II SA/Op 135/22

II SA/Op 135/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1824/22 - Wyrok NSA z 2023-10-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 114 ust. 1 pkt 1, art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.a,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 2 marca 2021 r., nr SKO.40.2970.2021.dr w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. D. (zwanego dalej "skarżącym"), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 2 marca 2021 r. (powinno być z dnia 2 marca 2022 r.), nr SKO.40.2970.2021.dr, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 23 września 2021 r., nr KM.5430.2.52.2021.EJ, wydaną w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w Opolu zwrócił się do Starosty Głubczyckiego o skierowanie T. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień oraz skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami wskazano, że w okresie od dnia 13 marca 2019 r. do dnia 28 września 2019 r. skarżący dokonał 13 przypadków naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 123 punkty karne.
W związku z powyższym Starosta Głubczycki wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skierowania T. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o czym poinformował stronę pismem z dnia 29 lipca 2020 r.
Decyzją z dnia 11 sierpnia 2020 r., nr KM.5430.2.22.2020.KM, Starosta Głubczycki, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, skierował T. D. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii AM, A, A1, A2, B, B1, C, C1, BE, CE, C1E i T prawa jazdy. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 13 sierpnia 2020 r. i wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna.
Następnie pismem z dnia 13 września 2021 r. Starosta Głubczycki, zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z niezgłoszeniem się na egzamin państwowy. Poinformował również stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 - zwanej dalej K.p.a.).
Decyzją z dnia 23 września 2021 r., nr KM.5430.2.52.2021.EJ, działający z upoważnienia Starosty Głubczyckiego - Kierownik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Głubczycach, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) i art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 - zwanej dalej ustawą o kierujących pojazdami), art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 - zwanej dalej ustawą Prawo o ruchu drogowym), a także art. 104 i art. 108 K.p.a. - orzekł o cofnięciu T. D. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A, A1, A2, B, B1, C, C1, BE, CE, C1E i T oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki ustawowe do cofnięcia uprawnień, gdyż strona nie poddała się sprawdzeniu kwalifikacji, jak również nie przekazała informacji o wystąpieniu przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egzaminu. Dodał też, że zgodnie z art. 108 K.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny wyrażający się koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata M. M., domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania oraz wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że fakt wydania wobec skarżącego wyroku nakazowego, zawierającego wykroczenia skutkujące naliczeniem 123 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego oraz skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i niezgłoszenie się na egzamin państwowy - stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, w sytuacji, gdy wyrok nakazowy został wydany w oparciu o wykroczenie, za które skarżący nie został prawomocnie skazany. Dodał też, że przed Sądem Rejonowym w R. Wydział [...] Karny toczy się postępowanie karne o sygn. akt [...], dotyczące naruszenia przez skarżącego bezpieczeństwa ruchu drogowego, a które to postępowanie w całości związane jest z postępowaniem w sprawie o cofnięcie uprawnień i determinuje zasadność naliczenia punktów karnych. W związku z powyższym zarzucił organowi również naruszenie przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności zamierzających do ustalenia okoliczności postępowania przed Sądem Rejonowym w R. Wydziałem [...] Karnym oraz brak rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że zachodzą przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, mimo, iż nie wskazano w jakim okresie skarżący naruszył przepisy ruchu drogowego, za które uzyskał ponad 24 punkty. W ocenie skarżącego, skoro postepowanie karne nadal jest w toku, to brak jest podstaw prawnych do uznania, że nałożone punkty karne mogą stanowić podstawę do przeprowadzenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami, w ramach posiadanych uprawnień.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, opisaną na wstępie decyzją z dnia 2 marca 2021 r. (powinno być z dnia 2 marca 2022 r.) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wskazał, że podstawę prawną orzekania w sprawie stanowi przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, stosownie do którego, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Zaznaczył, że ww. przepis został uchylony na podstawie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, jednakże z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957, z późn. zm.), w której postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy Prawo o ruchu drogowym nie stosuje się min. art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 oraz art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami. W art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej przewidziano, że minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Oznacza to, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. cyt. wyżej ustawy, nie stosuje się min. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Do chwili obecnej komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 9 maja 2018 r., nie został jednak ogłoszony, stąd w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Wskazanie zatem przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o kierujących pojazdami było nieprawidłowe, lecz pozostaje bez wpływu na podjęte przez Kolegium rozstrzygnięcie. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że dyspozycja art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym pozwala na przyjęcie, że niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji przez osobę skierowaną na ww. egzamin decyzją starosty skutkuje cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, ale nie wiąże tego ze ściśle określonym terminem. Zauważyło, że regulacja art. 114 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, jak i żaden inny przepis tej ustawy, nie zawiera dyspozycji do określenia daty przeprowadzenia egzaminu kontrolnego, a tym samym brak jest wskazania w przepisach ustawowych po jakim czasie od skierowania na egzamin starosta może zastosować powyższą sankcję. Oznacza to, że organ każdorazowo ocenia, kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu nałożonego obowiązku, a w konsekwencji, kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Równocześnie - no co zwróciło uwagę Kolegium - organ administracji powinien w takiej sytuacji badać każdy przypadek indywidualnie, a okres, w jakim osoba miałaby się poddać egzaminowi kontrolnemu, powinien być krótki, ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ale jednocześnie na tyle realny, by umożliwić zainteresowanemu przystąpienie do jego zdawania. Kwestia ta podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, przy czym skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie uprawnienia do kierowania pojazdami podlega wykonaniu z dniem, w którym stanie się ono ostateczne. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia. Stąd dla zasadności podjęcia decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami istotne jest, czy decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma charakter ostateczny oraz czy do dnia orzeczenia o pozbawieniu uprawnienia strona nie poddała się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W wypadku niepoddania się temu sprawdzeniu orzeczenie o cofnięciu uprawnień jest obligatoryjne. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, Kolegium wskazało, że ostateczną decyzją z dnia 11 sierpnia 2020 r., nr KM.5430.2.22.2020.KM, Starosta Głubczycki skierował T. D. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wobec braku zaskarżenia ww. decyzji, obowiązek odbycia egzaminu sprawdzającego stał się zatem ostateczny wobec skarżącego w dniu 28 sierpnia 2020 r. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku ustalenia przez organ, czy orzeczenie Sądu w zakresie stwierdzenia popełnienia wykroczenia skutkującego przekroczeniem 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego jest prawomocne, a nadto niewyjaśnienie okoliczności dotyczących tych naruszeń, Kolegium stwierdziło, że Starosta nie mógł w omawianym postępowaniu przeprowadzać czynności wyjaśniających w zakresie popełnionych naruszeń, bowiem przekroczenie 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkowało wydaniem decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, która wobec niezaskarżenia pozostaje w obrocie prawnym - wiąże stronę i organ. Natomiast wyłączną przesłanką cofnięcia uprawnienia jest stwierdzenie, że strona nie poddała się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W okolicznościach sprawy - mimo upływu ponad roku od uostatecznienia się obowiązku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (tj. w okresie od 28 sierpnia 2020 r. do dnia wydania decyzji zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym) – T. D. nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu. Tym samym spełniona została przesłanka do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami określona w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Kolegium, naganne zachowanie skarżącego jako uczestnika ruchu drogowego, dopuszczającego się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, uzasadniało również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podkreśliło też, że cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny i zabezpieczający, a ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko na tym, aby otrzymywały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków.
W skardze na decyzję Kolegium T. D., nadal reprezentowany przez adwokata M. M., powtórzył zarzuty odwołania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, a także zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 oraz § 3 P.p.s.a., wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach skargi podniósł, że przed Sądem Rejonowym w R. Wydział [...] Karny w sprawie o sygn. akt [...], toczy się postępowanie karne, dotyczące naruszenia przez skarżącego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Skoro zatem, postępowanie karne nadal jest w toku, to - zdaniem skarżącego - brak jest uzasadnionych podstaw, aby uzyskane punkty karne mogły stanowić podstawę do przeprowadzenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Dodał też, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie podjął wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego, w tym nie dokonał ustalenia zakresu toczącego się postępowania karnego, co doprowadziło do naruszenia jego praw słusznie nabytych. Końcowo skarżący podniósł, że zgodnie z art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. organy administracyjne obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do władzy publicznej i wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu spraw.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując stanowisko w sprawie wniosło o oddalanie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stosownie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 P.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) cyt. powyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie którym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Rozstrzygając kwestie intertemporalne organ odwoławczy uwzględnił, że przywołany przepis został uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w niniejszej sprawie stosowanej w brzmieniu wg. Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.). Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym, w art. 14 ust. 1 ustanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji przewidziano z kolei, że minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Oznacza to, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Ustalając zatem stan prawny w niniejszej sprawie Sąd dokonał sprawdzenia w Dzienniku Urzędowym Ministra Cyfryzacji oraz na stronie BiP Ministerstwa Cyfryzacji, czy komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 nowelizacji, został wydany. W wyniku tego ustalił, że do chwili obecnej nie został on ogłoszony. Stąd też, zdaniem Sądu należy uznać, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym miał zastosowanie i mógł stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zawarte w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami.
