II SA/Op 15/19

II SA/Op 15/19 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2019-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Ewa Janowska /sprawozdawca/
Jerzy Krupiński /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II OSK 1925/19 - Wyrok NSA z 2020-05-28
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1001
art. 2,  art. 3 ust. 1,  art.  ust. 1, 2,4
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w  obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. P. (zwaną dalej również skarżącą), jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 listopada 2018 r., nr [...], mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 września 2018 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.
Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następujący, przebiegu:
Decyzją z dnia 16 czerwca 2000 r., nr [...], Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, przyznał K. P. uprawnienie do świadczenia pieniężnego od września 1944 r. do kwietnia 1945 r., na łączny okres ośmiu miesięcy.
Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu 3 września 2018 r.), skarżąca zwróciła się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego za okres pracy przymusowej od lutego 1944 r. do września 1945 r. Wniosła również o ustalenie prawa do podwyższonego dodatku do emerytury od dnia 1 marca 2000 r.
W wyniku rozpoznania wniosku, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 5 września 2018 r., nr [...], na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 12576, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust.1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1001), zwanej dalej ustawą, uchylił decyzję własną z dnia 16 czerwca 2000 r., przyznającą skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w wymiarze ośmiu pełnych miesięcy i przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego w wymiarze piętnastu pełnych miesięcy oraz odmówił przyznania uprawniania do świadczenia w pozostały wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek skarżącej zakwalifikował, jako żądanie rozpatrzenia sprawy w trybie art. 155 K.p.a. i przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego w wymiarze 10 miesięcy. Odwołując się do pojęcia represji, uregulowanego w art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy, wyjaśnił, że w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. represja oznacza deportację/wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, świadczenie przysługuje w wysokości 0,5 % przeciętnego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym termin ostatniej w 1995 r. waloryzacji emerytur i rent, za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 nie więcej jednak niż 10% tego wynagrodzenia. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni przedłożyła do wniosku zaświadczenie potwierdzające wykonywanie pracy przymusowej w gospodarstwie domowym E. B. w okresie od lutego 1944 r. do września 1945 r. W związku z powyższym, organ przyjął za udowodniony okres deportacji do pracy przymusowej od lutego 1944 r. do zakończenia II wojny światowej - 8 maja 1945 r. w wymiarze 15 miesięcy. Jednocześnie odmówił przyznania świadczenia za okres pozostawania na terytorium Niemiec po zakończeniu II wojny światowej. W tym zakresie wyjaśnił, że pozostawanie w miejscu wykonywania przymusowej pracy po zakończeniu wojny nie jest represją w rozumieniu przepisów ww. ustawy.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i uznanie kolejnych miesięcy wykonywania pracy przymusowej, tj. od maja do września 1945 r. Podniosła, iż po zakończeniu wojny została zmuszona do kontynuacji pracy przymusowej do czasu zorganizowania przez aliantów transportu do kraju. Fakt, wykonywania pracy przymusowej przez okres 20 miesięcy, potwierdza zaświadczenie pracodawcy złożone do akt sprawy.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 28 listopada 2018 r., nr [...], na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 , ust. 2 i ust.4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 września 2018 r. Organ podniósł, iż na podstawie zgromadzonego materiału przyznał skarżącej uprawnienia do świadczenie z tytułu pracy przymusowej za okres od lutego 1944 r. do kwietnia 1945 r., łącznie za okres 15 miesięcy. Do wymiaru świadczenia nie doliczono okresu podlegania represjom po dniu 8 maja 194 5.r, tj. po dacie zakończenia II wojny światowej w Europie. Organ wyjaśnił, iż pobyt na deportacji po tej dacie nie jest represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy. Nie zaliczono również 8 dni pobytu na deportacji w maju 1945 r. uznając, że zgodnie z art. 3 ust. 21 ustawy za represję w niepełnym miesiącu.
Powyższą decyzję K. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając, że organ błędnie uznał, że pobyt na deportacji po zakończeniu II wojny światowej nie jest i nie może być uznany za represje w rozumieniu ustawy. Wniosła o zmianę decyzji poprzez zaliczenie pobytu na deportacji po zakończeniu II wojny światowej, tj. od maja do września 1945 r., jako okresu podlegania represjom uprawniającym do świadczeń na podstawie ustawy. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze zawarła również wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości z uwagi na wiek i chorobę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II SPP/Op 3/19, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50 zł, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił oraz ustanowił dla skarżącej radcę prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia.
Przed przedstawieniem przyczyn, które zdecydowały o takiej ocenie Sądu, w pierwszej kolejności odnotować należy, że przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 listopada 2018 r., mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 września 2018 r. wydaną w trybie art. 155 K.p.a.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, iż postępowanie określone w art. 155 K.p.a. stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujący przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami, które nie uzasadniają wszczęcia postępowań nadzwyczajnych, dotyczących wznowienia postępowania (art. 145 i następne K.p.a.) oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 i następne K.p.a.). Stosownie do art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić też trzeba, że nadzwyczajne postępowanie o zmianę lub uchylenie decyzji, prowadzone na podstawie powyższego przepisu jest postępowaniem w pełni samodzielnym i nowym w stosunku do postępowania zwykłego. Celem tego postępowania nie jest zatem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną niejako w kolejnej instancji, lecz ustalenie, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji ostatecznej przemawiają wymienione w art. 155 K.p.a. przesłanki, tj. interes społeczny lub słuszny interes strony oraz czy nie sprzeciwia się temu przepis szczególny. Zawarte w przepisie art. 155 K.p.a. sformułowanie "decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo", oznacza, że określone w decyzji ostatecznej uprawnienie lub obowiązek musi być wykonywany (realizowany) w dacie dokonania zmian. Przepis powyższy otwiera zatem możliwość weryfikacji decyzji, pozwalając organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy. Instytucja prawna przewidziana w art. 155 K.p.a. dopuszcza ingerencję w ostateczną decyzję administracyjną, stanowiąc wyjątek od określonej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości tych decyzji. Dodać również należy, że decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, a więc decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie. Konsekwentnie w trybie art. 155 K.p.a. nie można rozszerzać treści nowej sprawy administracyjnej, a zmiana decyzji w tym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej". Mieć bowiem należy na względzie, iż decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych zmienianą (uchylaną) decyzją organu, a nie kwestii nowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 1993 r., sygn. akt I SA/1892/92, ONSA 1994, Nr 3, poz. 116). Co więcej również ocena zindywidualizowanego interesu społecznego i słusznego interesu stron, uzasadniających zmianę decyzji w trybie określonym w art. 155 K.p.a. nie może odbywać się w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego sprawy. Powoduje to, że ewentualna zmiana lub uchylenie decyzji w trybie określonym w art. 155 K.p.a. może mieć miejsce, tylko i wyłącznie wtedy, gdy w określonym uprzednio stanie faktycznym sprawy, za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawiają względy celowościowe w postaci słusznego interesu strony lub interesu publicznego.
Nie ulega wątpliwości, iż na gruncie niniejszej sprawy ostateczną decyzją z dnia 16 czerwca 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał skarżącej uprawnienie do świadczenia pieniężnego, przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej od września 1944 r. do kwietnia 1945 r., na łączny okres 8 miesięcy. We wniosku z dnia 28 sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu 3 września 2018 r.) skarżąca domagała się zamiany decyzji ostatecznej i przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej za okres od lutego 1944 r. do września 1945 r. W związku z powyższym prawidłowo organ zakwalifikował wniosek skarżącej, jako żądanie rozpoznania sprawy w trybie art. 155 K.p.a.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, zauważyć trzeba, że materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1001), zwanej nadal ustawą.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 ww. ustawy, represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945 (lit. a), bądź Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach (lit. b). Zgodnie z orzecznictwem sądowym, użyty w art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy zwrot "deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej", rozumieć należy nie tylko jako samą zmianę miejsca pobytu związaną z wywiezieniem do pracy przymusowej, ale jako przymusową zmianę miejsca pobytu powiązaną z "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska osoby deportowanej. Pojęcie deportacji wiązać należy z określoną, mniej lub bardziej zorganizowaną akcją władz okupacyjnych, mającą na celu przesiedlenie obywateli polskich z ich dotychczasowego miejsca zamieszkania i skierowanie ich do pracy przymusowej. Ustawodawca nie posługuje się pojęciem celu, z powodu którego nastąpiła deportacja do pracy przymusowej, należy jednak przyjąć, że chodzi o pracę przymusową na rzecz i korzyść okupanta, często powiązaną z realizacją jego celów wojennych. Oznacza to, że przepisy ustawy przewidują swoiste zadośćuczynienie finansowe, jednak nie w celu zrekompensowania ciężkich przeżyć związanych z okupacją w ogóle, lecz tylko takich, które były efektem deportacji, wyrwania z dotychczasowego środowiska i zmuszenia do pracy na rzecz okupanta (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1126/13 - dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaakceptować należy również stanowisko, które jest prezentowane w orzecznictwie, wedle którego pojęcie deportacji wiązać należy z określoną, mniej lub bardziej zorganizowaną akcją władz okupacyjnych, mającą na celu przesiedlenie obywateli polskich z ich dotychczasowego miejsca zamieszkania i skierowanie ich do pracy przymusowej. Wiąże się to z życiem w otoczeniu wrogości, wyobcowania kulturowego i językowego, egzystencją w trudnych warunkach bytowych i w izolacji od dotychczasowego środowiska (por. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1581/12 i z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 670/13, dostępne na ww. stronie internetowej CBOSA).
