II SA/OP 134/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga została wniesiona przez właścicieli nieruchomości, A. P., J. P. i N. P., na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 26 stycznia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili oni naruszenie prawa własności (art. 140 KC w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 21 i 64 Konstytucji RP), przeznaczenie części ich działek pod tereny sportu i rekreacji (art. 6 u.g.n. w zw. z art. 2 pkt 4 i 5 u.p.z.p.), naruszenie zasad zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP w zw. z art. 3 pkt 50 p.o.ś.), przekroczenie granic władztwa planistycznego poprzez nieprawidłowe rozpatrzenie uwag oraz sporządzenie planu w niewłaściwej skali (art. 16 ust. 1 u.p.z.p.). Wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej ich działek. Rada Miasta Opola wniosła o oddalenie skargi, podkreślając, że władztwo planistyczne gminy pozwala na wiążące określanie wykonywania prawa własności, a prawo to nie jest bezwzględne i może być ograniczane w granicach ustawowych. Argumentowała, że ustalenia planu miejscowego są oparte na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, gminy i jednostki, a ingerencja w prawo własności musi pozostawać w racjonalnej proporcji do celów. Wskazała, że część zarzutów dotyczyła projektu planu, który został zmieniony uwzględniając uwagi skarżących, a przebieg planowanej drogi został skorygowany. Podkreśliła, że plan został opracowany z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju i pozytywnie zaopiniowany przez organy ochrony środowiska i sanitarne. Rada zakwestionowała również zarzut nieprawidłowego rozpatrzenia uwag, wskazując, że nieuwzględnienie uwagi nie jest naruszeniem procedury, a przyjęte rozwiązania nie były dowolne. Odniosła się także do zarzutu niewłaściwej skali planu, uznając ją za uzasadnioną ze względu na dużą powierzchnię opracowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżącym przysługuje legitymacja procesowa do zaskarżenia uchwały, ponieważ są właścicielami nieruchomości objętych planem. Kontrola sądowa wykazała, że w procesie uchwalania planu nie doszło do istotnych naruszeń trybu lub zasad jego sporządzania. Sąd stwierdził, że ustalenia planu, w tym przeznaczenie terenów pod drogi, usługi, sport i rekreację, są zgodne z polityką przestrzenną przyjętą w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz służą realizacji celów publicznych. Ograniczenia prawa własności zostały uznane za uzasadnione, proporcjonalne i mieszczące się w granicach władztwa planistycznego gminy. Sąd podkreślił, że prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, nie jest prawem absolutnym i może być ograniczane w celu realizacji interesu publicznego, ochrony środowiska czy ładu przestrzennego. Wskazał, że skarżący mogą nadal użytkować nieruchomości rolniczo do czasu ich zagospodarowania zgodnie z planem. Sąd uznał również, że zastosowana skala planu jest uzasadniona. W konsekwencji, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja granic władztwa planistycznego gminy, dopuszczalność ograniczeń prawa własności w planach miejscowych, zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym w konkretnej gminie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw spoza obszaru planowania przestrzennego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza prawo własności właścicieli nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenia prawa własności wynikające z planu miejscowego są dopuszczalne, jeśli są uzasadnione interesem publicznym i proporcjonalne do celów.
Uzasadnienie
Prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, nie jest prawem absolutnym i może być ograniczane w granicach ustawowych, jeśli służy to realizacji interesu publicznego, ochrony środowiska czy ładu przestrzennego. Gmina posiada władztwo planistyczne, które pozwala na kształtowanie przeznaczenia terenów, uwzględniając przy tym różne interesy.
Czy przeznaczenie części nieruchomości na cele publiczne (drogi, tereny zielone, sportu i rekreacji) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowi naruszenie prawa własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli jest to uzasadnione potrzebami rozwoju obszaru i służy realizacji celów publicznych, a ingerencja w prawo własności jest proporcjonalna.
Uzasadnienie
Ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności. Przeznaczenie części nieruchomości na cele publiczne, takie jak drogi czy tereny zielone, jest dopuszczalne w ramach władztwa planistycznego gminy, o ile służy to zaspokojeniu potrzeb społeczności i jest proporcjonalne do ograniczeń nałożonych na właściciela.
Czy naruszenie zasad zrównoważonego rozwoju uzasadnia stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli plan został sporządzony z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju, a zarzuty naruszenia tych zasad nie są wykazane w kontekście konkretnych ustaleń planu.
Uzasadnienie
Plan miejscowy powinien uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju, w tym ochronę środowiska i potrzeby społeczne. W tym przypadku sąd uznał, że plan został opracowany z uwzględnieniem tych zasad, a zarzuty skarżących dotyczące naruszenia zrównoważonego rozwoju nie znalazły potwierdzenia.
Czy nieprawidłowe rozpatrzenie uwag wniesionych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi podstawę do stwierdzenia jego nieważności?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ rozpatrzył uwagi, a ich nieuwzględnienie nie wynika z naruszenia procedury lub dowolności decyzji.
Uzasadnienie
Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie uwag do projektu planu. Samo nieuwzględnienie uwagi nie stanowi naruszenia procedury, o ile decyzja organu jest uzasadniona i nie nosi znamion dowolności, a przyjęte rozwiązania są wyważone między interesem publicznym a prywatnym.
Czy sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w skali 1:2000 jest dopuszczalne i czy stanowi naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Tak, jest dopuszczalne, jeśli uzasadnia to duża powierzchnia opracowania i jest zgodne z przepisami rozporządzenia.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia dopuszczają stosowanie skali 1:2000 dla projektów planów miejscowych obejmujących tereny o znacznej powierzchni. W tym przypadku obszar opracowania wynosił ok. 99 ha, co uzasadniało zastosowanie tej skali.
Przepisy (38)
Główne
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § ust. 1-3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 17 § pkt 12
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
KC art. 140
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2-4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § ust. 1-3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 17 § pkt 12
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 35
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.g. art. 8 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 12 § ust. 1
P.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 147 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 12 § ust. 1
p.o.ś.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
u.i.ś. art. 51
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2, 3 i 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenia prawa własności wynikające z planu miejscowego są dopuszczalne, jeśli są uzasadnione interesem publicznym i proporcjonalne. • Przeznaczenie części nieruchomości na cele publiczne (drogi, tereny zielone) jest zgodne z prawem, jeśli służy realizacji celów publicznych i jest proporcjonalne. • Sporządzenie planu w skali 1:2000 jest uzasadnione przy dużej powierzchni opracowania. • Uchwała została podjęta z poszanowaniem zasad planowania przestrzennego i procedury administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności przez ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. • Przeznaczenie części działek pod tereny sportu i rekreacji jest niezasadne. • Naruszenie zasad zrównoważonego rozwoju. • Nieprawidłowe rozpatrzenie uwag wniesionych do projektu planu. • Sporządzenie planu w niewłaściwej skali.
Godne uwagi sformułowania
Władztwo planistyczne nie może być usprawiedliwieniem dowolnych działań podejmowanych przez gminę. • Ingerencja w prawo własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. • Ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. • Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom. • Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego, a jedynie kryterium legalności. • O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne są dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego.
Skład orzekający
Beata Kozicka
sprawozdawca
Daria Sachanbińska
członek
Krzysztof Bogusz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja granic władztwa planistycznego gminy, dopuszczalność ograniczeń prawa własności w planach miejscowych, zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym w konkretnej gminie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw spoza obszaru planowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym i istotnym zagadnieniem dla właścicieli nieruchomości i urbanistów.
“Władztwo planistyczne gminy kontra prawo własności: Kto wygrał spór o plan zagospodarowania przestrzennego?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.