II SA/Op 149/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości w części dotyczącej zobowiązania do wypłaty odszkodowania przez Zarząd Miasta, uznając brak podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia.
Sprawa dotyczyła skargi G. W. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wywłaszczeniu nieruchomości pod budowę obwodnicy. Sąd stwierdził nieważność obu decyzji w części zobowiązującej Zarząd Miasta do wypłaty odszkodowania, wskazując na brak podstawy prawnej i sprzeczność z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pozostałej części skargę oddalono, uznając prawidłowość ustaleń co do celu wywłaszczenia i wysokości odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprawę ze skargi G. W. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wywłaszczeniu nieruchomości pod budowę Obwodnicy Północnej Miasta. Sąd, działając na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części zobowiązującej Zarząd Miasta do wypłaty ustalonego odszkodowania. Głównym powodem stwierdzenia nieważności było wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji Zarządu Miasta jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, co stanowiło rażące naruszenie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który precyzuje, że odszkodowanie należy się od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie. Sąd podkreślił, że brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej jest przesłanką stwierdzenia nieważności. W pozostałej części skargę oddalono, uznając, że ustalenie wartości wywłaszczonej nieruchomości i wysokość odszkodowania zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa, w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego. Sąd nie uwzględnił nowych okoliczności podnoszonych przez skarżącego na rozprawie, dotyczących jakości gleby i upraw, ponieważ nie były one przedmiotem postępowania przed organami administracji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania i o niewykonywaniu decyzji w części stwierdzonej nieważności oparto na odpowiednich przepisach proceduralnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji Zarządu Miasta jako organu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, podczas gdy wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, stanowi rażące naruszenie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powstaje z mocy prawa i jest ściśle określony przepisami ustawy. Wskazanie niewłaściwego podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, niezgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest wadą prawną skutkującą nieważność decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (40)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 132 § ust. 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 132 § ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie. Brak wskazania właściwego podmiotu zobowiązanego do zapłaty stanowi wadę prawną.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa, że decyzja administracyjna jest nieważna, gdy została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Pomocnicze
u.g.n. art. 112 § ust. 2 - 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 118 § ust.1 - 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 119 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 121 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 129 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 132 § ust. 1 - 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 133
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 112
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 114
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 115
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 122
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 119 § ust.1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 133 § pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust.1 - 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.NSA art. 55 § ust 1 i 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
p.w.p.u.s.a. art. 97 § § 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.w.p.u.s.a. art. 97 § § 2
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.g.i.w.n. art. 53 § ust.1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.n. art. 4 § pkt 9 b1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 77 § pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.b.w.b.p.m.
Ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta
r.w.w.n.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego
u.g.n. art. 119 § ust.1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa elementy, jakie powinna zawierać decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, w tym ustalenie celu wywłaszczenia, przedmiotu, praw podlegających wywłaszczeniu, wskazanie właściciela i użytkownika, zobowiązanie do zapewnienia lokali oraz ustalenie wysokości odszkodowania.
u.g.n. art. 130 § ust.2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nakłada na organ obowiązek uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego przy ustalaniu wysokości odszkodowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji Zarządu Miasta jako organu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, co stanowiło rażące naruszenie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i brak podstawy prawnej do wydania decyzji w tej części.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące niesprawiedliwości i krzywdy wynikającej z wywłaszczenia oraz zaniżenia ceny nieruchomości (20 zł za m2) nie zostały uwzględnione, ponieważ sąd nie bada sprawy w kryteriach słuszności, a nowe dowody nie były przedmiotem postępowania administracyjnego. Argumenty dotyczące jakości gleby i upraw, podniesione dopiero na etapie sądowym, nie mogły być uwzględnione.
Godne uwagi sformułowania
brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej rażące naruszenie prawa sąd administracyjny nie kontroluje i nie ocenia czy rozstrzygnięcie organu administracji jest trafne także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego
Skład orzekający
Jerzy Krupiński
przewodniczący
Daria Sachanbińska
członek
Elżbieta Naumowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wskazanie niewłaściwego podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej stanowi wadę skutkującą nieważność decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne i ustalania odszkodowania, z uwzględnieniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest precyzyjne stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach wywłaszczeniowych. Błąd formalny w decyzji administracyjnej może prowadzić do stwierdzenia jej nieważności.
“Błąd formalny w decyzji o wywłaszczeniu: sąd stwierdza nieważność z powodu niewłaściwego adresata odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 19 078 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Op 149/06 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2006-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-04-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Daria Sachanbińska Elżbieta Naumowicz /sprawozdawca/ Jerzy Krupiński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz - spr. Protokolant: starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 roku sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewody [...] [...], nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], [...], w części zobowiązującej Zarząd Miasta [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego G. W. kwotę 5 (pięć) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) w pozostałej części skargę oddala, 4) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której w pkt 1 niniejszego wyroku stwierdzono jej nieważność. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepisy art. 112 ust. 2 - 4, art. 118 ust.1 - 2, art. 119 ust. 1 , art. 121 ust. 1 , art. 129 ust. 1 , art. 130, art. 132 ust. 1 - 3 i art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), Prezydent Miasta [...] orzekł o: 1) wywłaszczeniu na cel publiczny pod budowę Obwodnicy Północnej Miasta [...] na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność K. P., A. W., H. W., H. W. i H. W. w częściach wynoszących 3/40 oraz G. W. w części wynoszącej 25/40, położonej w O., obręb [...], karta mapy [...], oznaczonej jako działki nr A, B i C, o łącznej powierzchni 0,2085 ha, objętej księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną w Sądzie Rejonowym w O., 2) ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 19.078,000 zł, 3) przyznaniu odszkodowania K. P., A. W., H. W., H. W. i H. W. w kwocie po 1.430,85 zł oraz G. W. w kwocie 11.923,75 zł, 4) zobowiązaniu Zarządu Miasta [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia ostateczności decyzji, 5) przekazaniu odszkodowania do depozytu w przypadku odmowy pobrania przez osoby wymienione w pkt 3. W uzasadnieniu organ wskazał, że według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zatwierdzonego uchwałą Nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta [...], z dnia 21 października 1996 r., nr [...], o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji, sporna nieruchomość przeznaczona została pod budowę Obwodnicy Północnej Miasta [...], która to budowa, zgodnie z art. 6 pkt 1 powołanej w podstawie prawnej decyzji ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest celem publicznym. Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne [...] Spółka z o.o., jako inwestor zastępczy Zarządu Miasta [...], który prowadził rokowania z G. W., będącym opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A. W. i pełnomocnikiem pozostałych współwłaścicieli, pismem z dnia 28 grudnia 2000 r. poinformowało Prezydenta Miasta [...], że nabycie nieruchomości jest niemożliwe, gdyż właściciele nie wyrażają zgody na sprzedaż nieruchomości za proponowaną cenę. Także w trakcie rokowań, jakie miały miejsce w dniu 15 stycznia 2001 r. pełnomocnik właścicieli odmówił sprzedaży nieruchomości za proponowaną cenę 9,00 zł za 1m2, podtrzymując wcześniejsze żądanie kwoty 18 zł za m2. Bezskutecznie upłynął wyznaczony przez Prezydenta Miasta [...] dwumiesięczny terminu do zawarcia umowy. Podczas postępowania wywłaszczeniowego w dniu 26 marca 2001 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której nie doszło do zawarcia porozumienia, gdyż G. W. podtrzymywał żądaną cenę za 1 m2. Organ ustalił odszkodowanie w oparciu o wycenę zawartą w operacie szacunkowym wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego H. W. Ustalone odszkodowanie stanowi przewidywaną cenę rynkową nieruchomości wywłaszczanej, możliwą do uzyskania w ramach transakcji wolnorynkowej. Za podstawę określenia wartości przyjęto ceny transakcyjne podobnych nieruchomości użytkowanych rolniczo, już nabytych na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy. Określając odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną przy zastosowaniu ceny 9,15 zł za 1 m2, ustalono wysokość odszkodowania za wszystkie grunty wywłaszczone objęte decyzją. W odwołaniu od tej decyzji G. W. zarzucił, że wywłaszczenie jest "brutalne" i nierealne z powodu braku porozumienia stron. Nie kwestionując potrzeby budowy obwodnicy i konieczności oddania gruntu na ten cel, stwierdził, że żąda symbolicznej tylko kwoty 20 zł za 1 m2. Podał poza tym, że w latach 1970-1980 wywłaszczony został z wielu hektarów gruntu, a sporna działka jest ostatnią z dużego gospodarstwa i nie odda jej, dopóki nie uzyska żądanej, symbolicznej kwoty. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając dotychczasowy tok postępowania organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 112, art. 114 i 115 oraz art. 118 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543) wskazując, że wyczerpane zostały wszystkie procedury zmierzające do wywłaszczenia nieruchomości w drodze umowy cywilnej, co uzasadniało wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a cena gruntu wynosząca 9,15 zł za 1 m2, stanowiąca podstawę do wyliczenia odszkodowania w zaskarżonej decyzji, została przyjęta na podstawie operatu szacunkowego z dnia 30 marca 2001 r., wykonanego na zlecenie inwestora zastępczego przez H. W., uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Odnosząc się do zarzutu bezskuteczności wywłaszczenia organ odwoławczy stwierdził, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone powołanymi wyżej przepisami prawa, wskazując dodatkowo, że na zasadzie art. 122 ustawy o gospodarce gruntami w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. organ może udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w razie gdyby zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiała realizację celu publicznego. Co do zarzutu zaniżenia ustalonej ceny organ wskazał, iż organ pierwszej instancji na podstawie art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami był zobowiązany uzyskać opinie rzeczoznawcy majątkowego, która jest dla organu wiążącym dowodem przy orzekaniu o wysokości odszkodowania. Z tego względu brak było podstaw do przyjęcia nieudokumentowanej opinią rzeczoznawcy majątkowego ceny proponowanej przez odwołującego. W skardze do wniesionej Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu G. W. zarzucił, że powyższa decyzja jest dla niego i jego rodziny niesprawiedliwa i krzywdząca. Argumentował, że wraz z rodziną został pozbawiony konstytucyjnie zagwarantowanego prawa własności i nie przeprowadzono zgodnie z postępowaniem uwłaszczeniowym rokowań narzucając cenę nieruchomości w wysokości 9,15 zł za 1 m2, na podstawie opinii rzeczoznawcy powołanego przez Prezydenta Miasta [...], która jest rażąco krzywdząca i narusza jego prawa. Ponownie stwierdził, że powinna zostać przyjęta kwota 20 zł za 1 m2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podając dodatkowo, że przepis art. 21 ust. 2 Konstytucji dopuszcza wywłaszczenie dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Postanowieniem z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 2350/2001, Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron, w związku ze wskazaniem skarżącego, iż zamierza powołać rzeczoznawcę majątkowego. W wyniku reorganizacji sądownictwa administracyjnego i utworzeniem z dniem 1 stycznia 2004 r. wojewódzkich sądów administracyjnych, skarga została przekazana według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 2350/2001, podjął zawieszone postępowanie na wniosek zawarty w piśmie skarżącego z dnia 24 lutego 2006 r. Na rozprawie przed Sądem skarżący podniósł, że na wywłaszczonych gruntach była prowadzona hodowla truskawek i w tym celu została nawieziona specjalna warstwa gleby, w związku z czym były to grunty wysokiej jakości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: w pierwszej kolejności zwrócić trzeba uwagę, iż z dniem 1 stycznia 2004 r., w związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji sprawy rozpoznają wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa niniejsza, w której skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Następnie należy podkreślić, iż w myśl art. 1 powołanej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Oznacza to ocenę zgodności podjętych przez organy rozstrzygnięć z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie ich wydania w odniesieniu do stanu sprawy istniejącego na dzień rozstrzygania sprawy przez organ administracji. Tylko takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem zaskarżonych rozstrzygnięć. Ocena zgodności z prawem w niniejszej sprawie dotyczy po pierwsze zgodności z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Kontrola sądowa ujawniła, że część zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji dotknięta jest wadą skutkującą nieważność. Co prawda nie podniesiono tego w skardze, ale zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W takiej sytuacji nie obowiązuje także, z mocy art. 134 § 2 tej ustawy, zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. Zasygnalizowane uchybienie polega na wskazaniu Zarządu Miasta [...], jako zobowiązanego do wypłaty ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Elementy decyzji wywłaszczeniowej zostały enumeratywnie wyliczone w art. 119 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać: ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana, określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości, określenie praw podlegających wywłaszczeniu, wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości, zobowiązanie do zapewnienia lokali, o których mowa w art. 116 ust. 1 pkt 5 oraz ustalenie wysokości odszkodowania. O kompletności powyższego wyliczenia świadczy nie tylko aktualna treść tego przepisu, ale także porównanie jej z brzmieniem art. 53 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 ze zm.), tzn. rezygnacja w przepisie art. 119 ust. 1 ze zwrotu "w szczególności", poprzednio użytego w przepisie zawierającym wyliczenie elementów decyzji wywłaszczeniowej. W wyliczeniu zawartym w art. 119 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma wskazania organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. O tym, jaki podmiot zobowiązany jest do zapłaty ustalonego odszkodowania decyduje to, na czyją rzecz nastąpiło wywłaszczenie. Reguluje tę kwestię przepis art. 132 § 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdarzeniem prawnym rodzącym obowiązek odpowiedzialności odszkodowawczej jest powstanie szkody, w rezultacie odjęcia prawa własności podmiotowi wywłaszczonemu. Sam ten fakt rodzi obowiązek naprawienia szkody. Podmiot zobowiązany do świadczenia odszkodowawczego jest z góry określony przepisem art. 132 ust. 5 i nie wymaga ustalenia ex post (patrz: Tadeusz Woś "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości", Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1998 str.116-117). Tak więc rozstrzygnięcie w decyzji o organie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania nastąpiło bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej ma miejsce m.in. wtedy, gdy obowiązek powstaje z mocy samego prawa, a do jego wykonania trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 732). Taki charakter ma obowiązek zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Jeżeli dłużnik, tj. Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie, nie wywiązywał się z obowiązku zapłaty odszkodowania, wierzyciel - podmiot wywłaszczony, mógł, według stanu prawnego obowiązującego w okresie wydania zaskarżonej decyzji, egzekwować należność na podstawie art. 112 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. Anna Łukaszewska w J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz", Wyd. Prawno LexisNexis, Warszawa 2003, str.362). Niezależnie od powyższego należy również stwierdzić, iż omawiane określenie organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania jest oczywiście sprzeczne z brzmieniem przepisu art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, to do zapłaty odszkodowania obowiązany będzie Prezydent Miasta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a nie Zarząd Miasta [...]. Wyraźnie przy tym należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 pkt 9 b1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ilekroć w ustawie tej jest mowa o staroście – należy przez to rozumieć prezydenta miasta na prawach powiatu. Takie rozumienie nie dotyczyło zarządu gminy, gdy jeszcze nie obowiązywał art. 4 pkt 9 ustawy, w brzmieniu ustalonym przepisem art. 77 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 132, poz. 984). Wskazanie Zarządu Miasta, czyli zarządu gminy, jako zobowiązanego, w świetle art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami świadczyłoby o wywłaszczeniu spornej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, czyli gminy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że określenie Zarządu Miasta [...] (a nie Prezydenta Miasta [...]), jako zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, nie było efektem funkcjonowania [...] jako miasta na prawach powiatu, ale wadliwego rozumienia przepisu art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji Zarządu Miasta [...] jako organu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, stanowi także rażące naruszenie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uchybienie to jest określone w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Wskazane wyżej okoliczności powodują, że decyzje organów obydwu instancji w części zobowiązującej Zarząd Miasta [...] do zapłaty ustalonego odszkodowania są dotknięte wadą nieważności. W związku z tym należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w tej części. Stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji w tej samej części oparto o przepis art. 135 tej ustawy. Oceniając nadal zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, należy zauważyć również, że w punkcie 5 ostatnio wskazanej decyzji zawarty został zapis dotyczący przekazania kwoty odszkodowania do depozytu sądowego w razie odmowy jej podjęcia przez uprawnionych. Taka dyspozycja stanowi powtórzenie treści przepisu art. 133 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie powinna zostać zamieszczona w sentencji decyzji, zwłaszcza, że wszystkie elementy, jakie powinno zawierać rozstrzygnięcie, określone zostały w omawianym już wyżej przepisie art. 119 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczność powyższa, w ocenie Sądu, nie może jednak zostać uznana za przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji również w tej części, gdyż uchybienie powyższe nie wyczerpuje przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., zwłaszcza, że zapis zawarty w punkcie 4 decyzji jest jedynie zapisem instrukcyjnym, a nie rozstrzygającym co do istoty sprawy. Odnosząc się do treści skargi stwierdzić przyjdzie, iż ustalenie wartości wywłaszczonej nieruchomości odbyło się w zgodzie z przepisami materialnymi i proceduralnymi normującymi to zagadnienie. Dochowane zostały wymogi wynikające z art. 114 i 115 i 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące przeprowadzenia rokowań oraz wszczęcia postępowania po bezskutecznym upływie wyznaczonego do zawarcia umowy cywilnej dwumiesięcznego terminu i przeprowadzenia rozprawy. W postępowaniu wywłaszczeniowym oraz w rokowaniach uczestniczył skarżący, również jako przedstawiciel i pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Spełniony został także zawarty w art. 130 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymóg uzyskania przez organ opinii rzeczoznawcy majątkowego. Ocena wiarygodności operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę H. W. z dnia 10 lutego 2001 r., skorygowanego operatem szacunkowym z dnia 30 marca 2001 r., nie narusza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.) oraz wyrażona została zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. Opinia ta jest zgodna z regułami określonymi w art. 134 ust.1 i art. 150 ust.1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, poz.612), obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Opierając się na tym operacie organy administracyjne nie naruszyły także norm materialnoprawnych sformułowanych w art. 134 ust.1 - 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności zauważyć warto, iż wartość rynkową spornej nieruchomości, będącej nieruchomością użytkowaną rolniczo i obejmującą – według zapisów operatu - grunty dobrze zagospodarowane, określono według podejścia porównawczego metodą porównywania parami, przyjmując ceny uzyskane za nieruchomości podobne, położone w najbliższym sąsiedztwie gruntów wycenianych, jakie były przedmiotem obrotu rynkowego w niedalekiej przeszłości, nabytych na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy, a nadto z uwzględnieniem zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu od daty transakcji do daty sporządzenia operatu. W operacie z dnia 30 marca 2001 r. wartość nieruchomości skorygowano, przyjmując wskaźnik miesięcznego wzrostu cen transakcyjnych zwiększony z 0,5% do 0,7%. Okoliczności powyższe stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć można, iż stwierdzenie to organ oparł na treści punktu IV i V operatu szacunkowego. Nie sposób zresztą nie zaakcentować, że ustalenie wartości wywłaszczonej nieruchomości jest w świetle art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami działaniem zindywidualizowanym, a aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami są jednym z czynników wpływających na wartość rynkową. Zaskarżona decyzja nie narusza także innych, nieomówionych dotychczas norm materialnych i przepisów postępowania, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie, że nie zaszły przesłanki do wywłaszczenia. Odnośnie natomiast zarzutów podniesionych przez skarżącego na rozprawie, sprowadzających się do stwierdzenia, że sporna nieruchomość obejmowała obszar o lepszej jakości gleby i prowadzone na niej były szczególne uprawy, wskazać przyjdzie, iż powoływanie się przez skarżącego dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego na okoliczności, które nie były podnoszone w toku postępowania prowadzonego przez organy administracji, nie uzasadnia, w ocenie Sądu, uchylenia obydwu zaskarżonych decyzji, albowiem nie można czynić organowi jakiegokolwiek uprawnionego zarzutu, iż nie uwzględnił tych okoliczności, skoro strona skarżąca wyraźnie powoływała się w toku postępowania administracyjnego wyłącznie na niczym nie oparte i uzasadnione jedynie względami słusznościowymi żądanie ustalonej subiektywnie kwoty 18 zł za 1 m2, którą w skardze zwiększył do kwoty 20 zł za 1m2. W tym miejscu należy również podkreślić, iż omówione na wstępie ustawowo zakreślone granice rozpoznawania spraw przez sąd administracyjny wskazują, że sąd administracyjny nie kontroluje i nie ocenia czy rozstrzygnięcie organu administracji jest trafne także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej. Poza tym Sąd, uprawniony do oceny zgodności decyzji z prawem w świetle stanu faktycznego istniejącego na dzień rozstrzygania sprawy przez organ administracji, nie prowadzi postępowania dowodowego. Z tego względu podnoszone przez skarżącego żądania powołania przez Sąd biegłego nie mogły być uwzględnione. Sąd w ramach postępowania wyjaśniającego dopuściłby jednak operat przedstawiony przez skarżącego – gdyby został on sporządzony na jego zlecenie i przedłożony na rozprawie – celem porównania z operatem zawartym w aktach sprawy, na którym oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Takiego jednak dowodu, ani żadnego innego dowodu, skarżący nie przedstawił na poparcie swoich twierdzeń i roszczeń. Z powyższych względów w omawianym zakresie należało zatem, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę. Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji w części, w której stwierdzono jej nieważność, oparto na przepisie art. 152 powyższej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania na przepisie art. 55 ust 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI