II SA/Op 162/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2020-07-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezpieczeństwo żywnościsuplementy dietyinspekcja sanitarnawstrzymanie obrotuwycofanie z obrotudawkowanieskładnikipostępowanie administracyjnekontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę spółki A S.A. na decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą wstrzymanie wprowadzania do obrotu i wycofanie suplementów diety, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące tymczasowego wstrzymania obrotu w przypadku podejrzenia niespełniania wymagań przez produkty, do czasu zakończenia postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Spółka A S.A. zaskarżyła decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą wstrzymanie wprowadzania do obrotu i wycofanie suplementów diety z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych ilości składnika [...] w porcji dziennej. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i brak podstaw do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły fakt wprowadzania produktów do obrotu i istnienie podejrzenia niespełniania przez nie wymagań, co uzasadniało zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Przedmiotem skargi wniesionej przez A S.A. była decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, która nakazywała spółce wstrzymanie wprowadzania do obrotu i wycofanie z obrotu suplementów diety. Podstawą decyzji było ustalenie, że w produktach tych przekroczono dopuszczalną ilość składnika [...] w porcji dziennej, co budziło wątpliwości co do ich kwalifikacji jako suplementów diety i uzasadniało wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Skarżąca spółka zarzucała organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez dowolne ustalenia faktyczne i brak przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego, a także naruszenie przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo zastosowały art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, który pozwala na czasowe wstrzymanie wprowadzania do obrotu lub wycofanie z obrotu środka spożywczego w przypadku podejrzenia, że nie spełnia on wymagań, do czasu zakończenia postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Sąd podkreślił, że obowiązkiem organu pierwszej instancji było jedynie ustalenie faktu wprowadzania produktów do obrotu oraz istnienie toczącego się postępowania wyjaśniającego przez GIS. Kwestia merytorycznego badania spełnienia wymagań przez produkty leży w kompetencji Głównego Inspektora Sanitarnego. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ inspekcji sanitarnej może wydać taką decyzję, jeśli stwierdzi, że produkt znajduje się w obrocie i istnieje podejrzenie, że nie spełnia on wymagań, do czasu zakończenia postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia pozwala na czasowe wstrzymanie obrotu produktem w przypadku podejrzenia niespełniania przez niego wymagań, gdy trwa postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Obowiązkiem organu pierwszej instancji jest jedynie ustalenie faktu wprowadzania produktu do obrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.b.ż.ż. art. 32 § 1

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

W przypadku podejrzenia, że środek spożywczy niespełniający wymagań określonych dla tego środka, znajduje się w obrocie, właściwy państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny podejmuje decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania tego środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy.

Pomocnicze

u.b.ż.ż. art. 30 § 1

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Główny Inspektor Sanitarny może przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt objęty powiadomieniem jest środkiem spożywczym zgodnie z zaproponowaną kwalifikacją oraz czy spełnia wymagania dla danego rodzaju środka spożywczego.

u.b.ż.ż. art. 29 § 1

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Podmiot działający na rynku spożywczym, który wprowadza lub ma zamiar wprowadzić po raz pierwszy do obrotu suplementy diety, jest obowiązany powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego.

u.b.ż.ż. art. 3 § 3 pkt 39

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Definicja suplementu diety.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § 1 i 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 7 § 1 i 2

Zasada ostrożności w prawie żywnościowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy inspekcji sanitarnej prawidłowo zastosowały art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, ponieważ stwierdziły fakt wprowadzania do obrotu suplementów diety oraz istnienie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Obowiązkiem organu pierwszej instancji było jedynie ustalenie faktu wprowadzania produktów do obrotu, a nie merytoryczne badanie ich spełnienia wymagań.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy przez wydanie decyzji pomimo braku podstaw do przyjęcia, że produkty nie spełniają wymagań. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 107) przez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych i niekompletny materiał dowodowy. Uznanie Zaleceń Zespołu ds. Suplementów Diety za wiążące, mimo że nie dotyczą konkretnych produktów. Brak przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego i dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Zlekceważenie opinii Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wykładnię art. 32 ust. 1 ustawy przedstawioną w zaskarżonej decyzji, a znajdującą akceptację w orzecznictwie sądowym, że podjęcie na podstawie tego przepisu decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu lub wycofaniu z obrotu środka spożywczego niespełniającego wymagań określonych dla tego środka, następuje wtedy, gdy zachodzi podejrzenie, co do jego występowania w obrocie. Obowiązkiem organu jest zatem wyłącznie ustalenie, czy środek ten znajduje się obrocie. Podejrzenie, że jest to środek spożywczy niespełniający wymagań określonych dla tego środka związane jest z działaniem Głównego Inspektora Sanitarnego, który jest organem właściwym do prowadzenia postępowania mającego na celu dokonanie takich właśnie ustaleń. Sam fakt wszczęcia przez uprawniony organ takiego postępowania i jego niezakończenie stanowi przesłankę, której spełnienie się powoduje obowiązek wydania decyzji na mocy art. 32 ust. 1 ustawy. Celem regulacji zawartej w art. 32 ust. 1 ustawy nie jest prowadzenie dwutorowych postępowań, w dodatku przez dwa organy o różnej właściwości, wyjaśniających właściwości wprowadzonego po raz pierwszy na terytorium RP produktu. Celem takim jest natomiast uniemożliwienie wprowadzania tego produktu do obrotu do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego.

Skład orzekający

Krzysztof Bogusz

przewodniczący

Jerzy Krupiński

sprawozdawca

Elżbieta Kmiecik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w kontekście tymczasowego wstrzymania obrotu produktami spożywczymi, gdy toczy się postępowanie wyjaśniające przed Głównym Inspektorem Sanitarnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wprowadzaniem suplementów diety do obrotu i postępowaniami prowadzonymi przez organy inspekcji sanitarnej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów środków spożywczych lub innych sytuacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy bezpieczeństwa żywności i suplementów diety, co jest tematem budzącym zainteresowanie konsumentów. Pokazuje mechanizmy kontroli i odpowiedzialność przedsiębiorców.

Suplementy diety wstrzymane z obrotu: Sąd wyjaśnia, kiedy organy mogą interweniować.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 162/20 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2020-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik
Jerzy Krupiński /sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II OSK 2671/20 - Wyrok NSA z 2023-07-18
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1252
art. 32
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A S.A. w [...] na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 31 marca 2020 r., [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania wprowadzania do obrotu i nakazu wycofania z obrotu suplementów diety oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A S.A. w [...] (zwaną dalej Spółką lub skarżącą) – reprezentowaną przez adwokata B. T., jest decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 31 marca 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 27 listopada 2019 r., nr [...], wydaną w przedmiocie nakazu wstrzymania wprowadzenia do obrotu i wycofania z obrotu suplementów diety.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
W dniach od 22 do 24 maja 2019 r. w magazynie suplementów diety prowadzonym przez Spółkę, z upoważnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, przeprowadzona została kontrola sanitarna produktów zawierających w składzie [...]. W trakcie kontroli ustalono m.in., że skarżąca jest podmiotem odpowiedzialnym za wprowadzenie po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej suplementów diety objętych kontrolą. O ich wprowadzeniu do obrotu powiadomiła Głównego Inspektora Sanitarnego jednak na złożone powiadomienie nie otrzymała do chwili kontroli żadnej korespondencji.
Czynności kontrolne utrwalone zostały w protokole z dnia 24 maja 2019 r., nr [...].
W związku z wynikami kontroli 23 października 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wstrzymania wprowadzenia do obrotu i wycofania z obrotu suplementów diety, o czym zawiadomił Spółkę.
Decyzją z dnia 27 listopada 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2019 r., poz. 1252 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu nakazał Spółce - do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy - wstrzymanie wprowadzenia do obrotu i wycofanie z obrotu następujących suplementów diety objętych postępowaniem:
- a 240 kapsułek (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 5760 mg);
- b w postaci proszku 250g (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 3600 mg);
- c 200 kapsułek (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 3600 mg);
- d w postaci proszku 500g (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 3560 mg);.
- e 180 kapsułek (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 2880 mg);
- f w postaci proszku 360g (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 2500 mg);
- g w postaci proszku 420g (ilość [...] w porcji pojedynczej 2000 mg);
- h w postaci proszku 500g (ilość [...] w porcji dziennej podanej na etykiecie 1700 mg);
- i w postaci proszku 600g (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 1,6 g, w porcji pojedynczej 1,6 g);
- j w postaci proszku 600g (ilość [...] w porcji dziennej podana na etykiecie 1,5 g, w porcji pojedynczej 1,5 g).
W sentencji określono, że osobą odpowiedzialną za wykonanie decyzji jest Prezes Zarządu, a nałożone obowiązki należy wykonać w terminie 3 dni od daty kiedy decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ uwzględnił ustalenia z kontroli i wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego, na podstawie pism Głównego Inspektora Sanitarnego ustalono, że odnośnie produktu f w postaci proszku, Główny Inspektor Sanitarny zobowiązał Spółkę do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, czy przedmiotowy produkt nie spełnia wymagań produktu leczniczego, określonych przepisami prawa farmaceutycznego. Odnośnie pozostałych produktów zobowiązał z kolei skarżącą do przedłożenia opinii właściwej jednostki naukowej potwierdzającej, czy przedmiotowy produkt jest środkiem spożywczym zgodnie z zaproponowaną przez podmiot działający na rynku spożywczym kwalifikacją oraz czy spełnia wymagania określone dla suplementów diety. Stosownie do dokonanych ustaleń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu uznał, że wobec produktów objętych postępowaniem Główny Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, co uzasadniało wydanie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy. Wskazując na definicję suplementu diety z art. 3 ust. 3 pkt 39 oraz na art. 27 ust. 2 ustawy i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2018 r., poz. 1951) wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...], w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej maksymalnej ilości [...] w suplementach diety, składnik ten można stosować w ilości 2400 mg/dzień w porcjach podzielonych, przy czym porcja [...] spożywana jednorazowo nie może przekraczać 800 mg. W przedmiotowych produktach ilość [...] w porcji pojedynczej przekracza 800 mg, co poddaje w wątpliwość ich kwalifikację do grupy suplementów diety, które mają na celu uzupełnienie normalnej diety, dzięki zawartości substancji wykazujących elekt odżywczy lub inny fizjologiczny, z wyłączeniem właściwości charakterystycznych dla produktów leczniczych. Dlatego też, mając na uwadze przedmiotowe wątpliwości, Główny Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu opierając się na kompetencjach wynikających z ustawy wydał niniejszą decyzję.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania w całości zarzuciła naruszenie:
