II SA/Op 150/06

II SA/Op 150/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Grażyna Jeżewska /sprawozdawca/
Jerzy Krupiński
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], orzekającą o utracie przez G. S. z dniem 18 stycznia 2006 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z uwagi na otrzymane środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwaną dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania G. S., w którym domagała się jej uchylenia i przyznania statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku podając, iż otrzymała środki na podjęcie działalności gospodarczej, jednak działalności tej nie podjęła, jej zdaniem, status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, powinna utracić z dniem podjęcia działalności gospodarczej. Zarzuciła, że tym samym, został naruszony słuszny interes obywatela zapisany w art. 7 kpa oraz naruszono rażąco art. 9 kpa, ponieważ do chwili podpisania umowy na przyznane środki "pomocowe", niepowiadomiono jej o możliwości utraty prawa do zasiłku, tj. o odebraniu niezbędnych środków na życie do chwili rozpoczęcia działalności. Sygnowana wzajemnie umowa w § 2 pkt 4 dała jej trzymiesięczny termin na podjęcie działalności gospodarczej. Na podjęcie działalności w wyznaczonym terminie pozwalają także zapisy prawa o prowadzeniu działalności gospodarczej i o obowiązku podatkowym stanowiące, iż chwilą jej rozpoczęcia jest data zgłoszenia tego faktu w urzędzie skarbowym i z tą datą następuje podleganie obowiązkowi podatkowemu z tego tytułu.
Organ odwoławczy ustalił, iż G. S. w dniu 3 października 2005 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od 11 października 2005 r., zaś w dniu 18 stycznia 2006 r. w wyniku zawarcia umowy otrzymała środki na podjęcie działalności gospodarczej, zatem w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznał, że z tym dniem prawidłowo została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku przez organ I instancji. W świetle bowiem art. 33 ust 4 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która otrzymała (...) jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2. Następnie Wojewoda [...] powołał się na § 7 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej oraz form zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków (Dz. U. Nr 236, poz. 2002), w myśl którego przyznanie bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej jest dokonywane na podstawie umowy zawartej przez starostę z bezrobotnym na piśmie, pod rygorem nieważności i po spełnieniu przez bezrobotnego warunków w niej określonych. Wskazał następnie, iż termin wyznaczony w umowie cywilnoprawnej, nr [...], w sprawie przyznania środków na podjęcie działalności gospodarczej jest terminem ostatecznym podjęcia działalności gospodarczej. Podjęcie zaś działalności gospodarczej może nastąpić wcześniej niż po okresie trzech miesięcy od dnia otrzymania środków.
W skardze do Sądu G. S. wniosła o cofnięcie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, o przywrócenie jej prawa do zasiłku aż do momentu podjęcia działalności gospodarczej z powodu naruszenia zasad zawartych w art. 7 i 9 kpa. W uzasadnieniu wywiodła, że art. 33 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (DZ. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) nie stanowi jednoznacznie, iż osoba, która otrzymała środki na podjęcie działalności gospodarczej zostaje pozbawiona prawa do zasiłku oraz statusu osoby bezrobotnej w dniu ich otrzymania. Nie ma bowiem takiej możliwości, aby w dniu otrzymania "dotacji", tj. jak w jej przypadku w dniu 18 stycznia 2006 r. od razu założyć własną działalność i mieć własne dochody. Pozbawienie prawa do zasiłku i statusu osoby bezrobotnej tego samego dnia spowodowało pozbawienie jej środków potrzebnych na utrzymanie aż do czasu otrzymania własnych dochodów z działalności gospodarczej. Nie mogła podjąć jej wcześniej, zanim nie rozliczyła się z dotacji z organem. Musiała zakupić wymienione w umowie środki, przedłożyć faktury i dowody zapłaty, czynności tych nie mogła wykonać w jednym dniu. Wskazała na sprzeczność prawną, gdyż pomiędzy czasem otrzymania dotacji a rozliczeniem jej z PUP, rygorystycznie zabroniono jej podjęcia działalności gospodarczej. Wobec czego z mocy prawa pozostawała w dalszym ciągu osobą bezrobotną, gdyby bowiem interpretować prawo, jak zostało to uczynione w jej przypadku, musiałaby zarabiać na utrzymanie bez płacenia podatku - "na czarno". Na koniec przedstawiła działania zmierzające do uzyskania wysokich kwalifikacji zawodowych, które wymagały ogromnego zaangażowania i silnej woli, czasu a także sporych nakładów finansowych.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do nowych argumentów zawartych w skardze stwierdził w oparciu o postanowienia zawarte w umowie, że wynika z niej jedynie, iż w terminie 30 dni skarżąca rozliczy się z wykorzystania przyznanych środków, natomiast działalność gospodarczą podejmie najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia zawarcia umowy, co nie oznacza, że skarżąca nie mogła podjąć jej wcześniej. Umowa zobowiązuje ją jedynie do przedłożenia do dnia 28 kwietnia 2006 r. dokumentacji potwierdzającej rozpoczęcie działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga M. B. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).
Legalność decyzji bada się zarówno pod względem proceduralnym, jak też materialnym.
Przedmiotem oceny jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], orzekającą o utracie przez G. S. z dniem 18 stycznia 2006 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.
Problem prawny istniejący w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia z jakim momentem bezrobotny, który otrzymał środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej traci status osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, czy z dniem otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji (...), jak to przyjęły organy administracji, czy też z dniem podjęcia działalności gospodarczej, jak to z kolei wywodzi skarżąca.
Tematykę niniejszej sprawy reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) – zwana dalej ustawą.
Warunki, które osoba bezrobotna musi spełniać, by mieć prawo do zasiłku (art. 71), a także przyczyny, które powodują pozbawienie statusu bezrobotnego (art.33 ust. 4), mają charakter osobisty w tym znaczeniu, że są związane z osobą bezrobotnego, z jego zachowaniem i okolicznościami, które leżą po jego stronie, np. dotyczą sytuacji, gdy odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; otrzymał pożyczkę (...) albo otrzymał jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej.
Artykuł 33 ust.4 pkt 2 powyższej ustawy, mający zastosowanie do niniejszej sprawy, stanowi, że Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który otrzymał pożyczkę z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności pozarolniczej lub rolniczej albo otrzymał jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ma on charakter bezwzględnie obowiązujący.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżąca w dniu 18 stycznia 2006 r. otrzymała środki na podjęcie działalności gospodarczej, jednakże w jej ocenie, brak było podstaw do pozbawienia jej statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z tym dniem z uwagi na niepodjęcie jeszcze działalności gospodarczej. Skarżąca uważa, iż dopiero z chwilą uzyskania dochodów z prowadzonej działalności, czyli w sytuacji wypracowania środków na utrzymanie można było pozbawić ją prawa do zasiłku. Argumentacja taka jest nieuprawniona. Wbrew twierdzeniu skarżącej, przywołany art. 33 ust. 4 ustawy, w sposób jednoznaczny, niewymagający interpretacji, stanowi o pozbawieniu statusu a za czym idzie również zasiłku dla bezrobotnych bezrobotnego, który otrzymał (czas przeszły) środki na podjęcie działalności gospodarczej. Świadczy o tym użyty w tym przepisie przez ustawodawcę zwrot "pozbawia". Innymi słowy, omawiany przepis nie daje organom administracji ani sądowi administracyjnemu jakichkolwiek uprawnień do uznaniowego przyznawania, bądź przywracania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W tym miejscu godzi się powiedzieć, że po myśli art. 34 pkt 5 ustawy, powiatowe urzędy pracy w razie braku możliwości zapewnienia odpowiedniego zatrudnienia osobie zarejestrowanej, inicjują oraz finansują w zakresie określonym w ustawie inne instrumenty rynku pracy zmierzające do likwidowania bezrobocia. Takim instrumentem rynku pracy pozwalającym na przeciwdziałanie bezrobociu poprzez zapewnienie własnych środków na utrzymanie jest przewidziana w art. 46 ust 1 pkt 2 ustawy, możliwość przyznania bezrobotnemu jednorazowo, w określonym zakresie, środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. Z tego instrumentu rynku pracy skorzystała skarżąca. Prawodawca przyjął, że skoro stworzył bezrobotnemu możliwość podjęcia działalności gospodarczej, to tym samym w jego gestii leży już wypracowanie środków na swoje utrzymanie. Ta sama zasada dotyczy bezrobotnych, którzy podjęli zatrudnienie, wówczas powiatowe urzędy pracy także pozbawiają go statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem podjęcia pracy, a nie z chwilą otrzymania wynagrodzenia.
Zgodzić się trzeba ze skarżącą, iż w umowie zawarto warunek, że dopiero po rozliczeniu się z otrzymanych środków w maksymalnie zakreślonym w umowie terminie (30 dni), podejmie działalność gospodarczą, lecz fakt ten nie oznacza, jak twierdzi skarżąca, że w tym czasie "z mocy prawa" była osobą bezrobotną. Zawarte we wskazanej umowie postanowienie wynika z § 7 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej oraz form zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków (Dz. U. Nr 236, poz. 2002), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 46 ust. 6 cyt. ustawy. Zatem zakreślony w umowie maksymalny okres udokumentowania i rozliczenia organizowanego "stanowiska pracy" został pozostawiony uznaniu PUP, ale także bezrobotnemu, który może we wcześniejszym terminie wywiązać się z tego warunku.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 7 kpa, gdyż organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w oparciu o dowody zasadnie przyjęły, że G. S. otrzymała z dniem 18 stycznia 2006 r. przyznane jej środki, i faktu tego skarżąca nie kwestionuje. Inne okoliczności, w tym przedstawione przez skarżącą, w świetle art. 33 ust. 4 ustawy nie mają znaczenia prawnego. W niniejszej sprawie, Sąd również uznał, że nie doszło do naruszenia art. 9 kpa. Co prawda, Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji państwowej określone obowiązki, aby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody i w tym celu organy udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jednak nie stwarza obowiązku udzielania informacji co do wszelkich możliwych zachowań. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest zatem do udzielania informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a więc odnosi się do prowadzonego postępowania. W trakcie przyznawania skarżącej statusu bezrobotnej organ zapoznał ją z obowiązkami i uprawnieniami bezrobotnego, co potwierdziła własnym podpisem, otrzymując jeden egzemplarz obszernej "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy". Postępowanie o przyznanie bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej nie jest prowadzone w trybie administracyjnym, jest to postępowanie o charakterze cywilnoprawnym kończące się zawarciem umowy. Warto również zauważyć, że składając wniosek o przyznanie środków na podjęcie działalności i podpisując umowę, skarżąca wyraziła wolę utraty statusu bezrobotnego i podjęcia ryzyka zarobkowania we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, i woli tej nie kwestionuje w skardze.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.