Niewykonanie przez kierowcę obowiązku, nałożonego na niego w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, obliguje zatem organ do uruchomienia odrębnego postępowania, niezależnego od wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie sprawdzenia kwalifikacji. Zauważyć przy tym trzeba, że ustawodawca jednoznacznie rozdzielił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień i zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione do uchylenia tego rozgraniczenia. W konsekwencji, w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień, czynności sprawdzające ograniczone są tylko do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Takie ustalenia są konieczne - a zarazem wystarczające - do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1794/15 i wyrok WSA w Opolu z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 235/17, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ww. ustawy. W przypadku zaś, gdy osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie wykona nałożonego na nią obowiązku i nie podda się egzaminowi to stosownie do art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, znajdującym w sprawie zastosowanie z mocy art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym (notabene analogiczny co do istoty przepis zawiera także ustawa o kierujących pojazdami - art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d).
Decyzja ta ma charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu okoliczności, o których mowa powyżej, organ administracyjny zobowiązany jest bowiem do cofnięcia uprawnień osobie, która pomimo skierowania nie zgłosiła się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a tym samym stwarzać może zagrożenie zarówno dla siebie, jak i dla innych uczestników ruchu drogowego.
Bezspornym w sprawie jest, iż T. D. nie poddał się egzaminowi, na który został skierowany. Tym samym Starosta Głubczycki uprawniony był i jednocześnie zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień.
Dodać również należy, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, obliguje adresata decyzji do niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Oznacza to, że niezwłocznie z chwilą otrzymania ostatecznej decyzji kierującej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji strona winna podjąć czynności zmierzające do poddania się takiemu egzaminowi. Niepodjęcie czynności takich i niepoddanie się egzaminowi obliguje bowiem organ do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2715/14, stwierdził, że organ zobligowany jest wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w razie niepoddania się przez zainteresowanego sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jego wydanie musi więc zostać poprzedzone przeprowadzeniem odrębnego postępowania administracyjnego, w toku którego organ dysponuje wyłączną kompetencją do orzekania o skierowaniu zainteresowanego na sprawdzenie kwalifikacji, zakreślając jego zakres. Wydane zaś w tym przedmiocie prawomocne orzeczenie ma charakter wiążący. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że zagadnienia skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami są rozstrzygane w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych, przy czym organ, orzekając o cofnięciu stronie prawa jazdy, był zobligowany wziąć pod uwagę treść wydanej - na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy - decyzji. Jeżeli zatem skarżący kwestionował zasadność skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, to okoliczność tę powinien był kwestionować już w toku wcześniejszego postępowania, nie zaś w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy, na którego etapie oczekiwanie od organu jej badania było bezskuteczne.
W niniejszej sprawie skarżący został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 11 sierpnia 2020 r. (data doręczenia skarżącemu 13 sierpnia 2020 r. - załącznik nr 5 akt adm.), która wobec braku jej zaskarżenia stała się ostateczna z dniem 28 sierpnia 2020 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a., decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że walor decyzji ostatecznej uzyskuje każda decyzja wydana przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji w związku z rozpoznaniem środka prawnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji a także decyzja organu pierwszej instancji, której nie zaskarżono w terminie ustawowym. Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązek poddania się egzaminowi sprawdzającemu stał się ostateczny wobec skarżącego z dniem 28 sierpnia 2020 r. To już wówczas skarżący winien poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji mając na względzie wymóg bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zauważyć również trzeba, że postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami zostało wszczęte w dniu 13 wrześniu 2021 r., tj. po upływie ponad 12 miesięcy od dnia wydania decyzji w przedmiocie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (decyzja z dnia 11 sierpnia 2020 r.). Również na dzień wyrokowania, tj. po upływie ponad 1,5 roku czasu od dnia wydania decyzji w przedmiocie skierowania na kontrolnemu sprawdzenie kwalifikacji, skarżący nie poddał się temu badaniu. W tej sytuacji decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest całkowicie uzasadniona i zgodna z obowiązującymi przepisami.
Na marginesie, z uwagi na zarzuty skargi, zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż ustawodawca nie uzależnił przesłanek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym - ani od popełnienia czynu zabronionego, ani nawet od skazania ale od uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, że kierujący pojazdem silnikowym nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Zatem prawnie obojętne są wywody dotyczące braku zakończenia postępowania karnego. Uwagi te są o tyle istotne, albowiem dla ziszczenia się opisywanej przesłanki, mającej zastosowanie w sprawie, nie ma znaczenia ani to czy zapadł (ale i jakiej treści) wyrok skazujący, ani też inne rozstrzygnięcie stwierdzające sprawstwo ale nie skazujące jak chociażby warunkowe umorzenie postępowania, ale wyłącznie czy doszło do stwierdzenia prawomocnym rozstrzygnięciem, że kierujący pojazdem silnikowym nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji