II SA/Op 15/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2021-12-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek energetycznydodatek mieszkaniowyprawo energetycznekodeks postępowania administracyjnegoostateczność decyzjidoręczenie decyzjisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku energetycznego z powodu przedwczesnego wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Skarżący domagali się przyznania dodatku energetycznego, jednak organy odmówiły, powołując się na brak przyznanego dodatku mieszkaniowego. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że decyzja odmawiająca dodatku mieszkaniowego nie była ostateczna w momencie wydawania decyzji o dodatku energetycznym, co stanowiło naruszenie prawa procesowego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku energetycznego skarżącym J. M. i T. R. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżący nie posiadają statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, ponieważ odmówiono im przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej. Sąd administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że obie decyzje zostały wydane przedwcześnie, ponieważ decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego nie była ostateczna w momencie wydawania decyzji w sprawie dodatku energetycznego. Zgodnie z orzecznictwem, decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia i dopiero wtedy może być podstawą do dalszych rozstrzygnięć. Ponieważ decyzja o odmowie dodatku mieszkaniowego nie była ostateczna, nie mogła stanowić podstawy do odmowy przyznania dodatku energetycznego. Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 16 w zw. z art. 109 § 1 i art. 110 § 1 K.p.a., a także naruszenie zasady dwuinstancyjności i zasady budowania zaufania obywateli do organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja nieostateczna nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania dodatku energetycznego, ponieważ nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia i dopiero wtedy staje się ostateczna i wiążąca. Decyzja odmawiająca dodatku mieszkaniowego została doręczona skarżącym, ale została skutecznie zaskarżona, co oznacza, że nie była ostateczna w momencie wydawania decyzji w sprawie dodatku energetycznego. Wydanie decyzji w przedmiocie dodatku energetycznego przed ostatecznym załatwieniem sprawy dodatku mieszkaniowego stanowi naruszenie prawa procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Prawo energetyczne art. 5c § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

Prawo energetyczne art. 3 § pkt 13c

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

ustawa o dodatkach mieszkaniowych art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego nie była ostateczna w momencie wydawania decyzji w sprawie dodatku energetycznego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia. Decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Organ jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.

Skład orzekający

Daria Sachanbińska

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kmiecik

sędzia

Beata Kozicka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ostateczności decyzji administracyjnych i ich wpływu na inne postępowania, zwłaszcza w kontekście świadczeń publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie przyznanie jednego świadczenia zależy od przyznania innego, a decyzja w sprawie pierwszego świadczenia nie jest jeszcze ostateczna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie formalnych aspektów postępowania administracyjnego, takich jak ostateczność decyzji, co może mieć bezpośrednie przełożenie na prawa obywateli do świadczeń.

Decyzja nieostateczna blokuje świadczenia? Sąd wyjaśnia, kiedy prawo staje się wiążące.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 15/21 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 15, art. 16, art. 109 par. 1, art. 110 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 833
art. 5c ust. 1, art. 3 pkt 13c
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. M. i skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...], nr [...].
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. M. i T. R. (zwanych dalej również skarżącymi lub wnioskodawcami) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej w skrócie: SKO lub Kolegium) z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza N. z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania skarżącym dodatku energetycznego.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskami o tożsamej treści z dnia 20 lutego 2020 r. skarżący wnieśli o przyznanie dodatku mieszkaniowego i ryczałtu energetycznego.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Z-ca Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w N. (dalej w skrócie: OPS w N.), działając z upoważnienia Burmistrza N., odmówił skarżącym przyznania dodatku mieszkaniowego. Decyzja ta została doręczona skarżącym w dniu 8 czerwca 2020 r.
Odrębnymi pismami z dnia 20 czerwca 2020 r. skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.
W wyniku rozpatrzenia odwołań J. M. i T. R. Kolegium decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...].
Jednocześnie decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor OPS w N., działając z upoważnienia Burmistrza N., odmówił skarżącym przyznania dodatku energetycznego. Rozstrzygnięcie zostało wydane m.in. na podstawie art. 5c, art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 833, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że oboje wnioskodawcy zamieszkują pod tym samym adresem i ubiegają się o to samo świadczenie, zatem uznał za zasadne zastosowanie art. 62 Kodeksu postępowania administracyjnego i wydanie jednej decyzji skierowanej do obojga wnioskodawców. Podał również, że ww. decyzją z dnia [...] o numerze [...] odmówił skarżącym przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia dopuszczalnej powierzchni użytkowej. Stwierdził też, że z treści przedłożonych przez wnioskodawców dokumentów wynika, iż posiadają umowę na dostawę energii elektrycznej, zamieszkują w miejscu dostarczania energii elektrycznej, ale nie pobierają dodatku mieszkaniowego. W tych okolicznościach przyjął, że skarżący nie posiadają statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, którym zgodnie z art. 3 pkt 13c ustawy jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133), a która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznymi i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Organ wywiódł, że prawo do dodatku energetycznego pozostaje zatem w ścisłym związku z prawem do dodatku mieszkaniowego. Natomiast w przypadku wnioskodawców została wydana decyzja o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego z dnia [...].
Z powyższą decyzją nie zgodzili się skarżący, którzy w odrębnych pismach z dnia 17 czerwca 2020 r. wnieśli odwołania (o identycznej treści), domagając się zmiany zaskarżonej decyzji, za czym przemawia - ich zdaniem - zarówno słuszny interes społeczny, jak i interes strony. Zarzucili kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów procedury, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy. Podnieśli, że istnieją sprzeczności w zakresie istotnych ustaleń OPS w N. z treścią zebranego w sprawie materiału, co doprowadziło do przyjęcia, iż nie przysługuje im dodatek energetyczny, ponieważ nie uwzględniono rozdzielności majątkowej stron z tytułu separacji oraz intercyzy, a tym samym nie uwzględniono, że są odrębnymi podmiotami prawa. Ponadto zarzucili organowi pierwszej instancji opieszałość w wydaniu decyzji. W uzasadnieniu odwołań podnieśli także zarzuty dotyczące przyczyn odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego w związku z przekroczeniem powierzchni normatywnej, wskazując, iż sąd - orzekając separację małżonków - nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania. Dalej podali, że została pominięta kwestia występująca podczas orzekania separacji, kiedy to odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawnego męża, ponieważ mieszkania socjalne małżonków znajdowały się o dwieście metrów za daleko, czego dowodem ma być decyzja Kolegium z dnia [...], nr [...].
W wyniku rozpatrzenia powyższych odwołań SKO decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazał i omówił art. 5c, art. 5d oraz art. 3 pkt 13c ustawy. Następnie wywodził, że J. M. oraz T. R. zamieszkują w lokalu mieszkalnym położonym w N., przy ul. [...] i legitymują się umową na dostawę energii elektrycznej do tego lokalu mieszkalnego oraz posiadają tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Kolegium podkreśliło, że z przepisów ustawy dotyczących dodatku energetycznego jednoznacznie wynika, iż dodatek ten jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku, po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w ustawie, w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Zdaniem SKO w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcom nie mógł być przyznany dodatek energetyczny, ponieważ nie posiadają statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, gdyż decyzją z dnia [...] - działający z upoważnienia Burmistrza N. - Zastępca Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Świadczeń OPS w N. odmówił wnioskodawcom przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej dla dwóch osób w zajmowanym lokalu mieszkalnym. Zatem, skoro skarżący w dniu wydawania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie spełniali ustawowego warunku, od którego uzależniono przyznanie dodatku energetycznego, w postaci przyznanego prawa do dodatku mieszkaniowego, to niedopuszczalne jest przyznanie