- art. 32 ust. 1 ustawy przez wydanie decyzji, pomimo braku podstaw do przyjęcia, że wskazane w niej produkty nie spełniają wymagań określonych dla poszczególnych środków, co w żadnym razie nie wynika z uzasadnienia samej decyzji, które nie odnosi się indywidualnie do poszczególnych produktów tylko ujmuje je zbiorczo;
- art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 84 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, którego nie można uznać za kompletny, co w szczególności dotyczy: niewskazania wszystkich postępowań, które zostały rzekomo wszczęte w trybie art. 30 ust. 1 ustawy i ograniczenia się jedynie do przywołania dziesięciu pism bez precyzowania przyczyn, dla których zostały uznane za dowody wskazanych w treści uzasadnienia okoliczności, a także przyjęcia zaleceń Zespołu ds. Suplementów Diety zawartych w uchwale z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...], (dalej jako "Zalecenia") jako wyłącznej podstawy czynienia ustaleń faktycznych, chociaż wskazana uchwała nie dotyczy żadnego z produktów objętych postępowaniem i nie może zastępować ustaleń faktycznych w zakresie każdego określonego produktu spożywczego;
- art. 9 ust. 2b pkt 1 - 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 12, poz. 49 z późn. zm.; aktualnie: Dz. U. z 2019 r., poz. 59 z późn. zm.), przez uznanie Zaleceń za wiążące, chociaż postępowanie nie dotyczy składników roślinnych, a Zalecenia nie dotyczą żadnych konkretnych produktów objętych powiadomieniami.
W uzasadnieniu, rozwijając zarzuty skarżąca wskazała, że w sprawie nie zostało przeprowadzone w zasadzie żadne postępowanie wyjaśniające, a organ przyjmując legalną teorię dowodów uznał za wystarczające przywołanie Zaleceń. Niemniej jednak, w świetle art. 9 ust. 2b pkt 1 ustawy, Zalecenia mają stanowić wsparcie naukowe dla Głównego Inspektora Sanitarnego przy wyjaśnianiu okoliczności dotyczących produktów objętych powiadomieniami. Brak jest podstaw do przyjęcia na tej podstawie, że są one dokumentem wiążącym w prowadzonych postępowaniach, a w szczególności, aby mogły zastępować dowody, które ustawa nakazuje przeprowadzać podczas urzędowych kontroli żywności. Skarżąca wskazała, że stosownie do art. 12 ust. 1 Rozporządzenia 882/2004 oraz art. 78 ustawy, jedynie wyznaczone, akredytowane laboratoria mogą przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie urzędowych kontroli żywności. Mając na uwadze zakres przedmiotowy badań określony Rozporządzeniem 2015/2283, najwłaściwsze było zwrócenie się o wydanie stosownej opinii do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny, czego organ zaniechał, chociaż dowód z opinii biegłego powinien być dopuszczony wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do okoliczności faktycznych okaże się, że pełna ocena jego wyników wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b pkt 2 ustawy, który również stanowi podstawę Zaleceń, do zadań Zespołu do spraw Suplementów Diety, działającego przy Głównym Inspektorze Sanitarnym, należy także przygotowanie listy składników roślinnych z uwzględnieniem ich maksymalnych dawek w suplementach diety. Niniejsze postępowanie nie dotyczy jednak składników roślinnych. Nie wyjaśniono dlaczego organ zaniechał poczynienia jakichkolwiek własnych ustaleń faktycznych i przyjmując bezprawnie legalną koncepcję dowodów, wydał niezwykle dotkliwą dla strony decyzję. Wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 17, art. 77 i art. 80 k.p.a., skarżąca podniosła, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Podkreśliła przy tym, że w świetle art. 107 k.p.a. występuje jednoznaczne rozróżnienie pomiędzy powołaniem podstawy prawnej, rozumianym jako wskazanie przepisu prawnego uprawniającego do rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy przez wydanie decyzji administracyjnej, a wyjaśnieniem podstawy prawnej, pojmowanym jako wytłumaczenie zasadności zastosowania danego przepisu i jego ewentualnej wykładni.
Decyzją z dnia 31 marca 2020 r., nr [...], Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał na ustalenia kontroli wynikające ze sporządzonego na tę okoliczność protokołu, ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji na podstawie pism Głównego Inspektora Sanitarnego oraz opinię Zespołu ds. Suplementów Diety, wyrażoną w uchwale z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...]. Zaznaczył, że Zespół jest wyspecjalizowanym organem opiniodawczo-doradczym utworzonym w ramach Rady Sanitarno-Epidemiologicznej, mającym za zadanie wpierać merytorycznie i naukowo GIS przy wyjaśnianiu okoliczności dotyczących produktów objętych powiadomieniem, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Stwierdzając, że w przypadku wszystkich produktów rozpatrywanych w niniejszej sprawie dawki [...] przekraczały ilość 800 mg w porcji pojedynczej, organ odwoławczy zgodził się z argumentacją organu pierwszej instancji. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy wystarczającą przesłanką wydania decyzji jest już "podejrzenie", że środek spożywczy nie spełniający wymagań określonych dla tego środka znajduje się w obrocie. Podejrzenie wymaga mniejszego stopnia pewności oceny stanu faktycznego niż stwierdzenie. Zarzuty skarżącej o niewskazaniu wszystkich postępowań wszczętych z art. 30 ust. 1 ustawy są z kolei niezgodne z prawdą. Zarówno Spółka, jak i organy są bowiem w posiadaniu pełnej dokumentacji dotyczącej zarówno pism o pierwszym wprowadzeniu (ww. pisma przedłożone w GIS przez skarżącą), jak i pism zobowiązujących stronę do przedłożenia niezbędnych opinii właściwych jednostek naukowych (pisma wyszczególnione na str. 3 niniejszej decyzji). Ponadto, podczas kontroli organ pierwszej instancji potwierdził, że kwestionowane produkty są wprowadzane do obrotu przez Spółkę, za wyjątkiem produktu d proszek 500g, którego stwierdzono chwilowy brak na stanie, jednakże produkt znajdował się w ofercie sklepu firmy, a możliwość jego zakupu przez stronę internetową Spółki została potwierdzona także w postępowaniu odwoławczym. W prowadzonym postępowaniu bezspornie zatem udowodniono, że kwestionowane produkty były wprowadzane do obrotu mimo pełnej świadomości firmy o ciążących na niej zobowiązaniach do przedłożenia niezbędnych do zakończenia postępowania przez GIS opinii właściwych jednostek naukowych. W toku postępowania organ pierwszej instancji wykazał również, że etykiety przedmiotowych suplementów diety wskazują na zawartość [...] w jednostkowych porcjach, w ilościach znacznie przekraczających zalecane spożycie. W myśl publikacji przywołanej przez Głównego Inspektora Sanitarnego jednorazowe spożycie [...] w ilości powyżej 800 mg może powodować działania niepożądane, tj. mrowienie, drętwienie (parestezja). Powyższe stwierdzenie jest zgodne z uchwałą Zespołu ds. Suplementów Diety z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...]. Stosownie do zarzutów skarżącej odnośnie tej uchwały, organ uznał, że jest ona dokumentem wiążącym organy inspekcji sanitarnej i nie zastępuje żadnych dowodów zebranych w sprawie. Określa jedynie ramy i maksymalne ilości [...] w suplementach diety, które można bezpiecznie spożywać. Wyjaśniając, że w toku postępowania odwoławczego wystosowane zostało pisemne zapytanie do GIS w celu uzyskania bieżących informacji na temat etapu na jakim znajdują się postępowania, o których mowa w art. 30 ust. 1, dotyczące kwestionowanych produktów organ wskazał, że wobec braku odpowiedzi przeprowadził przegląd elektronicznego rejestru na stronie GIS (https://powiadomienia.gis.gov.pl/), potwierdzający, że w przypadku 8 produktów widnieje zapis informujący o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym ("PWT"). W przypadku dwóch suplementów diety pole "informacje podstawowe" pozostaje puste, co zgodnie z informacją widniejącą na stronie oznacza, że powiadomienie jest analizowane, ale nie podjęto jeszcze decyzji w sprawie postępowania lub powiadomienie zawiera braki formalne. Przyjmując na podstawie przeprowadzonego postępowania oraz analizy dokumentacji, że strona nie przedłożyła wymaganych prawem dokumentów, w związku ze stwierdzeniem w obrocie przedmiotowych suplementów diety oraz pismami GIS kwestionującymi zadeklarowane przez przedsiębiorcę zalecane ilości [...], organ odwoławczy uznał, że w sprawie zostały spełnione i udowodnione przesłanki podejrzenia, że produkty wymienione w sentencji nie spełniają określonych wymagań, a organ pierwszej instancji słusznie powołał się na art. 32 ustawy. Zgodnie z tym przepisem podjął zasadną decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu oraz wycofania z obrotu ww. produktów do czasu zakończenia postępowań prowadzonych przez GIS, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Wywodząc, że decyzja jest zgodna z wykładnią art. 32 ustawy prezentowaną w orzecznictwie sądowym organ powołał się na zasadę ostrożności ustanowioną w art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego (...) (Dz. U. UE. L. 2002.31.1. z późn. zm.) i zwrócił uwagę na to, że przedmiotowa decyzja jest tymczasowym środkiem zarządzania dla zapewnienia ochrony zdrowia, gdyż obowiązuje wyłącznie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez GIS na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Odpowiadając na zarzuty skarżącej dotyczące art. 9 ust. 2b pkt 2 ustawy organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone postępowanie merytoryczne w zakresie spełnienia wymagań przez środki spożywcze wprowadzane do obrotu. Tylko Główny Inspektor Sanitarny może bowiem przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt objęty powiadomieniem spełnia wymagania dla danego środka spożywczego i rozstrzygnąć o prawidłowości klasyfikacji środków spożywczych oraz dokonać analizy ich składu pod kątem bezpieczeństwa stosowania. W niniejszej sprawie organy nie były uprawnione do wypowiadania się w tej kwestii. Skoro natomiast dokonano kontroli magazynu, w trakcie której stwierdzono, że wprowadzane do obrotu suplementy diety znacznie przekraczają zalecane ilości [...] w porcjach dziennych, a prowadzone przez GIS w stosunku do tych suplementów postępowania, na dzień wydania decyzji nie zostały zakończone, także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznać należało za bezzasadne. Organ podkreślił, że kwestii spornej nie stanowi rodzaj substancji ani jej klasyfikacja, a jedynie zbyt duże dawkowanie jednego składnika ([...]) w produktach wymienionych w sentencji. Uznając za bezzasadne zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia badań laboratoryjnych oraz niepowołania biegłego wyjaśnił, że organ pierwszej instancji nie pobierał w trakcie kontroli próbek do badań, a obowiązek zapewnienia zgodności z przepisami prawa żywnościowego wprowadzanej do obrotu żywności spoczywa na podmiocie prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze. Ponadto z przepisów dotyczących wprowadzania po raz pierwszy do obrotu na terytorium RP produktów jako suplementów diety, nie wynika dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej obowiązek stosowania art. 84 § 1 k.p.a., w związku z czym zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu również jest bezzasadny. Na zakończenie organ zwrócił też uwagę na art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 zaznaczając, że znajomość przepisów prawa żywnościowego oraz wymogów związanych z procesem kontroli na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji jest obowiązkiem podmiotów działających na rynku spożywczym. Stosownie do tego uznał, że biorąc pod uwagę ustalone fakty oraz doświadczenie w działalności Spółki na rynku suplementów diety, nie sposób przyjąć zawartego w odwołaniu toku rozumowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Spółka zarzuciła powyższej decyzji naruszenie:
- art. 32 ust. 1 ustawy przez wydanie decyzji, pomimo braku podstaw do przyjęcia, że wskazane w jej sentencji produkty mogą nie spełniać jakichkolwiek określonych dla nich wymagań, co potwierdza w szczególności załączona do skargi opinia Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 31 stycznia 2020 r., która pomimo złożenia do postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie została w sprawie uwzględniona;
- art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, którego nie można uznać za kompletny, a także art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak uchylenia decyzji pierwszej instancji, która obarczona była analogicznym naruszeniem, co dotyczy bezpodstawnego zakwestionowania bezpieczeństwa stosowania w suplementach diety przeznaczonych dla sportowców [...] o szybkim uwalnianiu w jednorazowej porcji dziennej do 3,2 gram oraz w formie o przedłużonym uwalnianiu w ilości do 4 gram.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 31 stycznia 2020 r., uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, że wprowadzanie do obrotu wszystkich produktów poprzedzało powiadomienie Głównego Inspektora Sanitarnego o zamiarze ich wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy. W toku tego postępowania złożona została opinia Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 31 stycznia 2020 r., z której wynika bezpieczeństwo stosowania w suplementach diety przeznaczonych dla sportowców [...] o szybkim uwalnianiu w jednorazowej porcji dziennej do 3,2 gram oraz w formie o przedłużonym uwalnianiu w ilości do 4 gram, a także brak jakichkolwiek dowodów naukowych wskazujących na choćby potencjalną szkodliwość dla zdrowia człowieka czy możliwość wystąpienia jakichkolwiek parestezji wywołanych [...]. Stosownie do tego skarżąca podniosła, że zaskarżone decyzje w żadnym miejscu nie wskazują źródła "podejrzenia", które jest ustawowym warunkiem zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy, co świadczy o ich dowolności. Nie sposób też zgodzić się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, jakoby samo "podejrzenie" niespełnienia bliżej nieokreślonych wymagań mogło uzasadniać wydanie zaskarżonych decyzji. Stwierdzając, że zlekceważony został obowiązek przeprowadzania całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności, skarżąca wskazała, że pomimo przedłożenia opinii do postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, do chwili obecnej nie otrzymała żadnej odpowiedzi. Możliwe jest zatem, że przesłana odpowiedź zostanie (lub już została) uznana przez Głównego Inspektora Sanitarnego za wystarczającą. Ta okoliczność powinna zostać niewątpliwie wyjaśniona w toku postępowania, co niestety nie nastąpiło. W stosunku do uchwały Zespołu ds. Suplementów Diety podniosła, że jakkolwiek wskazuje ona jako podstawę jej podjęcia przepisy art. 9 ust. 2b pkt 1 i 2 ustawy, to niewątpliwie nie dotyczy żadnego konkretnego produktu ani tym bardziej listy składników roślinnych. Tym samym w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek analiz czy opracowań, które dotyczyłyby produktów, objętych postępowaniem. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji przedstawiono jedynie bardzo ogólnie zastrzeżenia dotyczące [...], które nie nawiązują bezpośrednio do poszczególnych produktów. Tymczasem na konieczność dokonywania indywidualnej oceny każdego środka spożywczego wskazywał wielokrotnie Trybunał Sprawiedliwości UE.
Odpowiadając na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że zarzuty Spółki nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa, ani w zgromadzonym materiale dowodowym i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, organ kolejno wywodził, że w przypadku wszczęcia i niezakończenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej przed podjęciem decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu tych suplementów diety, jest wyłącznie ustalenie, że znajdują się one w obrocie. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu nie prowadził postępowania w zakresie spełnienia wymagań przez środki spożywcze wprowadzane do obrotu, lecz postępowanie w związku z wprowadzaniem do obrotu produktów, co do których prowadzone jest postępowanie w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy. Tylko Główny Inspektor Sanitarny może przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt objęty powiadomieniem spełnia wymagania dla danego środka spożywczego i wyłącznie w kompetencjach tego organu leży rozstrzyganie prawidłowości klasyfikacji środków spożywczych oraz analiza ich składu pod kątem bezpieczeństwa stosowania. Stąd skarżąca wszelkie dokumenty, zapytania czy wątpliwości w tej kwestii powinna kierować do GIS, w tym również opinię Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego. Rolą organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie było jedynie ustalenie, czy przedmiotowe suplementy diety znajdują się w obrocie, co zostało jednoznacznie i bezsprzecznie stwierdzone i udowodnione. W prowadzonym postępowaniu wykazano, że na etykietach przedmiotowych produktów znajdują się ilości [...] w ilościach powyżej 800g, co wobec wątpliwości wyrażanych w pismach GIS oraz wobec opinii Zespołu ds. Suplementów Diety, uzasadniało zastosowanie art. 32 ustawy. Organ podkreślił, że obowiązki przedsiębiorców działających na rynku związanych z obrotem środkami spożywczymi dotyczące zgłaszania i dokumentowania działań (w tym do uzupełniania dokumentacji na wniosek odpowiedniego organu) leżą jednoznacznie, bezspornie i bezsprzecznie po stronie przedsiębiorcy. Zaznaczył również, że od dnia 20 lipca
2016 r. obowiązują przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 29.06.2013 r.), które uchyliło z dniem 20 lipca 2016 r. przepisy dyrektywy 2009/39/WE. W związku z tym zarzut nieustalenia stanu faktycznego dla "suplementów diety przeznaczonych dla sportowców" nie znajduje uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa materialnego.
Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2019 r., poz. 1252 z późn. zm.) nadal zwanej dalej "ustawą". Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku podejrzenia, że środek spożywczy, o którym mowa w art. 29 ust. 1, niespełniający wymagań określonych dla tego środka, znajduje się w obrocie, właściwy państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny podejmuje decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania tego środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy.
W myśl definicji sformułowanej w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy, środkiem spożywczym jest suplement diety, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych w ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.
W art. 29 ustawy uregulowane zostało wprowadzenie produktów po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy w celu monitorowania produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podmiot działający na rynku spożywczym, który wprowadza lub ma zamiar wprowadzić po raz pierwszy do obrotu suplementy diety, jest obowiązany powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego. Powiadomienie to powinno spełniać warunki określone w art. 29 ust. 2 - 5 ustawy. Po jego otrzymaniu, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy Główny Inspektor Sanitarny, może przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy produkt objęty powiadomieniem, ze względu na jego skład, właściwości poszczególnych składników oraz przeznaczenie jest środkiem spożywczym zgodnie z zaproponowaną przez podmiot działający na rynku spożywczym kwalifikacją oraz czy spełnia wymagania dla danego rodzaju środka spożywczego. W szczególności, czy suplement diety, do którego dodano witaminy, składniki mineralne lub inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny fizjologiczny spełnia warunki określone w przepisach wydanych - odpowiednio - na podstawie art. 27 ust. 6 i 7 oraz w rozporządzeniu 1925/2006 (art. 30 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy). Ponadto postępowanie to może mieć na celu wyjaśnienie czy suplement diety nie spełnia wymagań innego rodzaju produktu przeznaczonego do używania przez ludzi, w szczególności produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego, produktu kosmetycznego w rozumieniu przepisów o produktach kosmetycznych lub wyrobu medycznego w rozumieniu przepisów o wyrobach medycznych (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Na mocy art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy, w przypadku przeprowadzania postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1, Główny Inspektor Sanitarny może zobowiązać podmiot wprowadzający produkt do obrotu do przedłożenia opinii jednostki naukowej w celu udokumentowania, że suplement diety spełnia określone wymagania lub do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w celu wyjaśnienia, że środek spożywczy objęty powiadomieniem nie spełnia wymogów produktu leczniczego albo wyrobu medycznego.
Uwzględniając powyższe regulacje dostrzec trzeba, że na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy właściwy państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny stosuje sankcję w postaci czasowego wstrzymania wprowadzania do obrotu lub wycofania z obrotu suplementu diety, która ma charakter prewencyjny. Celem tego działania jest przeciwdziałanie wprowadzeniu suplementu diety do obrotu do czasu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w trybie art. 30 - 31 ustawy. Wydanie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy służy ochronie zdrowia i życia konsumentów, jednak nie przesądza jeszcze o losie suplementu diety, gdyż w przypadku pozytywnego zakończenia postępowania wyjaśniającego przed Głównym Inspektorem Sanitarnym zostanie on dopuszczony do obrotu.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wykładnię art. 32 ust. 1 ustawy przedstawioną w zaskarżonej decyzji, a znajdującą akceptację w orzecznictwie sądowym, że podjęcie na podstawie tego przepisu decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu lub wycofaniu z obrotu środka spożywczego niespełniającego wymagań określonych dla tego środka, następuje wtedy, gdy zachodzi podejrzenie, co do jego występowania w obrocie. Obowiązkiem organu jest zatem wyłącznie ustalenie, czy środek ten znajduje się obrocie. Natomiast podejrzenie, że jest to środek spożywczy niespełniający wymagań określonych dla tego środka związane jest z działaniem Głównego Inspektora Sanitarnego, który jest organem właściwym do prowadzenia postępowania mającego na celu dokonanie takich właśnie ustaleń. Sam fakt wszczęcia przez uprawniony organ takiego postępowania i jego niezakończenie stanowi przesłankę, której spełnienie się powoduje obowiązek wydania decyzji na mocy art. 32 ust. 1 ustawy. Celem regulacji art. 32 ust. 1 ustawy jest czasowe uniemożliwienie obrotu określonym produktem - do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez GIS (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 964/19 i powołane tam orzecznictwo; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodzić się należy z tym, że za takim rozumieniem wskazanych regulacji przemawia także wykładnia celowościowa. Sprzeczne byłoby bowiem z celem ustawy wymaganie od dwóch różnych organów (Głównego Inspektora Sanitarnego i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu) prowadzenia równolegle tożsamych postępowań w celu ustalenia, czy produkt objęty powiadomieniem spełnia wymagania określone dla tego środka. Zdaniem Sądu, celem regulacji zawartej w art. 32 ust. 1 ustawy nie jest prowadzenie dwutorowych postępowań, w dodatku przez dwa organy o różnej właściwości, wyjaśniających właściwości wprowadzonego po raz pierwszy na terytorium RP produktu. Celem takim jest natomiast uniemożliwienie wprowadzania tego produktu do obrotu do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Z tych względów podejrzenie, o którym mowa w przepisie dotyczy wprowadzenia do obrotu, gdyż fakt podejrzenia, że nie spełnia wymagań określonych dla tego środka, stanowi przedmiot działania Głównego Inspektora Sanitarnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 586/17).
W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że skarżąca dokonała powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego o wprowadzeniu do obrotu suplementów diety objętych zaskarżoną decyzją, co oznacza, że produkty te są środkami spożywczymi, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy.
Z dokonanych w postępowaniu ustaleń bezsprzecznie wynika też, że Główny Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy celem wyjaśnienia, czy sporne produkty są środkiem spożywczym zgodnie z zaproponowaną przez skarżącą kwalifikacją oraz czy spełniają wymagania dla danego rodzaju środka spożywczego, a w przypadku co do jednego, że nie spełnia on wymagań produktu leczniczego lub wyrobu medycznego. Potwierdzają to wprost postanowienia Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 2, 3 i 9 września 2019 r., opisane w treści zaskarżonej decyzji i załączone do akt administracyjnych (w formie kopii), którymi w odniesieniu do produktów: a 240 kapsułek; b proszek 250g; c 200 kapsułek; d proszek 500g; e 180 kapsułek; g proszek 420g; h proszek 500g; i proszek 600g; j proszek 600g, skarżąca została zobowiązana na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy, do przedłożenia opinii właściwej jednostki naukowej. W odniesieniu natomiast do produktu f proszek 360g, na postawie art. 31 ust. 2 ustawy zobowiązano skarżącą do przedłożenia opinii Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Nie jest również kwestionowane to, że – jak wynika z akt administracyjnych – postępowanie przed Głównym Inspektorem Sanitarnym nie zostało zakończone do czasu wydania zaskarżonej decyzji. Dokumentu potwierdzającego taką okoliczność (zakończenia postępowania toczącego się przed GIS) nie przedłożyła też Spółka ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W wyniku kontroli przeprowadzonej w magazynie (utrwalonej w protokole) ustalono z kolei, że Spółka posiadała na stanie internetowej i wprowadzała do obrotu wszystkie ww. produkty, z wyjątkiem produktu pn.: d proszek 500g, co do którego stwierdzono jego chwilowy brak na stanie magazynowym. Produkt ten również jednak znajdował się w ofercie sklepu skarżącej, a w postępowaniu odwoławczym potwierdzono możliwość jego zakupu poprzez tę stronę wszystkich suplementów diety. Oznacza to, że mimo braku zakończenia postępowania wyjaśniającego przed GIS, suplementy diety objęte postępowaniem były wprowadzane do obrotu. Niewątpliwie zatem istniało podejrzenie, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ustawy, tj. że suplementy diety objęte postępowaniem znajdują się w obrocie.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, prawidłowo w niniejszej sprawie podjęto rozstrzygnięcie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy.
Podkreślić trzeba, że w odniesieniu do okoliczności podejrzenia, że sporne suplementy diety nie spełniają wymagań określonych dla tego środka, prawidłowo w niniejszej sprawie organy powołały się w całości wyłącznie na ustalenia wynikające z ww. postanowień Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanych na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, które wydane zostały w odniesieniu do deklaracji przedsiębiorcy oraz wynikających z tej deklaracji zalecanych do spożycia dziennych porcji produktów i przy uwzględnieniu przywołanej przez GIS publikacji "Role offi alaninę supplementation on muscle czarnosine and exercise performance " (Guilherme G. Artioli, et. AL, Applied Sciences, 2010) oraz uchwały Zespołu ds. Suplementów diety z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...].
Nie sposób podzielić poglądu skarżącej, że organy inspekcji sanitarnej, przed podjęciem decyzji, o której mowa w art. 32 ust. 1 ustawy, zobowiązane były do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania oraz w celu stwierdzenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez te suplementy diety. Jak już wcześniej wskazano, ustalenie, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania, jest bowiem przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, do którego przeprowadzenia właściwy jest Główny Inspektor Sanitarny. Natomiast przesłanka niebezpieczeństwa zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez suplementy diety winna być uwzględniona przez prawodawcę krajowego przy przyjmowaniu tymczasowych środków zarządzania ryzykiem (art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002). Wyrazem tego jest regulacja art. 32 ust. 1 ustawy, w której przyjęto środek w postaci decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania środka do obrotu lub jego wycofania z obrotu. Zauważyć jednak należy, że niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez suplementy diety nie stanowi przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy.
Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że w przypadku wszczęcia i niezakończenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, którego – co należy jeszcze raz podkreślić - przedmiotem jest ustalenie, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania, obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej, przed podjęciem decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu tych suplementów diety, jest wyłącznie ustalenie, że znajdują się one w obrocie. Za taką konstatacją przemawia umieszczenie art. 32 ust. 1 ustawy w rozdziale 8 zatytułowanym "Żywność wprowadzana po raz pierwszy do obrotu", które potwierdza związek postępowania zmierzającego do podjęcia decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka z postępowaniem wyjaśniającym, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, a które może być przeprowadzone przez Głównego Inspektora Sanitarnego po otrzymaniu stosownego powiadomienia na skutek powzięcia wątpliwości, czy wprowadzany środek spełnia określone w przepisach wymagania (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II OSK 445/14).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, za chybione uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy.
Nie można zgodzić się z tym, że w niniejszym postępowaniu ograny inspekcji sanitarnej powinny poczynić własne ustalenia na okoliczność spełnienia przez sporne suplementy diety wymagań stawianych przepisami prawa. Ustalenie, czy produkt spełnia tego rodzaju wymagania stanowi bowiem wyłączną kompetencję Głównego Inspektora Sanitarnego. Do wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy istotne jest natomiast - jak trafnie wskazały organy - jedynie to, czy Główny Inspektor Sanitarny prowadzi postępowanie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy oraz czy istnieje podejrzenie, że sporny produkt znajduje się w obrocie.
Za nieistotne uznać przy tym należy złożenie przez skarżącą w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ustawy opinii Instytutu Sportu - Państwowego Instytutu Badawczego z dnia 31 stycznia 2020 r., która – jak podnosi skarżąca – potwierdza bezpieczeństwo stosowania w suplementach diety przeznaczonych dla sportowców [...] o szybkim uwalnianiu w jednorazowej porcji dziennej do 3,2 gram oraz w formie o przedłużonym uwalnianiu w ilości do 4 gram, a także brak jakichkolwiek dowodów naukowych wskazujących na choćby potencjalną szkodliwość dla zdrowia człowieka czy wystąpieniem jakichkolwiek parestezji wywołanych działaniem [...]. Uprawnionym do kwalifikacji produktów jest bowiem Główny Inspektor Sanitarny, a opinie odnoszące się do tej klasyfikacji nie mają istotnego znaczenia dla oceny przesłanek odnoszących się do możliwości zastosowania sankcji z art. 32 ust. 1 ustawy. Samo przedstawienie właściwej opinii w postępowaniu prowadzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie stanowi okoliczności uzasadniającej odstąpienie od wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, gdyż decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu wydaje się do zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Przedstawienie opinii nie stanowi zakończenia tego postępowania, a skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego podjęcie przez Głównego Inspektora Sanitarnego rozstrzygnięć, co do suplementów diety objętych zaskarżoną decyzją.
W konsekwencji uznać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. również są nieuzasadnione. Jak już wcześniej wyjaśniono, w postępowaniu zmierzającym do podjęcia decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy brak jest podstaw do badania przez organy inspekcji sanitarnej, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania oraz, czy zachodzi niebezpieczeństwo wywołania przez te produkty skutków szkodliwych dla zdrowia. Nie było zatem podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie też z wymogami wynikającym z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zaskarżonej decyzji prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniono podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI