartę pojazdu pobrana na podstawie rozporządzenia z 2002 r. w wysokości przekraczającej 75 zł jest niezgodna z Konstytucją i ustawą. • Sąd administracyjny ma kompetencje do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów i odmowy ich stosowania. • Przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 r. nie mają zastosowania do zwrotu opłat pobranych przed 1 stycznia 2010 r. ze względu na zasadę niedziałania prawa wstecz. • Kwestia przedawnienia roszczenia o zwrot opłaty nie podlega ocenie sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący rozporządzenia z 2003 r. nie ma zastosowania do rozporządzenia z 2002 r. • Roszczenie o zwrot opłaty uległo przedawnieniu na podstawie art. 118 K.c. lub przepisów Ordynacji podatkowej. • Organ administracji ma obowiązek stosowania obowiązujących przepisów, dopóki nie zostaną one wyeliminowane z obrotu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
opłata z tytułu wydania karty pojazdu przekraczająca kwotę 75 zł jest nienależna, jako sprzeczna z Prawem o ruchu drogowym i Konstytucją • domniemanie konstytucyjności przepisów rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. dotychczas nie zostało obalone • organ administracji publicznej nie może odmówić zastosowania przepisów dopóki nie zostaną one derogowane na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego • nie można przenosić poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału z dnia 17 stycznia 2006 r. na grunt rozporządzenia z 2002 r. • sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie • sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania • nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej • zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) • sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania kwestii przedawnienia, podlegającej badaniu na zarzut zgłoszony w postępowaniu przed sądem powszechnym
Skład orzekający
Jerzy Krupiński
przewodniczący
Krzysztof Bogusz
sprawozdawca
Elżbieta Kmiecik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie samodzielnej kontroli konstytucyjności przepisów przez sądy administracyjne, stosowania przepisów prawa administracyjnego w sprawach zwrotu opłat, a także zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian przepisów finansowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej opłaty za kartę pojazdu i interpretacji przepisów sprzed 2010 r. w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnej opłaty za kartę pojazdu i pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kwestionować przepisy wykonawcze, nawet jeśli nie zostały one bezpośrednio zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Pokazuje również złożoność prawa międzyczasowego.
“Czy opłata za kartę pojazdu była niezgodna z prawem? Sąd administracyjny odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 425 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.