im dodatku energetycznego. W przekonaniu organu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie może mieć wpływu okoliczność wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] odmawiającej przyznania skarżącym prawa do dodatku mieszkaniowego, bowiem SKO decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało tę decyzję w mocy. Reasumując, Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko organu pierwszej instancji, że w sytuacji, gdy skarżący nie są odbiorcami wrażliwymi energii elektrycznej, to nie przysługuje im wnioskowany dodatek. Z tego powodu nie uwzględniono zarzutów podniesionych w odwołaniu. Poza tym Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji co do możliwości rozpatrzenia w jednym postępowaniu wniosków J. M. i T. R. W tym zakresie uznało, że dopuszczalne jest, a w okolicznościach tej konkretnej sprawy również celowe ze względu na specyfikę rozstrzyganej materii, wydanie jednej decyzji dotyczącej obojga adresatów.
W skargach o tożsamej treści wniesionych na powyższą decyzję J. M. i T. R. ponowili zarzuty zawarte w odwołaniach. Dodatkowo zarzucili naruszenie zasad określonych w art., 7, art. 8 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie domagali się m.in.: zmiany zaskarżonej decyzji w całości ze względu na słuszny interes społeczny i interes strony, nakazania SKO doręczenia pełnej dokumentacji dotyczącej sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów odwoławczych.
W motywach skarg skarżący podnieśli, że SKO rozpoznało jedną decyzją odwołania dwóch różnych podmiotów, prowadzących odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto Kolegium uwzględniło stanowisko organu pierwszej instancji, który jako podstawę rozstrzygnięcia odmownego uznał "brak znamion wynikających z art. 51, art. 51¹ K.c. i art. 52 § 2 i 3 K.r.i.o.", które to zapisy nie mają oparcia w umowie przedmałżeńskiej (intercyza) ani w wyroku o separację czy w umowie najmu lokalu. W takim działaniu dopatrzyli się naruszenia art. 8 i art. 7 K.p.a. Skarżący zarzucili też, że błędnie odstąpiono od omówienia kwestii odrębnego centrum życiowego każdego z wnioskodawców, a taki stan występował podczas orzekania przez Sąd o separacji. Co do obliczenia kryterium dochodowego zauważyli, że organy pominęły okoliczność rozdzielności majątkowej. W związku z tym uznali, że stan faktyczny sprawy został ustalony wadliwie, a w efekcie dokonano błędnej wykładni prawa, pomijając przy tym zasady współżycia społecznego i swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedziach na skargi Kolegium wniosło o oddalenie skarg i podtrzymało stanowisko oraz wywody zawarte w zaskarżonej decyzji, akcentując, że kwestionowane przez skarżących rozstrzygnięcie jest konsekwencją decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Op 18/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygnaturze II SA/Op 18/21 ze skargi T. R. ze sprawą o sygnaturze II SA/Op 15/21 ze skargi J. M. oraz postanowił o prowadzeniu tych spraw pod sygnaturą II SA/Op 15/21.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2021 r. Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowań w sprawach o sygn. akt II SA/Op 14/21 i II SA/Op 17/21, których przedmiot zaskarżenia stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego.
Wyrokami z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 14/21 i II SA/Op 17/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił odpowiednio skargę J. M. i T. R. na decyzję Kolegium z dnia [...], nr [...]. Orzeczenie o sygn. akt II SA/Op 14/21 uprawomocniło się 5 października 2021 r., a orzeczenie o sygn. akt II SA/Op 17/21 - dnia 22 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2021 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
W toku postępowania sądowego T. R. składał kilka oświadczeń, a J. M. wnioski dowodowe o dołączenie do akt sprawy szeregu dokumentów potwierdzających okoliczność rozdzielności majątkowej między wnioskodawcami oraz prowadzenia przez nich odrębnych gospodarstw domowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wywiedzione.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza N. z dnia [...] wykazała, że akty te wydano z naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowiły przepisy cytowanej wcześniej ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, nadal zwanej w skrócie ustawą. Zgodnie z art. 5c ust. 1 ustawy odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny. Natomiast odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej, jak wynika z definicji zawartej w art. 3 pkt 13c ustawy, jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Uwzględniając powyższe regulacje prawne, organy administracji obu instancji zgodnie uznały, że brak przyznania skarżącym dodatku mieszkaniowego oznacza, iż nie posiadają oni statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, a więc nie przysługuje im również dodatek energetyczny. W tym zakresie organy obu instancji powołały się na okoliczność wydania przez Zastępcę Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Świadczeń OPS w N., działającego z upoważnienia Burmistrza N., decyzji z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania skarżącym dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej.
Oceniając prawidłowość powyższego stanowiska, Sąd zauważył z urzędu, że decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku energetycznego wydano w sytuacji, gdy decyzja Burmistrza N. z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego nie była ostateczna. Zgodnie z art. 16 zd. pierwsze K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Podkreślenia wymaga, że dopiero uzyskanie przez decyzję waloru ostateczności powoduje, że jej postanowienia są skuteczne erga omnes i mogą być wiążące dla ustaleń faktycznych i prawnych w innych sprawach w zakresie praw i obowiązków stron tych postępowań. Jeśli zaś decyzja nie jest ostateczna, to nie można wyciągać z niej negatywnych skutków dla strony w innym postępowaniu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 779/19, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z materiału dokumentacyjnego niniejszej sprawy bezspornie wynika, że wskazana wyżej decyzja z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego została doręczona skarżącym w dniu 8 czerwca 2020 r. W dniu 20 czerwca 2020 r. skarżący złożyli do Kolegium odwołania od tej decyzji. Wydając zatem decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku energetycznego Burmistrz N. orzekał w warunkach, gdy decyzja z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego nie weszła jeszcze do obrotu prawnego, ponieważ nie została skutecznie doręczona skarżącym. Poza tym została ona skutecznie zaskarżona przez wnioskodawców, a więc nie była ostateczna.
W tym miejscu celowe jest wskazanie, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się w składzie poszerzonym - siedmiu sędziów NSA w kwestiach związanych z wydaniem i doręczeniem decyzji oraz skutkami tych zdarzeń prawnych, w tym dotyczącymi wejścia decyzji do obrotu prawnego. Przykładowo w uchwale z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00, przyjęto, że decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych oraz stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co stanowi uzasadnienie przyjęcia, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia. Z kolei w uchwale z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 4/08, stwierdzono, że decyzja administracyjna jest przede wszystkim czynnością materialnoprawną, która rodzi skutki prawne kształtujące uprawnienia i obowiązki jednostki. Zakomunikowanie jednostce w trybie prawnym oświadczenia woli organu administracji publicznej jest warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej jako kwalifikowanego aktu administracyjnego, co w sposób bezsporny wynika z art. 109 § 1 w związku z art. 110 K.p.a. W świetle tych uregulowań nie można przyjąć, że podjęcie przez organ decyzji jest wprowadzeniem jej do obrotu prawnego. W sytuacji, gdy oświadczenie woli organu administracji publicznej nie zostanie uzewnętrznione przez zakomunikowanie jednostce, nie może wywołać żadnego skutku prawnego. Przedstawiony pogląd zyskał akceptację w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym celnie wskazuje się, że zgodnie z art. 109 § 1 i § 2 K.p.a. o wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego i jej obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą doręczenia, a wyjątkowo - ustnego ogłoszenia. Decyzja administracyjna zaczyna więc funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 110 § 1 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (tak: NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1991/20). Stwierdzić zatem należy, że o wejściu do obrotu prawnego decyzji decyduje jej doręczenie (ogłoszenie).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały wydane przedwcześnie. Niewątpliwie dla rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie dodatku energetycznego przesądzające znaczenie miała decyzja Burmistrza N. z dnia [...], którą odmówiono wnioskodawcom przyznania dodatku mieszkaniowego. Skoro zatem decyzja ta została doręczona skarżącym w dniu 8 czerwca 2020 r., a poza tym została skutecznie zaskarżona, to w dniu orzekania przez organ pierwszej instancji w przedmiocie dodatku energetycznego, tj. w dniu [...], nie wywoływała jeszcze skutków prawnych. W przekonaniu Sądu, decyzje organów obu instancji podjęte w niniejszej sprawie zostały zatem wydane przedwcześnie, bo przed ostatecznym załatwieniem sprawy dotyczącej rozpoznania wniosku skarżących z dnia 20 lutego 2020 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzja z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego nie mogła wywołać skutków prawnych i nie mogła - jak przyjął organ pierwszej instancji - stanowić podstawy do odmownego załatwienia wniosku skarżących o przyznanie dodatku energetycznego. Tej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji nie dostrzegł jednak organ odwoławczy, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. SKO pominęło okoliczność, że decyzja Burmistrza N. z dnia [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, która determinowała rozstrzygnięcie w sprawie dodatku energetycznego, w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w tym przedmiocie nie uzyskała waloru ostateczności, a - jak już wcześniej wyjaśniono - tylko postanowienia ostatecznej decyzji są skuteczne erga omnes i mogą być wiążące dla ustaleń faktycznych i prawnych w innych sprawach w zakresie praw i obowiązków stron. Jeśli zaś decyzja nie jest ostateczna, to nie można wyciągnąć z niej negatywnych skutków dla strony w innym postępowaniu.
W ocenie Sądu błędnie też uznało Kolegium, że okoliczność wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie dodatku mieszkaniowego nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji w przedmiocie dodatku energetycznego, ponieważ Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Stanowisko w tej mierze nie uwzględnia tego, że decyzja SKO dotycząca dodatku mieszkaniowego nie wywołała jeszcze skutków prawnych w dacie orzekania w przedmiocie dodatku energetycznego, ponieważ jako niedoręczona nie weszła do obrotu prawnego.
Konsekwencją stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji, które to decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 16 w zw. z art. 109 § 1 i art. 110 § 1 K.p.a. Stąd za zbędne Sąd uznał odnoszenie się do zarzutów skargi.
Dodatkowo Sąd uznał, że wykazane powyżej wadliwości postępowania organów świadczą o naruszeniu zasady budowania zaufania obywateli do działań administracji publicznej. Natomiast Kolegium, akceptując sposób procedowania Burmistrza N. oraz przyjmując za prawidłowe poczynione przez ten organ ustalenia, bez ponownego ich zbadania w całokształcie sprawy, naruszyło też zasadę dwuinstancyjności postępowania określoną w art 15 K.p.a. oraz błędnie zastosowało art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI