II SA/Op 162/23

II SA/Op 162/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska
Krzysztof Bogusz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122, art. 87, art. 188, art. 187 § 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 859
art. 32 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2 i ust. 3, art. 2 pkt 9, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c, art. art. 5 ust. 1, art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3, art. 3 ust. 7,
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 23 marca 2023 r., nr 1601-IOA.48.30.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez W. J., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą J. w Ś. (dalej jako: skarżąca lub strona), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, decyzją z dnia 23 marca 2023 r., nr 1601-IOA.48.30.2022, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej również: organ odwoławczy lub skrócie: DIAS), stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej w skrócie: "O.p.", po rozpatrzeniu odwołania skarżącej do decyzji Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (dalej również jako: Naczelnik UCS lub organ I instancji) z dnia 25 października 2022 r., nr 388000-CKK.48.33.2022.17, którą nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 20 000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych 00/100), z tytułu naruszenia z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 104), dalej jako: "ustawa o SENT", rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy.
Wyżej wymieniona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 16 lutego 2022 r. funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, w ramach kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ustawy o SENT zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr. rejestracyjnym [...]. W wyniku kontroli dokumentów przedłożonych przez kierowcę stwierdzono, że na 12.800 litrów oleju napędowego przewożonego wyżej wymienionym pojazdem odnośnie do 3 000 litrów nie przedstawiono numeru referencyjnego SENT. Kierowca oświadczył, że miał zamiar dokonać zgłoszenia w momencie, gdy pojawi się osoba chętna do nabycia tego towaru. Niezależnie od tego stwierdzono, że na pozostałe 9.800 litrów paliwa zgłoszono inny numer rej. pojazdu a to [...] i nie przekazywano danych geolokalizacyjnych. W związku z popełnieniem wykroczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT, kierowca został ukarany grzywną w formie mandatu.
Przeprowadzona kontrola udokumentowana została w protokole nr [...] z dnia 16 lutego 2022 r., w oparciu o który Naczelnik UCS, postanowieniem nr [...] z dnia 21 lipca 2022 r., wszczął z urzędu postępowanie wobec J. w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o SENT. Postępowanie zostało zakończone w dniu 25 października 2022 r. decyzją nr 388000-CKK.48.33.2021.17, którą organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 20 000 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że towar będący przedmiotem przewozu w dniu 16 lutego 2022 r. podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu, skarżąca była zatem zobowiązana przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Organ I instancji podkreślił, że skarżąca nie dopełniła obowiązku z art. 5 ust. 1 ustawy o SENT, a zatem stosownie do art. 21 ust. 1 powołanej ustawy uznając, że obliczona wysokość kary pieniężnej w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia jest niższa niż określona w tym przepisie minimalna kara w wysokości 20 000 zł, organ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Jednocześnie odniósł się do kwestii odstąpienia od nałożenia kary, uznając, że jest ono nieuzasadnione.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca i wniosła odwołanie do DIAS, który utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu DIAS podkreślił, że w sprawie poza sporem jest, że skarżąca była zobowiązana do dokonania zgłoszenia przewozu, bowiem przedmiotem przewozu był towar wskazany w art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o SENT. Jednocześnie przytoczył treść art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o SENT, wskazując, że w chwili kontroli w dniu 16 lutego 2022 r. towar winien być zgłoszony, czego skarżąca nie dopełniła. Następnie organ odwoławczy szczegółowo wyliczył wartość kary, której wysokość ustalił w oparciu o art. 21 ust. 1 ustawy o SENT, zauważając obowiązek organu każdorazowego zbadania ziszczenia się okoliczności uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary. W tym zakresie przytoczył treść art. 21 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy, a następnie szczegółowo odniósł się do pojęć "ważnego interesu podmiotu wysyłającego" oraz "interesu publicznego".
W dalszych motywach uzasadnienia organ przypomniał, że podstawowym celem ustawy o SENT jest zapewnienie pewnego i skutecznego systemu śledzenia towarów wymienionych w art. 3 tego przepisu na każdym etapie ich przemieszczania. Nieprzestrzeganie nałożonych przez ustawę o SENT wymogów stwarza zagrożenie realizacji tego celu bez względu na to, czy w konkretnym przypadku skutkowało ono uszczupleniem należności podatkowych. Podkreślił przy tym, że stosownie do art. 21 ustawy o SENT kary nakładane są obligatoryjne. Wskazał również, że konstrukcja i wysokość kary ma działać w ten sposób, by niedopełnienie obowiązku było nieopłacalne zarówno w obszarze finansowym, jak i w aspekcie społecznym.
Odnosząc powołane przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary do sytuacji skarżącej, wskazał DIAS, że wykazała przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2020 roku na kwotę ponad 13 milionów, a w 2021 roku ponad 30 milionów złotych. Zaznaczył również, że strona jest właścicielem 16 pojazdów, a analiza deklaracji VAT nie wykazała drastycznych spadków obrotów. Organ odwoławczy podkreślił, że przedłożone przez skarżącą w toku postępowania dowody na poparcie stanowiska, że nałożona kara zachwieje sytuacją materialną prowadzonej działalności, nie uzasadniają ziszczenia się przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Zaznaczył organ, że ogólna sytuacja gospodarcza w kraju, wzrost cen energii, towarów, koszty rat kredytów i inne dotyczą wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a nie tylko strony. Tym samym uznał organ, że nie ziściła się ani przesłanka "ważnego interesu podmiotu wysyłającego", ani "interesu publicznego" uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazał DIAS, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a spornych 3 000 litrów oleju napędowego nie można zakwalifikować jako przesunięcia międzymagazynowego. Dalej podkreślił, że przepisy ustawy o SENT nie przewidują możliwości miarkowania nakładanej kary pieniężnej ani dowolności w ustalaniu jej wysokości. Następnie opierając się o treść uzasadnienia projektu ustawy wskazał, że ustawodawca nie przewidział uzależnienia wysokości kar od uzyskanego przez danego przewoźnika dochodu. Odnosząc się do braku uszczuplenia należności budżetowych w związku z naruszeniem obowiązku nieprzesłania przez skarżącą do rejestru zgłoszenia przewozu, zaznaczył organ, że ustawa o SENT nie warunkuje nałożenia kary od wystąpienia tego typu uszczupleń. Dalej odnosząc się do zarzutów odwołania, zaznaczył również, że regulacje nie uzależniają wysokości kar od ilości popełnienia podobnych naruszeń w przeszłości, a okoliczność, że stanowiło ono jednorazowe zdarzenie, również nie uzasadnia odstąpienia od nałożenia kary.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 180 § 1 w związku z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. "poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i w konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności tyczących się przewozu towaru w ilości 3.000 litrów oleju napędowego i braku posiadania w tym zakresie zgłoszenia SENT bądź dokumentu przesunięcia międzymagazynowego, co spowodowało, że nie można było zastosować ulgi w postaci odstąpienia o nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes podmiotu wysyłającego oraz interes publiczny" i akcentując, że:
– "w trakcie kontroli środka transportu przewożącego towar w ilości 3.000 litrów okazano dokumenty zawierające wymagane dane zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy SENT, co potwierdził kierowca, dlatego też zgłoszenie SENT zastępował dokument przesunięcia międzymagazynowego";
– "organ kontrolujący w ogóle nie wziął pod uwagę, iż w ustawie SENT nie określono jak ma wyglądać dokument przesunięcia międzymagazynowego, lecz wskazano jedynie dane jakie powinny być w nim zawarte, zatem dopuszczalne jest posiadanie takiego dokumentu składającego się z kilku formularzy, jeśli pozwalają na ustalenie wymaganych danych";
– "organ II instancji w ogóle nie zwrócił uwagi, iż przewóz towaru nie był związany z dostawą oraz nie wykonano czynności w celach zarobkowych, a tym samym nie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT";
– "oparto sytuację materialno-finansową skarżącej wyłącznie na danych finansowych z ubiegłych lat, marginalizując przy tym sytuację obecną, tj. znaczny spadek obrotów, trudności finansowe przedsiębiorstwa, co powoduje, iż zapłata kary pieniężnej stanowi istotne obciążenie finansowe oraz zachwieje podstawami egzystencji skarżącej";
– "pominięto, iż uzyskany zarobek — dochód z przewozu towaru pozostaje w rażącej dysproporcji do kary pieniężnej, a co świadczy o pro-fiskalnym działaniu Organu";
– "nie zwrócono uwagi, iż niniejsze zdarzenie miało miejsce jednorazowo w stosunku do wielości realizowanych przewozów podlegających pod monitorowanie z ustawy SENT, zatem prewencyjny skutek został uzyskany poprzez samo postępowanie";
– "zbagatelizowano fakt, iż w związku z realizacją przewozu towaru, dla którego nie dokonano zgłoszenia SENT po stronie Skarbu Państwa nie doszło do szkody w tym uszczupleń w należnościach z tytułu podatku VAT i podatku akcyzowego";
– "naruszono zasadę proporcjonalności nakładając na skarżącą karę pieniężną, gdyż przy nałożeniu kary pieniężnej kierowano się pro-fiskalnym celem ustawy oraz przyjęciem, że udzielenie przywilejów jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej, kiedy to ustalenia faktyczne uzasadniały odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wobec spełnienia przesłanek interesu publicznego ze względu na zgodność z zasadami sprawiedliwości, proporcjonalności, zaufania do organów oraz wartości wspólnych dla całego społeczeństwa".
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 191 O.p. "poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, a w tym niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego poprzez zmarginalizowanie i wybiórcze uwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w tym pominięcie i nieustalenie interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej poprzez ustalenie czy podmiot wysyłający wywiązuje się z obowiązków określonych w ustawie SENT w okresie obowiązywania w/w ustawy w trakcie realizowanych zleceń przewozowych; ustalenia ilości przeprowadzonych kontroli w stosunku do podmiotu wysyłającego oraz ilości stwierdzonych naruszeń obowiązków określonych w ustawie SENT; ustalenia ilości prowadzonych postępowań w stosunku do podmiotu wysyłającego w przedmiocie nałożenia kary w wyniku stwierdzonych naruszeń obowiązków określonych w ustawie SENT; ustalenia czy w związku z realizacją przedmiotowego zlecenia transportowego doszło do uszczuplenia dla budżetu państwa w podatkach, tj. podatku od towaru i usług oraz podatku akcyzowym, w jakiej wysokości są uszczuplenia w należnościach publicznoprawnych, co w konsekwencji miało wypływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy";
III. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT w zw. z art. 2 w zw. z art. 31 Konstytucji RP "poprzez ich błędną wykładnię i w następstwie poprzez ich niezastosowanie co skutkowało odmową odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej wobec uznania, iż w okolicznościach sprawy nie zachodzi ważny interes podmiotu wysyłającego w sytuacji, gdy dokonując oceny rodzaju stwierdzonego naruszenia i jego konsekwencji, braku winy za niedokonanie zgłoszenia, posiadania dokumentów stanowiących przesunięcie międzymagazynowe, sytuacji finansowej przedsiębiorcy, czy też dysproporcji między karą a wysokością zarobku za sprzedaż towaru, przy uwzględnieniu interesu publicznego ujętego w zasadzie proporcjonalności, sprawiedliwości, zaufaniu do organów oraz wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, widocznym jest, iż spełnione zostały przesłanki do zastosowania ulgi i odstąpienia od nałożenia kary".
Podnosząc te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również rozstrzygnięcia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów od organu na rzecz skarżącej.
Jednocześnie zgłosiła wniosek dowodowy w przedmiocie zwrócenia się do właściwego miejscowo Referatu Analizy Ryzyka Urzędu Celno-Skarbowego celem ustalenia:
- "czy podmiot wysyłający W. J. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą J. wywiązuje się z obowiązków określonych w ustawie SENT w okresie obowiązywania w/w ustawy w trakcie realizowanych zleceń przewozowych";
- "ustalenia ilości przeprowadzonych kontroli w stosunku do podmiotu wysyłającego oraz ilości stwierdzonych naruszeń obowiązków określonych w ustawie SENT";
- "ustalenia ilości prowadzonych postępowań w stosunku do podmiotu wysyłającego w przedmiocie nałożenia kary w wyniku stwierdzonych naruszeń obowiązków określonych w ustawie SENT";
- "ustalenia czy w związku z realizacją przedmiotowego zlecenia transportowego doszło do uszczuplenia dla budżetu państwa w podatkach, tj. podatku od towaru i usług oraz podatku akcyzowym, w jakiej wysokości są uszczuplenia w należnościach publicznoprawnych";
- "wykazania interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podmiot wysyłający".
W uzasadnieniu skargi jej autorka podkreśliła, że rozstrzygnięcia organów są błędne, a postępowanie ograniczono do wyników kontroli drogowej z dnia 16 lutego 2022 r., a rozstrzygnięcie organu odwoławczego, zdaniem strony, polegało wyłącznie na zweryfikowaniu poprawności rozstrzygnięcia organu I instancji. W tym zakresie zarzuciła DIAS naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Następnie wskazała, że organ nie odniósł się merytorycznie do jej argumentu o braku wzoru dokumentu stanowiącego przesunięcie międzymagazynowe. W jej ocenie dokumenty przedstawione przez kierowcę były wystarczające do przyjęcia, że sporne 3000 litrów oleju napędowego mogło zostać w ten sposób zakwalifikowane. Dalej podkreśliła, że przewóz tego towaru nie wiązał się z wykonaniem dostawy. Kontynuując uzasadnienie podkreśliła skarżąca, że organ odwoławczy nie podjął się zweryfikowania jej twierdzeń co do złej sytuacji ekonomiczno-materialnej prowadzonej przez nią działalności gospodarczej akcentując, że DIAS odstąpił do wystąpienia do innych organów jak np. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy Urzędu Skarbowego co do zweryfikowania podnoszonych okolicznościach w zakresie zalegania ze składkami lub innymi należnościami o charakterze podatkowym. W ocenie skarżącej organ II instancji całkowicie pominął te okoliczności, podnoszone w treści odwołania. Zaznaczyła, że prowadzi działalność na małą skalę na rynku lokalnym, a z uwagi na sytuację gospodarczą odnotowuje trudności finansowe przekładające się na jej wypłacalność ze względu na wzrost inflacji, cen paliw, rat leasingu i kredytu, czy też konkurencyjność innych firm zajmujących się sprzedażą hurtową olejów napędowych. Wskazała przy tym, że prowadzona działalność gospodarcza odnotowała znaczący spadek obrotów, bowiem "przychody ze sprzedaży m.in. przychód netto wyniósł w październiku 2022r. kwotę 4.538.000 zł, w listopadzie 2022 r. kwotę 3.960.000 zł (spadek do miesiąca poprzedzającego 13%), w grudniu 2022 r. kwotę 2.076.000 zł (spadek do miesiąca poprzedzającego 48%), w styczniu 2023 r. kwotę 1.164.000 zł (spadek do miesiąca poprzedzającego 44%)". Podkreśliła dodatkowo problemy z bieżącym regulowaniem należności z tytułu podatku VAT, jak również wyliczyła wydatki z tytułu prowadzenia tego typu działalności. Akcentując posiadanie kredytu obrotowego i innych tego typu form finansowania działalności.
Odnosząc się do treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji, strona podniosła, że wbrew twierdzeniu organu II instancji posiada wyłącznie jeden pojazd i trzy naczepy. Następnie wskazała, że nie uchyla się od regulowania płatności podatkowych i innych należności. Kontynuując podniosła, że wymierzona kara pieniężna wobec wartości przewożonego towaru, jest niewspółmiernie wysoka.
Skarb Państwa nie poniósł żadnej szkody, ani uszczupleń w swoich dochodach.
Dalej odniosła się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego akcentując, że organy nie zbadały istnienia interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej poprzez ustalenie czy strona wypełniła obowiązki wynikające z ustawy o SENT, ilości kontroli oraz zleceń transportowych.
Zdaniem skarżącej w sprawie ziściła się przesłanka "ważnego interesu podmiotu wysyłającego", która uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Swoją argumentację poparła stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. W ocenie strony okoliczności sprawy uzasadniają przyjęcie, że nie doszło do przewozu towaru, bowiem transport własnego paliwa nie był związany z celami zarobkowymi. W ocenie strony przyjęta przez organ interpretacja skutkuje tym, iż art. 21 ust. 3 ustawy o SENT "jest przepisem martwym". Następnie podniosła również, że organy dokonały zawężającej wykładni pojęcia interesu publicznego, co również poparła obszernym fragmentem orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podkreślił, że zgłaszane wnioski dowodowe przez skarżącą były zbędne, bowiem zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kary za naruszenie stwierdzone w dniu 16 lutego 2022 r. Dalej wskazał, że przedłożone przez kierowcę, jak i zebrane w trakcie postępowania materiały nie pozwalały ustalić charakteru 3000 l oleju napędowego, który nie był w dniu kontroli objęty zgłoszeniem SENT. Nie zgodził się również organ z argumentacją dotyczącą niezbadania sytuacji finansowej skarżącej oraz pominięcia jej wniosków dowodowych. W tym zakresie DIAS powołał się na treść swojego rozstrzygnięcia, cytując je. Odnosząc się do kwestii wysokości nałożonej na skarżącą kary, organ odwoławczy ponownie podkreślił, że ustawa o SENT nie przewiduje możliwości "miarkowania kary". Jednocześnie wskazał DIAS, że niezasadnie podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, a w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w treści skargi, organ II instancji wskazał, że są one niezasadne. Przypomniał w tym zakresie, że w trakcie prowadzonego postępowania zostały one ustalone i nie było potrzeby ponownego występowania do organu I instancji w tym zakresie. Wskazał następnie, że w 2022 r. skarżąca dokonała blisko 1000 zgłoszeń przewozów do rejestru SENT i nie było wobec strony prowadzone inne postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z ustawy o SENT. Zaznaczył organ, że sprawa będąca przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ostatecznie nie doprowadziła do uszczuplenia należności budżetowych. Okoliczność ta była uwzględniona w trakcie prowadzonego postępowania przy ocenie zebranego materiału dowodowego, co uwzględniono w treści uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.) dalej: "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa.
Nie jest sporne, że w trakcie przewozu w dniu 16 lutego 2022 r. pojazd skarżącej został poddany kontroli na drodze, która ujawniła, że w zakresie przewozu 3000 l oleju napędowego nie przedstawiono numeru referencyjnego SENT. Z powodu stwierdzonego wykroczenia z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT kierowca pojazdu został ukarany grzywną w formie mandatu. Dodatkowo w trakcie kontroli ujawniono, że w zgłoszeniu SENT wobec pozostałej ilości przewożonego paliwa w systemie SENT podano nieprawidłowy numer rejestracyjny pojazdu, tj. [...], zamiast [...]. Jednocześnie kontrola wykazała, że podczas przewozu nie przekazywano danych geolokalizacyjnych.
Spór w istocie sprowadza się do uznania przez organy, że brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za ujawnione w czasie kontroli naruszenie. Postępowanie zostało wszczęte przez organ I instancji wobec stwierdzonego naruszenia z art. 21 ust. 2 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł. Stosownie do art. 2 pkt 9 powołanej ustawy jako przewóz towarów ustawodawca traktuje przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Systemem monitorowania przewozu podlega, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, przewóz towarów objętych pozycjami CN 2710 (tj. oleje ropy naftowej i oleje otrzymywane z materiałów bitumicznych, inne niż surowe), jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Z treści art. 5 ust. 1 ustawy o SENT wynika, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
Obowiązki przewoźnika wynikające z art. 5 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, również nie budzą wątpliwości, a organy obu instancji prawidłowo uznały, uwzględniając obowiązujące przepisy i stan faktyczny sprawy, że skarżąca jako przewoźnik podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. 21 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o SENT.
Sąd podzielił stanowisko organów, że nie naruszono w toku postępowania przepisów procesowych. Ustalenia faktyczne nie są w zasadzie sporne, ale skarżąca podnosiła w toku postępowania, że stwierdzone naruszenie było nieistotnym błędem, a w konsekwencji organ mógł odstąpić od nałożenia kary stosownie do art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT. Akcentowała, że wymierzona sankcja jest nieadekwatna do stwierdzonego naruszenia, okoliczności jego zaistnienia, jak i wartości przewożonego towaru. Strona podkreślała również, że stwierdzone naruszenie w dniu 16 lutego 2022 r. było marginalne i nie doprowadziło do uszczuplenia podatkowego.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Orzecznictwo w zakresie kierunku interpretacji pojęć "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" jest bogate, co szczegółowo opisał w treści uzasadnienia swojej decyzji DIAS. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona rzeczywiście nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.
Organy obu instancji prawidłowo wyjaśniły, dlaczego nie znalazły podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, nie naruszając zasady uznania administracyjnego. Rację ma DIAS wskazując, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałyby jakieś okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na jej interes. Z kolei ustalone przez organ z urzędu dane dotyczące sytuacji finansowej, niekwestionowane przez stronę wykazały, że zapłata tej kary leży w granicach jej możliwości finansowych. Organy I jak i II instancji prawidłowo również przedstawiły pojęcie "interesu publicznego", wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, słusznie podkreślając, że w przedmiotowej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek, aby właśnie ze względu na interes publiczny odstąpić od wymierzenia skarżącej przedmiotowej kary pieniężnej. W interesie publicznym bowiem leży, aby każdy przedsiębiorca przestrzegał przepisów prawa.
Argumentacja strony skarżącej, jakoby niezgłoszone 3000 litrów oleju napędowego stanowiło tzw. "przesunięcie międzymagazynowe", a przedstawione przez kierowcę dokumenty w chwili kontroli były wystarczające do takiej kwalifikacji, jest sprzeczne z treścią protokołu kontrolnego. Zgodnie z jego treścią w dniu kontroli kierowca oświadczył, że miał zamiar dokonać zgłoszenia wyżej wymienionej ilości paliwa, gdy "pojawi się osoba chętna do nabycia tego towaru" (k. 17 akt organu I instancji). Wskazany dokument podpisał bez wnoszenia uwag. Tym samym sporne 3000 litrów oleju napędowego, które w chwili kontroli nie posiadało zgłoszenia SENT, nie stanowiło przesunięcia międzymagazynowego, stosownie do art. 3 ust. 7 ustawy o SENT.
Jako uzasadnienie wystąpienia interesu publicznego nie można też uznać niskiej wartości przewożonego towaru, ani okoliczności czy brak zgłoszenia wpłynął na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie podatkowe) czy też nie. Wyżej wymienione przepisy obligują podmiot wysyłający, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o SENT, do przesyłania do rejestru SENT zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia i przekazania tego numeru przewoźnikowi. Przypomnieć należy, że celem ustawy jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, a osiągnięcie tego celu ma nastąpić przez zapewnienie monitorowania przewozów określonych towarów. W związku z tym ustawa nakłada obowiązki, a ich niewykonanie usankcjonowano administracyjnymi karami pieniężnymi w określonej wysokości i to niezależnie czy doszło, czy też nie, do uszczupleń podatkowych (podobnie: wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20, WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 34/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 667/21, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Według Sądu, prawidłowo organy stwierdziły, że ani zasada sprawiedliwości ani zasada zaufania do organów państwa, rozważane w ramach interesu publicznego, nie przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary.
Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organy art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie "ważnego interesu przewoźnika" oraz nieprzeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez stronę skarżącą, tj. wywiązywania się przez stronę z obowiązków określonych w ustawie o SENT, ustalenia ilości przeprowadzonych kontroli w stosunku do podmiotu wysyłającego oraz stwierdzonych naruszeń, jak również wykazania interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na skarżącą, również należało uznać jako niezasadny. Sąd w pełni podziela stanowisko DIAS w tej kwestii, że brak innych postępowań w sprawie nałożenia kary nie stanowi podstawy do przyjęcia, że ziściła się przesłanka do odstąpienia od nałożenia kary w zakresie "ważnego interesu przewoźnika". Zauważyć należy, że organ zbadał i ustalił liczbę zgłoszonych przewozów strony w 2022 r., a w treści odpowiedzi na skargę dodatkowo potwierdził, że nie było wobec skarżącej prowadzone postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie organ II instancji potwierdził, że stwierdzone naruszenie nie doprowadziło do uszczuplenia należności budżetowych. Strona skarżąca po otrzymaniu odpowiedzi na skargę (k. 34 akt sądowych), nie zakwestionowała poczynionych ustaleń, a zatem Sąd uznaje je za bezsporne. Z tych względów zbędne było dopuszczenie dowodów wskazanych w skardze, stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a.
W odniesieniu do składanych przez skarżącą w postępowaniu wniosków dowodowych w toku postępowania, jak i w treści skargi, wskazać należy, że w zaistniałej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym. Zgromadzony w sprawie przez organy materiał dowodowy był wystarczający do wydania w sprawie rozstrzygnięcia. Organy nie są związane żądaniem strony przeprowadzenia określonych dowodów, mają one obowiązek ustalenia dokładnego stanu faktycznego, stosownie do art. 122 i art. 87 O.p. Wyjątek stanowi okoliczność wskazana w art. 188 O.p., gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W zaistniałej sprawie podnoszone wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla wykazania przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w zakresie podnoszonej przesłanki "ważnego interesu podmiotu wysyłającego" skarżąca nie wykazała w toku postępowania własnej inicjatywy dowodowej. Jako takiego nie można uznać żądania wystąpienia do innych podmiotów publicznych, w celu ustalenia przez ten organ czy skarżąca zalega z należnościami o charakterze podatkowym, czy nie. W konsekwencji organy I jak II instancji mogły oprzeć swoje rozstrzygnięcia wyłącznie o zgromadzony przez nie materiał dowodowy, który był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podobnie należało ocenić zarzuty w zakresie "braku uszczuplenia podatkowego".
Z akt sprawy, jak i treści odpowiedzi na skargę, wynika, że część okoliczności podnoszonych przez skarżącą we wnioskach dowodowych została poddana analizie. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy było prawidłowe, a zatem zarzut naruszenia art. 120, art. 187 § 1 w związku z art. 188 i w związku z art. 191 O.p. uznać należy za niezasadny.
Z tych samych względów zarzut dokonania interpretacji przepisów art. 21 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy o SENT na niekorzyść przedsiębiorcy, również uznać należy za chybiony. Trafnie wyjaśnił DIAS, że instytucja odstąpienia od wymierzenia kary ma charakter uznania administracyjnego, a zatem od oceny organu zależy, czy zastosuje ją w zaistniałej sprawie czy też nie.
Ponadto wymaga wskazania, że wysokość kary została ustalona nie przez organ, lecz przez ustawodawcę. W związku z tym, wobec braku podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia, nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
Odnosząc się do kwestii podniesionej w skardze, że stwierdzone naruszenie w dniu 16 lutego 2022 r. było jednostkowe, a wobec skarżącej nie były prowadzone inne postępowania w sprawie naruszenia przepisów o SENT, przypomnieć należy, że w dniu kontroli stwierdzono również inne naruszenia. Błędne oznaczenie numeru rejestracyjnego pojazdu zgłoszonego do SENT, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o SENT, jak również niewłączenie geolokalizatora, a tym samym nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy, stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Wreszcie należy odnieść się do wyroków sądowych powołanych w uzasadnieniu skargi.
Przytoczone w treści skargi obszerne fragmenty uzasadnień do wyroków sądów administracyjnych dotyczą w większości orzeczeń, które zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ich przedmiot postępowania był inny niż w zaistniałej sprawie. I tak w szczególności:
W wyroku WSA w Białymstoku z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 330/19 uchylonym orzeczeniem NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 1133/19, spór odnosił się do interpretacji zapisów art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.
W wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 92/19, uchylonym orzeczeniem NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt III GSK 851/19, spór dotyczył nałożenia kary pieniężnej z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, który odnosi się do nieuzupełnienia zgłoszenia SENT o dane z art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy o SENT.
W wyroku WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 166/20, uchylonym orzeczeniem NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1039/20, spór dotyczył niedopełnienia obowiązku z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT (przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie transportu).
W wyroku WSA w Szczecinie z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1324/18, uchylonym orzeczeniem NSA z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 629/19, przedmiotem sporu był transport odbywający się pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o SENT. NSA nie podzielił argumentacji Sądu I instancji w zakresie przyjętej interpretacji "ważnego interesu przewoźnika" z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.
W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1133/19, uchylonym orzeczeniem NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III GSK 864/20, sprawa odnosiła się do sytuacji braku uzupełnienia danych, stosownie do art. 22 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT. Również w tej sprawie NSA nie podzielił przyjętej interpretacji art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przez Sąd I instancji, przyjmując, że organy dokonały prawidłowej oceny przesłanki "ważnego interesu przewoźnika".
W odniesieniu do pozostałych orzeczeń, zwrócić należy uwagę, że albo były one nieprawomocne na chwilę rozpatrzenia niniejszej skargi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1234/19), albo składy orzekające wymagały od organów przeprowadzenia postępowania dowodowego, natomiast orzeczenia te nie rozstrzygały czy w danym stanie faktycznym organ ma uwzględnić określoną okoliczność jako przesłankę do odstąpienia od nałożenia kary czy też nie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 450/19). Na marginesie przedmiotem postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1142/22, była odmowa ustalenia warunków zabudowy, a nie nałożenie kary pieniężnej z ustawy o SENT.
Ponadto WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 619/20, uchylił kwestionowane rozstrzygnięcia z uwagi na nieprawidłowości w protokole kontrolnym, będącym postawą wszczęcia postępowania. Podkreślił, że protokół nie oddawał rzeczywistego przebiegu kontroli i jej ustaleń. We wskazanym stanie faktycznym również kierowca nie zgodził się na przyjęcie mandatu, kwestionując zasadność jego wystawienia.
W wyroku NSA z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 195/21, przedmiotem sporu było naruszenie art. 22 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT. Podobnie inny przedmiot postępowania legł u podstaw wydania wyroku NSA z 18 maja 2020 r. (sygn. akt II GSK 220/20), w którym postępowanie wszczęte zostało z uwagi na naruszenia z art. 24 ust. 1 ustawy o SENT.
Dlatego w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy w sposób prawidłowy wykazały nie tylko przesłanki faktyczne i prawne do nałożenia kary administracyjnej w sprawie, ale także dokładnie rozważyły i uzasadniły możliwość zwolnienia skarżącej z kary. Wzięły pod uwagę zarówno aspekt ekonomiczny, jak i zasadę równości i proporcjonalności.
Uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.