Dodać również należy, iż stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. W zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy K.p.a. (art. 4 ust. 4 ustawy). W wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 4 ust. 3 ustawy rozporządzeniu z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 111, poz. 1300) Minister Pracy i Polityki Społecznej, określił przykładowo dokumenty potwierdzające fakty podlegania represjom w rozumieniu ustawy (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Jednakże w przypadku braku możliwości przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów, dowodami w sprawie mogą być również oświadczenia co najmniej dwóch świadków (§ 3 ust. 1), a w uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest możliwości udokumentowania doznanej represji dowodami wymienionymi w § 2 lub 3, dowodem może być również oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania (§ 4 rozporządzenia).
Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że skarżąca została deportowana do pracy przymusowej w [...] w Niemczech, gdzie pracowała w gospodarstwie domowym E. B. jako pomoc domowa w okresie od lutego 1944 r. do września 1945 r. Fakt ten potwierdza bowiem zaświadczenie o pracy przymusowej złożone przez skarżącą do akt sprawy (k. nr 12 akt adm.). Uwzględniając powyższe organ przyjął za udowodniony okres deportacji do pracy przymusowej od lutego 1944 r. do zakończenia II wojny światowej, tj. do 8 maja 1945 r., a zatem okres 15 miesięcy. Jednocześnie organ odmówił przyznania świadczenia za okres pozostawania na terytorium Niemiec po zakończeniu II wojny światowej, uznając, że wykonywanie przymusowej pracy po zakończeniu wojny nie jest represją w rozumieniu przepisów ww. ustawy. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko zasługuje na uznanie.
Dostrzec należy, iż na gruncie przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarysowały się dwa stanowiska. Zgodnie z pierwszym z nich, określenie zakończenia wojny należy odnieść do daty zakończenia II wojny światowej, tj. 8 maja 1945 r., co oznacza, że tylko data 8 maja 1945 r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym. Natomiast zgodnie z drugim - z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Tym samym, z chwilą wyzwolenia, nie mamy już do czynienia z represją.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pierwszy pogląd. Tym samym, Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 918/09 - (dostępnym na stronie internetowej CBOSA). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku: "iż za datę zakończenia deportacji należy uznać dzień zakończenia II wojny światowej, czyli dzień 8 maja 1945 r.". Zauważyć należy, iż odnośnie pojęcia deportacji Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 1999 r., sygn. akt III RN 158/98 - (dostępnym na stronie internetowej CBOSA) przyjął, że pojęcie to odnosi się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych, a więc obejmuje okres od dnia 1 września 1939 r. do dnia 8 maja 1945 r. Sąd przyjął ponadto, iż praca po zakończeniu wojny nie miała już charakteru represji, stąd nie może być uznawana za pracę przymusową (podobnie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt 791/05, NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 866/07 i WSA w Opolu w wyroku z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II SA/Op 284/08 - wszystkie dostępne na stronie internetowej CBOSA).
W konsekwencji dokonanych przez Sąd rozważań, nie budzi wątpliwości stanowisko organu co do zaistnienia przesłanek przemawiających za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, a więc prawidłowo przyznano skarżącej uprawnienie do świadczenie z tytułu pracy przymusowej za okres od lutego 1944 r. do kwietnia 1945 r., łącznie za okres 15 miesięcy. Do wymiaru świadczenia nie doliczono okresu podlegania represjom po dniu 8 maja 1945.r, tj. po dacie zakończenia II wojny światowej w Europie. Pobyt na deportacji po tej dacie nie jest bowiem represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy. Nie powinno ulegać wątpliwości, że w przypadku pracy przymusowej nakazanej przez władze III Rzeszy (bo o taki przypadek chodzi w niniejszej sprawie), okres represji to czas spędzony przez daną osobę w warunkach określonych w art. 2 ustawy. Istotną okolicznością jest przy tym pozostawanie przez nią w dyspozycji władz III Rzeszy. Natomiast ustanie tej dyspozycyjności jest równoznaczne w końcem represji w rozumieniu ustawy. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym podkreśla się, że pracy wykonywanej po ustaniu władzy III Rzeszy nie można uznać za represję w rozumieniu art. 2 ustawy (por. np. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 557/06 - dostępny na stronie internetowej CBOSA).
Prawidło również organ nie zaliczył 8 dni pobytu na deportacji w maju 1945 r. uznając, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy za represję w niepełnym miesiącu. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy, świadczenie pieniężne wiąże się z okresem, w którym określone osoby podlegały represjom, a według art. 3 ust. 1 świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostają kwestie przyczyn, dla których skarżąca nie opuściła miejsca deportacji po zakończeniu wojny, jak i warunki w jakich przebywała przed powrotem do Polski. W realiach niniejszej sprawy również sytuacja osobista skarżącej, jak i jej subiektywne odczucia nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Okoliczności podnoszone przez skarżącą, odnoszące się do poczucia krzywdy, czy trudnej sytuacji osobistej, nie mogą być utożsamiane ze słusznym interesem strony, a zatem zasadnie organ nie wziął ich pod uwagę.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.